Revista Obelisk, Tirana (2026)

05/10/2026

…Poezitë e këtij vëllimi janë rrëfime të heshtura të mërgimtarëve, që punojnë larg, por ëndërrojnë shqip. Janë letra për fëmijët, që rriten pa përqafim, janë netë pa gjumë, ku mallin e mbulon vetëm fjala. Janë kujtime, që ecin në rrugët e botës me pasaportë të huaj, por me zemër shqiptare…

Titulli :“V A R G U Q E M B E T E T”
Autor : Lutfi Brami

Redaktor : Lubrin Juneta
Kopertina : Foto nga google

ISBN: 978-9928-95-110-6
Përgatiti për botim: Roland Lushi
Shtëpia botuese “ ADA”
Adresa: Rr. Mihal Grameno Pall. 32 Ap.7
www.botimet ada.com
Cel: 068 22 190 16

CIP Katalogimi në botim BK Tiranë
Brami, Lutfi
Vargu që mbetet : poezi / Lutfi Brami ; red. Lubrin Junet. -
Tiranë : Ada, 2026.
164 f. ; 20 cm.
ISBN: 978-9928-95-110-6
1.Letërsia shqipe 2.Poezia
821.18 -1

Poeti si dëshmitar i kohës

Vëllimi “ Vargu që mbetet ” e poetit Lutfi Brami është një udhëtim poetik. Çdo varg mbart tingujt e gjuhës shqipe, aromën e tokës dhe dritën e kujtimeve, që nuk shuhet kurrë. Në vargjet e tij, lexuesi ndjen mallin, që rritet me çdo hap të bërë në tokë të huaj, por edhe forcën e shpirtit, që s’mund të privohet nga asnjë largësi.
Në këtë vëllim, autori shfaqet si një vëzhgues i mprehtë social. Ai guxon të flasë për Gërdecin, për parlamentin dhe për plagët e tranzicionit, duke i dhënë poezisë një funksion denoncues dhe zgjues. Poezitë kanë një frymë më epike, ushtarake dhe reflektive, me një gjuhë, që nderon peshën e "Detyrës" dhe "Amanetit", është stacioni, ku i bëhet roje historisë dhe e vlerave njerzore. Paraqitet si një vepër me pjekuri të thellë, ku gërshetohet identiteti ushtarak (nderi, detyra, balada e ushtarit) me revoltën qytetare dhe reflektimin mbi jetën e vdekjen. Autori nuk është fshehur pas metaforave, por godet drejt te "Kërkohet shtet", "Gërdec" apo "Kur shteti humb zërin ", pa harruar asnjëherë strehëzën e tij shpirtërore: Beratin dhe familjen. Këtu flitet për dëshmorët, për shtetin, që kërkojmë dhe për atdheun, që nganjëherë e lëndojmë duke ikur.
Autori arrin një ekuilibër mjeshtëror mes 'ushtarit' dhe 'mësuesit'. Ai flet me disiplinën e një skuadërkomandanti, por me butësinë e një prindi, që malli për fëmijët e ndjek deri në USA. Ky vëllim është një testament i pjekurisë qytetare, ku çdo poezi është një dritë e mbështjellë me butësi.
Në disa poezi, si “Mirëmbeç e dashur Shqipëri” apo “Atdheu të mban më ngrohtë”, ndjenja e atdheut bëhet dritë, që ndriçon çdo hap të jetës në diasporë. Në të tjera, si “Festë pavarësie në Nev York” apo “Zjarr arbëror në Filadelfia”, autori tregon se dashuria për vendin nuk shuhet as kur je larg, por gjen mënyra të reja për të mbijetuar dhe për të shpërthyer. Ai i dhuron lexuesit një përvojë emocionale të thellë, duke e bërë të ndiejë çdo hap të shtegtimit, çdo valixhe me ëndrra e kujtime, çdo dritë e mall, që shkon dhe kthehet me shpirtin. Vëllimi nuk është thjesht poezi për emigracionin; është poezi për çdo zemër, që mban kujtime dhe shpresë, për çdo njeri që lë diçka prapa, por mbart gjithçka me vete.
Mërgimi është për poetin një udhëtim i brendshëm. Nëpër vargje, ai pyet veten: ku është atdheu- në tokën që lamë pas, apo në kujtimin që e mbajmë gjallë brenda vetes? Dhe përgjigjja vjen si një fije drite: atdheu është zemra, që nuk pushon së kujtuari.
Poezitë e këtij vëllimi janë rrëfime të heshtura të mërgimtarëve, që punojnë larg, por ëndërrojnë shqip. Janë letra për fëmijët, që rriten pa përqafim, janë netë pa gjumë, ku mallin e mbulon vetëm fjala. Janë kujtime, që ecin në rrugët e botës me pasaportë të huaj, por me zemër shqiptare.Dhe në çdo strofë, dëgjohet ai zë, që s’mund të shuhet: “Të dua, o Atdhe, edhe kur jam larg.”
Në poezitë e tij, Shqipëria nuk është vetëm vend, por frymë; jo vetëm histori, por premtim. Ai shkruan për njerëzit e thjeshtë, për femrën, që mban botën, për njeriun, që lufton me heshtjen dhe për kombin që kërkon dritë.
