29/08/2025
ESE PA EMRA
Historia është më e gjatë se pushteti i përkohshëm
Historia e një populli është gjithmonë e ndërtuar mbi gurë të rëndë: luftëra, sakrifica, fitore e humbje. Kosova është një shembull i gjallë i këtij cikli të dhimbshëm, por edhe të lavdishëm.
Populli i Kosovës është zemra e çdo lëvizjeje kombëtare për çlirim. Ai mbajti barrën e ditëve të rënda dhe shpresën e të ardhmes. Populli i Kosovës ka jetuar nën padrejtësi e shtypje, por kurrë nuk e ka shuar dëshirën për liri. Ai ka ditur të presë, të vuajë dhe të ngrihet, sepse besimi tek liria ishte më i fortë se çdo zinxhir. Kosova nuk është asgjë tjeteër përveqëse nje krahinë e Shqiprisë dhe populli i Kosovës është shqiptarë një dhe i pa ndarë nga shqiptarët e tjerë kudo qe jetojnë në trojet e veta kudo në Ballkan.
Nga gjiu i popullit te Kosovës ne çastet vendimtare u shfaqën figura të veqanta që i dhane epokës së tyre emër. Ata lindën nga padrejtësia, nga shtypja dhe nga uria për liri. Në kohë robërie ishin të gatshëm të flijonin gjithçka: jetën, familjen, rininë e tyre, për një ideal që shpesh nuk ishte vetëm i tyre, por i një kombi të tërë. Ata ishin zëri i ndërgjegjes që thërriste popullin të mos pajtohej me robërinë.
Në kohë robërie, idealet kanë peshën e shenjtërisë. Fjala “Liri” bëhet më e çmuar se buka dhe më e rëndësishme se jeta. Ata luftuan jo vetëm me armë, por edhe me fjalë, me besim dhe me shpresë. Ata nuk pyetën për interes personal, sepse forca e tyre ushqehej nga vizioni i së ardhmes. Historia njeh shumë të tillë, të cilët në prangat e robërisë u bënë dritë për të tjerët.
Lufta e UÇK si mjeti i fundit, erdhi si shpërthim i një padrejtësie të gjatë, si thirrje e një kombi që nuk mund të pranonte më robërinë. Robëria është plagë që lë gjurmë. Ajo nuk është vetëm mungesë e tokës apo e shtetit, por mungesë e dinjitetit. Populli i Kosovës e përjetoi këtë peshë të rëndë për dekada e shekuj, me gjuhën e ndaluar, me të drejtat e mohuara, me fëmijët e përjashtuar nga shkollat dhe me shtëpitë e djegura. Robëria e bëri të qartë se liria nuk dhurohet, por fitohet.
Lufta është një çast sublim në historinë e një populli. Ajo lindi nga nevoja për mbijetesë, për dinjitet dhe për liri. Në luftë u dëshmua guximi i djemve e vajzave që lanë gjithçka pas për një ideal më të madh se vetja. Ata nuk luftuan për pasuri, por për të drejtën që Kosova të ishte vetvetja.
Komandantët e saj, të dalë nga gjiri i popullit, u bënë figura mitike, të adhuruara nga të gjithë. Ata përfaqësonin sakrificën dhe vizionin për një të ardhme më të mirë. Në historinë e Kosovës, rënia e Familjes Jashari në mars të vitit 1998 është akti më madhështor i sakrificës dhe qëndresës, një ngjarje që nuk simbolizon vetëm tragjedinë e një familjeje, por rilindjen e një populli.
Në Prekaz, në atë mars të përgjakur, Adem Jashari, bashkë me familjen e tij, u bë legjenda e gjallë e rezistencës shqiptare. Ata zgjodhën të mos dorëzohen, edhe kur e dinin se përballja ishte e pabarabartë. Fëmijët, gratë dhe burrat e kësaj familjeje u bënë një trup i vetëm me atdheun, duke dëshmuar se dashuria për lirinë është më e fortë se frika e vdekjes.
Rënia e Jasharajve nuk ishte vetëm një humbje njerëzore; ishte thirrja që zgjoi të gjithë kombin. Gjaku i tyre u bë kushtrim për mijëra të rinj që morën rrugën e luftës. Flijimi i tyre tregoi se liria nuk është dhuratë, por sakrificë. Ata i dhanë Kosovës një amanet: që liria të mos harrohet kurrë, të mos sh*tet, e të mos nëpërkëmbet.
Adem Jashari, Komandanti Legjendar i Ushtrisë Çlirimtare të Kosovës, nuk mbeti vetëm një emër. Ai u bë simbol i qëndresës, i vendosmërisë dhe i besimit në fitoren e një ideali. Familja e tij u bë një shembull i jashtëzakonshëm i bashkimit të jetës me atdheun – të jetosh e të vdesësh për liri.
