Miasteczko Poznań

06/09/2026

Dzisiaj, 5 września, przypada 54 rocznica zamachu na izraelską reprezentację podczas igrzysk olimpijskich w Monachium (1972). Tego dnia, nad ranem, ośmiu członków palestyńskiej organizacji terrorystycznej Czarny Wrzesień przedostało się na teren wioski olimpijskiej. Zastrzelili trenera Moshe Weinberga, sztangistę Yossefa Romano, a dziewięciu członków izraelskiej ekipy wzięli jako zakładników. Akcja ich uwolnienia zakończyła się katastrofą. Terroryści zamordowali wszystkich dziewięciu zakładników, zginął również jeden niemiecki policjant. Pięciu terrorystów zostało zabitych, trzech schwytano.
Jeden z zabitych urodził się w Kaliszu. To Jakub Szpringer (Jaakow Springer). Urodził się 10 czerwca 1921 roku, w młodości w Kaliszu trenował boks, angażował się w obronę społeczności żydowskiej. Przeżył wojnę, w latach 50. wyemigrował do Izraela. Został sędzią i działaczem zapaśniczym.
Zginęli także: Mosze Weinberg (33 lata), Yossef Romano (32 lata), Jossef Gutfreund (40 lat), Kehat Shorr (53 lata), Mark Slavin (18 lat), Eliezer Halfin (24 lata), Ze’ev Friedman(28 lat), David Berger (28 lat), André Spitzer (27 lat), Amitzur Shapira (40 lat).
Foto © MKOl, Greg Martin

25/08/2026

KAMIENIE PAMIĘCI W POZNANIU
22 sierpnia wmurowano kolejne kamienie w chodnik przed kamienicą przy ulicy Mickiewicza 7 w której do wybuchu wojny mieszkały rodziny Ajlenebrgów (na parterze) i Krasnokuckich. O losach tych rodzin możecie się dowiedzieć na https://www.miasteczkopoznan.pl/blog/anula-i-lala/
W sobotę przed domem swoich rodziców stanęli potomkowie Lali Ajlenberg i Anny Krasnokuckiej, które po wojnie przebytej w gettach, obozach pracy i obozach Zagłady swój nowy dom znalazły w państwie Izrael. A teraz ich dzieci zaopiekowały się "kawałkiem rodzinnej pamięci" związanym z Poznaniem.

24/08/2026

Wydawnictwo Ossolineum poleca lekturę recenzji „Opowieści ku chwale cadyków” Artura Urbana, która ukazała się w piśmie „Miasteczko Poznań” i dotyczy wydanych w serii Biblioteka Narodowa „Opowieści chasydzkich” w opracowaniu Wojciecha Tworka i Marcina Wodzińskiego.
Artur Urban pisze o cudownej mocy opowiedzianej historii, która mogła zastąpić ezoteryczne praktyki. Odnosi się przy tym także do własnego doświadczenia czytelniczego: „Dzięki lekturze «Opowieści chasydzkich» mogłem powrócić do tematyki żydowskiej […]. Odnalazłem w tych przypowieściach wszystko to, co dla mnie ważne i pasjonujące. Umiłowanie słowa, wieczne poszukiwanie mądrości, marzenie o możliwości naprawiania pękniętego świata. Nie pamiętam już bardzo wielu hebrajskich i jidyszowych wyrazów, których się kiedyś uczyłem. Mogę za to teraz sięgać do niewyczerpanego bogactwa zawartego w opowieściach o cadykach. Czytać je i powtarzać, jak to robił rebe z Sasowa, który nie znał już dawnych jednoczeń i intencji, ale liczył, że to wystarczy, by zdziałać cuda”.

Miasteczko Poznań numer 1-2/2026 jest jeszcze do kupienia w księgarniach Bookowski (Dom Książki przy Gwarnej) i Centrum Informacji Miejskiej - plac Wolności.