Si redaktor, kam parë te ky autor një pasardhës dinjitoz të gjithësisë sonë lirike. Ai shkruan me mprehtësinë e një kritiku social, kur flet për 'Pandershmërinë', por di të kthehet në një fëmijë të brishtë, kur lëmon pllakën e ftohtë të varrit të babait. Ky libër është një moral; ai na kujton se mësuesi mbetet mësues edhe kur mban automatikun në krah, dhe se poeti mbetet shqiptar edhe kur shkruan nga matanë oqeanit.
Nga ana estetike, autori e kthen dhimbjen në dritë. Penelata e tij poetike lëviz me një elegancë mahnitëse nga intimiteti i një letre dashurie të vitit 1972, te forca prometiane e një mësuesi ,që ndërton ura drite. Konstatoj se autori nuk shkruan me bojë, por me esencë jete. Ai ka arritur të ndërtojë një arkitekturë vargjesh, që bashkëjetojnë me egërsinë e realitetit social dhe brishtësisë së petaleve të trendafilit.
Duke u ndalur në analizaën stilistike dhe estetike, vëllimi poetik nuk është vetëm një dëshmi shpirtërore, por një laborator i mirëfilltë. Autori mjeshtëron vargun klasik (tetërokëshin dhe dhjetërokëshin), duke i dhënë poezisë një frymë muzikore oratorike. Përdorimi i metaforës së gjallë (Mësuesi si urë, 'Ushtari si “shkëmb” e Babai si dritë e pashuar) krijon një lidhje emocionale të menjëhershme. Përdor antitezën (arma përballë ditarit, pllakat e ftohtë përballë kujtimit të ngrohtë), e cila krijon një tension dramatik, që mban lexuesin nga vargu i parë deri te i fundit.Ai lëvron me sukses lirikën vetiake, elegjinë dhe poezinë sociale. Është kjo triadë që e bën veprën të plotë.
Gjuha është një shqipe e pastër. Poeti jetën e ka kthyer në art dhe artin në pamjen e saj. Rima e tij, shpesh e zgjedhuar dhe e puthur vjen si një rrahje natyrale pulsi, që i jep poezisë një fymë muzikore të brendshme e të recitueshme, duke i dhënë asaj një karakter oratorik dhe himnizues.
Kjo analizë që bëjmë rreth këtij libri të poetit Lutfi Brami është e rëndësishme për kritikët: U tregon atyre, që autori e njeh mirë vargun (metrikën, rimën, figuracionin). Për lexuesin e tyre: shpjegojnë pse poezitë e autorit janë aq "të ëmbla" dhe melodioze kur lexohen (puna me tetërokëshin dhe dhjetërokëshin), ndërsa për studjuesit: E vendos librin në radhën e poetëve, që ruan pastërtinë e gjuhës shqipe, megjithëse është në kurbet.
Duke shfrytëzuar elementet e natyrës, autori ka krijuar një testament shpirtëror, që mbulon gjysmë shekulli histori njerëzore, nuk është thjesht bukuria e vargut, por autenticiteti, nga rreshtat e ushtrisë vitet 1969-70, kalojnë nëpër zyrat e Ministrisë në Tiranë (1976), ndalojnë të dhimbja për babanë (1980) dhe përfundojnë me reagimin e ashpër ndaj problemeve sociale të viteve të fundit. Rinia e viteve (1969-1973): Zëri i autorit është idealist, plot shpresë dhe mirënjohje. Fokusimi i miqësisë, nxënësit dhe dashuria e parë krijon një dritë shumë të pastër në libër.Pjekuria (1980-2000): Poezitë e kësaj periudhe (si ato për babanë) janë filozofike. Nuk janë thjesht vargje, janë meditime mbi jetën dhe vdekjen. Angazhimi (2008-2021), këtu zëri bëhet "shpatë". Ai nuk është vetëm mësuesi i butë, por qytetari, që kërkon llogari. Ky kalim i jep librit dinamizëm.Gjeografia e shpirtit në libër udhëton bukur: Berat – Tiranë – Philadelphia. Ai e sheh botën si një njeri që ka kaluar shumë sisteme e vende dhe jep mesazhe për brezin e ri.
Në përfundim, ky libër nuk është thjesht një libër me vargje, por një jetë e derdhur në letër. Eshtë një udhëtim shpirtëror dhe kombëtar, një dëshmi e dashurisë për atdheun, për gjuhën, dhe për kujtesën, që nuk shuhet. Ai e përçon lexuesin nga dhimbja e largësisë tek drita e shpresës, duke e lënë mallin të fluturojë mbi vargje dhe mbi zemra. Këto vargje nuk kërkojnë vetëm të lexohen, por të ndihen, sepse secili prej tyre mban mjë copëz jete dhe një kujtim, që nuk shuhet. Në fund, ajo që mbetet është fjala e sinqertë, vargu që mbetet, i lindur nga shpirti dhe e shkruar me dashuri nga autori.
Lubrin Juneta

01/10/2026

BOTIMET SHTATOR 2026

01/10/2026

MUAJ TË MBARË MIQTÊ E MI!