Rënia e Familjes Jashari shënoi fillimin e një epoke të re në historinë e Kosovës. Nga gjaku i tyre u lind një lëvizje e pakthyeshme që çoi drejt çlirimit. Ata treguan se një popull i tërë mund të ngrihet mbi themelet e një sakrifice të vetme, të zgjojë solidaritetin dhe simpatitë e botës demokratike dhe të ndërtojë lirinë që sot e gëzojmë.
Liria erdhi si frymëmarrje e re. Ajo u shkrua me gjakun e dëshmorëve, me lotët e nënave dhe me shpresën e të rinjve. Liria është dhurata më e madhe, por njëkohësisht edhe përgjegjësia më e rëndë. Ta fitosh lirinë është një betejë, ta ruash dhe ta ndërtosh atë është një tjetër betejë, edhe më e gjatë.
Kosova është dëshmi se një popull i vogël mund të përballojë sfida të mëdha. Ajo është rrëfim i sakrificës, por edhe i shpresës. Historia e saj na mëson se liria ka çmim, por gjithashtu na kujton se populli që e fiton lirinë duhet ta ndërtojë paqen si themelin e së ardhmes.
Ne e pame se kur gjaku derdhet, pushtuesi largohet dhe populli fiton lirinë por ndërtimi i paqes është sfidë në vehte. Kjo sfidë më së shumti i atakonë ish të burgosurit politikë, intelektualët atdhetarë dhe komandantët e luftetarët që i mbijetuan luftës për liri. Disa pjestarë të këtyre kategorive shpesh u përballen me një realitet të dhimbshëm: idealet e tyre filluan të konsumohen. Në vend të unitetit të betejës, shfaqen grindjet për pushtet. Në vend të sakrificës, ju lindi etja për përfitim. Ajo që dje ishte flamur i shenjtë, sot shpesh u shndërrua në parullë boshe.
Shumica e pjestarëve të të burgosurve politikë, intelektualve atdhetarë dhe luftetarëve të vërtetë shpesh mbeten të vetmuar. Ata po shohin se sakrifica e tyre po përdoret nga të tjerë për interesa të ngushta. Ata po shohin se shokët e luftës/komandantët e tyre, që dikur ndanin bukën dhe plumbin, sot ndahen për poste e pasuri. Liria, që u mendua si një agim i ri, shpesh shndërrohet në një fushë të re betejash politike, ku idealet e mëdha treten si kripa në ujë.
Në historinë e shumë popujve sidomos te vendeve te dalura nga kolonializmi ky tregim është i njohur dhe përbënë një tragjedi ku heronjtë e luftës bëhen të panevojshëm në paqe pasi guximi i tyre nuk përputhet me kompromiset e politikës. Dhe pikërisht këtu qëndron dilema e kësaj shtrese – a ia vlejti flijimi i tyre jo për lirinë e vendit dhe popullit të tyre po për respektin dhe besimin blanko tek disa figura drejtuese dhe komanduese , të cilët dje u ngritën si mbrojtës të atdheut, ndersa sot, pas lufte shpesh e keqpërdorin autoritetin e tyre. Nga simbol i sakrificës, ata u shndërruan në simbol të pushtetit dhe të përfitimit ?
Keta individ në vend që të ruajnë thjeshtësinë dhe idealet e betejës shpesh e përdorin reputacionin e fituar për të sunduar mbi popullin e vet. Liria që u fitua me gjak, kthehet në kapital politik apo ekonomik për këtë rreth të vogël njerëzish. Përplasjet për territore, pasuri dhe poste e zbehen ndjenjën e shenjtë të fitores.
Siq thamë më lartë ky fenomen nuk është i panjohur: shumë heronj të betejës në kohë paqeje janë bërë sundimtarë të padrejtë. Pushteti i dhënë nga populli shpesh u përdor për interesa vetjake. Ata që dikur ndanin bukën me ushtarët e tyre, më pas harruan sakrificën e tyre dhe ndërtuan privilegje mbi gjakun e të rënëve
Keqpërdorimi i luftës së fituar nga komandantët është një nga plagët më të rënda të një shoqërie që del nga lufta. Nga liria e fituar me sakrificë, shpesh lind padrejtësia e re. Por edhe kur idealet shfrytëzohen për pushtet, e vërteta e luftës dhe gjaku i derdhur nuk mund të fshihet.
Megjithatë, nuk duhet harruar se historia është më e gjatë se pushteti i përkohshëm. Popujt kanë kujtesë, dhe ajo kujtesë i dallon ata që luftuan për vërtetësi nga ata që e keqpërdorën luftën për interes personal. Koha gjithmonë bën gjykimin më të drejtë. Dhe brezat që vijnë do të ndajnë gjithmonë komandantin e vërtetë, që jetoi për popullin, nga ai që e përdori popullin për të jetuar mbi të.
