Nguoi-Viet, 14771 Moran Street, Westminster, CA (2026)

06/14/2026

Đức vs Curaçao: Siêu máy tính Opta phán tỷ số 3-0

Ông Tư Sài Gòn

Đúng là thời buổi công nghệ 2026 có khác, đá banh bây giờ không chỉ có mấy ông nhà báo bình luận bằng mồm nữa, mà tụi Tây nó vác cả "siêu máy tính" ra để chạy thuật toán phán trước tương lai luôn mới ghê chứ!

Sáng nay ngày 14 Tháng Sáu, thằng Tám xe ôm lại cầm cái điện thoại chạy tót vô quán tui, đưa cái bài nhận định của chuyên trang dữ liệu The Analyst (Opta) về trận cỗ Xe tăng Đức đụng độ tí hon Curaçao tối nay. Tui ngó vô mấy con số thống kê của cái máy tính này mà suýt chút nữa rớt luôn ly cà phê đá xuống đất. Cả cái quán cóc lại được một phen xôm tụ dữ dằn. Để lão Tư lôi mấy cha nội vỉa hè vô mổ xẻ cái dữ liệu này cho bà con nghe chơi nha!

Siêu máy tính Opta phán cái gì mà kinh dị vậy?

Cái máy tính của tụi Tây nó chạy mô phỏng trận đấu này cả vạn lần rồi nó đưa ra một con số xanh rờn: Đức có tới 89.2% cơ hội lượm trọn 3 điểm! Trong khi đó, cửa thắng cho mấy chú em Curaçao chỉ vỏn vẹn có 4.1%, còn cửa hai bên hòa nhau để chia điểm là 6.7%.
Chưa hết đâu mầy, Opta nó còn phân tích là hàng công của Đức với những ngôi sao trẻ măng đang đá giải châu Âu sẽ tràn lên ép sân từ giây đầu tiên để dội bom, kiếm hiệu số bàn thắng làm vốn cho bảng F đầy xương xẩu này.

Thằng Tám xe ôm: (Vỗ đùi đét đét, mặt hớn hở như vừa trúng số độc đắc) "Trận này theo thằng Đức chấp mấy trái cũng lượm tiền nha. Cỗ Xe tăng nó nổ máy một phát là mấy chú em Curaçao chạy liền chứ đá đấm gì được nữa!"

Con Ba bán bánh tráng: (Quạt lò than phành phạch, lên tiếng chọc ngoáy liền) "Máy tính nó có tính được chuyện cầu thủ nổi điên lên đá người, hay thủ môn Curaçao cản phá banh như lên đồng không anh Tám? Em nói nè, nằm trên thì hợp lý, nhưng chấp nhiều quá, coi chừng Đức thắng, nhưng anh bị đứt thắng đó nghe.”

Nói xong, nó cười sằng sặc như lên đồng.

Nghe con Ba với thằng Tám nói qua nói lại, ông Giáo già ngồi góc bàn thong thả gỡ cái mắt kính xuống, lau lau vô vạt áo rồi lên tiếng giảng bài bằng cái giọng trầm ngâm.

"Mấy đứa phải hiểu, cái con số 89.2% của siêu máy tính nó dựa trên phong độ quá khứ và chất lượng đội hình trên giấy tờ thôi. Nhưng bóng đá World Cup nó có cái huông quái đản lắm. Áp lực trận ra quân nặng chình chịch, chân cầu thủ Đức như đeo chì thì sao? Mấy kỳ trước, Đức cũng được đánh giá cao ngất ngưỡng rồi bị đội cửa dưới nó vả cho tỉnh người đó thôi. Thắng thì Đức thắng chắc, nhưng bảo ăn dễ dàng như ăn cháo lòng thì chưa chắc đâu!"

Tụi Đức này ngộ lắm, giống như chiếc xe tăng cũ kỹ nghẹt xăng vậy đó. Có lúc tưởng hỏng hóc, xập xệ tới nơi rồi, nhưng vô giải lớn là tụi nó lầm lũi chạy thấy ớn. Cơ mà trận đầu tiên gặp đối thủ yếu như Curaçao, lão Tư nghi cha nội HLV tuyển Đức sẽ đá kiểu giữ chân, ăn chừng 2-3 trái làm vốn để dành sức cho mấy trận sau đụng đối thủ cứng cựa, chứ hông có khùng đâu mà b**g hết sức ra đá chết bỏ để dính chấn thương hay thẻ phạt lãng xẹt như mấy cha nội Mexico hôm trước.

06/14/2026

Đọc nhanh trong mười phút

***

Tổng giám đốc Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) Tedros Adhanom Ghebreyesus cho biết, ông “rất lo ngại” về dịch Ebola đang hoành hành tại Congo và Uganda, nhưng nhấn mạnh chiến tranh mới là mối đe dọa lớn hơn đối với dân địa phương.

Đây là đợt bùng phát Ebola lớn thứ ba từng được ghi nhận, với ít nhất 708 ca nhiễm và 141 ca tử vong tại hai quốc gia vừa kể từ khi dịch được tuyên bố là tình trạng khẩn cấp y tế công cộng quốc tế vào ngày 17/5/2026. Tại Uganda, dịch gần như đã được kiểm soát với chỉ 19 ca nhưng tại vùng đông bắc Congo, virus vẫn đang lây lan không kiểm soát.

Trong chuyến thị sát thực địa, ông Tedros ghi nhận người dân địa phương xem Ebola “chỉ là cái ác nhỏ hơn” so với xung đột vũ trang kéo dài, sốt rét, đói ăn và nạn phải rời bỏ nhà cửa. Nhiều người thậm chí không tin Ebola tồn tại, hoặc cho rằng thế giới chỉ quan tâm vì sợ virus vượt biên giới, chứ không phải vì muốn cứu họ.

Tỷ lệ truy vết ca tiếp xúc hiện chỉ đạt khoảng 50%, trong khi cần tới 95% để kiểm soát dịch hiệu quả. Sự mất niềm tin của cộng đồng, tình trạng di dân liên tục và thiếu hệ thống y tế khiến các biện pháp phòng chống gần như bất lực.

