28/02/2026
📖 KINH TỨ NIỆM XỨ
Satipatthana Sutta
⸻
Phần 1 – Mở đầu
“Tôi nghe như vầy:
Một thời Thế Tôn ở xứ Kuru, tại Kammāsadhamma, một thị trấn của dân Kuru.
Tại đây, Thế Tôn nói với các Tỷ-kheo:
— Đây là con đường độc nhất, này các Tỷ-kheo, đưa đến thanh tịnh cho chúng sanh, vượt khỏi sầu bi, diệt trừ khổ ưu, thành tựu chánh trí, chứng ngộ Niết-bàn — tức là bốn niệm xứ.
Thế nào là bốn?
Ở đây, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo an trú quán thân trên thân, nhiệt tâm, tỉnh giác, chánh niệm, nhiếp phục tham ưu ở đời;
quán thọ trên các thọ…
quán tâm trên tâm…
quán pháp trên các pháp…”
⸻
I. QUÁN THÂN TRÊN THÂN
1. Niệm hơi thở
“Tỷ-kheo đi đến khu rừng, hay đến gốc cây, hay đến ngôi nhà trống, ngồi kiết già, lưng thẳng, an trú niệm trước mặt.
Thở vô dài, vị ấy biết: ‘Tôi thở vô dài’;
thở ra dài, vị ấy biết: ‘Tôi thở ra dài’.
Thở vô ngắn, vị ấy biết: ‘Tôi thở vô ngắn’;
thở ra ngắn, vị ấy biết: ‘Tôi thở ra ngắn’.
Vị ấy tập: ‘Cảm giác toàn thân, tôi sẽ thở vô’;
tập: ‘Cảm giác toàn thân, tôi sẽ thở ra’.
Vị ấy tập: ‘An tịnh thân hành, tôi sẽ thở vô’;
tập: ‘An tịnh thân hành, tôi sẽ thở ra.’”
⸻
2. Bốn oai nghi
“Khi đi, vị ấy biết: ‘Tôi đi’;
khi đứng, biết: ‘Tôi đứng’;
khi ngồi, biết: ‘Tôi ngồi’;
khi nằm, biết: ‘Tôi nằm.’”
⸻
3. Tỉnh giác
“Khi bước tới, bước lui…
khi nhìn thẳng, nhìn quanh…
khi co tay duỗi tay…
khi mang y bát…
khi ăn, uống, nhai, nếm…
khi đại tiện, tiểu tiện…
khi đi, đứng, ngồi, nằm, thức, nói, im lặng — vị ấy đều tỉnh giác.”
⸻
4. Quán 32 thể trược
“Vị ấy quán thân này, từ bàn chân trở lên, từ đỉnh tóc trở xuống, bao bọc bởi da, đầy những vật bất tịnh:
Trong thân này có tóc, lông, móng, răng, da;
thịt, gân, xương, tủy;
thận, tim, gan, hoành cách mô, lá lách, phổi;
ruột, màng ruột, bao tử;
phân, mật, đàm, mủ, máu, mồ hôi, mỡ, nước mắt, nước miếng, nước mũi, nước ở khớp xương, nước tiểu…”
⸻
5. Quán tứ đại
“Trong thân này có địa đại, thủy đại, hỏa đại, phong đại.”
⸻
6. Chín pháp quán tử thi
“Như thấy một xác chết một ngày, hai ngày, ba ngày, sình trướng…
bị chim quạ, diều hâu, chó, chó rừng ăn…
chỉ còn bộ xương dính thịt máu…
chỉ còn xương không…
xương trắng như vỏ sò…
xương chất đống…
xương mục nát…
Vị ấy quán thân này cũng vậy:
‘Thân này cũng có tánh như vậy, sẽ trở thành như vậy, không vượt khỏi tánh ấy.’”
Tôi tiếp tục ngay phần còn lại của Kinh Tứ Niệm Xứ, không diễn giải, giữ nguyên văn bản dịch Việt (HT. Minh Châu).
⸻
📖 KINH TỨ NIỆM XỨ
Satipatthana Sutta
⸻
II. QUÁN THỌ TRÊN CÁC THỌ
“Vị ấy khi cảm thọ lạc, biết: ‘Tôi cảm thọ lạc’;
khi cảm thọ khổ, biết: ‘Tôi cảm thọ khổ’;
khi cảm thọ không khổ không lạc, biết: ‘Tôi cảm thọ không khổ không lạc’.
