06/12/2025
[ĐỘNG THÁI CỦA SBV TĂNG LÃI SUẤT OMO, KÍCH HOẠT SWAP]
ĐẦU TIÊN NÂNG LÃI SUẤT OMO
Lãi suất thực hiện nghiệp vụ thị trường mở OMO được nâng từ 4.0% trong suốt một thời gian dài lên 4.5%. Để đánh giá được động thái này, chúng ta cần biết, trong suốt thời gian qua, lãi suất qua đêm VND trên thị trường liên ngân hàng duy trì quanh mức 5%-6%, và đặc biệt trong vài ngày qua đã lên tới 7.x%.
Trong điều kiện lãi suất LNH là 7.5%, thì việc SBV nâng lãi suất OMO lên 4.5% không có tác động gì trong thời điểm hiện tại. Vậy thì tại sao SBV vẫn làm như vậy? Hành động theo sau đó có thể giải thích hợp lý cho việc nâng lãi suất OMO.
HÀNH ĐỘNG NGAY SAU ĐÓ - SWAP USD
Ngân hàng thực hiện nghiệp vụ hoán đổi USD với các ngân hàng có nhu cầu trong thời gian 14 ngày, với tỷ giá mua 23,945 VND và tỷ giá bán lại 23,955, tương đương với gap swap 1%.
Cơ chế của công cụ này như sau: NHTM có nhu cầu sẽ đăng ký để SBV mua USD từ ngân hàng với giá 23945 VND/ 1 USD tại thời điểm hiện tại. Sau 14 ngày, Ngân hàng sẽ phải mua lại USD từ SBV với giá 23955 VND/ USD, tức lỗ 10 VND/USD sau 14 ngày.
Giao dịch này tương đương với việc NHTM đang vay VND từ SBV với tài sản cầm cố là USD và 10 đồng chênh lệch/ 14 ngày sẽ là lãi vay. Với lãi suất cho vay USD liên ngân hàng hiện tại quanh 4%/ năm cho kỳ hạn 2 tuần, mức lãi này sẽ tương đương với việc NHNN cho các NHTM vay quanh 5%/ năm trong 2 tuần.
Lãi suất USD hiện nay đang rơi vào khoảng 3.9%. Khi thực hiện swap USD, lãi suất VND có thể rơi nhanh và có thể về cận par như thời gian trước (lãi suất VND ≈ lãi suất USD implied từ swap). Việc sẽ dẫn đến tỷ giá USD tăng mạnh.
GIẢI THÍCH CHO ĐỘNG THÁI NÀY CỦA SBV ?
Tình hình căng thanh khoản thị trường 2 đang lên rất cao với việc lãi suất liên ngân hàng tăng mạnh vượt 7.5% nhiều ngày liền. NHNN đang liên tục “chữa cháy” bằng cách bơm tiền thông qua công cụ OMO cho các NHTM khi lượng OMO ngoài thị trường đã tăng vượt 350 nghìn tỷ - 1 con số cao kỷ lục từ trước tới giờ nhưng tình hình vẫn chưa dịu đi.
Tuy nhiên, việc bơm OMO này có một hạn chế: để hợp pháp hóa giao dịch thì cần phải có trái phiếu chính phủ làm tài sản bảo đảm cho các giao dịch (tức là NHTM phải giao giấy tờ có giá cho NHNN nếu muốn vay qua OMO).
Theo ước tính, cả hệ thống hiện tại chỉ có tầm 800 nghìn tỷ trái phiếu chính phủ, và 1 đồng trái phiếu thì chỉ dc vay khoảng 0.9 – 0.95 đồng OMO (mức hair cut bình quân). Như vậy, trong kịch bản lý tưởng nhất, chỉ có thể vay 700 nghìn tỷ qua OMO và hiện tại con số đã vượt 50%.
Nhưng không phải toàn bộ phần trái phiếu chính phủ đều dùng để vay OMO, các ngân hàng còn cần cho các nghiệp vụ khác (ví dụ vay liên ngân hàng cũng cần tài sản đảm bảo, giữ làm tài sản thanh khoản để đề phòng thiếu tiền,…).
Trong khi đó, lượng USD trong hệ thống lại có sẵn (không có inflow để gia tăng về lượng, nhưng lượng USD tiền gửi thì sẵn có), và nó cũng được coi là HQLA và có thể dùng để thực hiện OMO. Ảnh hưởng tất yếu của động thái này là lãi suất VND giảm, gap swap giảm, và tỷ giá tăng.
Như vậy, công cụ hoán đổi ngoại tệ kỳ hạn này sẽ là một biện pháp cứu cánh mới khi thay vì cần tài sản đảm bảo là trái phiếu chính phủ, các ngân hàng có thể dùng tiền USD huy động của doanh nghiệp làm tài sản đảm bảo (vốn đang rất nhiều ở ngân hàng do xu hướng các doanh nghiệp xuất khẩu găm USD). Nó cũng gián tiếp cho thấy tình trạng căng thanh khoảnvà phần nào lý giải cho xu hướng tăng mạnh lãi suất gần đây của các nhà băng.
MỘT TÊN HAI NHẠN ?
Nói chung, tác động của chính sách hiện nay có thể nói là tạm ổn. Vì cuối năm, áp lực tăng trưởng tín dụng không còn nhiều, SBV có thể mặc kệ lãi suất cao như vậy.
Để dự phòng tỷ giá USD tăng mạnh, SBV nâng lãi suất OMO, như một động thái tạo sàn cao hơn cho lãi suất VND. Như vậy sẽ đảm bảo cùng lúc 2 mục tiêu: tạo thanh khoản và ổn định tỷ giá.
Tổng hợp từ: Cap Finane & Findicator
Hình mình nhặt được ở 1 bài khác của anh Cường Đặng, thấy khá đơn giản cho mọi người dễ hình dung.