Nga data 11 deri më 15 nëntor 2026 do të zhvillohet Panairi i 29 i LIBRIT I TIRANËS!
Shtëpia botuese ADA merr pjesë në këtë festë të librit me botimet më të mira ndër vite!

30/09/2026

NGA BOTIMET MË TË FUNDIT TË SHTËPISË BOTUESE ADA
Autor: Albinus Joseph
Redaktor letrar: Roland Lushi
Titulli: Viti i eklipsit (roman)
Libri i III-të i trilogjisë "Përtej viteve..."
Botimi i parë
ISBN: 978-9928-95-105-2
© Copyright. Të gjitha të drejtat janë të autorit.
Email: [email protected]

Përgatiti për botim: Roland Lushi
Shtëpia botuese “ADA"
Adresa: Rr. Mihal Grameno Pall.32 Ap. 7
www. botimetada.com
Cel: 068 22 190 16
CIP Katalogimi në botim BK Tiranë

Joseph, Albinus
Viti dhjetëvjeçar / Albinus Joseph ; red.
Roland Lushi . - Tiranë : Ada, 2025-.
ISBN 9789928951083 (Kolana)
v. 3, Viti i eklipsit. - 264 f.
ISBN 9789928951052 (v. 2)
1. Letërsia shqipe 2. Romane\
821.18 -31

"VITI I EKLIPSIT" - Albinus Joseph Një roman për çastin kur njeriu duhet të kalojë përtej vetvetes Ka errësime që vijnë nga jashtë dhe ka të tjera që ndodhin brenda njeriut. “Viti i Eklipsit”, libri i tretë i trilogjisë “Përtej viteve…” të Albinus Joseph, e kthen eklipsin në një metaforë të fuqishme të ekzistencës: çastin kur drita nuk shuhet, por mbulohet përkohësisht, që njeriu ta kërkojë përsëri. Ky është një roman i kapërcimeve. I bindjeve që duhet të shemben për t’u ngritur të tjera; i të vërtetave që ndryshojnë kur shihen nga ana tjetër; i lirisë që mund të kërkohet gjithë jetën dhe të zbulohet, më në fund, atje ku askush nuk e kishte menduar. Në të, filozofia nuk qëndron mbi jetën si shpjegim i saj: hyn brenda saj, sprovohet, kundërshtohet dhe ndonjëherë rrëzohet prej vetë përvojës. Një nga mendimet e romanit duket sikur paralajmëron gjithë këtë udhëtim: “Kur vendos të ikësh, edhe nëse nuk e di ende vendin, do të vijë vetë vendi për të të gjetur.” Por Viti i Eklipsit shkon më tej. Ai pyet nëse njeriu mund të jetë vërtet i lirë pa u çliruar nga bindjet e veta; nëse shpëtimi i tjetrit na jep të drejtën të vendosim për të; nëse një veprim mbetet i drejtë vetëm sepse është kryer në emër të dashurisë. Prandaj eklipsi bëhet edhe kalim: nga ajo që kemi qenë drejt asaj që ende nuk dimë të jemi. Dhe romani arrin te një prej pohimeve më të fuqishme të tij: “Kur e gjithë bota më dukej burg dhe vetëm një skutë e vogël e saj ishte liri, e kuptova se e kisha gjetur vendin që kisha kërkuar gjithë jetën.” Në fund, 'Viti i Eklipsit' nuk flet thjesht për kërkimin e një bote tjetër. Flet për nevojën për t’u bërë një njeri tjetër. “Nuk mund t'i dilja përpara mijëvjeçarit të tretë me njeriun që kisha qenë deri atëherë.” Ndoshta pikërisht ky është kuptimi më i thellë i eklipsit: drita nuk ka humbur. Duhet të kalosh përtej hijes për ta parë përsëri.

