09/09/2026
WARARKA MAANTA 9ka Sebteembar 2026
Su’aalaha Maanta::Maxuu ka kashifay Siyaasiga caanka ah Sakariye Xaaji Maxamuud “Jeeni-Haar” oo Dowladda Soomaaliya sheegay inay musuqmaasuq badan ku jirto? Yaa diiday inuu dhiso Madaxweyne h**e Xassan “Dhuuso-Fooxiye”? Yaa diiiday inuu dhiiso Maxkammadda Dastuurihga ah oo sharci-darro ku fadhiya ? Yaa diiday inuu djiso oo boobay sacabka xitaa qabuura ka badbaadi waayeen? Yaa noqon doona Madaxweynaha cusub ee ? Maxuu yahay heshiisyada ay Dowladdaha caalamka la galeen Dowlad Gobaleedyada dalka ka jira? Maxay Dowladdaha deriska ah ugu diideen fisooyin dalka ku gel ah qoyskiisa iyo wasiirada xilkoodu dhammaaday ee dowladda ?
CPJ 9ka Sebteembar 2026vGuddiga Ilaalinta Saxafiyiinta (CPJ) ayaa ku baaqay in si degdeg ah loo sii daayo wariye, Cabdiqani Xuseen Abokor, oo loo yaqaan Baylood, kaas oo ku xidhan Somaliland tan iyo 29-kii Agoosto, isaga oo aan weli si rasmi ah maxkamad loogu soo oogin dacwad.
CPJ ayaa war ay soo saartay 7-dii Sebtembar ku sheegtay in wariyaha loo xidhay kadib markii uu wareysi muuqaal ah ka qaaday abwaanka caanka ah ee, Ismaaciil Yuusuf Cabdi, oo loo yaqaan Jiheeye, kaasi oo gabay ku habaaray Madaxweynaha Somaliland, Cabdiraxmaan Maxamed Cabdillaahi Cirro.
“Cabdiqani Xuseen Abokor wuxuu ku biiray liis dheer oo saxafiyiin ah oo Somaliland lagu xidhay laguna hayo xaalado shaki leh bilihii u dambeeyay,” ayay tidhi Muthoki Mumo, Isuduwaha Barnaamijka Afrika ee CPJ.
Waxay intaas ku dartay in toban maalmood kadib markii wariyaha la qabtay, aanay wali hay'adaha Somaliland si rasmi ah maxkamad ugu soo bandhigin eedeymaha loo haysto, iyadoo ugu baaqday xukuumada in si degdeg ah loo sii daayo.
Cabdiqani Baylood ayaa 27-kii Agoosto boggiisa Facebook ku daabacay muuqaal wareysi ah oo uu la yeeshay Abwaan Jiheeye. Intii uu wareysiga socday, abwaanka ayaa tiriyey maanso uu digniin ugu dirayay Madaxweynaha Somaliland, Cabdiraxmaan Maxamed Cabdillaahi (Cirro), isaga oo ka codsaday inuu wax ka qabto waxa uu ku tilmaamay in si sharci-darro ah looga qaatay dhul oo uu leeyahay. Maalintii xigtay, 28-kii Agoosto, ciidamada ammaanka ee Hargeysa ayaa ku xidhay abwaanka, sida uu sheegay qareenka wariyaha, Tawakal Ibraahim Maxamed, iyo Ururka Suxufiyiinta Somaliland (SOLJA). Cabdiqani Baylood ayaa isna la xidhay 29-kii Agoosto kadib markii uu ka jawaabay yeedhitaan uga yimid waaxda Dembi-baadhista Somaliland (CID).
Wariyaha ayaa isla maalintaas muddo kooban kasoo muuqday Maxkamadda Gobolka Maroodi-Jeex, waxaana lagu amray in xabsiga lagu sii hayo muddo toddoba maalmood ah inta baadhitaanku socdo. Qareenkiisa ayaa sheegay in Cabdiqani loo qorsheeyay inuu mar kale maxkamadda kasoo muuqdo Sabtidii, balse aan la horgeyn maxkamadda.
Qareenka wariyaha, Tawakal Ibraahim Maxamed, ayaa CPJ u sheegay in sarkaal ka tirsan CID uu si aan rasmi ahayn ugu sheegay in booliisku doonayaan inay Cabdiqani ku soo oogaan laba eedood.
Eedaha ayaa kala ah “xadgudubka sharafta ama karaamada Madaxweynaha” iyo faafinta dacaayad ka dhan ah xukuumada.