21/08/2026

KAMIENIE PAMIĘCI W POZNANIU
W sobotę, 22 sierpnia, w Poznaniu o godz. 10.00 przed budynkiem przy Mickiewicza 7 wmurowane zostaną kolejne kamienie pamięci - znane jako „Stolpersteine”, co w języku niemieckim oznacza „kamienie, o które się potykamy”. Upamiętnią dwie rodziny żydowskie mieszkające do września 1939 roku pod tym adresem. O rodzinach Ajlenbergów i Krasnokuckich, bo ich dotyczą kamienie możecie przeczytać w opowieści Zbigniewa Pakuły na https://www.miasteczkopoznan.pl/blog/anula-i-lala/
Jutro ich potomkowie staną przed domem przy Mickiewicza 7. Będziemy z nimi!
Kamienie to pomniki dla ofiar wmurowane w chodnik przed domem. Mają wymiary 10 na 10 cm. Na mosiężnej płytce wyryte są imiona i nazwiska ofiar. Każda kostka to człowiek. Możemy zastanowić się nad jego losem i nad pustym miejscem, które jest po nim w domu w którym mieszkał. Najczęściej te kostki są jedynym znakiem ich życia. Nigdy nie mieli pogrzebu, nie mają grobów.
Zaopiekujmy się pustką, którą pozostawili.

03/08/2026

Polska bez hejtu, nienawiści i nacjonalizmów – TO NASZA WSPÓLNA SPRAWA – NIE BĄDŹ OBOJĘTNY.

Zachęcamy do podpisywania apelu i podawania dalej petycji do podpisu -

A version of this action that uses less javascript and may be usable for those who don't use javascript is available at https://actionnetwork.org/forms/nie-badz-obojetny-to-nasza-wspolna-sprawa?nowrapper=true&referrer=&source=&oneclick=

02/08/2026

Dzisiaj (2 sierpnia) obchodzimy Dzień Pamięci o Zagładzie Romów i Sinti. 82 lat temu, w nocy z 2 na 3 sierpnia 1944 r. Niemcy zlikwidowali w obozie Auschwitz II-Birkenau tzw. obóz rodzinny dla Cyganów (Zigeunerfamilienlager). W komorach gazowych zamordowano około 4200-4300 dzieci, kobiet i mężczyzn, ostatnich romskich więźniów obozu.

24/07/2026

Piętnasty MARSZ PAMIĘCI. 22 lipca 2026 r. W 84. rocznicę „Grossaktion”. Trasa wiodła z Umschlagplatzu do skweru Racheli Auerbach na Muranowie. Ulicami Stawki, Smoczą i Dzielną doszliśmy do instalacji Zuzanny Hertzberg, na której w jidysz napisano: „mir zajnen ale szwester” , wszystkie jesteśmy siostrami. To cytat ze znanej piosenki "Ale brider". Na instalacji zawieszaliśmy/zawiązywaliśmy symboliczne Wstążki Pamięci z imionami ofiar. Także z imionami ofiar z Poznania, bo od kilku lat także i my, w imieniu Stowarzyszenia Miasteczko Poznań, przyjeżdżamy do Warszawy, by dołączyć do Marszu Pamięci. Na wstążkach, które zawiązaliśmy zapisaliśmy m.in. imiona: Michasia Ajlenberga i jego rodziców, którzy w Poznaniu mieszkali przy ulicy Mickiewicza, Dawida Bergmana i jego ojca Pejsacha z ulicy Żydowskiej, Iziego Milewicza i jego starszą siostrę Annę (mieszkali przy ul. Św. Wojciecha), Bajli Auerbach i jej ojca Natana, który miał sklep przy Garbarach. Wszyscy oni w czasie wojny przebywali w getcie warszawskim.
Tegoroczny Marsz Pamięci, organizowany od 15 lat przez Żydowski Instytut Historyczny, upamiętniał pamięć ofiar masowych wywózek z getta ("Grossaktion") do obozu zagłady Treblinki II, rozpoczętych 22 lipca 1942 roku. W niespełna dwa miesiące zamordowano 300 tys. żydów z getta. Marsz poświęcony był postaciom kobiet z warszawskiego getta. To one: matki, córki, siostry, żony, przyjaciółki i opiekunki każdego dnia podejmowały ogromny wysiłek, by podtrzymać życie rodzinne i społeczne w trudnych warunkach w getcie.

20/07/2026

MARSZ PAMIĘCI - CHODŹMY RAZEM !

Żydowski Instytut Historyczny im. Emanuela Ringelbluma zaprasza do wzięcia udziału w MARSZU PAMIĘCI, który rozpocznie się 22 lipca o godz. 18.00 pod Pomnikiem Umschlagplatz, w 84. rocznicę rozpoczęcia przez Niemców „Grossaktion” — masowej deportacji Żydów z warszawskiego getta do obozu zagłady Treblinka II.