Ông Tedros kêu gọi cộng đồng quốc tế giải quyết đồng thời cả hai vấn đề: Kiểm soát dịch Ebola và thúc đẩy hòa bình bền vững cho khu vực, vì theo ông, không có hòa bình thì không thể có giải pháp y tế hiệu quả.

***

Bộ An ninh Trung Quốc vừa phát cảnh báo về việc các cơ quan tình báo ngoại quốc đang sử dụng rùa và cá để do thám ở vùng cận duyên. Trong một bài đăng trên WeChat, bộ này khẳng định một “cuộc chiến thầm lặng” đang diễn ra ngoài khơi, với nhiều loại thiết bị mới được triển khai nhằm đánh cắp dữ liệu hàng hải nhạy cảm.

Theo tuyên bố vừa đề cập, tại một số vùng biển của Trung Quốc, các sinh vật biển cỡ lớn bị gắn cảm biến, được lập trình để bơi trong những khu vực nhất định, thu thập dữ liệu rồi truyền cho vệ tinh. Bên cạnh đó còn có phao dò, phương tiện lướt sóng không người lái và thiết bị gắn trên tàu. Tuy nhiên, bộ này không nêu cụ thể địa điểm phát hiện “gián điệp” hay quốc gia nào bị nghi ngờ đứng sau các hoạt động này.

Trung Quốc cho rằng, nhiều năm qua, các cơ quan tình báo ngoại quốc đã tìm cách vẽ "bản đồ đáy biển”, theo dõi hoạt động hải quân và thăm dò trữ lượng dầu khí ngoài khơi. Cơ quan hữu trách kêu gọi giới nghiên cứu, ngư dân và chủ tàu gia tăng cảnh giác, chủ động báo cáo các thiết bị khả nghi. Trước đây, Trung Quốc từng treo thưởng cho ngư dân giao nộp thiết bị bị tình nghi là công cụ do thám, với mức thưởng có khi lên tới 500.000 nhân dân tệ, khoảng 73.000 đô la.

***

Một nghiên cứu mới, phân tích ảnh chụp não của gần 12.000 trẻ em, trong độ tuổi 9–10 tại Mỹ, cho thấy hoàn cảnh kinh tế xã hội là yếu tố môi trường quan trọng nhất ảnh hưởng đến cấu trúc và hoạt động não bộ trẻ — vượt qua cả IQ, phong cách nuôi dạy con hay tiền sử bệnh tật.

Các nhà khoa học thuộc Trường Y Washington University dựa trên dữ liệu từ nghiên cứu theo dõi dài hạn ABCD, phân tích 649 biến số liên quan đến cuộc sống trẻ em. Họ phát hiện các chỉ số như thu nhập gia đình, tỷ lệ nghèo tại địa phương, tỷ lệ sở hữu nhà và khả năng tiếp cận giao thông chiếm khoảng 16% khác biệt trong hoạt động não. Trong 40 biến số liên quan mạnh nhất đến hoạt động não, có đến 37 thuộc nhóm kinh tế xã hội, với cấu trúc não, con số này là 35/40.

Nhóm nghiên cứu cho rằng những khác biệt kể trên có khả năng bắt nguồn từ căng thẳng kéo dài, giấc ngủ bị xáo trộn và thời gian dùng màn hình — vốn phổ biến hơn ở các gia đình và khu vực kém thuận lợi. Đáng chú ý, khi phân tích điều chỉnh theo yếu tố kinh tế xã hội, đến 70% mối liên hệ trước đây giữa cấu trúc não và IQ không còn có ý nghĩa thống kê.

Tuy nhiên, theo một số chuyên gia độc lập, chưa nên vội kết luận về các biện pháp can thiệp, vì vẫn cần nghiên cứu theo dõi dài hạn để xác định quan hệ nhân quả. Nghiên cứu được công bố trên tạp chí Science và giới khoa học xem đây là lời nhắc nhở mạnh mẽ rằng, các chính sách giảm nghèo, cải thiện nhà ở, hỗ trợ giấc ngủ và giảm stress cho trẻ có thể đóng vai trò then chốt trong việc bảo vệ sự phát triển não bộ.

***

Theo khảo sát mới do NPR phối hợp với hãng Ipsos thực hiện với 545 giáo viên bậc K-12 (mẫu giáo đến lớp 12), công bố vào cuối tháng 4 và đầu tháng 5, hơn một nửa giáo viên tại Mỹ lo ngại việc học sinh lạm dụng trí tuệ nhân tạo (AI) đang gây nguy hại cho quá trình học tập.

Cụ thể, 55% giáo viên tin rằng học sinh dùng AI chủ yếu như “đường tắt” để né tránh bài tập thay vì phục vụ việc học. 54% cho rằng AI khiến học sinh khó phát triển tư duy phản biện. 59% nói rằng công cụ này làm xói mòn lòng tin giữa thầy và trò, khi giáo viên không thể xác định bài làm là do học sinh tự làm hay do máy tạo ra. 57% cho biết họ gặp khó khăn hơn trong việc đánh giá đúng năng lực thực sự của học sinh.

Đáng chú ý, dù lo ngại về tác động tiêu cực với học sinh, chính các giáo viên cũng không đứng ngoài xu hướng này: 3 trong 5 giáo viên được khảo sát cho biết họ dùng AI hỗ trợ công việc của mình, chủ yếu để soạn tài liệu, lên kế hoạch về bài giảng và xử lý công việc hành chính.

Nhìn về tương lai, 74% giáo viên dự đoán AI sẽ tác động đến giáo dục K-12 mạnh hơn cả máy tính hay Internet trước đây. Hệ thống trường học Mỹ đang đứng trước bài toán nan giải: Làm thế nào tận dụng lợi ích của AI mà vẫn bảo vệ được kỹ năng tư duy và tính trung thực trong học tập của học sinh.

***

Tỷ lệ thanh thiếu niên Mỹ tham gia thị trường lao động mùa hè đã giảm đều trong gần nửa thế kỷ vừa qua, từ mức gần 58% vào năm 1979 xuống còn khoảng 35% ở thời điểm hiện nay. Dù nhiều người đổ lỗi cho trí tuệ nhân tạo, thuế quan hay giá xăng tăng cao song thực tế phức tạp hơn như thế nhiều.

