Perspektywy Kultury

16/10/2025

Dr Łukasz Burkiewicz, były Redaktor Naczelny naszego czasopisma, został powołany do Rady Naukowej Centrum Kultury i Dialogu.

Gratulacje! 🤩

„Z ogromną radością pragnę poinformować, że JM Rektor Uniwersytetu Ignatianum ks. dr hab. Tomasz Homa SJ, prof. UIK powołał Radę Naukową Centrum Kultury i Dialogu. Serdecznie witam wszystkich Członków Rady — wybitnych badaczy i ekspertów, którzy zechcieli włączyć się w rozwijanie naszej misji.
W świecie pełnym przemian, w którym obok postępu technologicznego i globalizacji wciąż obecne są konflikty, brak zrozumienia i nietolerancja, potrzebujemy przestrzeni prawdziwego spotkania i rozmowy. Misja Centrum Kultury i Dialogu wynika z przekonania, że dialog i wzajemny szacunek są fundamentem budowania wspólnego dobra.
Wierzę, że współpraca z Radą Naukową pozwoli nam jeszcze pełniej realizować nasze cele — inspirować do refleksji nad współczesnymi wyzwaniami społecznymi i kulturowymi, wspierać badania nad dialogiem międzykulturowym oraz tworzyć projekty służące porozumieniu ponad podziałami.
Niech nasza wspólna praca stanie się przestrzenią, w której różnorodność będzie źródłem wzajemnego wzbogacenia, a dialog – drogą do zrozumienia.”

dr Paulina Winiarska
Dyrektor Centrum Kultury i Dialogu

Wśród członków rady znaleźli się przedstawiciele: Uniwersytet Komisji Edukacji Narodowej w Krakowie, Uniwersytet Kardynała Stefana Wyszyńskiego, Uniwersytet Szczeciński, Collegium Bobolanum oraz Uniwersytet Ignatianum w Krakowie.

09/10/2025

[English version below]

➡️ Zdzisław Wąsik
➡️ Abstrakcja jako źródło inwencji twórczej: granice wolności artystycznej widziane przez pryzmat semioetyki
➡️ Tom 49 Nr 2 (2025): Człowiek – Sztuka – Kultura

👇👇👇
https://czasopisma.ignatianum.edu.pl/pk/article/view/2025.4902.05/3080

👉 STRESZCZENIE
Zapowiedziane w całym tytule ramy badawcze wskazują na dwojaki podział poniższego artykułu, konceptualny i metodologiczny. Głównym argumentem części konceptualnej jest to, że abstrakcja stanowi podstawową formę działalności inwencyjnej twórców dzieł sztuki. W tym kontekście prezentowane są również różnego rodzaju wyobrażeniowe modyfikacje cech wyjętych z wyabstrahowanych obiektów rzeczywistości. Z kolei część metodologiczna, zapowiedziana podtytułem, oceniając różne modyfikacje aspektów i komponentów projektów artystycznych, będących pochodną twórczej elaboracji, stawia pytanie, czy forma ekspresji reprezentacji treści ocenianego obiektu jest zgodna z powszechnie dopuszczalnymi zasadami etyki lub w jakim stopniu realizacja analizowanego dzieła sztuki mieści się w normie moralnego postępowania jego twórców. Osobną uwagę zwraca się na intencjonalność i emocjonalność przekazu za pośrednictwem dzieł sztuki, ze szczególnym uwzględnieniem trendów społecznych i politycznych, a także wrażliwości niektórych odbiorców na kwestie tabu czy na przykład bluźnierstwa uwłaczające godności przedstawicieli określonych społeczności, religijnych czy kulturowych. Konceptualne i metodologiczne części ramy stanowią podstawę trzeciej, analitycznej części pracy badawczej przedstawionej w niniejszym artykule. Źródłem materiału do szczegółowej analizy są opisy wybranych przykładów wystaw artystycznych prezentowanych w otwartych lub zamkniętych galeriach, a następnie reakcje publiczności, opisywane w odpowiednich transmedialnych formach dyskursów dziennikarskich dostępnych na różnego rodzaju portalach społecznościowych.