Sida uu qareenku sheegay, eedda koowaad waxay xeerka ciqaabta Somaliland dhigaysaa ugu badnaan saddex sano oo xabsi ah, halka eedda labaad ay gaadhi karto shan sano oo xabsi ah. CPJ ayaa sheegtay in ayna jawaab ka helin codsiyo ay faallo uga raadinaysay Madaxtooyada Somaliland, Wasaaradda Warfaafinta iyo Booliiska Somaliland.
CPJ waxay sheegtay in Somaliland ay sannadkii u dambeeyay adkeeysay cadaadiska lagu hayo xorriyadda saxaafadda, iyadoo uu jiro xadhig badan oo loo geystay saxafiyiin iyo shaqaalaha warbaahinta.
Puntland State 9ka Sebteembar 2026 Madaxweynaha Puntland Siciid Deni ayaa digniin u diray Dowladda Federaalka Soomaaliya, xilli uu sii xoogeysanayo khilaafka siyaasadeed ee u dhexeeya Puntland iyo Muqdisho, gaar ahaan arrimaha dastuurka iyo awoodaha federaalka.
Madaxweyne Deni ayaa sheegay in Puntland ay qaadatay go’aan ah in aan deegaannadeeda looga oggolaan doonin inay ka howlgalaan shaqsiyaad ama hay’ado aan haysan awood sharci oo ay ku shaqeeyaan, isagoo arrintan si gaar ah ugu tilmaamay mid la xiriirta Dowladda Federaalka.
Madaxweynaha Puntland ayaa sheegay in heshiisyadii siyaasadeed ee h**e ee saldhigga u ahaa nidaamka federaalka Soomaaliya ay meesha ka baxeen, taasina ay Puntland ku qasabtay inay ku dhaqanto dastuurkeeda iyo xeerarka ay u aragto inay qeexayaan awoodaha maamulka.
Wuxuu sidoo kale sheegay in dastuurkii lagu heshiiyay iyo dastuurka Puntland ay yihiin saldhigga ay Puntland ku dhisayso mowqifkeeda, isagoo sheegay in diiddan yihiin in Dowladda Federaalka ay si toos ah uga howlgasho gudaha Puntland iyadoo aan heshiis ama oggolaansho laga haysan maamulkooda.
Deni ayaa sidoo kale ugu baaqay dadka uu sheegay inay xilal ama masuuliyado h**e uga soo qabteen Dowladda Federaalka inay ka fogaadaan tallaabooyin uu ku tilmaamay kuwo aan sharciyad haysan.
Madaxweyne Deni ayaa sheegay in Puntland ay qaadatay go’aan ah in aan deegaannadeeda looga oggolaan doonin inay ka howlgalaan shaqsiyaad ama hay’ado aan haysan awood sharci oo ay ku shaqeeyaan, isagoo arrintan si gaar ah ugu tilmaamay mid la xiriirta Dowladda Federaalka.
Madaxweynaha Puntland ayaa sheegay in heshiisyadii siyaasadeed ee h**e ee saldhigga u ahaa nidaamka federaalka Soomaaliya ay meesha ka baxeen, taasina ay Puntland ku qasabtay inay ku dhaqanto dastuurkeeda iyo xeerarka ay u aragto inay qeexayaan awoodaha maamulka.
Wuxuu sidoo kale sheegay in dastuurkii lagu heshiiyay iyo dastuurka Puntland ay yihiin saldhigga ay Puntland ku dhisayso mowqifkeeda, isagoo sheegay in diiddan yihiin in Dowladda Federaalka ay si toos ah uga howlgasho gudaha Puntland iyadoo aan heshiis ama oggolaansho laga haysan maamulkooda.
Deni ayaa sidoo kale ugu baaqay dadka uu sheegay inay xilal ama masuuliyado h**e uga soo qabteen Dowladda Federaalka inay ka fogaadaan tallaabooyin uu ku tilmaamay kuwo aan sharciyad haysan.
Muqdisho 9ka Sebteembar 2026 Ra’iisul Wasaare Ku-xigeenka Soomaaliya, Jibriil Cabdirashiid Cabdi, ayaa soo jeediyay in akoonnada baraha bulshada lagu xiro lambarka aqoonsiga qaranka ee ay bixiso Hay’adda Aqoonsiga iyo Diiwaangelinta Qaranka (NIRA), isaga oo sheegay in tallaabadan ay gacan ka geysan karto in la ogaado dadka ka dambeeya akoonnada internetka. Ra’iisul Wasaare Ku-xigeenka ayaa sheegay in kaararka aqoonsiga NIRA ay leeyihiin lambar gaar ah oo lagu aqoonsan karo qofka, isaga oo soo jeediyay in mustaqbalka qofka laga doonayo inuu isticmaalo lambarkiisa aqoonsiga marka uu sameysanayo akoon baraha bulshada ah.