Một phần nguyên nhân là sự dịch chuyển ưu tiên: Thay vì gấp áo tại Gap hay bưng bê trong nhà hàng, nhiều thanh thiếu niên — đặc biệt từ các gia đình khá giả — chọn học thêm, luyện thi, thực tập không lương hoặc tham gia hoạt động ngoại khóa nhằm làm đẹp hồ sơ đại học. Những lựa chọn này không xuất hiện trong số liệu việc làm chính thức, tạo cảm giác như họ “không có việc” dù thực ra đang đầu tư cho tương lai theo hình thức khác.

Tuy nhiên, bức tranh không hoàn toàn tươi sáng. Những thanh thiếu niên thực sự cần việc làm — thường đến từ gia đình thu nhập thấp — lại đang cạnh tranh khốc liệt hơn cho số lượng vị trí ngày càng thu hẹp. Chương trình việc làm Hè tại New York năm 2025 nhận tới 200.000 đơn xin việc cho chỉ 100.000 chỗ và phải bốc thăm để phân bổ.

Vì vậy, theo các chuyên gia, để hiểu đúng hiện tượng này, cần phân biệt hai nhóm: một nhóm chủ động chọn con đường khác và một nhóm vẫn đang tìm việc nhưng không thể. Chính sách hỗ trợ cần hướng đến nhóm thứ hai — những em vẫn cần và muốn làm nhưng đang bị bỏ lại phía sau.

***

Thời trang cao cấp và việc khám phá vũ trụ đang hội ngộ theo cách chưa từng có. Phi hành gia NASA thực hiện các sứ mệnh sắp tới trên mặt trăng sẽ mặc một thiết bị do Prada thiết kế bên trong bộ giáp mới, phát triển từ sự phối hợp với công ty Axiom Space trong khuôn khổ chương trình Artemis. Liên doanh này vừa ra mắt sản phẩm tại New York.

Đóng góp cụ thể của Prada là lớp Liquid Cooling and Ventilation Garment (LCVG) mang bên dưới bộ giáp cho phi hành gia AxEMU của Axiom Space. LCVG giống như một bộ đồ thể thao ôm sát người, tích hợp mạng lưới ống dẫn chất lỏng tuần hoàn để làm mát cơ thể, giúp điều tiết thân nhiệt trong điều kiện khắc nghiệt trên bề mặt mặt trăng. Thiết kế còn bổ sung hệ thống hỗ trợ lưu thông khí và hệ thống làm mát dự phòng.

Prada đã ứng dụng thế mạnh về vật liệu kỹ thuật và may mặc hiệu năng cao để tạo ra sản phẩm vừa bảo đảm tính năng cần thiết, vừa thoải mái cho phi hành gia trong các chuyến công tác kéo dài. Mẫu LCVG mới có kiểu dáng theo công thái học hơn, bao gồm tay áo có lỗ ngón cái, phần chân kiểu bàn đạp và cấu trúc mô-đun dễ điều chỉnh cho từng phi hành gia.

Bộ trang phục vừa đề cập được thiết kế phục vụ các sứ mệnh Artemis nhắm đến vùng cực Nam mặt trăng — nơi có biên độ nhiệt độ cực lớn và địa hình phức tạp. Sự kết hợp giữa Prada và Axiom Space phản ánh xu hướng ngành hàng không vũ trụ gia tăng việc khai thác tiến bộ từ lĩnh vực thời trang và vật liệu tiên tiến.

06/14/2026

Sốc tại World Cup 2026: Tuyển Anh bị trộm sạch xe thiết bị, Harry Kane và Bellingham không có giày tập

Trái bóng World Cup chưa kịp lăn trên thảm cỏ nước Mỹ thì đội tuyển Anh đã phải nếm mùi đặc sản trộm cắp bản địa, biến hành trình chinh phục cúp vàng trở nên gian truân theo một cách không ai ngờ tới.

Bản tin thể thao nóng hổi trên tờ Người Việt vừa phơi bày một sự việc vô tiền khoáng hậu ngay thềm khai mạc World Cup 2026: Đội tuyển Anh (Tam Sư) bị đánh cắp toàn bộ một chiếc xe tải chở trang thiết bị huấn luyện.

Vụ trộm xảy ra khi lô hàng đang trên đường vận chuyển từ Florida đến đại bản doanh của đội ở Kansas City (Missouri). Hậu quả là sát giờ bước vào buổi tập đầu tiên, hai siêu sao Harry Kane và Jude Bellingham cùng các đồng đội rơi vào tình cảnh trớ trêu khi không có giày thi đấu và bóng tập. Dù cảnh sát địa phương đã nhanh chóng vào cuộc bắt giữ 2 nghi phạm và thu hồi một số vật dụng, lỗ hổng an ninh này vẫn giáng một đòn mạnh vào tâm lý và công tác hậu cần của thầy trò HLV Thomas Tuchel ngay trước trận ra quân sinh tử với Croatia.

Là nước chủ nhà của một ngày hội bóng đá lớn nhất hành tinh, việc để xảy ra vụ trộm thiết bị của một đội tuyển lớn như Anh phản ánh điều gì về lỗ hổng an ninh tại World Cup 2026 của Mỹ?

👉 Bấm ngay vào link ở comment đầu tiên, để cập nhật lời trần tình của người trong cuộc, danh sách các thiết bị bị mất và tiến trình điều tra mới nhất từ cảnh sát liên bang.

06/14/2026

Tiếng khóc u uất trên TikTok: Khi cựu chiến binh “chống Mỹ” cầu cứu cộng đồng mạng vì bất công đất đai

Một cựu chiến binh Cộng sản từng vào sinh ra tử trong cuộc chiến chống Mỹ, nay ở tuổi xế chiều lại phải chọn mạng xã hội TikTok làm nơi dựng bảng, lên tiếng tố cáo việc gia đình mình bị cưỡng chế, cướp đất dẫn đến cảnh tù tội oan ức và người vợ hiền phải chết trong cô độc, đói khát.

