05/05/2026
Tulisan Jawi dianggarkan wujud dan bertapak di Kep**auan Nusantara sekitar tahun 1300 Masihi. Bukti tertulis paling awal yang ditemui ialah Batu Bersurat Terengganu bertarikh 1303 Masihi.
Selalunya orang akan kata tulisan Jawi Bahasa Melayu dan tulisan Arab adalah tulisan yang sama. Faktanya memang betul serupa tapi tidak 100% sama kerana terdapat 6 huruf Jawi yang tidak terdapat dalam senarai abjad Arab. Huruf-huruf ini memang dicipta khas untuk membunyikan Bahasa Melayu.
Institut Terjemahan & Buku Malaysia (ITBM) mencatat asalnya tulisan Jawi bermula dengan 29 abjad Arab. Kemudian tulisan Jawi ditambah dengan lima (5) huruf yang mewakili bunyi dalam bahasa Melayu (hanya ada dalam tulisan Jawi, tiada dalam tulisan Arab), iaitu cha (ﭺ), nga (ڠ), pa (ﭪ), ga (ݢ), dan nya(ڽ). Pada tahun 1984, satu lagi huruf ditambah bagi mewakili “v”, iaitu “va” (ۏ). Pada tahun 1988, DBP telah memperkemaskan dan menyenaraikan 37 abjad Jawi yang digunakan dalam bahasa Melayu.
Selain daripada itu, tulisan Jawi juga terus berkembang dengan penambahan huruf lain dari masa ke semasa. Dalam buku Sejarah Perkembangan Tulisan Jawi edisi kedua (Hashim Musa) mencatat Huruf ta marbutah (ة) telah ditambah ke dalam sistem ejaan Jawi secara rasmi sebagai huruf gubalan Melayu pada tahun 1984. Penambahan ini digubal dalam Konvensyen Tulisan Jawi Antarabangsa yang berlangsung di Terengganu pada tahun 1984.
Daftar Kata Bahasa Melayu Rumi-Sebutan-Jawi (DKBM) (2001, 2008) menyatakan huruf ye ک ialah huruf yang ke-36 daripada 37 huruf abjad Jawi. Huruf ye ک p**a mula digunakan dalam Daftar Ejaan Rumi-Jawi(DERJ) terbitan Dewan Bahasa dan Pustaka (DBP), cetakan pertama tahun 1988. Huruf ye digunakan sebagai padanan huruf e di akhir perkataan pinjaman daripada bahasa Inggeris seperti animisme, komunisme, mekanisme, nasionalisme dan patriotisme.
Semua fakta dan catatan sejarah ini membuktikan bahawa tulisan Jawi merupakan warisan asli budaya Malaysia dan patut dipertahankan kewujudannya. Jika bukan kita, siapa lagi yang mahu dan akan menjaga tulisan ini. Sekian perkongsian kali ini.
Jawi milik kita semua جاوي ميليق کيت سموا
Mahasiswa
Perwaja فرواجا
Charity Foundation for Relief
Kelab Beliawanis Halwanis Kuala Krai