29/09/2026

Një tjetër botim te ADA
Autor: Albinus Joseph
Redaktore letrar: Roland Lushi
Titulli: Viti i Judës (roman)
Libri i II-të i trilogjisë "Përtej viteve..."
Botimi i parë

ISBN: 978-9928-95-109-0
© Copyright. Të gjitha të drejtat janë të autorit.
Email: [email protected]

Përgatiti për botim: Roland Lushi
Shtëpia botuese “ADA"
Adresa: Rr. Mihal Grameno Pall.32 Ap. 7
www. botimetada.com
Cel: 068 22 190 16
“VITI I JUDËS” - Anatomia e tradhtisë Ka vite që mbeten në histori dhe mbahen mend jo nga numrat, por prej ngjarjeve që kanë ndodhur. Viti 1997 është një prej tyre. Por në “Viti i Judës”, librin e dytë të trilogjisë “Përtej viteve…”, historia nuk është qëllimi i rrëfimit; ajo është trysnia nën të cilën provohet njeriu. Shqipëria e një viti të tronditur deri në themele krijon hapësirën ku ligji humbet autoritetin, siguria bëhet iluzion dhe kufiri ndërmjet viktimës e fajtorit, besnikërisë e tradhtisë, detyrimit e lirisë, nis të turbullohet. Në këtë mjedis, romani zhvendos vëmendjen nga kaosi i rrugëve te një kaos shumë më i vështirë për t’u parë: ai i ndërgjegjes. Titulli mbart çelësin e veprës. Juda nuk është vetëm figura biblike e tradhtisë. Ai shndërrohet në metaforë të një mundësie që fle brenda njeriut. Sepse këtu tradhtia nuk ka vetëm një fytyrë dhe as vetëm një objekt: mund të tradhtohet dashuria, miqësia, një premtim, një bindje, një ideal, tjetri - dhe, në fund, vetvetja. Një nga arritjet më interesante të romanit është mënyra se si ai e vë në dyshim edhe virtytin. Mirënjohja, sakrifica dhe detyrimi moral, të cilat zakonisht pranohen si vlera të pakundërshtueshme, vendosen përballë lirisë individuale. A mund të shndërrohet mirënjohja në prangosje? A mund të bëhet shpëtimi një formë tjetër robërie? Dhe a kemi të drejtë ta çlirojmë tjetrin sipas përfytyrimit tonë për lirinë? Kështu, viti historik bëhet vit moral, ndërsa Juda del nga teksti biblik për të hyrë në ndërgjegjen moderne. “Viti i Judës” nuk kërkon vetëm të zbulojë se kush tradhton. Ai shkon më thellë: çfarë tradhtojmë sa herë që zgjedhim? Dhe pikërisht këtu qëndron shqetësimi që romani lë pas: ndoshta drama më e madhe nuk është të zbulosh Judën te tjetri, por të dallosh çastin kur ai mund të zgjohet brenda teje.

28/09/2026

Java te botimet ADA fillon me në botim të ri nga Autori Albinus Joseph

Titulli: Ne, para nesh (roman)
Autor: Albinus Joseph
Redaktore letrar: Lila Plasari

Botimi i parë

ISBN: 978-9928-95-102-1

© Copyright. Të gjitha të drejtat janë të autorit.

Email: [email protected]

Përgatiti për botim: Lila Plasari

Shtëpia botuese "ADA"
Adresa: Rr. Mihal Grameno Pall.32 Ap. 7
www. botimetada.com
Cel: 068 22 190 16

CIP Katalogimi në botim BK Tiranë
Joseph, Albinus
Ne, para nesh : roman / Albinus Joseph ;
red. Roland Lushi. -
Tiranë : Ada, 2026.
240 f. ; 20 cm.
ISBN: 978-9928-95-102-1
1.Letërsia shqipe 2.Romane
821.18 -31

ALBINUS JOSEPH - “NE, PARA NESH”

Sa prej nesh ka ekzistuar para nesh? Ka libra që tregojnë një histori. Ka të tjerë që, pasi i mbyllim, na bëjnë të kthehemi te historia jonë. “Ne, para nesh” është një roman mbi atë pjesë të njeriut që nuk fillon me lindjen e tij: mbi gjurmët e padukshme që kalojnë nga një brez te tjetri, mbi kujtesën dhe harresën, dashurinë dhe humbjen, fajin dhe faljen, rastësinë dhe fatin, mbi gjithçka që mund të trashëgojmë pa e ditur se e kemi trashëguar. Në qendër të tij qëndron një nga pyetjet më të vjetra dhe njëkohësisht më bashkëkohore të njeriut: A e jetojmë vetëm jetën tonë? E shkuara mund të mbetet brenda nesh edhe kur nuk e njohim. Mund të na flasë përmes një kujtimi që nuk është yni, një frike së cilës nuk ia dimë burimin, një zgjedhjeje që na duket krejtësisht personale apo një dashurie që ngjan sikur ka filluar shumë përpara nesh. Por romani nuk e pranon njeriun si rob të asaj që ka trashëguar. “Historia e atyre para nesh mund të jetojë brenda nesh, por jo të vendosë për ne.” Në këtë hapësirë mes trashëgimisë dhe lirisë, mes asaj që na është dhënë dhe asaj që zgjedhim vetë, “Ne, para nesh” kërkon përgjigjen e vet për identitetin njerëzor. Dhe ndoshta një nga çelësat e romanit fshihet në një tjetër mendim të tij: “Ndonjëherë njeriut i duhet të rrëfejë jetën e një tjetri për të gjetur udhën drejt së vetës.” Një roman psikologjik, filozofik dhe thellësisht njerëzor, që nuk kërkon vetëm të lexohet, por të vazhdojë të punojë brenda lexuesit pasi faqja e fundit të jetë mbyllur. Sepse mund të trashëgojmë historitë e të tjerëve, por nuk jemi të detyruar të jetojmë fundin e tyre.