Đây là một thực tế nhức nhối phản ánh những góc khuất tàn nhẫn trong công tác quản lý và thu hồi đất đai tại nhiều địa phương trong nước. Khi những người từng cống hiến cả tuổi trẻ, xương máu cho chế độ bị đẩy vào đường cùng, mất đi tư liệu sản xuất chính và không tìm thấy công lý ở các cơ quan xét xử truyền thống, họ buộc phải tìm đến thế giới ảo như một chiếc phao cứu sinh cuối cùng. Tiếng kêu cứu của người lính già không chỉ là nỗi đau cá nhân, mà còn là sự xói mòn niềm tin nghiêm trọng vào hệ thống pháp luật và các chính sách an sinh, đền ơn đáp nghĩa ở thế hệ hôm nay. Việc vụ án bị đẩy lên không gian mạng cho thấy áp lực từ dư luận xã hội đôi khi là thứ vũ khí duy nhất còn lại để người dân thấp cổ bé họng đòi lại công bằng.

Anh chị nghĩ sao về việc một người từng có công với chế độ lại rơi vào bi kịch trắng tay và tù tội ở tuổi già?

👉 Bấm ngay vào link ở comment đầu tiên, để xem chi tiết nội dung lời tố cáo, các bằng chứng pháp lý và toàn cảnh bi kịch của người cựu chiến binh này.

06/14/2026

Quỹ tiền “tùy ý” của các giám sát viên Orange County: Công cụ cứu trợ thần tốc hay cái túi dễ mập mờ về tiền thuế?

Bản tin trên tờ Người Việt đang mổ xẻ một vấn đề cực kỳ nhạy cảm liên quan trực tiếp đến túi tiền của cư dân Quận Cam: Có nên tiếp tục duy trì khoản "ngân sách tùy ý" (discretionary funds) trị giá hàng triệu Mỹ kim cho các giám sát viên hay không? Cuộc tranh luận này bùng lên dữ dội sau hàng loạt bê bối tham nhũng liên quan đến việc lạm dụng công quỹ để tuồn tiền cho các tổ chức phi chính phủ giống như "sân sau" của người nhà giới chức, khiến niềm tin của công chúng bị sụt giảm nghiêm trọng.

Về mặt lý thuyết, khoản tiền này là một công cụ hỗ trợ hữu dụng. Nó cho phép các giám sát viên phản ứng nhanh chóng trước các cuộc khủng hoảng tại địa phương, cấp vốn tức thì cho các dự án cộng đồng nhỏ, sửa sang công viên hoặc hỗ trợ các hội cao niên mà không cần phải chờ đợi quy trình xét duyệt hành chính rườm rà. Thế nhưng, ranh giới giữa "linh hoạt" và "thiếu minh bạch" lại quá mong manh. Khi hàng triệu đô la tiền thuế của người dân được phân bổ chỉ dựa trên cái gật đầu cảm tính của một cá nhân mà không qua đấu thầu công khai, nó vô tình tạo ra một mảnh đất màu mỡ cho các lợi ích nhóm và hành vi trục lợi chính trị.

Việc thắt chặt kiểm toán hoặc hủy bỏ hoàn toàn quỹ này không chỉ là câu chuyện quản lý tài chính, mà là bài kiểm tra khắt khe về tính liêm chính của bộ máy lãnh đạo Orange County trước mắt cử tri.
Theo quý vị, có nên hủy bỏ hoàn toàn quyền sử dụng ngân sách tùy ý của các giám sát viên, hay chỉ cần thiết lập một cơ chế giám sát và kiểm toán độc lập, gắt gao hơn?

👉 Bấm ngay vào link ở comment đầu tiên, để xem chi tiết số tiền cụ thể của từng văn phòng giám sát viên và các đề xuất cải tổ đang được thảo luận.

(Hội đồng Giám sát Quận Cam. Hình: board.oc.gov)

06/14/2026

Tấm thẻ xanh thời ông Trump 2.0: Mở ra cơ hội vàng hay là phễu mà lưới lọc ngày càng chặt?

Bản tin hướng dẫn về chính sách thẻ xanh mới của chính quyền Trump trên tờ Người Việt đang thu hút sự quan tâm đặc biệt của toàn bộ cộng đồng di dân, nhất là người Việt tại vùng Little Saigon. Giữa lúc dư luận hoang mang về các lệnh trục xuất hay siết chặt biên giới, chính sách mới này xuất hiện như một "lộ trình" thay đổi hoàn toàn cuộc chơi di trú: Chuyển dịch từ hệ thống dựa trên thân nhân (family-based) sang hệ thống dựa trên năng lực và đóng góp kinh tế (merit-based).

Về bản chất, đây là một cuộc cải tổ mang tính sàng lọc rất cao. Chính quyền Trump không đóng hoàn toàn cửa định cư, nhưng họ đang thay đổi tiêu chí chọn người. Những ai có học hàm, học vị cao, sở hữu khả năng chuyên môn mà thị trường Mỹ đang khát, hoặc có khả năng tài chính vững vàng sẽ thấy cơ hội của mình mở rộng hơn bao giờ hết. Ngược lại, những diện bảo lãnh gia đình truyền thống vốn là thế mạnh của cộng đồng người Việt trong nhiều thập niên qua (như anh chị em, con cái trưởng thành) có nguy cơ phải đối mặt với thời gian chờ đợi kéo dài hoặc những rào cản pháp lý khắt khe hơn về thu nhập và khả năng tự túc bảo hiểm y tế.

Đây không còn là câu chuyện di trú thông thường, mà là một chiến lược chọn lọc nhân tài có chủ đích nhằm tối đa hóa lợi ích kinh tế cho nước Mỹ, buộc những ai đang mang "giấc mơ Mỹ" phải tự nâng cấp bản thân để thích nghi với luật chơi mới.

👉 Bấm ngay vào link ở comment đầu tiên để nắm rõ từng điều khoản thay đổi, điều kiện nộp đơn và chuẩn bị lộ trình di trú an toàn nhất cho gia đình bạn.

Nhiều người ủng hộ cho rằng việc ưu tiên người có tay nghề cao sẽ giúp nước Mỹ phát triển mạnh mẽ hơn và giảm gánh nặng an sinh xã hội. Quan điểm của anh chị về nhận định này ra sao?

***
Một buổi phỏng vấn hồ sơ di trú tại một tòa đại sứ Mỹ. (Hình minh họa: Storyblocks.com)

06/13/2026

Mẹ mất, hai người con gái bị truy tố.