👉 Słowa kluczowe: abstrakcja, etyka, kreatywność, wolność, wyobraźnia

🇬🇧 Eng. version:
➡️ Zdzisław Wąsik
➡️ Abstraction as a Source of Inventive Creativity: The Limits of Artistic Freedom Seen Through the Lens of Semioethics
➡️ No. 49 (2/2025): Man – Art – Culture

👇👇👇
https://czasopisma.ignatianum.edu.pl/pk/article/view/2025.4902.05/3080

👉 ABSTRACT
The research framework announced in the title reflects a dual structure of this paper – conceptual and methodological. The central argument of the conceptual section is that abstraction constitutes a fundamental form of inventive activity for creators of works of art. Hereto, various types of imaginative transformations of features abstracted from real objects are also presented. The methodological part, as indicated in the subtitle, evaluates various modifications of aspects and components in artistic designs that result from creative elaboration. It poses the question of whether the expression form to represent the content of a given art-work is aligned with widely accepted ethical principles, and to what extent the creation falls within the scope of semioethics – that is, the moral responsibility of its creators. Special attention is given to the intentionality and emotional resonance of the communication through works of art with a focus on social and political trends, as well as the sensitivity of certain audiences to taboo subjects or potential blasphemy perceived as offensive to the dignity of religious or cultural communities. The conceptual and methodological components form the foundation for the third, analytical part of the paper. The source material for detailed analysis consists of descriptions of selected art exhibitions displayed in public or private galleries, alongside audience reactions as described in various transmedial forms of journalistic discourses available on social media platforms.

👉 KEYWORDS: abstraction, creativity, ethics, freedom, imagination

09/10/2025

[English version below]

➡️ Beata Gontarz
➡️ „Nieobliczalna fantazja”? Artysta i „tworzące” maszyny
➡️ Tom 49 Nr 2 (2025): Człowiek – Sztuka – Kultura

👇👇👇
https://czasopisma.ignatianum.edu.pl/pk/article/view/2025.4902.04/3079

👉 STRESZCZENIE
Celem artykułu jest rekonstrukcja refleksji oraz poglądów trojga artystów, dotyczących zagadnień tworzenia i statusu twórcy w związku z rysunkami wykonywanymi przez maszyny. Przykład pierwszy dotyczy wytworów mechanicznej maszyny rysującej skonstruowanej przez belgijskiego artystę Francisa André oraz recepcji jego postawy wobec powstających dzieł, dokonanej przez polskiego pisarza Jana Józefa Szczepańskiego. Przykład drugi – wybrany jako reprezentujący istotną zmianę w rozumieniu sztuki i procesu twórczego – to działania i deklaracje artystki polskiego pochodzenia, Agnieszki Piłat, współpracującej z Boston Dynamic i SpaceX w projekcie uczenia robotów wyposażonych w AI sztuki rysowania. Przywołane w artykule przykłady stanowią głos w dyskusji nad statusem artysty, twórcy, autora wobec maszyn i tworzonych przez nie artefaktów.

👉 Słowa kluczowe: artysta, twórca, tworzące maszyny, sztuka maszyn, Francis André, Jan Józef Szczepański, Agnieszka Piłat

🇬🇧 Eng. version:
➡️ Beata Gontarz
➡️ “An Unpredictable Fantasy”? The Artist and “Creating” Machines
➡️ No. 49 (2/2025): Man – Art – Culture

👇👇👇
https://czasopisma.ignatianum.edu.pl/pk/article/view/2025.4902.04/3079

👉 ABSTRACT
The aim of the article is to reconstruct the reflections and views of three artists regarding the issues of creation and the status of the creator in relation to drawings made by machines. The first example concerns the products of a mechanical drawing machine constructed by the Belgian artist Francis André, as well as the reception of his creative stance by the Polish writer Jan Józef Szczepański. The second example – selected to signal a significant shift in the understanding of art and the creative process – focuses on the actions and statements of Polish artist Agnieszka Piłat, who collaborates with Boston Dynamic and SpaceX on a project aimed at teaching robots equipped with AI to draw. The examples discussed in the article contribute to the ongoing debate on the status of the artist, creator, and author in relation to machines and the artifacts they create.

