22/08/2026
#ขอถวายความนอบน้อมแด่พระรัตนตรัย
อวิชชาสูตร — ว่าด้วยอวิชชา
พระผู้มีพระภาคตรัสแก่ภิกษุทั้งหลายว่า เบื้องต้นของอวิชชาไม่ปรากฏ คือไม่อาจชี้ได้ว่า ก่อนจุดใดอวิชชาไม่มีแล้วจึงเกิดขึ้น แต่สามารถกล่าวได้ว่า อวิชชามีปัจจัย มีอาหารหล่อเลี้ยง และอาหารของอวิชชาก็คือ นิวรณ์ ๕
จากนั้นทรงแสดง “อาหาร” ที่ส่งต่อกันเป็นลำดับดังนี้
การไม่คบสัตบุรุษ
↓
การไม่ได้ฟังสัทธรรม
↓
ความไม่มีศรัทธา
↓
อโยนิโสมนสิการ — การใส่ใจโดยไม่แยบคาย
↓
ความไม่มีสติสัมปชัญญะ
↓
ความไม่สำรวมอินทรีย์
↓
ทุจริต ๓ — กายทุจริต วจีทุจริต มโนทุจริต
↓
นิวรณ์ ๕
↓
อวิชชา
กล่าวคือ แต่ละข้อเป็น “อาหาร” หรือปัจจัยหล่อเลี้ยงข้อถัดไป จนกระทั่ง นิวรณ์ ๕ ที่ได้รับการหล่อเลี้ยงจนบริบูรณ์ ย่อมทำให้อวิชชาบริบูรณ์
พระพุทธองค์ทรงเปรียบอุปมาเหมือน ฝนตกหนักบนยอดเขา น้ำไหลลงสู่ซอกเขาและลำธาร จากลำธารไปสู่หนอง จากหนองสู่บึง จากบึงสู่แม่น้ำน้อย จากแม่น้ำน้อยสู่แม่น้ำใหญ่ และในที่สุดแม่น้ำใหญ่ก็ทำให้มหาสมุทรเต็ม ฉันใด การไม่คบสัตบุรุษก็หล่อเลี้ยงเหตุปัจจัยต่อ ๆ กัน จนถึงนิวรณ์ ๕ และอวิชชา ฉันนั้น
จากนั้นพระองค์ทรงแสดง ฝ่ายตรงข้าม คือกระบวนการไปสู่วิชชาและวิมุตติ โดยตรัสว่า วิชชาและวิมุตติก็มีอาหารเช่นกัน
ลำดับฝ่ายกุศลคือ
การคบสัตบุรุษ
↓
การฟังสัทธรรม
↓
ศรัทธา
↓
โยนิโสมนสิการ — การใส่ใจโดยแยบคาย
↓
สติสัมปชัญญะ
↓
การสำรวมอินทรีย์
↓
สุจริต ๓
↓
สติปัฏฐาน ๔
↓
โพชฌงค์ ๗
↓
วิชชาและวิมุตติ
#การมีชีวิตอยู่ด้วยธรรม
