D-Science

05/12/2025

โอโซนฟื้นตัวเมื่อทั่วโลกหยุดใช้สาร CFC

‘หลุมโอโซน’ เล็กลง หายไปเร็วขึ้น สัญญาณบวกในการฟื้นตัวของชั้นโอโซน ความสำเร็จจากทั่วโลกหยุดใช้ ‘สาร CFC’
“หลุมโอโซน” เหนือแอนตาร์กติกาในปีนี้มีขนาดเล็กที่สุดและปรากฏตัวสั้นที่สุดนับตั้งแต่ปี 2019 ตามข้อมูลของนักวิทยาศาสตร์อวกาศยุโรป ถือเป็นสัญญาณที่ดีในการฟื้นตัวของชั้นโอโซน
จากข้อมูลของ บริการตรวจสอบบรรยากาศโคเปอร์นิคัส พบว่า นับตั้งแต่เดือนกันยายนเป็นต้นมา “หลุมโอโซน” ในซีกโลกใต้ครอบคลุมพื้นที่สูงสุด 21 ล้านตร.กม. ซึ่งมีขนาดเล็กลงที่สุดในรอบ 5 ปีและมีขนาดเล็กลงจนกระทั่งใกล้จะหายไปแล้ว นับเป็นปีที่สองติดต่อกันที่มีหลุมโอโซนขนาดเล็กเมื่อเทียบกับหลุมโอโซนขนาดใหญ่และยาวนานหลายหลุมในช่วงปี 2020-2023
แม้ว่าหลุมโอโซนจะพบได้ทั่วไปในชั้นสตราโตสเฟียร์ แต่รูปแบบหลุมโอโซนที่รุนแรงที่สุดจะเกิดขึ้นเหนือภูมิภาคแอนตาร์กติก เนื่องจากอุณหภูมิที่เย็นจัดและปฏิกิริยาทางเคมีเฉพาะตัวในชั้นบรรยากาศสตราโตสเฟียร์ ในช่วงระหว่างเดือนกันยายนถึงพฤศจิกายน ซึ่งเป็นช่วงฤดูใบไม้ผลิของซีกโลกใต้
หลุมโอโซนเป็นภาวะที่ชั้นโอโซนในสตราโตสเฟียร์บางลงตามฤดูกาล โดยเฉพาะในบริเวณขั้วโลกใต้ ถูกค้นพบครั้งแรกในปี 1985 สาเหตุหลักเกิดจากการปล่อยสารเคมี เช่น คลอโรฟลูออโรคาร์บอน หรือ CFC ซึ่งทำลายโมเลกุลของโอโซนและทำให้รังสีอัลตราไวโอเลตที่เป็นอันตรายมากขึ้นมาถึงพื้นผิวโลก หลังจากนั้นทั่วโลกต่างลงนามในพิธีสารมอนทรีออลปี 1987 เพื่อยุติการใช้สารเคมีทำลายโอโซน
งานวิจัยในวารสาร Nature Climate Change เมื่อปี 2024 พบว่า พิธีสารมอนทรีออลช่วยลดการปล่อยก๊าซเรือนกระจกได้สำเร็จ และลดผลกระทบจากความร้อนที่เกิดขึ้นจากก๊าซเหล่านี้เร็วขึ้น 5 ปี องค์การอุตุนิยมวิทยาโลกประเมินว่าการยกเลิกใช้สารเคมีเหล่านี้ จะช่วยให้ชั้นโอโซนเหนือแอนตาร์กติกา ซึ่งเป็นพื้นที่ที่บางที่สุด ฟื้นตัวกลับสู่ระดับเดียวกับปี 1980 ภายในปี 2066
นักวิทยาศาสตร์ยังคงพยายามทำความเข้าใจว่าเหตุใด หลุมโอโซนในช่วงระหว่างปี 2020-2023 ถึงมีขนาดใหญ่กว่าปรกติ พวกเขาสันนิษฐานว่าอาจจะมาจากการปะทุของภูเขาไฟฮังกาตองกาในปี 2022 ซึ่งพ่นเถ้าถ่านและไอน้ำจำนวนมหาศาลขึ้นสู่ชั้นบรรยากาศสตราโตสเฟียร์
นาซาและองค์การบริหารมหาสมุทรและบรรยากาศแห่งชาติของสหรัฐจัดอันดับรูรั่วโอโซนในปี 2025 ว่ามีขนาดเล็กที่สุดเป็นอันดับ 5 นับตั้งแต่ปี 1992
อ่านต่อ: https://www.bangkokbiznews.com/environment/1210519
#กรุงเทพธุรกิจ #กรุงเทพธุรกิจSustain