👉 KEYWORDS: artist, creator, “creating” machines, “machine art”, Francis André, Jan Józef Szczepański, Agnieszka Piłat

09/10/2025

Serdecznie polecamy!

Kilka miesięcy oczekiwania i jest‼️
Polecamy uwadze tekst 👇powstały w oparciu o jeden z zachowanych rękopisów Sebastiana Flizaka na temat wydarzeń związanych z rabacją galicyjską w okolicach Mszany Dolnej w 1846.
Edycja i publikacja rękopisu była możliwa dzięki uprzejmości dysponenta oryginału - prezeski PTL w Mszanie Dolnej Teofili Latoś💛 oraz wyrażeniu zgody przez spadkobierców Autora 🧡
Tekst dostępny pod linkiem:

https://horyzontypolityki.ignatianum.edu.pl/HP/article/view/2885/2402

09/10/2025

UIK na październik! 🍂🍄

09/10/2025

Akademickie Forum Filozoficzne, czyli spotkania dyskusyjne dla dorosłych startują już 16 października! 😍

Spotkania będą odbywać się online w czwartki o godzinie 19.00.

Zgłoszenia: [email protected]

Zapraszamy! 😁

09/10/2025

Wraz z Bank Żywności w Krakowie serdecznie zapraszamy na seminarium z okazji Światowego Dnia Żywności pt. "Szacunek dla żywności to szacunek dla człowieka i planety". 🍌🍅🍴

Wydarzenie odbędzie się 16 października, o godzinie 10.00 w auli 407. 👈

Szczegóły na plakacie.

Zapraszamy serdecznie! 😊

09/10/2025

👉 18 października w UIK odbędzie się Konferencja Naukowa pod patronatem Jego Eminencji ks. kard. Stanisława Dziwisza pt. "Ksiądz Czesław Drążek SJ - charyzmatyczny kapłan, duszpasterz, wychowawca, postulator, redaktor i naukowiec.

⏰ Godz. 11.00
📌 Aula Wielka im. ks. Grzegorza Piramowicza SJ

Więcej szczegółów: 🌐

https://ignatianum.edu.pl/konferencja-ksiadz-czeslaw-drazek-sj-charyzmatyczny-kaplan-duszpasterz-wychowawca-postulator-redaktor-i-naukowiec

09/10/2025

Strona główna Dziedzictwo kulturowe Jezuitów z Krakowa i MałopolskiDowiedz się więcej Muzejon JezuickiDowiedz się więcej Nasze badaniaDowiedz się więcej Dowiedz się więcej o tym projekcie Kraków i Małopolska skrywają wciąż nieodkryte ślady jezuitów – od monumentalnych budowli po...

30/09/2025

Serdecznie polecamy nadchodzącą konferencję naukową "Ideał a rzeczywistość w życiu społecznym i kulturalnym Czech i Polski w średniowieczu i czasach nowożytnych".

Konferencja jest organizowana przez Centrum Badań Śródziemnomorskich i Orientalnych UIK oraz Polską Akademię Nauk Stację Naukową w Rzymie.

W konferencji biorą udział byli Redaktorzy Naczelni naszego czasopisma, dr Paweł F. Nowakowski i dr Łukasz Burkiewicz. Dr Burkiewicz jest także członkiem Komitetu Organizacyjnego konferencji.

25/09/2025

Zachęcamy do zapoznania się z fotorelacją z konferencji "Fonti romane, missioni cinesi. Tomasz Szpot Dunin SJ e il trasferimento della conoscenza gesuita sul mondo nei secoli XVI e XVII". Konferencja odbyła się w Rzymie w tamtejszej siedzibie Polskiej Akademii Nauk.

