06/08/2025
Không làm chủ được cảm xúc là một hiện tượng tâm lý phổ biến và có thể xuất phát từ nhiều nguyên nhân khác nhau. Tuy nhiên, có thể tóm gọn thành 5 nguyên nhân chính sau:
⸻
1. Thiếu nhận thức về cảm xúc (thiếu trí tuệ cảm xúc – EQ)
• Không nhận ra mình đang trải qua cảm xúc gì.
• Không hiểu được nguyên nhân thực sự khiến mình tức giận, buồn bã, lo lắng, v.v.
• Không phân biệt được cảm xúc với hành vi phản ứng.
⸻
2. Áp lực và căng thẳng kéo dài (stress)
• Khi bị stress trong thời gian dài, hệ thần kinh bị quá tải.
• Dễ cáu gắt, nóng giận, hoặc bùng phát cảm xúc không kiểm soát.
• Thiếu ngủ, công việc quá tải, mối quan hệ căng thẳng… đều là tác nhân.
⸻
3. Ảnh hưởng từ môi trường sống và cách nuôi dạy
• Lớn lên trong môi trường thiếu ổn định, thường xuyên bị la mắng, kiểm soát, bạo lực…
• Không được dạy cách quản lý cảm xúc từ nhỏ.
• Học theo thói quen phản ứng cảm xúc tiêu cực từ người thân, cha mẹ.
⸻
4. Tổn thương tâm lý chưa được chữa lành
• Những trải nghiệm tiêu cực trong quá khứ (bị phản bội, mất mát, bị bỏ rơi…).
• Những “vết thương lòng” này có thể gây ra phản ứng mạnh mẽ khi bị kích hoạt.
• Cảm xúc dễ “nổ tung” như một phản ứng phòng vệ.
⸻
5. Rối loạn tâm lý hoặc ảnh hưởng sinh lý
• Một số người gặp các vấn đề như: lo âu, trầm cảm, rối loạn lưỡng cực…
• Thay đổi nội tiết tố (tuổi dậy thì, tiền mãn kinh, thiếu ngủ, thiếu chất…).
• Những yếu tố này làm cảm xúc khó kiểm soát một cách tự nhiên.
⸻
Nếu bạn muốn, mình có thể giúp bạn đánh giá nguyên nhân cụ thể hơn hoặc gợi ý cách rèn luyện khả năng làm chủ cảm xúc.