26/09/2026

Gjuha poetike e Naim Jonuzit është e thjeshtë dhe e drejtpërdrejtë. Ai nuk kërkon ta vështirësojë shprehjen, por të përcjellë ndjenjën sa më natyrshëm te lexuesi. Pas kësaj thjeshtësie qëndrojnë mendime dhe përjetime që kërkojnë të lexohen me qetësi.

Titulli: Mos vdis pa njohur dashurinë
- Poezi
Autor: NAIM JONUZI
Redaktor: Bleta Qehajaj
Kopertina: Daut Luboja

Përgatiti për botim: Roland Lushi
©Të gjitha të drejtat i përkasin autorit

Formati : 14x20cm
ISBN: 978-9928-95-104-5

Shtëpia botuese “ADA”
Adresa: Rr.Mihal Grameno Pall.32 Ap.7 Tiranë
Cel: 068 22 190 16
Tiranë, shtator 2026

CIP Katalogimi në botim BK Tiranë
Jonuzi, Naim
Mos vdis pa e njohur dashurinë : poezi / Naim Jonuzi. -
Tiranës : Ada, 2026.
208 f. ; 20 cm.
ISBN: 978-9928-95-104-5
1.Letërsia shqipe 2.Poezia
821.18 -1

Poezia e Naim Jonuzit – një zë i ndjeshëm i shpirtit

Poezia e Naim Jonuzit vjen si një shprehje e natyrshme e botës së brendshme të poetit. Ajo mbështetet te ndjenja, përjetimi dhe reflektimi mbi jetën, duke sjellë në qendër dashurinë, mallin, kujtimin, kohën dhe marrëdhëniet njerëzore. Në vargjet e tij ndihet një vështrim i ndjeshëm ndaj realitetit dhe një dëshirë për të kapur ato çaste që shpesh kalojnë pa u vënë re.
Një nga tiparet më të dukshme të poezisë së Jonuzit është ndjeshmëria. Poeti e vëzhgon jetën jo vetëm me sy, por edhe me shpirt. Një kujtim, një takim, një largim apo edhe një heshtje bëhen shpesh pikënisje për një mendim poetik. Përmes përvojës personale, ai arrin të prekë ndjenja që janë të njohura dhe të përbashkëta për shumë njerëz.
Dashuria zë një vend të rëndësishëm në këtë poezi. Ajo shfaqet si afërsi, mall, pritje dhe kujtim, por edhe si një përvojë që sjell njëkohësisht gëzim dhe dhimbje. Dashuria te Jonuzi nuk është thjesht një temë poetike; ajo është një mënyrë për të kuptuar njeriun dhe lidhjet që krijohen mes njerëzve.
Edhe koha dhe kujtesa janë motive të rëndësishme. E kaluara rikthehet përmes kujtimeve, ndërsa e tashmja bëhet një hapësirë reflektimi mbi atë që kemi jetuar dhe mbi atë që mbetet pas nesh. Në këtë kuptim, poezia shërben edhe si një mënyrë për të ruajtur çaste, njerëz dhe ndjenja që koha nuk mund t’i fshijë plotësisht.

Natyra, ndërkaq, nuk është vetëm sfond i vargut. Stinët, mbrëmjet, drita, era apo peizazhet shndërrohen në pasqyra të gjendjes shpirtërore. Ato lidhen me mallin, qetësinë, shpresën apo vetminë dhe i japin poezisë një ngjyrim të veçantë emocional.
Gjuha poetike e Naim Jonuzit është e thjeshtë dhe e drejtpërdrejtë. Ai nuk kërkon ta vështirësojë shprehjen, por të përcjellë ndjenjën sa më natyrshëm te lexuesi. Pas kësaj thjeshtësie qëndrojnë mendime dhe përjetime që kërkojnë të lexohen me qetësi.
Në tërësi, poezia e Naim Jonuzit është një poezi e njeriut, e dashurisë dhe e kujtesës. Ajo ndërton një hapësirë ku përvoja personale shndërrohet në përjetim universal. Vlera e saj qëndron te sinqeriteti i ndjenjës dhe te aftësia për të gjetur bukurinë poetike në çastet e zakonshme të jetës. Në këtë kuptim, vargjet e tij janë një ftesë për të ndaluar, për të ndier dhe për ta parë jetën pak më thellë.