Xin bấm vào link để biết thêm chi tiết:
https://www.nguoi-viet.com/little-saigon/nguoi-viet-tang-doc-gia-lich-thi-dau-va-chieu-truc-tiep-mot-so-tran-fifa-world-cup-2026/

Cập nhật tin tức nhanh nhất với chúng tôi/ Follow us on:
Facebook: https://www.facebook.com/nguoivietdaily/
Youtube: https://www.youtube.com/user/NguoiVietOnline

Ghi danh nhận email cập nhật tin tức hằng ngày: https://www.nguoi-viet.com/newsletter-sign-form/

Người Việt TV © 2020 - https://www.NGUOI-VIET.COM/nvtv
Người Việt Online - https://www.NGUOI-VIET.com

06/13/2026

Nino Guerrero, thủ lĩnh Tren de Aragua của Venezuela đã chết.

Xin bấm vào link để biết thêm chi tiết:
https://www.nguoi-viet.com/little-saigon/nguoi-viet-tang-doc-gia-lich-thi-dau-va-chieu-truc-tiep-mot-so-tran-fifa-world-cup-2026/

Cập nhật tin tức nhanh nhất với chúng tôi/ Follow us on:
Facebook: https://www.facebook.com/nguoivietdaily/
Youtube: https://www.youtube.com/user/NguoiVietOnline

Ghi danh nhận email cập nhật tin tức hằng ngày: https://www.nguoi-viet.com/newsletter-sign-form/

Người Việt TV © 2020 - https://www.NGUOI-VIET.COM/nvtv
Người Việt Online - https://www.NGUOI-VIET.com

06/13/2026

Kim Cương - Mua giấc mơ xa xỉ, bán niềm tin mong manh

Vũ Đình Trọng

Chị Ng. mang chiếc nhẫn ra khỏi hộp nhung đỏ lần cuối cùng vào một buổi sáng cuối tháng Năm.

Không phải để đeo. Để bán.

Chị đứng trước quầy thu mua ở khu An Dương Vương, tay cầm tờ giấy chứng nhận GIA còn thơm mùi mực. Viên kim cương 1.2 carat chị mua hơn 200 triệu đồng. Nhân viên thẩm định nhìn qua kính lúp, gật đầu, rồi đọc một con số: một trăm sáu mươi triệu.

Chị hỏi lại, tưởng mình nghe nhầm.

Không nhầm.

Chị Ng. ở Phú Mỹ Hưng không phải người duy nhất. Các cửa hàng trang sức quanh chợ An Đông những ngày vừa qua chứng kiến lượng khách đến bán nhiều hơn mua, hiện tượng hiếm thấy trên thị trường xa xỉ phẩm. Theo báo Người Lao Động, ở nhóm “Hội nghiện kim cương” hơn 500.000 thành viên, nhiều người kêu cứu vì cửa hàng từng mua đã đóng cửa im lặng. Gọi không ai trả lời. Nhắn tin không ai phản hồi.

Tất cả bắt đầu từ mấy câu trong livestream của bà Nguyễn Phương Hằng, nhắc đến tên Kim Lý, Ngọc Đoàn, Long Ngọc Luxury. Thực hư vẫn đang chờ cơ quan chức năng làm rõ. Nhưng đã có một thứ sụp đổ. Thứ sụp đổ đầu tiên không phải chất lượng đá. Mà là niềm tin.
Khi niềm tin sụp, người ta mới thấy thứ dưới nó mỏng manh đến mức nào.

Huyền thoại về sự khan hiếm

Có một sự thật lịch sử lâu nay bị dấu kín: kim cương vốn dĩ không phải là thứ quý hiếm.

Năm 1867, người ta phát hiện các mỏ khổng lồ ở Nam Phi với trữ lượng hàng tấn. Theo quy luật cung cầu, lượng đá tràn ra thị trường sẽ kéo giá về gần bằng đá thông thường. Các nhà tài phiệt hiểu điều đó. Họ thành lập De Beers năm 1888, kiểm soát 85–90% nguồn cung toàn cầu suốt cả thế kỷ 20, chỉ nhỏ giọt ra thị trường đủ để giá luôn cao.

Kim cương đắt không phải vì khan hiếm trong tự nhiên. Nó đắt vì giới tài phiệt muốn nó đắt.

Tuy nhiên, kiểm soát nguồn cung chỉ giải quyết một nửa. Nửa còn lại là làm sao để người đã mua không bán lại? Giải pháp là chiến dịch marketing đi vào lịch sử, câu khẩu hiệu “A Diamond is Forever” (tạm dịch: Kim cương là vĩnh cửu) năm 1947.

Bằng cách đồng nhất một thứ đá carbon với tình yêu vĩnh cửu, người ta biến việc bán nhẫn cưới thành sự phản bội đạo đức. Từ câu khẩu hiệu đó, người ta biến thứ đá lấp lánh thành lời thề. Mà lời thề thì không thể đem ra chợ mà bán.

Khi người đẹp trở thành công cụ quảng cáo

Chiến dịch “A Diamond is Forever” không chỉ dừng lại ở một câu khẩu hiệu. Nó cần một khuôn mặt. Và khuôn mặt đó, trong những năm 1950, không ai sáng hơn Marilyn Monroe.

Năm 1953, trong bộ phim Gentlemen Prefer Blondes, Monroe mặc chiếc đầm hồng rực, cổ đeo dây kim cương lấp lánh, và hát bài Diamonds Are a Girl's Best Friend — bài ca ngắn gọn nhất, trực tiếp nhất về mối quan hệ giữa phụ nữ và đá quý mà Hollywood từng sản xuất. Câu hát trở thành câu nói đại diện cho cả một thời đại: “A kiss on the hand may be quite continental, but diamonds are a girl's best friend.” Hôn tay thì lịch sự đấy, nhưng kim cương mới là người bạn thật sự của phụ nữ.

Hình ảnh đó đi vào văn hóa đại chúng và không bao giờ rời đi nữa. Monroe đóng vai người phát ngôn hoàn hảo cho một ý tưởng mà De Beers đã dày công xây dựng: kim cương không phải xa xỉ phẩm dành cho người giàu, mà là thứ mà bất kỳ người phụ nữ nào cũng xứng đáng được nhận, được sở hữu, được yêu cầu.

