31/03/2026
NHIỀU ĐIỂM MỚI PHÂN HẠNG SẢN PHẨM OCOP 2026
Dự thảo Quyết định của Thủ tướng Chính phủ ban hành Bộ tiêu chí và quy trình đánh giá, phân hạng sản phẩm OCOP (Chương trình mỗi xã một sản phẩm) giai đoạn 2026-2030 đang được Bộ Nông nghiệp và Môi trường hoàn thiện, với định hướng siết chất lượng, giảm thủ tục và tăng phân cấp cho địa phương.
Theo Thứ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường Nguyễn Hoàng Hiệp, Bộ tiêu chí và quy trình đánh giá, phân hạng sản phẩm mỗi xã một sản phẩm OCOP được Bộ xây dựng dựa trên cơ sở kế thừa Bộ tiêu chí đã áp dụng trong giai đoạn 2021-2025, vì vậy vẫn tiếp tục quy định các nhóm sản phẩm tham gia OCOP gồm 6 nhóm: Thực phẩm; Đồ uống; Dược liệu và sản phẩm từ dược liệu; Thủ công mỹ nghệ; Sinh vật cảnh; và Dịch vụ du lịch cộng đồng, du lịch sinh thái và điểm du lịch.
Điểm mới ở chỗ, có sự phân hạng sản phẩm OCOP gồm 3 phần: Phần A: Các tiêu chí đánh giá về sản phẩm và sức mạnh cộng đồng (40 điểm), gồm: Tổ chức sản xuất; phát triển sản phẩm; sức mạnh cộng đồng. Phần B: Các tiêu chí đánh giá về khả năng tiếp thị (25 điểm), gồm: Tiếp thị; câu chuyện về sản phẩm. Phần C: Các tiêu chí đánh giá về chất lượng sản phẩm (35 điểm), gồm: Chỉ tiêu cảm quan, dinh dưỡng, tính độc đáo của sản phẩm; tiêu chuẩn sản phẩm; khả năng xuất khẩu, phân phối tại thị trường quốc tế.
Về phân hạng sản phẩm OCOP được căn cứ vào kết quả đánh giá sản phẩm và tổng điểm. Như vậy, tổng điểm đánh giá cho mỗi sản phẩm tối đa là 100 điểm và được phân thành 5 hạng. Hạng 5 sao: Tổng điểm trung bình đạt từ 90 đến 100 điểm, là sản phẩm đặc trưng, có thương hiệu, đạt tiêu chuẩn chất lượng cao và hội tụ điều kiện để xuất khẩu. Hạng 4 sao: Tổng điểm trung bình đạt từ 70 đến dưới 90 điểm, là sản phẩm đặc trưng, từng bước có thương hiệu, đáp ứng yêu cầu về chất lượng và tiếp cận thị trường tốt, có tiềm năng nâng cấp lên hạng 5 sao. Hạng 3 sao: Tổng điểm trung bình đạt từ 50 đến dưới 70 điểm, là sản phẩm có đặc thù, có sự ổn định về chất lượng, được quản lý và thương mại ổn định, có thể nâng cấp lên hạng 4 sao. Hạng 2 sao: Tổng điểm trung bình đạt từ 30 đến dưới 50 điểm, là sản phẩm bước đầu hình thành chất lượng, có thể tiếp tục nâng cấp để nâng lên hạng 3 sao. Hạng 1 sao: Tổng điểm trung bình đạt dưới 30 điểm, là sản phẩm sơ khai, chưa được thương mại, có thể nâng cấp lên hạng 2 sao.
Về định hướng, dự thảo xác lập rõ hai trục phát triển của OCOP trong giai đoạn mới: phát huy giá trị bản địa gắn với sinh kế cộng đồng, và nâng cao tiêu chuẩn sản phẩm theo yêu cầu thị trường, bao gồm cả xuất khẩu. Điều này cho thấy OCOP đang chuyển từ cách tiếp cận mang tính phong trào sang tiếp cận theo chuẩn thị trường.
Dự thảo cũng giữ thời hạn hiệu lực giấy chứng nhận OCOP là 36 tháng, thay vì kéo dài lên 5 năm như một số đề xuất. Lý do là để phù hợp với chu kỳ sản xuất nông sản và các tiêu chuẩn chất lượng liên quan. Tuy nhiên, cơ quan soạn thảo bổ sung cơ chế chuyển tiếp, cho phép kéo dài hiệu lực chứng nhận trong thời gian chờ đánh giá lại, nhằm tránh gián đoạn hoạt động của doanh nghiệp.
Về quản lý, Bộ Nông nghiệp và Môi trường sẽ tăng cường kiểm tra, giám sát quá trình đánh giá tại địa phương. Trường hợp phát hiện sai phạm hoặc sản phẩm không đảm bảo yêu cầu, cơ quan này có thể yêu cầu đánh giá lại hoặc đề nghị thu hồi chứng nhận.
Sau hơn 7 năm triển khai, Chương trình OCOP đã có hơn 18.000 sản phẩm đạt từ 3 sao trở lên, nhưng số sản phẩm đạt 5 sao còn hạn chế. Dự thảo Bộ tiêu chí mới được kỳ vọng sẽ nâng mặt bằng chất lượng, đồng thời khắc phục tình trạng nặng hình thức, thiếu liên kết chuỗi giá trị.