02/09/2026
Nguyễn Đăng Quang: Nguyễn Đăng Quang: Hành trình từ tiến sĩ vật lý hạt nhân đến người kiến tạo đế chế tiêu dùng Masan
Hành trình kinh doanh của ông Nguyễn Đăng Quang là một trong những câu chuyện đặc biệt của doanh nhân Việt Nam. Sau thời gian học tập tại Đông Âu và hoàn thành bằng Tiến sĩ Vật lý hạt nhân, ông Quang không đi theo con đường nghiên cứu khoa học mà khởi nghiệp với mì ăn liền và các sản phẩm thực phẩm dành cho cộng đồng người Việt tại Nga. Có thể nói vào những năm 90, ông là người giúp người Nga biết ăn mì gói.
Trở về Việt Nam đầu những năm 2000, ông cùng cộng sự xây dựng nền tảng hàng tiêu dùng Masan. Sản phẩm đầu tiên ra mắt thị trường nội địa là nước tương Chin-su năm 2002, sau đó mở rộng sang nước mắm Nam Ngư, mì Omachi… Năm 2009, Masan Group chính thức niêm yết trên sàn chứng khoán TP.HCM. Tiếp tục đà phát triển, ông mở rộng đòn bẩy chiến lược sang tài chính khi trở thành nhà đầu tư đồng sáng lập Techcombank, thâu tóm thương hiệu vang bóng một thời Vinacafé Biên Hòa (2011), rồi tiếp tục chi hàng trăm triệu USD thâu tóm chuỗi trà - cà phê Phúc Long (2021–2022).
Tuy nhiên, khi quy mô sản xuất đạt mốc đỉnh cao, ông Nguyễn Đăng Quang nhận ra rào cản lớn nhất của Masan: Sự phụ thuộc vào kênh phân phối bên thứ ba. Dù sở hữu những sản phẩm thống trị thị phần, Masan vẫn đứng ngoài "cánh cổng" tiếp cận trực tiếp hành vi tiêu dùng cuối cùng. Để tự quyết định vận mệnh và tối ưu hóa biên lợi nhuận toàn chuỗi, Masan bắt buộc phải sở hữu hạ tầng bán lẻ, nên vị founder quyết định thực hiện thương vụ M&A lịch sử cuối năm 2019: Thâu tóm VinCommerce (nay là WinCommerce) từ Vingroup và hợp nhất vào The CrownX
Thời điểm đó, giới phân tích không khỏi hoài nghi khi WinCommerce đang gánh khoản lỗ EBITDA lên tới 7% doanh thu (hơn 3.700 tỷ đồng/năm). Nhưng dưới lăng kính tài chính của ông Quang, đây không phải cuộc phiêu lưu bán lẻ thua lỗ, mà là bài toán tối ưu chi phí vốn và giải phóng giá trị doanh nghiệp thông qua mô hình tích hợp dọc (Vertical Integration).
Sự thay đổi cuộc chơi của Masan sau 5 năm được hiện thực hóa qua ba đòn bẩy cốt lõi:
Một là, đảo chiều chỉ số EBITDA. Masan quyết đoán đóng cửa hơn 700 điểm bán kém hiệu quả, cắt giảm 30% chi phí vận hành cửa hàng. Việc tự thành lập công ty logistics Supra giúp giảm 13% chi phí vận tải, đưa biên EBITDA toàn chuỗi từ âm 7% chuyển sang dương bền vững 3,5% - 5%.
Hai là, tối ưu chỉ số LFL (Tăng trưởng trên cửa hàng hiện hữu). Masan hiện thực hóa mô hình "Point-of-Life" bằng cách đưa F&B Phúc Long, quầy giao dịch Techcombank, viễn thông Wintel và dược phẩm vào tích hợp chung dưới một mái nhà WiN. Trải nghiệm "tất cả trong một" này giúp tăng 20% doanh thu/m2, đưa chỉ số LFL tăng trưởng dương mạnh mẽ.
Ba là, giải phóng định giá nhờ dòng vốn ngoại. Việc kết hợp năng lực sản xuất của Masan Consumer với mạng lưới phân phối WinCommerce đã giúp The CrownX thu hút hàng loạt gã khổng lồ như Alibaba, SK Group, KKR rót vốn, đẩy định giá doanh nghiệp vượt mốc 8 tỷ USD.
Tại ĐHCĐ 2026, Masan đặt mục tiêu đưa WinCommerce lên 6.100 cửa hàng vào cuối năm, hướng đến 13.000 cửa hàng vào năm 2030 — quy mô mà Indomaret của Indonesia phải mất 35 năm để chạm đến.
Từ gói mì trên đất Nga đến hơn 5.000 điểm bán phủ khắp Việt Nam, hành trình của Nguyễn Đăng Quang là minh chứng rõ nhất rằng: bán lẻ Việt Nam không thiếu tay chơi, nhưng rất thiếu người biết cách thay đổi cuộc chơi.