Có một chi tiết ít người nhắc đến: những viên kim cương trong bộ phim đó là đồ mượn. Sau buổi quay, chúng được trả lại cho nhà kim hoàn. Marilyn Monroe, biểu tượng lớn nhất của câu chuyện kim cương trong thế kỷ 20, không sở hữu chúng. Bà chỉ mặc chúng đủ lâu để khiến cả thế giới tin rằng đó là thứ đáng ao ước.

Tờ giấy GIA không bảo hiểm tài sản

Thị trường cần nền tảng kỹ thuật để vận hành. Trong thế giới kim cương, đó là hệ thống chứng nhận 4C của GIA: Carat, Color, Clarity, Cut.

Nhưng có điều bị ngộ nhận từ rất lâu.

Giấy chứng nhận GIA là tờ “khai sinh” của viên đá, xác nhận nó là thật và đạt tiêu chuẩn nào. Nó không ghi giá tiền. Không bảo hiểm giá trị. Không cam kết thu mua lại. Nó chứng minh danh tính của viên đá, không bảo đảm số phận tài chính của người sở hữu.

Khác hoàn toàn với vàng, có bảng giá chung cập nhật từng phút, luôn có người mua. Mỗi viên kim cương là tài sản gần như độc nhất, không có sàn giao dịch tập trung, không có giá thống nhất. Muốn bán, phải tìm được người mua cụ thể, trả giá cụ thể, vào thời điểm cụ thể.

Đó là lý do những cửa hàng như Kim Lý có giá trị riêng: họ không chỉ bán kim cương, họ bán thanh khoản. Người mua kim cương đang mua lời hứa rằng khi cần tiền, họ dễ dàng chuyển đổi thành tiền mặt mà không làm ảnh hưởng lớn đến giá trị của nó.
Cam kết đó có trọng lượng thực sự, cho đến khi nó... bốc hơi!

Khi niềm tin bị đem đi đòi nợ

Thị trường kim cương đang bình ổn, bỗng bị làn sóng ngờ vực ập đến, khiến các cửa hàng đối mặt cùng lúc ba bài toán không có lối thoát đẹp.

Dòng tiền mặt: thu mua hàng loạt đòi hỏi vốn lớn, Kim Lý chỉ có vốn điều lệ 79 tỷ đồng, rất khiêm tốn so với PNJ hay DOJI. Mỗi viên kim cương mua lại là tài sản đặc thù, khó tái phân phối nhanh, vốn bị chôn, hàng hóa tồn đọng. Nếu thu mua đúng giá cam kết thì lỗ; hạ giá mua thì khủng hoảng niềm tin tăng tốc.

Điều người mua ít khi được giải thích trước khi ký hóa đơn: cam kết thu mua lại không phải hợp đồng pháp lý. Nó là cam kết thiện chí, có hiệu lực khi (1) cửa hàng ổn định, (2) dòng tiền thuận, và (3) thị trường bình lặng. Khi ba điều kiện đó đồng loạt mất đi, không có cơ chế cưỡng chế nào. Không có chỗ để kiện.

Chị Ngọc My ở Hà Nội biết điều này theo cách đau nhất: cửa hàng bà mua chiếc nhẫn hơn 300 triệu đã đóng cửa. Gọi không ai nghe.

Người Việt và cái bẫy tích sản có cánh

Tại sao người Việt, đặc biệt thế hệ sau 1975, dễ bị hút vào câu chuyện kim cương như kênh tích sản?

Câu trả lời nằm trong lịch sử. Thế hệ vượt biên mang vàng khâu vào gấu quần vì vàng nhỏ, cầm tay, được chấp nhận ở mọi nơi. Thế hệ đổi mới chứng kiến bất động sản tăng gấp chục lần, chứng khoán có khi mất trắng. Từ đó hình thành triết lý tích sản thiên về vật chất cầm tay được, không phụ thuộc vào hệ thống. Kim cương chen vào đúng khoảng trống đó: nhỏ hơn bất động sản, sang hơn vàng, cảm giác “an toàn” hơn chứng khoán.

Thêm vào đó là áp lực so sánh cộng đồng. Cưới hỏi, sinh nhật, kỷ niệm, kim cương trở thành ngôn ngữ vừa thể hiện tình cảm vừa khẳng định địa vị. Người mua không chỉ mua đá. Họ mua một kịch bản xã hội mà De Beers đã viết sẵn từ năm 1947.

Kịch bản đó không bao giờ có đoạn kết về việc bán lại.

Biến số mà ít người nhắc đến

Còn một thứ đang lặng lẽ thay đổi toàn bộ bức tranh: kim cương nhân tạo.

Kim cương lab-grown có cấu trúc hóa học và vật lý hoàn toàn giống tự nhiên. Không một thiết bị thông thường nào phân biệt được. Trong năm năm gần đây, giá đã giảm 70–80%. Thế hệ trẻ Mỹ, Millennials và Gen Z, đã chọn viên nhân tạo 800 đô thay vì viên tự nhiên 4,500 đô cùng thông số, và họ không cảm thấy mình đang chọn thứ rẻ hơn. Họ cảm thấy mình đang chọn thứ thông minh hơn.

Khi hai viên đá có cùng cấu trúc phân tử, cùng vẻ ngoài, cùng giấy chứng nhận, thứ duy nhất tạo ra chênh lệch giá gấp mười lần là câu chuyện marketing về “nguồn gốc tự nhiên”. Và khi thế hệ kế tiếp không còn tin vào câu chuyện đó, giá trị tích lũy của thế hệ trước sẽ được thị trường định giá lại.

Đó không phải bi kịch. Nhưng là sự thật đáng nhìn thẳng.

Câu chuyện về kim cương vẫn chưa có hồi kết

Chị Ng. rời cửa hàng với một trăm sáu mươi triệu trong tay.

Chiếc hộp nhung đỏ, chị để lại trên quầy.

