05/01/2026
"CHỮA 'ĐIẾC' CHO HỌC SINH THỰC SỰ KHÓ!"
Trong tất cả các kĩ năng, kĩ năng khoai nhất có lẽ vẫn là kĩ năng nghe. Từ vựng có thể bồi đắp thông qua các bài đọc. Kĩ năng đọc thì cứ thông qua đọc lướt (skimming) và đọc dò (scanning) là xong. Ngữ pháp thì cứ làm 7749 bài trong các thể loại sách và đề hoặc ngay kể cả làm cùng với... AI thì cũng xong hết. Còn muốn viết hay chỉ có chăm đọc, nhặt nhạnh những cụm từ, cách viết câu, thể hiện ý tưởng (idea expression) đắt giá trong từng bài viết. Riêng kĩ năng nghe mình vẫn cứ đau đáu không biết phải làm thế nào để giúp học sinh cả.
Nghe là cả 1 quá trình. Giống như 1 đứa trẻ, chúng phải nghe bố mẹ, anh chị em, cô dì chú bác nói chuyện rất rất nhiều để dần dần chúng "nhặt" những âm đó vào trong đầu và học cách tái tạo lại những âm đó thành của mình qua hình thức nói. Đưa 1 bài ngữ pháp và cấu trúc cho học sinh thì chúng có thể áp dụng được ngay, nhưng riêng kĩ năng nghe thì cho dù giỏi ngữ pháp đến đâu mà chưa được luyện bao giờ thì chúng cũng không thể cải thiện được.
Trước đây, mình cũng đã từng rất chật vật với kĩ năng nghe. Học ở Đại học Ngoại ngữ, các lớp học thực hành tiếng sẽ chỉ nghe thấy các bạn giao tiếp bằng tiếng Anh trôi chảy, thuần thục. Mình cũng rất sợ những hôm thi nghe vì quả thật, mình không nghe được từ nào cả ngoài cụm từ "That is the end of the listening test" (Bài nghe đến đây là kết thúc 😂)
Vậy câu hỏi đặt ra là làm thế nào để chữa điếc (mình hay đùa vậy với đồng nghiệp 😅) cho học sinh?
Mình đã dạy học sinh đúng theo phương pháp mình đã thực hành để cải thiện kĩ năng nghe của mình.
Bước 1: Mưa dầm thấm lâu
Không cần hiểu, không áp lực, cứ bật 1 bài nghe bất kì cho họ nói hươu nói vượn, mình đứng dậy đi làm việc nhà. Ngày trước mình nghe radio còn bây giờ có thể nghe Youtube, Podcast,...
Bước 2: Nghe có chủ đích
Thường thì sẽ thông qua nghe chép chính tả (đục lỗ một vài từ xong điền lại vào bài nghe), nghe chép cả bài (với trình độ cao hơn)
Bước 3: Nghe Nói - Nhại lại (Shadowing)
Bật lại bài nghe, nhại lại người ta nói gì thì mình nói theo đó. 1 bài nghe mình cứ luyện càng nhiều càng tốt, vừa cải thiện phát âm (pronunciation), ngữ điệu (intonation), trôi chảy (fluency), vừa giúp mình thực hành đúng cái âm mình vừa nghe trước đó thông qua 2 bước trước.
Bước 4 (tuỳ chọn): Chia sẻ lại
Cũng có nhiều bước để chia sẻ nhưng thường sẽ là: viết lại bằng tiếng Anh theo ngôn ngữ của mình, làm video giới thiệu về nội dung bài nghe, nhắn tin với bạn bè về nội dung bài nghe, ... Tuỳ theo cách mình muốn thể hiện. Chia sẻ cho người khác là một cách khiến não mình chạy lại từ đầu 1 lượt, giúp mình nhớ lại nội dung bài nghe và đi sâu vào bộ nhớ vĩnh cửu (permanent memory).
Thứ 2 đầu tuần chia sẻ chuyên môn 1 chút, có đồng nghiệp nào có cách tối ưu hơn giúp học sinh cải thiện thì chia sẻ cho mình xin chút kinh nghiệm nhé 😅