SAP News TL

SAP News TL Bem-vindos ! SAP News Timor-Leste é uma janela de informações justa, transparente e independente na escala nacional, regional e internacional.
(1)

Youtube : SAP News TL
Tiktok : SAP News
website : www.sapnewstl.com

Bele kontaktu : +67075700031

10/05/2026

VIVO: Lourença Sarmento Eleitu Ba Konsellu Koordenadora Postu Administrativu Lacluta (KKPA).

SAPNewsTL Viqueque: Hafoin Organizasaun Popular Muller Timorese (OPMT) realiza konferénsia sub-nasionál iha postu administrativu Lacluta delegada sira fo konfiansa ba Buibere Lourença Sarmento nu'udar Konsellu Koordenadora Postu Administrativu Lacluta.

Inforomasaun kompletu Akompaña live streaming SAP News TL.

10/05/2026

VIVO: OPMT Realiza Konferénsia Ba Dala-V iha Munisípiu Viqueque, Postu Administrativu Lacluta

SAPnewstl Viqueque: Partidu FRETILIN atravéz Organizasaun Popular Muller Timorese (OPMT) realiza konferénsia sub-nasionál ba da-V ho tema Solidariedade Interjerasionál: Dignifika: Pasadu Inspira Futuru.

Atu Sosa Osan-Mean! Deskunñesidu Na'in-2 Bosok & Hadau Osan 3.000 Iha Manatuto
08/05/2026

Atu Sosa Osan-Mean! Deskunñesidu Na'in-2 Bosok & Hadau Osan 3.000 Iha Manatuto

SAPNewsTL, Díli : Deskunhesidu na’in rua bosok no hadau osan 3.000 husi Manuel da Silva de Oliveira no Haji Jaya iha postu administrativu Manatuto Villa, Munisipiu Manatuto. Conzita Mota – Sapnews Pro Vítima Manuel da Silva de Oliveira informa katak antes ne’e sira halo komunikasaun atu haso...

Enkontru Bilateral – Brunei Promete Apoia TL Sai Uma-na’in Bá Simeira ASEAN Iha 2029
08/05/2026

Enkontru Bilateral – Brunei Promete Apoia TL Sai Uma-na’in Bá Simeira ASEAN Iha 2029

SAPNewsTL, Brunei : Durante enkontru bilateral entre estadu rua, Brunei Darussalam afirma kontinua fó apoiu bá Timor-Leste ne’ebé hala’o hela preparasaun atu sai uma-na’in bá Simeira The Association of Southeast Asian Nations (ASEAN) iha tinan 2029. Sua Majestade hato’o sentimentu ksolok...

Negosiasaun Fronteira Tasi Alkansa Progresu & Susesu! PM Xanana Agradese Ba Delegasaun RI
08/05/2026

Negosiasaun Fronteira Tasi Alkansa Progresu & Susesu! PM Xanana Agradese Ba Delegasaun RI

SAPNewsTL, Singapura: Negosiasaun bá Delimitasaun Fronteira Marítima entre Timor-Leste (TL) ho Repúblika Indonézia (RI) iha ronda da-toluk iha Singapura, susesu tebtebes tanba konsege halo progresu maka’as iha negosiasaun Fronteira marítima. Negosiasaun ronda da-toluk iha Singapura ne’e han...

Husi Adezaun Ba Asaun, PM Xanana Reprezenta TL Iha Simeira ASEAN Ba Dala-48
08/05/2026

Husi Adezaun Ba Asaun, PM Xanana Reprezenta TL Iha Simeira ASEAN Ba Dala-48

SAPNewsTL, Filipina: Primeiru-Ministru (PM), Kay Rala Xanana Gusmão to’o ona iha Cebu-Filipina hodi partisipa Simeira The Association of Southeast Asian Nations (ASEAN) bá dala-48 durante loron tolu husi loron 06-08 fulan maiu 2026. Hafoin Primeiru-Ministru Kay Rala Xanana Gusmão to’o iha Ceb...

Livru “Ha’u nia Istória” Sai Testemuña Traballadór Timor-Oan Belarmino Sena Iha Austrália
08/05/2026

Livru “Ha’u nia Istória” Sai Testemuña Traballadór Timor-Oan Belarmino Sena Iha Austrália

SAPNewsTL, Díli: Belarmino de Sena, traballadór Timor-oan ida, hakerek livru ida ho tema “Ha’u nia Istória: Esperiénsia Moris no Servisu Iha Austrália Iha Programa PALM”, ne’ebe dokumenta nia jornada, dezafiu, no susesu sira durante hola-parte iha programa servisu sazonal iha rai-li’u...