“Waxaa jira dad badan oo magacyo kala duwan ku sameysta akoonno, kadibna wax kasta oo ay rabaan ku qora,” ayuu yiri Jibriil Cabdirashiid Cabdi, isaga oo ku dooday in aqoonsiga la xaqiijiyo uu gacan ka geysan karo wax ka qabashada dhibaatadaasi.
Wuxuu sidoo kale tilmaamay in kooxaha hubeysan ay adeegsadaan baraha bulshada, isagoo sheegay in hay’adaha dowladda ay marar badan xireen akoonno lala xiriiriyo Al-Shabaab, balse ay soo baxaan akoonno cusub oo magacyo kale wata.
Ra’iisul Wasaare Ku-xigeenka ayaa Wasaaradda Warfaafinta ku boorriyay inay tixgeliso in shuruudaha aqoonsiga lagu xoojiyo xeerarka iyo siyaasadaha warbaahinta ee dowladda ay diyaarineyso.
Wuxuu sheegay in baraha casriga ah ee warbaahintu ay yeelan karaan saameyn wanaagsan iyo mid taban, isaga oo ku baaqay in la sameeyo siyaasado si wanaagsan looga faa’iideysanayo awoodda ay leeyihiin, isla markaana lagu yareynayo isticmaalka khaldan.
Muqdisho 9ka Sebteembar 2026 Dowladda Federaalka Soomaaliya ayaa si xooggan u cambaareysay weerarro ay sheegtay in Xuutiyiintu ku qaadeen goobo rayid iyo kuwo dhaqaale oo ku yaalla koonfurta Boqortooyada Sacuudi Carabiya. Wasaaradda Arrimaha Dibadda Soomaaliya ayaa sheegtay in weerarradaasi ay sababeen dhaawaca tobannaan qof oo rayid ah, oo ay ku jiraan haween iyo carruur, sida ay sheegeen mas’uuliyiinta Sacuudiga.
Dowladda Soomaaliya waxay sheegtay in si ula kac ah loo beegsado dadka rayidka ah iyo kaabayaasha dhaqaalaha ay tahay xadgudub ka dhan ah sharciga caalamiga ah, iyadoo ka digtay in colaadaha ka socda gobolka ay khatar dheeraad ah ku yihiin amniga Badda Cas iyo Geeska Afrika.
Soomaaliya ayaa sidoo kale walaac ka muujisay weerarrada lagu beegsanayo maraakiibta ganacsiga iyo khatarta ay arrintaasi ku hayso xorriyadda isu-socodka maraakiibta.
Muqdisho ayaa ku baaqday in si degdeg ah loo joojiyo dhammaan weerarrada, isla markaana dib loogu laabto dadaallada lagu gaarayo heshiis siyaasadeed oo lagu soo afjaro colaadda Yemen.
Dowladda Federaalka Soomaaliya ayaa sidoo kale sheegtay inay garab taagan tahay Boqortooyada Sacuudi Carabiya, hoggaankeeda iyo shacabkeeda, iyadoo u rajeysay dadka ku dhaawacmay weerarrada inay si buuxda uga soo kabtaan.
Kooxda Xuutiyiinta ee Iran ay taageerto ayaa aroornimadii Talaadada maanta qaaday weerar ballaaran oo ka dhan ah koonfur-galbeed Sacuudi Carabiya, iyagoo beegsaday kaabayaal shidaal iyo goobo kale oo muhiim ah.
Africom 9ka Sebteembar 2026 Taliska Ciidamada Mareykanka ee Afrika ee AFRICOM ayaa sheegay in 4-ta Sebtembar ay duqeyn cirka ah ka fuliyeen Soomaaliya, taas oo lagu bartilmaameedsaday dagaalyahanno ka tirsan Al-Shabaab. AFRICOM ayaa sheegtay in duqeynta lagu fuliyay iskaashi iyo isku-duwid lala sameeyay Dowladda Federaalka Soomaaliya, iyadoo goobta lagu beegsaday ay ku taalla qiyaastii 175 kiiloomitir dhanka galbeed kaga beegan Muqdisho.
Taliska Mareykanka ayaa sheegay in AFRICOM, Dowladda Federaalka Soomaaliya iyo Ciidamada Qalabka Sida ee Soomaaliya ay sii wadaan howlgallada lagu wiiqayo awoodda Al-Shabaab ee ay ugu hanjabi karto ciidamada Mareykanka iyo muwaadiniinta Mareykanka ee dibadda ku sugan.
