20/04/2026
Nr 94/2026, 18 kwietnia 2026 r.
Wielu spółdzielców odbija się od ściany, prosząc o wgląd w dokumenty. Tymczasem prawo stoi po naszej stronie!
Podstawa prawna: Prawo spółdzielcze art 18 § 2 ust 3 z zastrzeżeniem art 8 prim ust 1 ustawy o spółdzielniach mieszkaniowych (usm)
Art. 8 ze znaczkiem 1, ust 1 usm
“Członek spółdzielni mieszkaniowej ma prawo otrzymania odpisu statutu i regulaminów oraz kopii uchwał organów spółdzielni i protokołów obrad organów spółdzielni, protokołów lustracji, rocznych sprawozdań finansowych oraz 🔸faktur🔸 i umów zawieranych przez spółdzielnię z osobami trzecimi.”
UWAGA: ustawa o spółdzielniach mieszkaniowych to lex specialis w stosunku do prawa spółdzielczego, usm daje prawo kopii FAKTUR, prawo spółdzielcze tej możliwości nie zawiera, dlatego zawsze przy fakturach trzeba się powoływać na usm
Art. 27 ze znaczkiem 3 usm:
Kto, będąc członkiem zarządu spółdzielni mieszkaniowej, pełnomocnikiem, albo likwidatorem, wbrew obowiązkowi dopuszcza do tego, że spółdzielnia:
1) nie udostępnia członkowi spółdzielni mieszkaniowej odpisów oraz kopii dokumentów, o których mowa w art. 8 prim
2) […]
– podlega karze grzywny.
Tu ma zastosowanie kodeks wykroczeń i kodeks postępowania w sprawach o wykroczenie.
UWAGA! Ustawa zawiera katalog ZAMKNIĘTY. Nie ma sensu wnioskować o dokumenty inne niż te wyszczególnione w ustawie - np. dokumenty przetargowe, protokoły odbioru robót etc., bo spółdzielnia nie musi udostępniać niczego poza tym, co jest enumeratywnie wymienione w ustawie
UWAGA! Bardzo wiele cennych informacji znajduje się w załącznikach, warto we wniosku uszczegółowić, że wgląd dotyczy CAŁEGO dokumentu wraz z załącznikami.
***
Należy sprawdzić, jak jest uregulowana kwestia terminów udostępniania dokumentów. Niektóre spółdzielnie regulują to w Statucie, w WSM jest specjalna procedura. Warto sprawdzić, czy są regulacje na temat sporządzania własnej kopii np. aparatem fotograficznym, inaczej spółdzielnia może zażądać bajońskich sum za kopię. Warto we wniosku uściślić, że kopii dokonamy własnymi siłami.
***
KROK NR 1
Składamy wniosek o wgląd do interesujących nas faktur zgodnie z przyjętą w Spółdzielni procedurą na stosownym formularzu - nie dajemy żadnego formalnego pretekstu do tego, aby spółdzielnia nam odmówiła z przyczyn formalnych. Jeśli nie przyjmują wniosków elektronicznie, złóżmy z własnoręcznym podpisem w biurze. Jeśli chcą, abyśmy podpisali klauzulę poufności, podpisujemy.
KROK NR 2
Odczekujemy cierpliwie, aż minie termin wyznaczony w regulacjach wewnętrznych na udostępnienie dokumentów. Nie warto składać monitów - to przedłuża procedurę, a poza tym można być później oskarżonym o nękanie pismami, a ponadto - w przypadku sporu sądowego lepiej jest mieć mniej pism jako dowody niż więcej.
KROK NR 3
Zawiadomienie na policję o podejrzeniu popełnienia wykroczenia można złożyć już następnego dnia po upływie terminu, powołując się na art 27 ze znaczkiem 3 ust 1 usm i załączając jako dowody własny wniosek i procedurę udostępniania dokumentów. Datą popełnienia wykroczenia jest dzień, w którym zgodnie z procedurą faktury miały zostać udostępnione.
KROK NR 4
Czekamy na ruch policji, która teoretycznie zgodnie z prawem powinna zakończyć czynności w ciągu jednego miesiąca
▪️policja może nas wezwać na przesłuchanie, ale nie musi, złożone wraz z zawiadomieniem dowody mogą być wystarczające,
▪️warto ustalić numer sprawy i funkcjonariusza prowadzącego i od czasu do czasu zasięgać informacji o podejmowanych czynnościach,
▪️policja może np. zwrócić się o opinię prawną, czy procedować , może wezwać wskazane we wniosku osoby do złożenia wyjaśnień, może żądać od nich złożenia dokumentów.
KROK NR 5
Po miesiącu od złożenia zawiadomienia analizujemy kolejne ruchy w związku z art 27 §2 kodeksu postępowania w sprawach o wykroczenia, który stanowi, że jeśli po miesiącu po powiadomieniu o wykroczeniu organu, organ ten nie zawiadomi nas o wniesieniu wniosku o ukaranie, pokrzywdzony może samodzielnie wnieść wniosek o ukaranie jako oskarżyciel posiłkowy.