04/12/2025

มดน้อยร้องขอความตาย : ตัวอ่อนมดงานที่ป่วยจะปล่อยกลิ่นอย่างหนึ่งออกมาบอกมดงานตัวเต็มวัยให้ทำลายมันเพื่อปกป้องโคโลนีไม่ให้ติดเชื้อ เพราะตัวอ่อนยังเป็นดักแด้อยู่ในรังไหมมันไม่สามารถเว้นระยะห่างทางสังคมได้เหมือนมดเต็มวัยที่หากเป็นโรคที่แพร่ระบาดได้จะออกจากรังไปตายตามลำพัง ดังนั้นเมื่อดักแด้ป่วยหนักระยะสุดท้ายสารเคมีในร่างกายจะเปลี่ยนแปลงทำให้เกิดกลิ่นเฉพาะบางอย่างที่เรียกมดงานมารุมล้อมมัน กัดรังไหมของดักแด้ ฉีดสารพิษเข้าไป สารพิษดังกล่าวเป็นยาฆ่าเชื้อที่จะฆ่าทั้งเชื้อโรคและดักแด้ป่วย แต่ตัวอ่อนราชินีไม่ทำอย่างนี้เพราะมันมีภูมิคุ้มกันดีกว่ามดงาน สามารถต่อสู้โรคได้

"While it is a sacrifice – an altruistic act – it's also in their own interest, because it means that their genes are going to survive and be passed on to the next generation."
https://www.sciencealert.com/young-ants-beg-for-death-when-sick-new-study-reveals

28/11/2025

นักวิทยาศาสตร์นอรเวย์ผสมเมล็ดพันธุ์ดอกไม้ป่าเข้ากับหิมะเทียม นำไปโปรยตามทุ่งหญ้าและริมทางในฤดูหนาว เมื่อถึงฤดูใบไม้ผลิ หิมะละลาย หน้าดินเปิด เมล็ดดอกไม้จะงอกงามเติบโตเป็นทุ่งดอกไม้ เชื่อมต่อแหล่งที่อยู่ของสรรพสัตว์เข้าด้วยกันเป็นผืนใหญ่ ช่วยให้สปีชีส์ที่ทำหน้าที่ผสมเกสรซึ่งลดจำนวนลงเนื่องจากสภาพอากาศ ได้ฟื้นคืนมาใหม่

Norway has begun using seed-infused snow to restore natural habitats. Scientists mix native wildflower seeds into artificial snow that’s spread across meadows and highways during winter.
When the snow melts in spring, the seeds germinate — carpeting the land with wildflowers that attract bees, butterflies, and pollinators crucial for the ecosystem.
The initiative revives lost biodiversity and reconnects fragmented habitats, helping pollinator species recover from climate-driven decline.
It’s a poetic fusion of nature and science — using winter’s blanket to plant the seeds of spring.

28/11/2025

การเดินเท้าเปล่าเชื่อมโยงเราเข้ากับพลังงานแม่เหล็กไฟฟ้าตามธรรมชาติ ซึ่งช่วยในการเยียวยาร่างกาย เรื่องนี้มีงานวิจัยรองรับ

A growing field of research is revealing surprising health benefits tied to something ancient and simple: walking barefoot in nature. Scientists call it “earthing” or “grounding,” and it centers on the idea that direct contact with soil, grass, sand, or natural surfaces allows the body to absorb Earth’s negative ions. These ions neutralize free radicals — unstable molecules linked to inflammation, stress, insomnia, and chronic disease.
Studies have documented noticeable improvements in sleep quality, reduction in stress hormones, and faster recovery from injuries among participants who practiced grounding regularly. Walking barefoot also activates pressure points on the feet, enhances balance, and stimulates nerves linked to the body’s internal organs. Combined, these effects create a profound calming response in the brain and nervous system.
Researchers believe grounding may also stabilize electrical activity in the heart and support the immune system by reducing chronic inflammation. In an era of constant digital exposure and artificial surfaces, reconnecting with the Earth offers a natural, accessible form of therapy with no side effects. Something as simple as a barefoot walk in a park or on a beach could provide the healing many people overlook.

