09/09/2026
Россия-Украина уруши: “Қимматга тушаётган ғалаба умиди”
Россия раҳбарияти Украинадаги ҳарбий ҳаракатларда ўз мақсадларига эришишга ишонч билдиришда давом этаётган бир пайтда, ҳокимият доираларида иқтисодиётга тушаётган юк борасида мулоҳазалар билдирилмоқда, фронтдаги силжишлар эса кутилган тезкор ва ҳал қилувчи натижаларни тақдим этмаяпти. Бу ҳолат Москва учун муҳим стратегик саволни кўндаланг қўймоқда: урушни узоқ вақт давом эттириш ресурсининг мавжудлиги уни кўзланган сиёсий шартлар асосида якунлаш кафолатини бермайди.
2026 йил сентябрь ойи бошидаги очиқ маълумотлар ва кузатувлар Россия бошқарув тизимининг айрим бўғинларида муайян хавотирлар шаклланаётганини кўрсатмоқда. Ушбу эҳтиёткор қарашларнинг энг кўзга кўринган ифодаси иқтисодий соҳада намоён бўлди. Хусусан, Россия Президентининг махсус вакили Борис Титов ўз чиқишида иқтисодиётни тўлиқ ҳарбий эҳтиёжларга бўйсундириш фақат чекланган муддат давомида самара бериши мумкинлигини, шу боис ҳарбий ва фуқаролик тармоқлари ўртасидаги мувозанатни сақлаб қолиш ўта муҳимлигини таъкидлади. Халқаро таҳлилчилар мазкур баёнотга Кремль атрофидаги доираларда иқтисодий босимнинг кучайиб бораётгани ҳақидаги очиқ мулоҳаза сифатида баҳо берди. Армия таъминоти билан миллий иқтисодиётнинг узоқ муддатли барқарорлиги ҳар доим ҳам бир-бирига тўлиқ ҳамоҳанг бўлавермайди. Мудофаа саноатининг фаоллашуви фронтдаги имкониятларни кенгайтирса-да, молиявий маблағлар, меҳнат ресурслари ва инвестицияларнинг ушбу соҳага жамланиши фуқаролик тармоқларининг ривожланиш суръатларини секинлаштиради.
Шу билан бирга, фронтдаги амалий вазият ҳам сарфланаётган харажатлар ва эришилаётган натижалар ўртасидаги мутаносибликни долзарб масалага айлантирмоқда. Американинг Урушни ўрганиш институти (ISW) ҳисоб-китобларига кўра, 2026 йилнинг август ойида Россия қуролли кучлари фронтда тахминан 90 квадрат километр ҳудудни назорат остига олган бўлса, 2025 йилнинг шу даврида ушбу кўрсаткич қарийб 506 квадрат километрни ташкил этган эди. Таҳлилларга биноан, баҳор-ёз кампанияси украин томон мудофаа чизиғини тезлик билан ёриб ўтиш ва кенг кўламли оператив ютуқларга эришиш имконини бермади. Албатта, эгалланган ҳудуднинг мутлақ майдони унинг ҳарбий қийматини тўлиқ белгиламайди – кичик бир логистик тугун ёки стратегик баландлик кенг очиқ майдондан муҳимроқ бўлиши мумкин. Шунга қарамай, силжиш суръатларининг пасайиши сиёсий мақсадларга эришиш муддатлари ва бунинг учун зарур моддий ресурслар миқдори борасидаги саволларни кучайтирмоқда.
Фронт ортидаги хавфсизликни таъминлаш ва ички инфратузилмани ҳимоя қилиш зарурати ҳам қўшимча юк бўлиб хизмат қилмоқда. Сентябрь ойи бошида Россия раҳбарияти ҳарбий хизматга чекланган даражада яроқли деб топилган фуқароларни минтақавий ҳаво ҳужумидан мудофаа бўлинмаларига жалб этиш ташаббусини кўриб чиқди ҳамда тизим бошқарувини Бош штаб ва Мудофаа вазирлиги даражасида такомиллаштириш масаласига эътибор қаратди. Ҳарбий кузатувчилар бу чораларни Украинанинг узоқ масофали учувчисиз қурилмалари ва ракета зарбаларига қарши мамлакат ичкарисидаги ҳимояни мустаҳкамлаш зарурати билан боғламоқда. Бу каби тадбирлар урушнинг умумий оғирлиги фақатгина жанг майдонидаги ҳаракатлар билан чекланмай, ички объектларни муҳофаза қилиш, ҳаво мудофаасини мувофиқлаштириш ва инфратузилмавий хатарларни камайтириш учун ҳам сезиларли даражада ресурслар сарфланишини талаб этаётганини кўрсатади.
Шунга қарамай, расмий баёнотлар даражасида Кремль ўз стратегиясининг муваффақиятига тўлиқ ишонч билдиришда давом этмоқда. Россия Президентининг матбуот котиби Дмитрий Песков мамлакатнинг ҳарбий имкониятлари ва танланган йўлига шубҳа йўқлигини бир неча бор таъкидлади. Дипломатик фронтдаги позициялар ҳам буни тасдиқлайди: таҳлилий марказлар Москванинг музокаралар бўйича дастлабки талабларида жиддий юмшашлар рўй бермаганини, сиёсий мақсадларнинг аввалгидек сақланиб қолаётганини қайд этмоқда. Бундан иқтисодий ва ҳарбий омиллар ҳозирча расмий сиёсий позицияни қайта кўриб чиқишга ундамаганини тушуниш мумкин.
Мавжуд манзара шуни англатадики, ресурслар сарфининг ортиб бориши билан урушни давом эттириш қатъияти бир вақтда сақланиб туриши мумкин. Бунинг эҳтимолий омилларидан бири – Москва ортиб бораётган харажатларга қарамай, кейинги ҳарбий босимлар ёки халқаро сиёсий муҳитдаги ўзгаришлар якунда ўз позициясини мустаҳкамлашига умид қилаётгани бўлиши мумкин. Бироқ урушни давом эттириш салоҳияти сақлангани сари, уни кўзланган сиёсий натижа билан якунлашнинг нархи ҳам муттасил ошиб бормоқда. Шу нуқтаи назардан, урушнинг Россия учун ортиб бораётган баҳоси яқин истиқболда мавжуд ресурсларнинг барқарорлик чегаралари ҳамда улар эвазига эришиладиган амалий натижаларнинг мутаносиблиги масаласини тобора долзарб қилиб қўймоқда.
