05/23/2026
سوۋېت ئىتتىپاقى ئۈرۈمچىگە ئىشپىيونلۇققا ئەۋەتكەن شەۋكەت نازاروۋنىڭ ھېكايىسى
ئابدۇشۈكۈر مۇھەممەت قۇمتۇر
(تولۇق ماقالىنى ئۇيغۇر پوچتىسى تور بېتىدىن ئوقۇڭ)
بالا چاغلىرىمىزدا مەھەلىمىزدىكى بالىلار دائىم چوڭلاردىن ئاڭلىۋالغان سوۋېت ئىتتىپاقىنىڭ ئىشپىيونى ھەققىدىكى ئاجايىپ پاراڭلارنى قىلىشاتتى. ئەمما بۇ ھېكايىلەرنىڭ راست ياكى يالغانلىقىنى ھېچكىم بىلمەيتتى. كۆپىنچە ھاللاردا كوچا دوقمۇشىدا ئولتۇرغان تىلەمچىلەرنىڭ بىرەرىنى ياكى كىشىلەرنىڭ كۆزىگە غەلىتە كۆرۈنگەن كىشىلەرنى ئىشپىيون سۈپىتىدە تەسەۋۋۇر قىلاتتى. بۇنداق ھېكايىلەرنىڭ كۆپىنچىسىنىڭ كوچا دوقمۇشىدىكى چايخانىلاردىن تارقىلىدىغانلىقى ئېنىق ئىدى. شۇ يىللاردا مەھەلىمىزدە تۆت چاقلىق كىچىك ھارۋىدا ئولتۇرۇپ، قولىدىكى زىق بىلەن ھارۋىسىنى ئۇياق- بۇياققا ھەيدەپ يۈرىدىغان بىر ئادەم بولىدىغان. ئۇ ئادەممۇ مەھەلىمىزگە تۇيۇقسىز پەيدا بولۇپ قالغان ئادەم بولۇپ، قەيەردىن كەلگەنلىكىنى ھېچكىم بىلمەيتتى. ئۇ ئادەم بىر يەردە ئولتۇرۇپ تىلەمچىلىك قىلمايتتى، ئەمما قانداق جان باقىدىغانلىقىنىمۇ ھېچكىم بىلمەيتتى. لېكىن ئۇ ئادەمنى كوچا كويلاردا دائىم ئۇچراتقىلى بولاتتى.
كېيىن ئۇ ئادەم مەھەللىمىزدىن تۇيۇقسىز يوقاپ كەتتى. شۇنىڭدىن كېيىن كىشىلەرنىڭ ئارىسىدا ئۇ ئادەم ھەققىدە ئاجايىپ سىرلىق ھېكايىلەر تارقىلىشقا باشلىدى. بىرسى ، ئۇ ئادەم سوۋېت ئىتتىپاقى ئەۋەتكەن ئىشپىيون ئىكەن، ھۆكۈمەت تۇتۇپ كېتىپتۇ دېسە، يەنە بىرسى، ئەسلى ئۇ ئادەمنىڭ پۇتى ساق ئىكەن، كېچىدە مېڭىپ يۈرۈپ ئۇچۇر ئىگىلەيدىكەن، ھۆكۈمەت بىلىپ قالغاچقا قېچىپ كېتىپتۇ دەيتتى. باشقا بىرسى، سىلەر خاتا ئاڭلاپسىلەر، ئۇ ئادەم ئولتۇرغان ھارۋا ئۇچالايدىكەن، بىر كېچىدىلا تاشكەنتكە ئۇچۇپ كېتىپتۇ دەيتتى. گەرچە ئاڭلىغان گەپ سۆزلەر ھەر خىل بولسىمۇ، ئەمما مەزمۇنى يەنىلا ئۇ ئادەمنىڭ ئىشپىيونلۇقى ھەققىدە ئىدى. يۇرتىمىزدا راست سوۋېت ئىتتىپاقىنىڭ ئىشپىيونى بولغانمۇ؟ بۇ سوئال مېنىڭ كېيىنكى ھاياتىمدا خېلى يىللارغىچە ماڭا ھەمراھ بولۇپ كەلدى. 90-يىللاردىن كېيىن بۇ ھەققىدىكى گەپ سۆزلەر جەمئىيەتنىڭ ئاساسى تېمىسى بولۇشتىن قېلىشىغا ئەگىشىپ، مەنمۇ ئاستا-ئاستا بۇ سوئالنى ئۇنتۇشقا باشلىدىم. 2003-يىلى شىۋېتسىيەگە كەلگەندىن كېيىن تۇيۇقسىز بۇ سوئال بىلەن قايتا ئۇچراشتىم. ئۇ يىللاردا شىۋېتسىيەدە ئەركىن دۇرجىنىف ئىسىملىك بىر ئاكىمىز بولۇپ، ئۇ ئاكىمىز ئۆزىنىڭ ھايات ھېكايىسى بىلەن بۇ سوئالغا جاۋاب بەرگەن ئىدى.
شەۋكەت نازاروۋ ھەققىدە بىلىنمىگەن ھېكايە