24/11/2025

เมื่อสล็อธเพศเมียพร้อมผสมพันธุ์ มันจะแค่นั่งอยู่เฉยๆ แล้วกรีดร้องจนกว่าตัวผู้จะมาหา

23/11/2025

ภาวะดื้อยาปฏิชีวนะ อาจทำให้มีผู้เสียชีวิตถึงกว่า 30 ล้านคน ภายในปี 2050

A global analysis by the GRAM Project published in The Lancet projects more than 39 million deaths from antibiotic-resistant infections between now and 2050. The study used 520 million data records from 204 countries, including hospital discharges, insurance claims, and death certificates, to model the rise of antimicrobial resistance (AMR). By 2050, direct AMR deaths are projected to rise to 1.91 million per year, while deaths in which AMR plays a role could reach 8.22 million annually. Older populations (70+) are expected to be hit the hardest — their AMR-related deaths have already risen sharply and are forecast to increase further. Shared for information purposes

23/11/2025

ความงามก็อาจเป็นกับดัก: หิ่งห้อยไม่ได้ส่องแสงส่งเดชไร้รูปแบบ แต่มันมีรูปแบบเฉพาะสปีชีส์ของมันเอง เป็นโค้ดลับเพื่อดึงดูดคู่ของมันสปีชีส์เดียวกันให้มาผสมพันธุ์ แต่ตัวเมียบางสปีชีส์สามารถเลียนแบบแพทเทิร์นการส่องแสงของสปีชีส์อื่นเพื่อดึงดูดตัวผู้สปีชีส์นั้นให้มาเป็นเหยื่อ เพราะมันต้องการโปรตีนเพื่อผลิตไข่ที่แข็งแรง

18/11/2025

ต้นไม้ผลิตพลังงาน:

ไม่ใช่ต้นไม้จริงแต่เป็นเทคโนโลยีผลิตพลังงานแบบไฮบริดของบริษัท New World Wind เรียกว่า Aeroleaf Hybrid technology โดยมีกังหันลมขนาดเล็กประกอบกันขึ้นในรูปแบบคล้ายต้นไม้ ใบของมันจะหมุนรับลมมาใช้ผลิตพลังงาน และที่โคนใบแต่ละใบมีแผงโซลาร์เซลล์ติดอยู่ เพื่อรับแสงอาทิตย์มาใช้ช่วยให้ต้นไม้สามารถผลิตพลังงานได้อย่างสม่ำเสมอร่วมกันทั้งสองโหมด
ต้นไม้พลังงานต้นแรกติดตั้งบนเนินเขาสูงที่เบอร์มิงแฮม สหราชอาณาจักร และทางบริษัทยังร่วมกับ Tom T**s Experiment พิพิธภัณฑ์วิทยาศาสตร์ที่ใหญ่สุดของสวีเดน ติดตั้งภายในอาณาบริเวณของพิพิธภัณฑ์ เพื่อนำพลังงานสะอาดทั้งหมดมาใช้ในการดำเนินงาน

จาก Designboom.com

18/11/2025

เซลล์มนุษย์ได้ยินและตอบสนองต่อเสียง :

เป็นการค้นพบครั้งสำคัญเมื่อนักวิทยาศาสตร์พบว่าเซลล์ของมนุษย์ไม่ได้แค่อยู่เฉยๆมันสามารถได้ยินและตอบสนองต่อเสียงได้ งานวิจัยที่น่าทึ่งนี้เผยว่าเซลล์สามารถรับรู้ถึงคลื่นสั่นสะเทือนและปรับพฤติกรรมของมันตามนั้น ซึ่งจะสามารถเปลี่ยนความเข้าใจของเราต่อเรื่องสุขภาพ การเยียวยาและการแพทย์ได้
งานวิจัยแสดงให้เห็นว่าคลื่นเสียงบางความถี่มีอิทธิพลต่อกระบวนการในระดับเซลล์อย่างการเจริญเติบโต การซ่อมแซมส่วนที่สึกหรอและการสื่อสาร นั่นหมายความว่าสักวันหนึ่งเราสามารถใช้เสียงบำบัด คลื่นสั่นสะเทือน และดนตรี มาใช้ในการเยียวยา ส่งเสริมสุขภาพและต่อสู้โรคร้ายได้
การค้นพบทางวิทยาศาสตร์ครั้งนี้ท้าทายความเชื่อที่ยึดถือกันมานานเกี่ยวกับเซลล์และเปิดสาขาวิชาใหม่ที่เรียกว่า “sonogenetics” หรือเสียงควบคุมสมอง ที่ใช้เสียงเป็นเครื่องมือในการควบคุมกิจกรรมระดับเซลล์ และยังย้ำเตือนเราว่าร่างกายของมนุษย์เต็มไปด้วยความลับที่รอการค้นพบและปลดปล่อยศักยภาพที่มีอยู่ออกมา แม้แต่ประสบการณ์ปกติในชีวิตประจำวันอย่างเสียงก็อาจจะมีศักยภาพที่ช่วยให้เรามีสุขภาพร่างกายที่ดีและอายุยืนยาว

