17/08/2026
ĐỪNG ĐỂ MỘT BIỂU TƯỢNG ĐẸP TRỞ THÀNH CÔNG CỤ CỦA TÂM LÝ ĐÁM ĐÔNG
Thương cảm một người đã mất, đặt một bó hoa hay một chiếc nơ trắng để tưởng niệm là điều bình thường và không có gì đáng lên án. Vấn đề không nằm ở chiếc nơ trắng, mà nằm ở việc ai đang tổ chức, mục đích gì và hoạt động đó sẽ được dẫn dắt theo hướng nào.
Gần đây, trên mạng xã hội xuất hiện những nội dung hướng dẫn người trẻ sử dụng nơ trắng như một dấu hiệu nhận diện, đồng thời xuất hiện những lời kêu gọi từ “tạo áp lực dư luận” đến “mọi người cùng ra đường biểu tình”. Đây là diễn biến cần được nhìn nhận tỉnh táo. Không nên vội quy kết mọi người đeo nơ trắng là chống đối hay mọi hoạt động tưởng niệm đều liên quan đến “cách mạng màu”. Nhưng cũng không nên ngây thơ cho rằng một biểu tượng chung, khi được tổ chức và sử dụng để tập hợp đông người, chắc chắn chỉ mang ý nghĩa tưởng niệm.
Điều cần cảnh giác là quá trình chuyển hoá từ cảm xuac thành hành động tập thể. Một vụ việc gây thương cảm có thể được khai thác để tạo bức xúc; bức xúc được khuếch đại thành nghi ngờ; nghi ngờ được đẩy thành tâm lý đối đầu; sau đó xuất hiện lời kêu gọi tập trung, xuống đường. Khi đó, câu chuyện không còn chỉ nằm ở việc tưởng niệm một nạn nhân mà đã phát sinh một vấn đề khác về an ninh, trật tự.
Cần tỉnh táo trước những kịch bản chưa được kiểm chứng. Không thể khẳng định trước rằng sẽ có người trà trộn, gây xô xát rồi quy trách nhiệm cho lực lượng chức năng nếu chưa có chứng cứ. Nhưng đó là một nguy cơ hoàn toàn có thể đặt ra trong công tác dự báo: khi đám đông tập trung, chỉ cần một hành vi khiêu khích, một vụ xô xát hoặc một hình ảnh bị cắt ghép, diễn giải một chiều cũng có thể nhanh chóng trở thành “bằng chứng” trên mạng xã hội và tiếp tục kích thích phẫn nộ.
ĐÂY CHÍNH LÀ LÝ DO PHẢI CẢNH GIÁC VỚI THÔNG TIN VÀ CÁCH DẪN DẮT DƯ LUẬN, CHỨ KHÔNG PHẢI CẤM ĐOÁN HAY CẤM NGƯỜI DÂN THƯƠNG CẢM
Nếu thực sự muốn tưởng niệm, hãy tưởng niệm một cách văn minh. Nếu muốn yêu cầu làm rõ vụ việc, hãy yêu cầu bằng thông tin, chứng cứ và những con đường pháp lý phù hợp. Nếu thấy một thông tin bất thường, hãy kiểm chứng trước khi chia sẻ. Đừng để một chiếc nơ, một hashtag, một lời kêu gọi hay một đoạn video cảm xúc khiến mình hành động trước khi biết đầy đủ sự thật.
Đặc biệt, đừng biến một vụ tai nạn đau lòng thành cuộc đối đầu giữa “người dân” và “chính quyền”. Người trẻ hoàn toàn có quyền đặt câu hỏi, phản biện và bày tỏ quan điểm. Nhưng quyền bày tỏ chính kiến không đồng nghĩa với việc mọi lời kêu gọi tập trung, xuống đường đều mặc nhiên đúng đắn hoặc không có giới hạn pháp luật.
THƯƠNG CẢM KHÔNG CÓ NGHĨA LÀ MẤT TỈNH TÁO. ĐÒI HỎI CÔNG LÝ KHÔNG CÓ NGHĨA LÀ PHẢI ĐỐI ĐẦU. PHẢN BIỆN KHÔNG CÓ NGHĨA LÀ PHẢI XUỐNG ĐƯỜNG.
Và quan trọng nhất: đừng để lòng tốt, sự nhiệt huyết và mong muốn bảo vệ điều đúng đắn của người trẻ bị bất kỳ ai biến thành công cụ phục vụ một mục đích khác.
Hiểu đúng, kiểm chứng kỹ, bình tĩnh trước lời kêu gọi, chịu trách nhiệm với hành động của mình.