Kim cương là tài sản xa xỉ phục vụ cho vẻ đẹp và cảm xúc, không phải công cụ tích sản cho đại chúng. Mua vì thích, vì kỷ niệm, vì muốn làm đẹp cho chính mình: hoàn toàn chính đáng. Nhưng nếu mua với kỳ vọng “lúc cần bán được và không mất giá” thì hãy nhớ rằng tờ GIA chỉ chứng minh viên đá là thật, còn câu chuyện về giá trị của nó, từ đầu đến cuối, là do con người tự kể cho nhau nghe.

Khi tình yêu được đo bằng carat, thì người hạnh phúc nhất không phải là đôi lứa yêu nhau, mà là người định giá.

(VĐT)

Nguồn tham khảo: Báo Người Quan Sát, Người Lao Động
Hình minh họa: Hemant Saini/Pexels

06/13/2026

Đọc nhanh trong mười phút

***

Kho dầu Cushing cạn dần, thị trường toàn cầu trước nguy cơ "sốc giá". Các kho dự trữ dầu tại Cushing, Oklahoma – điểm trung chuyển huyết mạch của hệ thống dầu khí Mỹ – đang giảm xuống mức báo động. Theo Cơ quan Thông tin Năng lượng Mỹ (EIA), lượng dầu tồn kho hiện chỉ còn khoảng 21,6 triệu thùng, chỉ cao hơn chút ít so với ngưỡng 20 triệu thùng – mức mà giới chuyên gia coi là "gần như cạn kiệt" vì phần còn lại chủ yếu là cặn bẩn, khó bơm. Trong điều kiện bình thường, Cushing chứa khoảng 40 triệu thùng và có sức chứa tối đa lên tới 75 triệu thùng. Tình trạng thiếu hụt không chỉ ở Cushing. Dự trữ diesel toàn quốc vừa chạm mức thấp nhất kể từ năm 2003, trong khi xăng thấp hơn khoảng 5% so với cùng kỳ năm ngoái. Các kho thương mại khác bên ngoài Cushing cũng giảm thêm 7,2 triệu thùng chỉ trong tuần vừa rồi.

Trước bối cảnh nguồn cung thắt chặt do eo biển Hormuz vẫn gần như đóng cửa, nhiều chuyên gia cảnh báo giá dầu có thể vượt 90 USD/thùng trong ngắn hạn rồi leo lên 140–160 USD trong vài tháng tới. Khi đó, giá xăng tại Mỹ có thể vượt 5 USD/gallon. Nếu căng thẳng kéo dài đến cuối năm, kịch bản xấu hơn có thể là: Giá dầu áp sát 200 USD/thùng, đẩy giá xăng lên khoảng 9 USD/gallon – mức đủ để buộc người tiêu dùng cắt giảm mạnh việc đi lại và tiêu thụ nhiên liệu.

***

Chính phủ Mỹ vừa ra lệnh cho công ty trí tuệ nhân tạo Anthropic ngừng cho người dùng nước ngoài tiếp cận hai mô hình AI tiên tiến nhất là Fable 5 và Mythos 5, với lý do an ninh quốc gia. Anthropic nhận được chỉ thị kiểm soát vừa kể vào thứ sáu và buộc phải thực thi ngay, dù chính phủ không cung cấp chi tiết cụ thể về nguy cơ an ninh.

Lệnh vừa kể áp dụng cho mọi công dân ngoại quốc, dù ở trong hay ngoài lãnh thổ Mỹ, kể cả nhân viên người nước ngoài đang làm việc tại chính Anthropic. Hệ quả là Anthropic buộc phải vô hiệu hóa Fable 5 và Mythos 5 với toàn bộ khách hàng để không bị xem là sai phạm, trong khi các mô hình AI khác của hãng vẫn hoạt động bình thường.

Theo Anthropic, chính phủ đã xác định một kỹ thuật có thể giúp người dùng vượt qua một số biện pháp bảo vệ của Fable 5 và chỉ cung cấp "bằng chứng bằng lời nói" về vấn đề này. Anthropic bác bỏ lập luận của chính phủ và cho rằng nếu áp dụng tiêu chuẩn tương tự cho toàn ngành, các công ty AI tiên tiến không thể ra mắt mô hình mới.

Yêu cầu vừa đề cập được xem là bước đi đáng kể nhất từ trước đến nay của chính phủ Mỹ nhằm hạn chế tiếp cận các mô hình AI tiên tiến. Anthropic cho rằng đây là một sự hiểu lầm và đang nỗ lực làm việc với cơ quan có thẩm quyền để sớm khôi phục dịch vụ.

***

Các học khu trên khắp nước Mỹ đang lập kế hoạch cho năm học mới trong tâm trạng lo lắng vì nguồn tiền liên bang cấp cho giáo dục tiếp tục bất ổn, dù ngân sách liên bang năm 2026 đã được Quốc hội thông qua từ tháng hai.

Luật ngân sách mới quy định các chương trình tài trợ theo công thức — như Title I cho học sinh thu nhập thấp và quỹ giáo dục đặc biệt IDEA — phải bắt đầu giải ngân cho các tiểu bang và học khu chậm nhất là ngày 1/7/2026. Bộ Giáo dục cam kết hơn 20 tỷ đô la sẽ chuyển đúng hạn qua hệ thống cổng tài trợ quen thuộc. Tuy vậy, các quan chức địa phương vẫn thận trọng sau cú sốc năm ngoái, khi chính quyền Trump đột ngột giữ lại gần 7 tỷ đô la tiền công thức cho các trường K-12, buộc nhiều học khu phải ứng tiền dự trữ và hoãn tuyển giáo viên.

Nỗi lo không chỉ nằm ở thời điểm giải ngân. Văn phòng Quản lý và Ngân sách Nhà Trắng đang sử dụng quy trình "apportionment" để giữ lại hơn 2 tỷ đô la tài trợ cạnh tranh của Bộ Giáo dục, khiến nhiều chương trình thí điểm và hỗ trợ cải thiện trường học bị đình trệ. Ngoài ra, vẫn chưa rõ đợt giải ngân thứ hai trị giá 22,6 tỷ đô la vào ngày 1/10 sẽ đi qua hệ thống của Bộ Giáo dục hay Bộ Lao động, vốn đang tiếp nhận dần các chương trình K-12.