AFRICOM ma aysan shaacin faahfaahin ku saabsan cutubyadii ama diyaaradaha iyo hubkii loo adeegsaday duqeynta, iyadoo sheegtay in xogtaasi aan la soo bandhigi doonin sababo la xiriira amniga iyo sirta howlgalka.
Duqeyntan ayaa kusoo beegmaysa xilli ciidamada Mareykanka iyo kuwa Soomaaliya ay kordhiyeen howlgallada ka dhanka ah Al-Shabaab ee qaybo ka mid ah dalka.
AFRICOM ayaa sidoo kale sheegtay in duqeyn kale oo ka dhan ah Al-Shabaab ay dhacday 5-ta Sebtembar 2026, iyadoo faahfaahinta goobta iyo khasaaraha ka dhashay aysan bayaanka lagu soo bandhigin.
Muqdisho 9ka Sebteembar 2026 Dowladda Soomaaliya ayaa sheegtay inay diyaar u tahay inay si buuxda ula wareegto mas’uuliyadda amniga dalka haddii ciidamada Midowga Afrika ay ka baxaan Soomaaliya, iyadoo meesha ka saartay walaaca laga qabo in bixitaanka ciidamadaasi uu fursad u abuuri karo Al-Shabaab inay dib u qabsato dhulal hor leh. Agaasimaha Guud ee Xarunta Qaranka ee La-dagaallanka Argagixisada iyo Ka-hortagga Xagjirnimada Rabshadaha wata ee Soomaaliya (TUBSAN), Cali Gurbe, ayaa sheegay in Soomaaliya ay leedahay ciidan si wanaagsan loo tababaray iyo heshiisyo amni oo laba geesood ah oo ay la leedahay dalal kale, kuwaas oo ka caawin kara dowladda sugidda amniga dalka.
Cali Gurbe oo wareysi gaar ah siiyay The Eastleigh Voice magaalada Nairobi ayaa sheegay in Soomaaliya ay muddo ku dhow labaatan sano dagaal kula jirtay Al-Shabaab, isla markaana waayo-aragnimadaas ay dalka bartay sida looga jawaabo caqabadaha amni iyo dib loogu dhiso hay’adaha dowladda.
Isagoo ka hadlayay suuragalnimada bixitaanka ciidamada Midowga Afrika, ayuu sheegay in arrintaasi aysan ka dhignayn in Soomaaliya ay kaligeed wajahdo khataraha amni.
“Haddii ciidamada Afrika ay baxaan, waxaan heshiisyo laba geesood ah la leenahay dalal kale. Waxaan leenahay saaxiibo iyo walaalo doonaya inay taageeraan shacabka iyo dowladda Soomaaliyeed,” ayuu yiri Cali Gurbe.
Wuxuu intaas ku daray in Soomaaliya ay soo martay dhibaatooyin amni oo soo noqnoqday, balse ay mar kasta awood u yeelatay inay dib uga soo kabato.
Mas’uulkan ayaa sidoo kale muujiyay kalsooni uu ku qabo ciidamada Soomaaliya, isagoo sheegay in dalka uu leeyahay ciidan si wanaagsan loo tababaray oo awood u leh inuu qaado mas’uuliyad dheeraad ah oo ku saabsan sugidda amniga.
Inkasta oo ciidamada Soomaaliya iyo kuwa caalamiga ah ay Al-Shabaab ka saareen magaalooyin iyo deegaano waaweyn, kooxda ayaa weli awood u leh inay fuliso weerarro iyo howlgallo ka dhan ah dowladda.
Al-Shabaab ayaa muddo dheer ka faa’iideysatay daldaloollada dhinaca maamulka, khilaafaadka siyaasadeed iyo tabashooyinka bulshada si ay u sii waddo howlaheeda.
Si kastaba, Cali Gurbe wuxuu sheegay in caqabadaha amni ee jira aysan sabab u noqon karin cabsi laga qabo mustaqbalka dalka, isagoo xusay in shacabka Soomaaliyeed ay muddo dheer la tacaalayeen weerarro, abaaro iyo saameynta isbeddelka cimilada.
Soomaaliya ayaa hadda si tartiib tartiib ah ula wareegaysa waajibaadyo amni oo ay h**e u qaadi jireen ciidamada Midowga Afrika iyo saaxiibbada caalamiga ah, iyadoo weli ku tiirsan iskaashi amni oo ay la leedahay dalal iyo hay’ado caalami ah.
Mas’uulka TUBSAN ayaa sheegay in inkasta oo caqabado amni ay weli jiraan, haddana Soomaaliya ay sii kordhinayso awooddeeda ay ku maareyn karto amniga gudaha.
Enjoy the videos and music you love, upload original content, and share it all with friends, family, and the world on YouTube.