Gratulacje! :)

21/09/2025

[English version below]

➡️ Elżbieta Magdalena Wąsik
➡️ Intertekstualność i nomadyczność sztuki w semiotycznym stawaniu się współczesnego człowieka
➡️ Tom 49 Nr 2 (2025): Człowiek – Sztuka – Kultura

👇👇👇
https://czasopisma.ignatianum.edu.pl/pk/article/view/2025.4902.03/3078

👉 STRESZCZENIE
W niniejszym artykule pojęcia intertekstualności i nomadyczności, należące do postmodernistycznego warsztatu terminologiczno-metodologicznego semiotyki, które obejmują nośniki znaczeń i transformacje znaczeniowe w symbolicznym świecie człowieka, służą wyjaśnianiu mechanizmów tworzenia i rozpowszechniania dzieł sztuki oraz ich oddziaływania na jednostkę i społeczeństwo. Celem artykułu jest wyeksponowanie wieloznaczności i użyteczności terminów „tekst” i „intertekstualność” nie tylko w odniesieniu do wytworów czynności językowych w komunikacji, ale również do wszelkich wytworów działalności człowieka nakierowanej na osiąganie wartości. Pośród tekstów kultury mieszczą się m.in. obrazy, fotografie, filmy, utwory muzyczne, rzeźby, dzieła architektury oraz wszelkie formy kultury popularnej. Intertekstualność natomiast występuje w domenie intersubiektywnej dialogowości pośród aspektów komunikacji międzyludzkiej, w której to teksty nawiązują do innych tekstów. Będąc przetworzeniami wcześniejszych tekstów, umiejscawiają się one w sieci wielowymiarowych relacji międzytekstowych. Występują w ciągłej interakcji do innych tekstów poprzez aluzje lub wzmianki, bezpośrednio lub pośrednio, formalnie lub treściowo. Teksty są przedmiotem nieograniczonych interpretacji. Postrzeganie sztuki jako sieci dynamicznych relacji intertekstualnych poparte jest zastosowaniem teorii nomadyzmu do pokazania analogiczności pomiędzy rozwojem wewnętrznym jednostki a transformacjami społecznymi uwidaczniającymi się w wielu dziedzinach życia, w tym w sztuce. Nomadyczność w sensie psychologicznym stanowi właściwość człowieka posiadającego moc afektowania i bycia afektowanym, wykraczającego poza reguły i normy w zakresie używana znaków i symboli; cechuje ona podmiot semiotyczny w jego stawaniu się determinowanym przez styl życia czy formy egzystencji, jeśli przebiega ono w otoczeniu przeciwstawnych wartości, znaczeń i niejednoznaczności pojęć spowodowanych m.in. zmianami politycznymi, ekonomicznymi, społecznymi, powszechnym dostępem do technologii oraz możliwościami przemieszczania się i podróżowania.

👉 Słowa kluczowe: teksty kultury, intertekstualność, nomadyczność, stawanie się człowieka, stawanie się sztuki

🇬🇧 Eng. version:
➡️ Elżbieta Magdalena Wąsik
➡️ Intertextuality and Nomadism of Art in the Semiotic Becoming of the Contemporary Human Individual
➡️ No. 49 (2/2025): Man – Art – Culture

👇👇👇
https://czasopisma.ignatianum.edu.pl/pk/article/view/2025.4902.03/3078

👉 ABSTRACT
In this article, the concepts of intertextuality and nomadism – drawn from the postmodern terminological-methodological framework of semiotics as the study of meaning bearers and the variability of meanings in the human world – are used to explain the mechanisms of creating and disseminating works of art and their impact on the individual and society. The article points out both the ambiguity and the usefulness of the terms ‘text’ and ‘intertextuality’, which refer to the products of verbal communication and value-oriented human activities. Cultural texts therefore encompass paintings, photographs, films, sculptures, musical works, architecture, and all forms of popular culture. Intertextuality operates within the domain of intersubjective dialogism as an aspect of human communication where texts relate to one another. As modifications of earlier texts, they constantly interact through allusions and references – directly or indirectly, formally or substantively. Forming networks of multidimensional intertextual relations, texts are subject to endless reinterpretations. Viewing art through the lens of dynamic intertextual relationships is supported by the theory of nomadism, which illustrates the analogy between personal development and social transformations across many spheres of life, including art. Nomadism characterizes the individual who, having the capacity of affecting and being affected, transcends the rules and norms in the use of signs and symbols. It defines the semiotic subject in its becoming determined by conditions and forms of existence, marked by opposing values and conceptual ambiguities, particularly in an era of political, economic, and social change, the increasing access to information technologies, and rising mobility.

👉 KEYWORDS: cultural text, intertextuality, nomadism, becoming human, becoming art