BLS dự báo hàng triệu vị trí tuyển dụng cần bằng cử nhân trong giai đoạn 2024–2034, trong đó các ngành quản trị kinh doanh, điều dưỡng, kế toán và khoa học máy tính được đánh giá là có triển vọng nhất. Bốn trong số mười nghề có số chỗ trống nhiều nhất có mức lương trung bình trên 100.000 USD mỗi năm.

***

Một phân tích mới dựa trên số liệu của Cục Thống kê Lao động Mỹ (BLS) cho thấy, lựa chọn ngành học vẫn là yếu tố then chốt giúp sinh viên tìm được việc làm sau tốt nghiệp, trong bối cảnh học phí ngày càng leo thang và gánh nặng nợ vay sinh viên ngày càng lớn.

BLS dự báo hàng triệu vị trí tuyển dụng cần bằng cử nhân trong giai đoạn 2024–2034, trong đó các ngành quản trị kinh doanh, điều dưỡng, kế toán và khoa học máy tính được đánh giá triển vọng nhất. Bốn trong số mười nghề có số chỗ trống nhiều nhất có mức lương trung bình trên 100.000 USD mỗi năm.

Dẫn đầu danh sách là vị trí quản lý điều hành và vận hành, với khoảng 308.700 chỗ trống mỗi năm — nhiều hơn bất kỳ nghề nào khác đòi hỏi bằng cử nhân. Điểm nổi bật là bằng quản trị kinh doanh có thể đáp ứng yêu cầu của sáu trong số mười nghề có số vị trí tuyển dụng dự báo cao nhất, bao gồm kế toán viên, chuyên viên phân tích quản lý và chuyên viên nhân sự.

Ngoài khối kinh doanh, cử nhân điều dưỡng dẫn tới nghề y tá được chứng thực (RN), xếp thứ hai về số chỗ trống dự báo. Cử nhân khoa học máy tính là con đường phổ biến để trở thành lập trình viên phần mềm — một trong bốn nghề có mức lương sáu chữ số trong danh sách.

Phân tích khuyến nghị người học nên ưu tiên những ngành có nhu cầu thực tế ổn định thay vì chạy theo xu hướng ngắn hạn, đồng thời cân nhắc kỹ giữa chi phí học tập và triển vọng việc làm sau tốt nghiệp.

***

Văn phòng Quản lý và Ngân sách Tòa Bạch Ốc (OMB) đang đề xuất thay đổi cách chính phủ liên bang xét và cấp ngân sách nghiên cứu, khiến giới khoa học tại Mỹ lo ngại chính trị sẽ can thiệp sâu hơn vào khoa học.

David J. Skorton – Chủ tịch kiêm CEO của Hiệp hội Các trường Y Mỹ (AAMC), cảnh báo trên Stat News, OMB muốn sửa "Uniform Guidance" – bộ quy định chung áp dụng cho tất cả cơ quan liên bang trong việc cấp và quản lý ngân khoản nghiên cứu. Điểm đáng chú ý là thay vì dựa trên đánh giá chuyên môn giữa các nhà khoa học với nhau như suốt 80 năm qua, các khoản tài trợ nghiên cứu sẽ phải "chứng minh phục vụ ưu tiên chính sách của Tổng thống".

Các nhà khoa học và giới lãnh đạo đại học cảnh báo quy định này có thể làm suy yếu hệ thống nghiên cứu của Mỹ, vốn được xem là mô hình mẫu cho thế giới nhờ tính độc lập, cạnh tranh và đánh giá ngang hàng. Họ lo rằng những đề tài ít "hợp khẩu vị" chính trị nhưng quan trọng đối với sức khỏe cộng đồng hay các lĩnh vực nhạy cảm khác sẽ khó được duyệt hơn. Đáng lưu ý, mỗi đồng ngân sách NIH hiện tạo ra 2,57 đô la hoạt động kinh tế mới và việc chính trị hóa quy trình xét duyệt có thể làm mất đi lợi thế cạnh tranh của Mỹ trước Trung Quốc và châu Âu.

***

Một bài viết trên Los Angeles Times, đề cập đến khả năng mùa đông năm nay ở California có thể phức tạp hơn. Các chuyên gia khí tượng Mỹ xác nhận hiện tượng El Niño đã hình thành trên Thái Bình Dương và nhiều khả năng sẽ mạnh bất thường trong những tháng tới, có thể nằm trong nhóm những sự kiện lớn nhất từng được ghi nhận. Trung tâm Dự báo Khí hậu thuộc Cơ quan Thời tiết Quốc gia đánh giá có khoảng 63% khả năng El Niño đạt mức "rất mạnh" vào cuối năm, đặc biệt trong giai đoạn từ tháng 11 đến tháng 1 năm tới.

Các số liệu quan trắc cho thấy khối nước ấm ở tầng sâu đại dương đang di chuyển từ phía tây sang phía đông Thái Bình Dương, đóng vai trò như "nhiên liệu" giúp El Niño phát triển nhanh và mạnh hơn. Khi nước biển ấm lên, hoàn lưu khí quyển thay đổi, làm lệch dòng bão và mưa về phía California nhiều hơn vào mùa đông, làm tăng đáng kể khả năng mùa mưa tới ở Nam California sẽ ẩm ướt hơn bình thường.

Nếu kịch bản El Niño rất mạnh xảy ra, khu vực này có thể đón lượng mưa lớn, giúp bổ sung nguồn nước và giảm nguy cơ cháy rừng, nhưng đồng thời cũng làm dấy lên lo ngại về lũ lụt, sạt lở và thiệt hại hạ tầng. Tuy vậy, các nhà khoa học nhấn mạnh, không chắc El Niño sẽ tạo ra một mùa mưa cực đoan: Xác suất mưa nhiều tăng lên nhưng mức độ thiệt hại còn tùy thuộc từng đợt bão cụ thể và điều kiện địa phương. Họ khuyến cáo cư dân California theo dõi sát các dự báo trong những tháng tới để kịp thời chuẩn bị cho một mùa đông có thể khác thường.

Nguoi-Viet

06/14/2026

06/14/2026

06/14/2026

06/14/2026

06/14/2026

06/14/2026

06/13/2026

06/13/2026

06/13/2026

06/13/2026

Address

Telephone

Website

Alerts

Contact The Business

Shortcuts

Share

Category