𝗣𝗿𝗼𝗱𝘂𝘇 𝗝𝘂𝗱𝗶𝘀𝗶𝗮𝗿𝗶𝘂 𝟭𝟰𝟭, 𝗜𝗦𝗙𝗜𝗧 : 𝗛𝗮𝗺𝗲𝘁𝗶𝗻 𝗣𝗮𝗽𝗲𝗹 𝗙𝗶𝗹𝗼𝘇𝗼𝗳𝗶𝗮 & 𝗧𝗲𝗼𝗹𝗼𝗷𝗶𝗮 𝗜𝗵𝗮 𝗗𝗲𝘇𝗲𝗻𝘃𝗼𝗹𝘃𝗶𝗺𝗲𝗻𝘁𝘂 𝗦𝗼𝘀𝗶𝗮𝗹
08/05/2026

𝗣𝗿𝗼𝗱𝘂𝘇 𝗝𝘂𝗱𝗶𝘀𝗶𝗮𝗿𝗶𝘂 𝟭𝟰𝟭, 𝗜𝗦𝗙𝗜𝗧 : 𝗛𝗮𝗺𝗲𝘁𝗶𝗻 𝗣𝗮𝗽𝗲𝗹 𝗙𝗶𝗹𝗼𝘇𝗼𝗳𝗶𝗮 & 𝗧𝗲𝗼𝗹𝗼𝗷𝗶𝗮 𝗜𝗵𝗮 𝗗𝗲𝘇𝗲𝗻𝘃𝗼𝗹𝘃𝗶𝗺𝗲𝗻𝘁𝘂 𝗦𝗼𝘀𝗶𝗮𝗹

SAPNewsTL, Díli: Instituto Superior de Filosofia e de Teologia (ISFIT) Dom Jaime Garcia Goulart, Realiza Serimónia Judisium ba dala-VI, ho judisiariu hamutuk atus-ida haat nulu resin-ida (141) kompostu husi fakuldade Teolojia no Filozofia. “Estudante sira ne’ebe ohin selebra judisiun hamutuk 1...

Simeira Asean Bá Dala-48, Orienta Bá Hakotu Tensaun Jeopolítika Iha Médiu OrienteSapnews Pro, Cebu — Simeira The Associa...
08/05/2026

Simeira Asean Bá Dala-48, Orienta Bá Hakotu Tensaun Jeopolítika Iha Médiu Oriente

Sapnews Pro, Cebu — Simeira The Association of Southeast Asian Nations (ASEAN) bá dala-48 ho Tema “Navegasaun Ita-nia Futuru Hamutuk” orienta bá dame hodi hakotu aumentu tensaun jeopolítika iha Médiu Oriente.

Prezidente Filipina, Ferdinand Romualdez Marcos Jr ne'ebe loke ofisialmente Simeira ne'e konsidera hasoru malu nu'udar momentu determinante bá rejiaun no komunidade globál.

“Internasionál paizajen jeopolítiku kontinua marka ho inserteza no aumenta tensaun jeopolítika sira, partikularmente tanba situasaun grave iha Médiu Oriente. ASEAN hatudu preokupasaun sériu kona-bá eskalasaun konflitu tanba atake preventivu sira ne'ebé maka inisia hosi Izrael no Estadus Unidus hasoru Repúblika Izlámika hosi Iraun iha loron 28 fulan-Fevereiru tinan 2026, no atake sira tuirmai hosi Iraun hasoru nasaun oioin iha rejiaun,” Prezidente Filipina toka iha Cebu, Filipina, 08/05/2026. Sita Média GPM

Dezenvolvimentu sira-ne'e perturba ona rota sira transporte marítima no aéreu nian, aumenta risku sira bá ró no aviaun komersiál no la'ós kombatente sira, no afeta fluxu enerjia no sasán esensiál sira.

“Kontra kontestu ida-ne'e, ita mai hamutuk, orientadu hosi kompromisu kleur ona ASEAN nian bá dame no pozisaun koletiva sira ne’ebé Estadu-membru ASEAN ida-idak hato’o,” nia hateten.

Artigu definidu ne'e hapara kedan ostilidade sira, rezolusaun pasífika bá disputa sira, protesaun hosi ema sivíl no infraestrutura sivíl no restaurasaun seguru, laiha impedimentu no pasajen tránzitu kontínuu iha Estreitu Ormuz.