GERTA BANDILLI

26/09/2026

"Aromë mulate", dëshmon pjekurinë krijuese të Naim Jonuzit dhe aftësinë e tij për të ndërtuar një univers letrar ku dimensioni estetik bashkëjeton natyrshëm me përgjegjësinë qytetare. Ai i përket atyre romaneve që nuk mbështeten vetëm mbi zhvillimin e ngjarjeve, por mbi fuqinë e karaktereve, mbi ndërtimin e atmosferës dhe mbi reflektimin që zgjojnë te lexuesi.

Titulli: Aromë mulate - Roman
Autor: NAIM JONUZI
Redaktor: Çelik Petriti

Përgatiti për botim: Roland Lushi
©Të gjitha të drejtat i përkasin autorit

Botimi i parë, 2022
Formati : 14x20cm
ISBN: 978-9928-95-098-7

Shtëpia botuese “ADA”
Adresa: Rr.Mihal Grameno Pall.32 Ap.7 Tiranë
Cel: 068 22 190 16
Tiranë, korrik 2026 – Ribotim

CIP Katalogimi në botim BK Tiranë
Jonuzi, Naim
Aromë mulate : roman / Naim Jonuzi ;
red. Çelik Petriti. - Tiranë : Ada, 2026
220 f. ; 20 cm.
ISBN 978-9928-95-098-7
1.Letërsia shqipe 2.Romane
821.18 -31

Letërsia bashkëkohore shqiptare ka dëshmuar se një nga funksionet e saj më fisnike është të rikthejë në qendër të vëmendjes njeriun, veçanërisht atë që historia, paragjykimet apo rrethanat shoqërore e kanë vendosur në skajet e vështrimit kolektiv. Në këtë prizëm duhet lexuar edhe romani "Aromë mulate" i shkrimtarit Naim Jonuzi, një vepër që ndërthur ndjeshmërinë artistike me reflektimin social, duke sjellë një botë ku identiteti, dashuria, dinjiteti dhe liria individuale ndërthuren në mënyrë organike.

Naim Jonuzi është ndër ata autorë që nuk e konceptojnë letërsinë si një rrëfim të thjeshtë ngjarjesh, por si një hapësirë ku njeriu vihet përballë vetvetes dhe shoqërisë. Në këtë roman ai zgjedh të vendosë në qendër te saj, te verteta te brishta te nje pjese familjesh, si dhe figurën e një vajze të bukur me ngjyre, por bukuria e saj nuk mbetet një kategori estetike. Ajo shndërrohet në një metaforë të pastërtisë shpirtërore, të dinjitetit dhe të forcës së heshtur për të mbijetuar në një realitet ku paragjykimi shpesh paraprin njohjen e njeriut.

Në lexim të parë, "Aromë mulate", mund të duket si historia e një personazhi të veçantë, por në një plan më të thellë ai është një roman mbi identitetin njerëzor. Personazhi kryesor tejkalon kufijtë e individualitetit të vet dhe bëhet përfaqësues i çdo qenieje që përpiqet të ruajë integritetin përballë paragjykimeve, padrejtësive dhe kufizimeve që vendos shoqëria. Kështu, romani fiton një përmasë universale, duke e zhvendosur vëmendjen nga përkatësia etnike drejt përvojës njerëzore.

Një nga vlerat më të spikatura të veprës është mënyra se si autori ndërton marrëdhënien ne komunitet. Ai nuk bie në kurthin e ekzotizmit, sentimentalizmit apo stereotipeve, por krijon personazhe të gjallë, me botë të pasur shpirtërore, me ëndrra, dilema dhe kontradikta, ashtu si çdo qenie njerëzore. Në këtë mënyrë, romani bëhet një akt letrar i rëndësishëm kundër paragjykimit dhe një dëshmi se letërsia mund të jetë një formë e fuqishme e dialogut kulturor.

Nga pikëpamja narrative, "Aromë mulate",ndërtohet mbi një ekuilibër të kujdesshëm midis realizmit dhe ndjeshmërisë lirike. Përshkrimet janë të ngarkuara me atmosferë, dialogët rrjedhin natyrshëm dhe ritmi i rrëfimit krijon një vazhdimësi që e fton lexuesin të depërtojë jo vetëm në ngjarje, por edhe në shtresat psikologjike të personazheve. Gjuha e autorit ruan një qartësi shprehëse, ndërsa figuracioni letrar i jep veprës një dimension simbolik që pasuron përvojën estetike të lexuesit.

Në planin filozofik, romani ngre pyetje që tejkalojnë kufijtë e subjektit. Çfarë e përcakton identitetin e njeriut? A është ai produkt i origjinës, i paragjykimit të tjetrit apo i zgjedhjeve që bën gjatë jetës? Ku fillon liria individuale dhe ku mbarojnë kufijtë që vendos shoqëria? Këto pyetje nuk marrin përgjigje të drejtpërdrejta, por mishërohen në vetë jetën e personazheve, duke i dhënë veprës një thellësi refleksive që e shoqëron lexuesin edhe pas përfundimit të saj.