Khi cảm thọ lạc thuộc thân, biết như vậy;
khi cảm thọ lạc thuộc tâm, biết như vậy;
Khi cảm thọ khổ thuộc thân…
khi cảm thọ khổ thuộc tâm…
Khi cảm thọ không khổ không lạc thuộc thân…
khi cảm thọ không khổ không lạc thuộc tâm…
Vị ấy an trú quán thọ trên các thọ,
nhiệt tâm, tỉnh giác, chánh niệm,
nhiếp phục tham ưu ở đời.”
⸻
III. QUÁN TÂM TRÊN TÂM
“Vị ấy biết rõ:
Tâm có tham, biết tâm có tham;
tâm không tham, biết tâm không tham.
Tâm có sân, biết tâm có sân;
tâm không sân, biết tâm không sân.
Tâm có si, biết tâm có si;
tâm không si, biết tâm không si.
Tâm thâu nhiếp, biết tâm thâu nhiếp;
tâm tán loạn, biết tâm tán loạn.
Tâm quảng đại, biết tâm quảng đại;
tâm không quảng đại, biết tâm không quảng đại.
Tâm hữu hạn, biết tâm hữu hạn;
tâm vô hạn, biết tâm vô hạn.
Tâm có định, biết tâm có định;
tâm không định, biết tâm không định.
Tâm giải thoát, biết tâm giải thoát;
tâm chưa giải thoát, biết tâm chưa giải thoát.”
⸻
IV. QUÁN PHÁP TRÊN CÁC PHÁP
1. Năm triền cái
“Khi có dục tham, biết: ‘Có dục tham nơi tôi’;
khi không có dục tham, biết: ‘Không có dục tham nơi tôi.’
Biết dục tham chưa sanh được sanh khởi như thế nào;
biết dục tham đã sanh được đoạn trừ như thế nào;
biết dục tham đã đoạn trừ không còn sanh khởi nữa như thế nào.”
(Tương tự với: sân hận, hôn trầm thụy miên, trạo cử hối quá, nghi.)
⸻
2. Năm thủ uẩn
“Đây là sắc, đây là sắc tập, đây là sắc diệt.
Đây là thọ…
Đây là tưởng…
Đây là hành…
Đây là thức…”
⸻
3. Sáu nội ngoại xứ
“Do duyên mắt và sắc khởi lên nhãn thức;
sự gặp gỡ của ba pháp ấy là xúc;
do xúc làm duyên, thọ sanh.
Vị ấy biết như vậy.”
(Tương tự với tai, mũi, lưỡi, thân, ý.)
⸻
4. Bảy giác chi
“Khi niệm giác chi có mặt nơi mình, vị ấy biết: ‘Có niệm giác chi nơi tôi’;
khi niệm giác chi không có mặt, biết như vậy;
Biết niệm giác chi chưa sanh được sanh khởi;
biết niệm giác chi đã sanh được tăng trưởng, tu tập, viên mãn.”
(Tương tự với: trạch pháp, tinh tấn, hỷ, khinh an, định, xả.)
⸻
5. Bốn Thánh đế
“Đây là khổ;
đây là nguyên nhân của khổ;
đây là sự diệt khổ;
đây là con đường đưa đến diệt khổ.”
⸻
KẾT KINH
“Này các Tỷ-kheo, nếu có Tỷ-kheo nào tu tập bốn niệm xứ này trong bảy năm, có thể chứng một trong hai quả: hoặc A-la-hán ngay trong hiện tại, hoặc nếu còn dư tàn chấp thủ, chứng quả Bất Lai.
… Không cần đến bảy năm… sáu năm… năm năm… bốn năm… ba năm… hai năm… một năm…
… bảy tháng… sáu tháng… năm tháng… bốn tháng… ba tháng… hai tháng… một tháng…
… nửa tháng…
Nếu tu tập bốn niệm xứ này trong bảy ngày, có thể chứng một trong hai quả…”
“Đây là con đường độc nhất…”
Thế Tôn thuyết giảng như vậy. Các Tỷ-kheo hoan hỷ tín thọ lời Thế Tôn dạy.