▪️oczywiście lepiej jest, jak wniosek o ukaranie wniesie policja, więc warto ustalić, na jakim etapie jest sprawa
▪️jeśli wnosimy wniosek samodzielnie, to musimy pamiętać, że będziemy musieli stawiać się na każdej rozprawie, bo brak naszego stawiennictwa oznacza automatyczne umorzenie sprawy, chyba że wyznaczymy pełnomocnika procesowego (art 28 § 1 i art 29 § 2 kpsw)
KROK NR 6 - wariant A - Policja zawiadamia nas, że wnosi wniosek o ukaranie.
Mamy wtedy - na mocy art 26 §3 kpsw 7 dni, aby złożyć oświadczenie, że przystępujemy do sprawy jako oskarżyciel posiłkowy. Dzięki temu mamy te same prawa, co strona, możemy zadawać obwinionym pytania etc. Sprawa trafia do sądu z oskarżenia publicznego.
KROK NR 6 - wariant B - Policja zawiadomia nas, że nie wnosi wniosku o ukaranie.
Możemy wtedy wnieść samodzielnie wniosek o ukaranie do sądu jako oskarżyciel posiłkowy, najbezpieczniej to zrobić w ciągu miesiąca od otrzymania powiadomienia, żeby nie dać Sądowi pretekstu do odrzucenia wniosku. Warto zapoznać się z materiałem dowodowym, zgromadzonym przez policję, aby podjąć decyzję, czy rzeczywiście nie ma podstaw do sporządzenia wniosku o ukaranie. Wniosek o ukaranie nic nie kosztuje.
*****
Czasami już samo złożenie zawiadomienia działa na Zarząd mobilizująco i nie ma potrzeby składania wniosku do Sądu, bo dokumenty zostają w międzyczasie - po rozmowie na policji - udostępnione. Złożenie zawiadomienia pokazuje zaś, że traktujemy nasze prawa poważnie i nie można nas tak łatwo zbyć. Zarządy spółdzielni robią tylko to, na co im spółdzielcy pozwalają, jeśli uznają, że ktoś nie jest na tyle zdeterminowany, aby udać się na policję, to po prostu takiego spółdzielcę będą lekceważyć.
KROK NR 7 - sprawa sądowa
Z góry trzeba założyć, że Sąd będzie starał się sprawę umorzyć. Nie wolno się poddać i należy się w terminie odwołać.
Procedowanie w wydziałach karnych w porównaniu z wydziałami cywilnymi jest szybsze. Sprawę wykroczeniową należy wnieść do Sądu przed upływem roku od popełnienia wykroczenia, inaczej się przedawni. Po wniesieniu sprawy do Sądu okres przedawnienia wydłuża się o dwa lata.
Sąd jak uzna winę, to i tak może odstąpić od wymierzenia kary. Od tego też się można odwołać, za winę powinna być kara.
KOSZTY
Samo wniesienie wniosku o ukaranie czy apelacji w postępowaniu wykroczeniowym nie wymaga opłaty. Koszty płacimy tylko wtedy, jeśli nasz wniosek czy apelacja nie zostanie uwzględniona. W przypadku autorki tego posta taka sytuacja w ciągu 6 lat nie miała miejsca ani razu. Płacimy własnym czasem, energią i zaangażowaniem.
JAK CZŁONKOWIE ZARZĄDU MOGĄ SIĘ BRONIĆ
Poza twierdzeniem, że dany dokument nie istnieje, Zarządy przeważnie powołują się na art 18 §3 prawa spółdzielczego: “Spółdzielnia może odmówić członkowi wglądu do umów zawieranych z osobami trzecimi, jeżeli naruszałoby to prawa tych osób lub jeżeli istnieje uzasadniona obawa, że członek wykorzysta pozyskane informacje w celach sprzecznych z interesem spółdzielni i przez to wyrządzi spółdzielni znaczną szkodę. Odmowa powinna być wyrażona na piśmie”.
Należy jednak pamiętać, że artykuł ten dotyczy wyłącznie umów, dlatego w sprawie wykroczeniowej warto wnosić także o inne dokumenty - faktury, protokoły, uchwały. Zarządy zasłaniają się też RODO, ale ten argument można zbić w ten sposób, że dane objęte RODO można zanonimizować, a resztę dokumentu ujawnić.
Jeśli Zarząd lub jego osiedlowy pełnomocnik dokumentu objętego ustawowym katalogiem w art 8 prim nie ujawnił, to popełnił wykroczenie i musi być ukarany. Tylko od naszej determinacji zależy to, czy tak się rzeczywiście stanie.
***
W WSM były prezes został raz uznany winnym za utajnianie protokołów i uchwał Zarządu i Rady Nadzorczej - teraz są publikowane na bieżąco.
Potem cały trzyosobowy zarząd został uznany winnym i ukarany karą grzywny za utajnianie faktur prawniczych - dostęp teraz jest.
I ostatnio pełnomocnik osiedlowy został ukarany za utajnienie umowy i faktur za wymianę rur - i problemy z wglądem w dokumenty się skończyły.
A więc to naprawdę działa!