Po aq i rëndësishëm është edhe dimensioni etik i romanit. Pa rënë në moralizim, Naim Jonuzi ndërton një rrëfim ku respekti për tjetrin, dinjiteti njerëzor dhe e drejta për të qenë i ndryshëm shfaqen si vlera themelore të qytetërimit. Në këtë kuptim, romani nuk synon të bindë me argumente, por të ndiejë me zemër. Ai i fton lexuesit të shohin përtej pamjes së jashtme, përtej përkatësive dhe paragjykimeve, për të zbuluar njeriun që fshihet pas tyre.

"Aromë mulate", dëshmon pjekurinë krijuese të Naim Jonuzit dhe aftësinë e tij për të ndërtuar një univers letrar ku dimensioni estetik bashkëjeton natyrshëm me përgjegjësinë qytetare. Ai i përket atyre romaneve që nuk mbështeten vetëm mbi zhvillimin e ngjarjeve, por mbi fuqinë e karaktereve, mbi ndërtimin e atmosferës dhe mbi reflektimin që zgjojnë te lexuesi.

Në fund, kjo vepër nuk është vetëm një histori dashurie, një histori jete apo një portret i një vajze me ngjyre. Ajo është një meditim mbi dinjitetin, mbi identitetin dhe mbi nevojën e përhershme të njeriut për t'u pranuar ashtu siç është. Kjo e bën një roman me vlera të qëndrueshme artistike dhe humane, një vepër që pasuron letërsinë shqipe jo vetëm përmes subjektit që trajton, por edhe përmes mënyrës së ndershme, të ndjeshme dhe estetikisht të realizuar me të cilën i qaset njeriut dhe botës së tij.

Gerta Bandilli

15/09/2026

Obelisk 302
Organ i Shtëpisë Botuese”ADA”
www.botimetada.com
Periodike letraro-artistike
Viti XVIII-të i botimit - Nr.302
SHTATOR 2026
Del në datë 15 të çdo muaji.

Rregjistruar në ISSN
International Centre 45
rue de Turbigo, 75003 PARIS
FRANCE
ISSN: 2225-7896

Adresa e redaksisë:
Rruga : Mihal Grameno Pall.32 Ap.7 Tiranë
cel: +355 68 221 9016
e-mail: [email protected]

Revistën “Obelisk” mund ta gjeni në libraritë kryesore në Shqipëri
(me çmim 150 lekë).

“Obelisk” mund ta lexoni edhe në internet në adresën:
www.botimetada.com

Abonimet Europë: 1 vit - 25 euro+pp,
Amerikë: 1 vit - 30 usd+pp.

Për çdo vërejtje, sugjerim apo bashkëpunim kontaktoni në
e-mail: [email protected]

Nr. llog. B.K.T
Lekë: 515001834
IBAN – AL0220511650001834VAIDALLA
Shtypet në shtypshkronjën
e Shtëpisë Botuese “ADA”

Tiranë 2026
Tirazhi: 250 copë

NË KËTË NUMËR:

Letërsia dhe shkoll
-Dostojevski Vetndëshkimi – vlerë intelektuale nga Pirro Loli
-Nga promovimi I librit “ Klithma e kukuvajkës” të autores Migel Flor nga Emi Krosi
-Cikël poetik nga Migel Flor
-Epigrame nga Ded Luca
-Shtëpia e rrethuar me qiparisa nga Iliaz Bobaj
-Cikël poetik nga Lutfi Brami
-Gjurmëmesazhesh nga Alma Zenellari
- Nobelistë në Obelisk
Xhon M. Koetze
Italo Kalvino
-Shprehje njerëzish të shquar
-Kronikë e një përurimi dhe përvjetori nga Selman Mëziu
-Vargje zemra që lidhin përmes reve dhe detit me Çamërinë nga Ahmet Mehmeti

LETËRSIA DHE SHKOLLA

Me fillimin e një viti të ri shkollor, shkolla hap përsëri dyert e saj. Nëpër korridore rikthehen zërat e fëmijëve, klasat mbushen me ëndrra e kureshtje dhe, bashkë me librat e dijes, në duart e nxënësve hapen edhe faqet e letërsisë.
Sepse shkolla nuk është vetëm vendi ku mësojmë të lexojmë e të shkruajmë. Është vendi ku fillojmë të kuptojmë botën dhe, përmes letërsisë, edhe veten.
Një poezi mund t’i mësojë një fëmije të ndiejë. Një tregim mund t’i zgjojë imagjinatën. Një roman mund ta çojë në vende ku nuk ka qenë kurrë dhe ta bëjë të njohë njerëz që nuk do t’i takojë në jetën e përditshme. Kështu, libri bëhet një dritare drejt botës.
Në bankat e shkollës shumë prej nesh kemi takuar për herë të parë poetët dhe shkrimtarët që më pas do të na shoqëronin gjatë gjithë jetës. Disa emra i kemi harruar, por disa vargje, disa personazhe dhe disa histori kanë mbetur diku thellë në kujtesën tonë.
Dhe kjo është një nga mrekullitë e letërsisë: ajo mund të mësohet në shkollë, por nuk mbaron me shkollën.