Bá ASEAN, dezafiu hirak ne’e sente kle’an hosi povu liu-hosi kustu moris ne’ebé aas-liu, interrupsaun sira iha fornesimentu, ameasadu bá meiu subsisténsia sira, tensaun ekonómika, no vulnerabilidade ne'ebé aumenta iha Médiu Oriente.

Ida-ne'e hanesan lembransa ida ne'ebé maka'as katak, iha mundu ida ne'ebé maka inserteza bá beibeik, hamutuk husu bá asaun koletivu no ida-ne'e nunka sai urjente liu tanba ne'e tenke kontinua tane aas prinsípiu sira hosi sentralidade no solidariedade ASEAN nian no buka kooperasaun prátika.

Ba ida-ne'e, nia agradese bá partisipante sira tanba hatán bá xamada ne'ebé subliña importánsia no urjénsia konvoka iha tempu ida-ne'e. Iha espíritu ida-ne'e maka nasaun membru sira halibur malu iha ohin atu buka rezultadu konkretu sira no hari'i dalan koletivu ida ho foku partikulár bá prioridade tolu ne'ebé urjente no interligadu.

Primeiru, tenke asegura seguransa no reziliénsia enerjétika rejionál. Iha tempu ne'ebé aumenta volatilidade, ASEAN tenke hametin koordenasaun no reforsa preparasaun, buka tuir medida koletiva prátika sira hodi salvaguarda fornesimentu enerjia ida ne'ebé estável no hadi'a interkonetividade, enkuantu avansa alternativa sira no fonte enerjia renovável sira bá proteje ekonomia sira hosi xoke sira seluk no atu hatán bá dezafiu urjente hosi mudansa klimátika.

Iha esforsu ida-ne'e, tenke aproveita inovasaun inklui inkluzivu no responsável aplikasaun sira hosi Intelijénsia Artifisiál hodi hadi'a previzaun enerjia nian, hametin rede jestaun no fleksibilidade sistema, no apoia tranzisaun enerjia moos.

Segundu, tenke servisu hamutuk atu estabiliza seguransa ai-han. Interrupsaun sira iha komérsiu no transporte ne'ebé mai hosi taka Estreitu Ormuz nian afeta lalais folin ai-han nian no fornesimentu liu-liu adubu sira, no tuirmai bá bem-estar povu sira-nian.

Hotu-hotu iha kompromissu ho knaar atu asegura katak ASEAN nafatin responsivu hodi hametin no habelar komérsiu intraASEAN no harii kapasidade sira hodi salvaguarda no hametin sistema ai-han sira iha rejiaun.

Inovasaun dijitál bele ajuda antesipa falta sira, hadi'a produtividade agríkola no apoia foti desizaun ne'ebé responsivu, nune'e povu sira iha situasaun vulnerável protejidu di'ak liu.

Terseiru, tenke tane aas sidadaun ASEAN nia seguransa. Iha momentu krize nia laran, ASEAN solidariedade tenke sukat ho abilidade atu atúa iha konsertu hodi salvaguarda povu sira iha ne'ebé de'it sira bele iha.

Ida-ne'e signifika hametin sistema sira alerta antesipada nian, hasa'e koordenasaun konsulár, no asegura prestasaun asisténsia nian iha tempu ne'ebé loos liu-hosi uza ho prudente teknolojia foun sira, inklui esplora oinsá ferramenta sira ne'ebé ativadu ho IA bele avansa prioridade sira, ne'ebé maka metin iha julgamentu no direitu internasionál ema nian.

Ohin, halibur malu atu konfronta, ho unidade no rezolve reperkusaun hosi situasaun iha Médiu Oriente, no buka atu avansa kompromisu komún bá páz, estabilidade no prosperidade enkuantu asegura katak benefísiu sira hosi kooperasaun sei sente hosi ita-nia povu hotu-hotu.

Kona-bá ida-ne'e, Filipina nu'udár Prezidente, reafirma nia kompromisu maka'as atu dirije ASEAN liu-hosi mudansa no tempu inserteza sira iha tema “Navegasaun Ita-nia Futuru, Hamutuk.”

