26/12/2025
🔰 SAU CẤP 3, HỌC GÌ ĐỂ KHÔNG ĐÁNH MẤT 5 NĂM ĐẦU ĐỜI?
Mỗi năm, hàng triệu học sinh tốt nghiệp THPT bước vào ngã rẽ lớn đầu tiên của cuộc đời: chọn học gì sau cấp 3? Phần lớn quyết định được đưa ra dựa trên điểm số, xu hướng xã hội hoặc mong muốn của gia đình. Đây cũng chính là giai đoạn nhiều bạn trẻ vô tình đánh mất 5 năm đầu đời – không phải vì các bạn thiếu năng lực, mà vì chọn sai cách học.
💼 Học để lấy bằng – hay học để làm việc?
Thực tế tuyển dụng hiện nay cho thấy:
Doanh nghiệp không thiếu người có bằng cấp. Doanh nghiệp thiếu người làm được việc.
Rất nhiều sinh viên tốt nghiệp đại học với bảng điểm đẹp, nhưng khi bước vào môi trường làm việc lại lúng túng trước những yêu cầu cơ bản: tổ chức công việc, phối hợp đội nhóm, giao tiếp chuyên nghiệp, tư duy hệ thống hay xử lý vấn đề thực tế. Khi đó, bằng cấp không còn là lợi thế cạnh tranh, mà chỉ là điều kiện tối thiểu.
Nhà tuyển dụng không hỏi: “Bạn học trường gì?”
Nhà tuyển dụng hỏi: “Bạn làm được gì?”
Thị trường lao động đã thay đổi, nhưng cách học thì chưa
Trong bối cảnh doanh nghiệp vận hành linh hoạt, đa nhiệm và chịu áp lực tốc độ, mô hình nhân sự lý tưởng không còn là người chỉ giỏi một chuyên môn hẹp. Thị trường cần những cá nhân:
- Có tư duy quản trị và tổ chức công việc
- Hiểu cách doanh nghiệp vận hành tổng thể
- Có khả năng phối hợp, thích nghi, và ra quyết định
- Làm được nhiều vai trò trong một hệ thống.
👉 Nói cách khác, doanh nghiệp cần năng lực tổng hợp hơn là kiến thức rời rạc.
Nếu sau cấp 3, người học chỉ tập trung “học cho xong 4 năm”, không tích lũy năng lực thực hành, không tiếp xúc môi trường doanh nghiệp, thì khi ra trường, các bạn gần như phải bắt đầu lại từ con số 0.
5 năm đầu đời không phải để thử sai không định hướng
5 năm sau cấp 3 là giai đoạn quan trọng nhất để hình thành:
- Tư duy nghề nghiệp
- Năng lực làm việc thực tế
- Thói quen, tác phong và hệ giá trị nghề nghiệp
Một lựa chọn học tập đúng không rút ngắn thời gian học, mà rút ngắn thời gian để trở thành người có giá trị trên thị trường lao động.
✅ Đó là lý do các mô hình đào tạo mới, tập trung vào năng lực – vị trí việc làm – môi trường thực hành, đang trở thành xu hướng tất yếu.
IUO – Học theo chuẩn năng lực EAS IHHRM G23.0: Học để làm được việc
Các chương trình đào tạo theo chuẩn G23.0 của IUO mang một triết lý khác biệt:
Không đào tạo người học để “có bằng”, mà đào tạo người để “có năng lực”.
Người học được tiếp cận:
- Tư duy quản trị hiện đại ngay từ sớm
- Làm việc trong môi trường doanh nghiệp và dự án thực tế
- Kỹ năng đa nhiệm theo vị trí việc làm cụ thể
- Khả năng thích nghi, vận hành và phát triển trong tổ chức
👉 Đây chính là những năng lực mà doanh nghiệp đang tìm kiếm – đặc biệt ở thế hệ trẻ.
🎯 Vì vậy, sau cấp 3, câu hỏi không nên là “Học ngành nào cho dễ xin việc?”
Mà phải là:
“Học theo cách nào để 5 năm sau, tôi không bị thay thế?”
Học đúng không chỉ mở ra cơ hội việc làm sớm hơn, mà còn giúp người học:
- Hiểu mình phù hợp với vai trò nào
- Đi nhanh hơn trên con đường nghề nghiệp
- Và quan trọng nhất: không đánh mất 5 năm đầu đời chỉ để đổi lấy một tấm bằng
Trong một thị trường coi trọng năng lực hơn danh xưng, lựa chọn học tập chính là lựa chọn tương lai!
EAS VIỆT NAM
Viện Quản trị Chiến lược và Nhân lực Quốc tế (Viện SHRM)
Khoa Quản trị Đại học Quốc tế (IUO)