Sot, kur fëmijët dhe të rinjtë jetojnë mes ekranesh, imazhesh dhe një bote që lëviz me shpejtësi, libri ka nevojë të jetë edhe më pranë tyre. Jo si një detyrim për t’u përmbushur, por si një mik që të fton të hysh në një botë tjetër.
Në këtë rrugëtim kanë rëndësi edhe revistat letrare, gazetat, faqet kulturore dhe botimet që u japin hapësirë krijuesve të rinj. Ato mund të bëhen një urë e bukur mes shkollës, krijuesit dhe lexuesit të ardhshëm.
Le të jetë, pra, fillimi i vitit të ri shkollor edhe një fillim i ri për librin.
Le t’u themi fëmijëve: lexoni jo vetëm për të mësuar, por edhe për të ëndërruar.
Sepse shkolla i jep njeriut dije, ndërsa letërsia i jep krahë imagjinatës.
Dhe një fëmijë që mëson të dojë librin sot, nesër mund të bëhet lexuesi që do ta mbajë gjallë letërsinë.

09/09/2026

Romani i ri i autorit Albinus Joseph, “NYJAT”, tashmë ka dalë nga shtypi.
Autori është frymëzuar nga një ngjarje e vërtetë, të cilën ia ka rrëfyer njëri prej personazheve.
“NYJAT” është një roman për njerëzit që jetojnë të lidhur me njëri-tjetrin edhe kur koha, largësia, feja, historia dhe heshtja përpiqen t’i ndajnë. Ngjarjet lëvizin mes Parisit dhe Jeruzalemit, mes së tashmes dhe kujtesës, duke ndjekur fate që për dekada kanë mbajtur brenda tyre të pathëna, sakrifica dhe të vërteta që presin çastin e duhur për t’u zbuluar.
Në qendër të romanit janë Rashela dhe Jakubi, dy njerëz që koha i ka larguar, por nuk ka mundur t’i shkëpusë plotësisht nga njëri-tjetri. Rreth tyre krijohen nyje të tjera: familjare, shpirtërore, historike, fetare dhe njerëzore. Secila prej tyre fsheh një të vërtetë; secila kërkon të zgjidhet.
Por “NYJAT” nuk është vetëm një histori dashurie. Është një roman për kujtesën dhe heshtjen, për fajin dhe faljen, për identitetin, për sakrificën dhe për atë çfarë jemi në gjendje të bëjmë për tjetrin. Është edhe një përpjekje për të parë njeriun përtej emrit, fesë dhe përkatësisë së tij.
Në këtë libër autori ka dashur të tregojë se disa të vërteta nuk na çlirojnë menjëherë; ndonjëherë ato na japin një barrë të re. Dhe disa nyje, edhe kur zgjidhen, lënë gjurmën e fijes që i ka mbajtur të lidhura.
Parisi në roman nuk është vetëm vendi ku zhvillohen ngjarjet. Ai bëhet hapësira ku e shkuara kthehet, ku njerëzit ritakohen dhe ku ajo që ka mbetur e pathënë për shumë vite, më në fund kërkon zë.
“NYJAT” tashmë është në duart e lexuesit.
Dhe prej këtij çasti, historia nuk i përket më vetëm autorit. Ajo fillon jetën e saj tek ata që do ta lexojnë.

Autor: Albinus Joseph
Redaktor letrar: Roland Lushi
Titulli: Nyjat (roman)
Botimi i parë
ISBN: 978-9928-95-101-4
© Copyright. Të gjitha të drejtat janë të autorit.
Email: [email protected]
Përgatiti për botim: Roland Lushi
Shtëpia botuese “ADA"
Adresa: Rr. Mihal Grameno Pall.32 Ap. 7
www. botimetada.com
Cel: 068 22 190 16

CIP Katalogimi në botim BK Tiranë
Joseph, Albinus
Nyjat : roman / Albinus Joseph ;
red. Roland Lushi.
- Tiranë :Ada, 2026.
300 f. ; 20 cm.
ISBN: 978-9928-95-101-4
1.Letërsia shqipe 2.Romane
821.18 -31

Revista Obelisk

05/10/2026

01/10/2026

01/10/2026

30/09/2026

29/09/2026

28/09/2026

26/09/2026

26/09/2026

15/09/2026

09/09/2026

Address

Website

Alerts

Contact The Business

Shortcuts

Share

Category

Listing takedown request