Tinan da-huluk implementasaun Vizaun Komunidade ASEAN nian 2045, fó hanoin katak rejiaun bele sai forte liu bainhira kontra dezafiu sira ne'ebé fahe, maski sira bele sai intimidante bá objetivu ne'ebé fahe. Bá ida-ne'e, Filipina rekoñese importánsia hosi kooperasaun marítima no haree bá oin bá adosaun Deklarasaun Líder sira ASEAN nian kona-bá Kooperasaun Marítima, ne’ebé inklui proposta Filipina nian atu estabelese Sentru Marítimu ASEAN nian ne’ebé sei sai hanesan plataforma importante ida bá kooperasaun marítima iha koordenasaun ho relevante sira ASEAN no mekanizmu sira ne’ebé lidera hosi ASEAN.

Prezidente Filipina, Ferdinand Romualdez Marcos Jr haksolok tebes atu simu nasaun membru sira iha Plenária Simeira ASEAN bá dala 48.

Iha okaziaun ne’e aproveita mós hato’o parabéns bá Primeiru-Ministru Lê Minh Hu’ng kona-bá nia eleitu nu'udár Primeiru-Ministru Repúblika Sosialista Vietname nian no ho laran-manas simu nia iha Simeira ASEAN.

Prezidente ne’e mós hakarak hato'o parabéns bá Sonexay Siphandone kona-bá nia re-eleitu nu'udár Primeiru-Ministru Repúblika Demokrátika Populár Laos nian. Ho espíritu hanesan, husik mós atu hato'o parabéns manas liu bá Anutin Charnvirakul kona-bá nia re-eleitu nu'udár Primeiru-Ministru Reinu nian hosi Tailándia.

Xefe Estadu membru sira ne’ebé partisipa maka, Prezidente Repúblika Indonézia, Prabowo Subianto, Primeiru-Ministru (PM) Timor-Leste, Kay Rala Xanana Gusmão, Primeiru-Ministru Malázia, Dato Seri Anwar Ibrahim, Primeiru-Ministru Repúblika Sosialista Vietname, Le Minh Hung, Liurai Brunei Darussalam, Sua Majestade Sultan Haji Hassanal Bolkiah Mu’izzaddin Waddaulah, Primeiru-Ministru Cambodia, Hun Manet, Primeiru-Ministru Singapura, Lawrence Wong, Primeiru-Ministru Laos, Sonexay Siphandone, no Primeiru-Ministru Tailandia, Anutin Charnvirakul.

Foto : ASEAN & Média-GPM

Husi Adezaun ba Asaun, PM Xanana Reprezenta TL Iha Simeira ASEAN Ba Dala 48SAPNewsTL Filipina: Primeiru-Ministru (PM), K...
07/05/2026

Husi Adezaun ba Asaun, PM Xanana Reprezenta TL Iha Simeira ASEAN Ba Dala 48

SAPNewsTL Filipina: Primeiru-Ministru (PM), Kay Rala Xanana Gusmão to’o ona iha Cebu-Filipina hodi partisipa Simeira The Association of Southeast Asian Nations (ASEAN) bá dala-48 durante loron tolu husi loron 06-08 fulan maiu 2026.

Hafoin Primeiru-Ministru Kay Rala Xanana Gusmão to'o iha Cebu-Filipina simu ho serimónia bem vindo ho guarda ónra akompaña ho dansa kulturál Cebu nian, no hananu múzika Timor nian “Kole lele mai”.

Enkuantu, PM Xanana to’o Cebu iha tuku 11:55 oras lokál, simu hosi Embaixadór Timor-Leste (TL) iha Filipina Marciano Gracia da Silva ho Primeiru Sekretáriu hosi Ministériu Negósiu Estranjeiru no Kooperasaun (MNEK), Pedro Laranjeira no ofisiál sira Governu lokál nian.

Timor-Leste partisipa simeira bá da-huluk hafoin ofisialmente adere nu’udár membru plenu ASEAN bá dala-11 iha fulan-Outubru 2025.

Simeira ASEAN bá dala-48 ne’e partisipa mós hosi Xefe Estadu no Xefe Governu sira hosi nasaun membru ASEAN nian.

Foto: Média-GPM

Endereço

Avenida De Becora
Dili
BECUSSE

Notificações

Seja o primeiro a receber as novidades e deixe-nos enviar-lhe um email quando SAP News TL publica notícias e promoções. O seu endereço de email não será utilizado para qualquer outro propósito, e pode cancelar a subscrição a qualquer momento.

Entre Em Contato Com O Negócio

Envie uma mensagem para SAP News TL:

Compartilhar