Marsz Pamięci przejdzie ulicami Warszawy po raz piętnasty. UCZESTNICZYMY W MARSZU od wielu lat przywożąc z POZNANIA wstążki z imionami i nazwiskami Poznaniaków, poznańskich Żydów. Chcemy upamiętnić ofiary brutalnej akcji eksterminacyjnej, kiedy w ciągu niespełna dwóch miesięcy zamordowano blisko 300 tysięcy Żydów i Żydówek z getta warszawskiego. Przywiązujemy te wstążki symbolicznie pamiętając także o tysiącach ofiar z Poznania i Wielkopolski, ginących na terenie całego okupowanego kraju, w gettach i obozach.

Tegoroczny Marsz Pamięci jest poświęcony kobietom w getcie warszawskim. Matki, córki, siostry, żony, przyjaciółki i opiekunki każdego dnia podejmowały ogromny wysiłek, by podtrzymać życie rodzinne i społeczne w trudnych warunkach w getcie.

Marsz Pamięci rozpocznie się o godz. 18:00 częścią oficjalną na Umschlagplatzu. Na początku wydarzenia wolontariusze będą rozdawać symboliczne Wstążki Pamięci z imionami ofiar. Następnie ulicami Muranowa przejdziemy na Skwer im. Racheli Auerbach, jednej z nielicznych członkiń grupy tworzącej Archiwum Ringelbluma, która przeżyła wojnę.

W przestrzeni skweru na instalacji stworzonej przez Zuzannę Hertzberg - artystki interdyscyplinarnej, artywistki i badaczki - zawiążemy symboliczne Wstążki Pamięci z imionami ofiar.

Wydarzenie uświetni performans wyreżyserowany przez Karolinę Kirsz z udziałem aktorek Teatru Żydowskiego. Scenariusz powstał na podstawie opracowania przechowywanego w Archiwum Ringelbluma autorstwa Cecylii Słapakowej, która utrwaliła świadectwa kilkunastu kobiet żyjących na terenie warszawskiego getta. Całości towarzyszyć będzie oprawa muzyczna autorstwa Ani Karpowicz.

Marsz Pamięci jest gestem obecności wobec tych, których imiona, historie i głosy próbowano wymazać.

Chodźmy razem!
22 lipca, godz. 18.00-20.00
Start: Umschlagplatz, (ul. Stawki 10, róg Dzikiej)
Zakończenie: Skwer Racheli Auerbach
Trasa: Umschlagplatz – ul. Stawki – ul. Smocza – ul. Dzielna – Skwer im. Racheli Auerbach

17/07/2026

Tekst Tomasza Miłkowskiego o "Dziedzictwie" w Teatrze Żydowskim na łamach ostatniego numeru "Miasteczka Poznań".

https://www.miasteczkopoznan.pl/blog/sia-dziedzictwa/

10/07/2026

85 lat temu, 10 lipca 1941 roku, kilkanaście dni po wycofaniu się wojsk radzieckich i zajęciu miasta przez Niemców, około godziny 10 polscy mieszkańcy Jedwabnego i okolicznych miejscowości zaczęli spędzać Żydów z miasteczka na rynek. Tam bili ich i upokarzali, a kilku zabili. Spośród zebranych wyselekcjonowali kilkadziesiąt osób, w tym rabina Awigdora Białostockiego, i zmusili ich do zniszczenia pomnika Lenina znajdującego się przy ul. Dwornej. Następnie grupę tę zaprowadzili za miasto, zamordowali i zakopali wraz z popiersiem Lenina w przygotowanym wcześniej dole wewnątrz stodoły Śleszyńskiego. Później pozostałych na rynku kilkuset Żydów zapędzili do tej samej stodoły, którą oblali naftą i podpalili.
Zbrodni dokonało kilkudziesięciu mieszkańców Jedwabnego i okolic, a wielu innych było świadkami tych zajść. W miasteczku przebywali również uzbrojeni Niemcy. Obserwowali wydarzenia, najprawdopodobniej je zainspirowali zgodnie z dyrektywą Reinharda Heydricha o zachęcaniu ludności na nowo zajmowanych terenach do antyżydowskich pogromów, ale ich udział był ograniczony. (Otwarta Rzeczpospolita)