จาก The Science Pulse

14/11/2025

ในญี่ปุ่น สังคมสูงวัยทำให้เกิดแนวคิดมากมายเพื่อผู้สูงอายุ ในการขับขี่รถยนต์ก็เช่นกัน กฎหมายจราจรกำหนดให้ใช้สติกเกอร์ที่มีลักษณะคล้ายใบโคลเวอร์สีเขียวส้มเหลืองซึ่งมีชื่อเรียกทางการว่าสัญลักษณ์ผู้ขับขี่สูงอายุ (aged driver sign) หรือ Koreisha mark ติดที่หน้ารถและท้ายรถ เป็นสัญลักษณ์บอกผู้ร่วมทางว่าผู้ขับขี่รถคันนี้เป็นผู้สูงอายุ สมควรระมัดระวัง รักษาระยะห่างและใช้ความอดทนเป็นพิเศษ สัญลักษณ์นี้ให้ใช้ได้ในผู้ที่มีอายุ 70 ปีขึ้นไป และบังคับติดสำหรับผู้ที่มีอายุ 75 ปีขึ้นไป

14/11/2025

กิลเบิร์ต หุ่นยนต์ปลากินพลาสติก: ความหวังใหม่ในการแก้ปัญหาสิ่งแวดล้อม

ในยุคที่ไมโครพลาสติกสร้างมลพิษให้มหาสมุทรแม้ในที่ที่ห่างไกลผู้คน มีนักศึกษาวิศวกรรมคนหนึ่งชื่อเอลินอร์ แมคอินทอช (Eleanor Mackintosh) ได้ค้นพบทางออกที่ได้แรงบันดาลใจจากธรรมชาติ เธอเป็นผู้ออกแบบหุ่นยนต์กิลเบิร์ต-ปลากินพลาสติกเข้าร่วมในการแข่งขัน Natural Robotics Contest แบบของเธอชนะการประกวด นักวิจัยของมหาวิทยาลัยเซอร์เรย์ สหราชอาณาจักรจึงได้ประดิษฐ์หุ่นยนต์ปลาต้นแบบขึ้นมา เจ้าปลากิลเบิร์ตตัวนี้มีขนาดพอๆ กับแซลมอน เมื่อมันว่ายไปตามแม่น้ำหรือทะเลสาบมันจะใช้ระบบกรองที่มีลักษณะคล้ายเหงือกปลาในการเก็บอนุภาคไมโครพลาสติกที่มองไม่เห็นด้วยตาเปล่าเข้าไปเก็บไว้ในตัว
สิ่งที่ทำให้นวัตกรรมนี้มีความพิเศษก็คือกิลเบิร์ตเป็นโอเพนซอร์ส คือซอฟต์แวร์ที่เผยแพร่โดยเปิดเผยซอร์สโค้ด (source code) ให้ทุกคนสามารถตรวจสอบ ศึกษา แก้ไข และปรับปรุงได้ ใครที่มีเครื่องพิมพ์ 3 D ก็สามารถพริ้นต์และสร้างกิลเบิร์ตตัวใหม่ได้ในท้องถิ่นของตัวเอง กิลเบิร์ตต้นแบบใช้พลังงานจากมอเตอร์อย่างง่ายและแบตเตอรีที่สามารถชาร์จกลับมาใช้ใหม่ได้ ภารกิจของกิลเบิร์ตจึงทั้งเป็นประโยชน์เชิงการศึกษาและสิ่งแวดล้อม ชุมชน โรงเรียน และนักสิ่งแวดล้อมทั่วโลกสามารถเข้าร่วมทำความสะอาดแหล่งน้ำได้ด้วยเทคโนโลยีที่สามารถทำเลียนแบบได้และราคาไม่แพงนี้
กิลเบิร์ตส่งสารที่ทรงพลังว่า การต่อสู้มลพิษไม่ใช่หน้าที่ของรัฐบาลเท่านั้น มันเริ่มต้นได้ด้วยความคิดริเริ่มสร้างสรรค์ ความอยากรู้อยากเห็นและความกล้าหาญ ในอนาคตข้างหน้านักประดิษฐ์อาจร่วมกันปรับปรุงและพัฒนากิลเบิร์ตให้มีขนาดใหญ่ขึ้น ว่ายน้ำเร็วขึ้น มีประสิทธิภาพในการกรองพลาสติกมากขึ้น ใช้พลังงานที่นำกลับมาใช้ใหม่ได้ในตัวมันเอง และควบคุมระยะไกลได้ นั่นหมายถึงโลกที่สะอาดขึ้นและอนาคตที่สดใสของพวกเรา

จาก Designboom
ภาพ Dr. Robert Siddall and the researchers