Revista Obelisk

17/01/2026

Nga botimet më të fundit të shtëpisë botuese ADA
Autore: Ermira D. Ifandi
Titulli: ÇAST-Στιγμή
Redaktor: Margarit Done

Përgatiti për botim: Roland Lushi
Formati: 13.5x20cm
Të gjitha të drejtat i takojnë autores
ISBN: 978-9928-95-055-0

Botimet ADA
Shtëpia Botuese “ADA”
Adresa: Rr. Mihal Grameno Nr.32 Tiranë
Cel: 068 22 190 16
Tiranë, dhjetor 2025

CIP Katalogimi në botim BK Tiranë
Ifandi, Ermira D.
Çast = Στιγμή / Ermira D. Ifandi ; përkth. e red. Margarit
Done. - Tiranë : Ada, 2025.
164 f. ; 20 cm.
ISBN: 978-9928-95-055-0
I.Done, Margarit
1.Letërsia shqipe 2.Poezia 3.Përkthime në greqisht
821.18 -1

PARATHËNIE
ÇAST
Vëllimi poetik «Çast» i autores Ermira D. Ifandi është një udhëtim i brendshëm në territorin më të thellë të shpirtit njerëzor. Ai nuk lindi si një projekt i menduar gjatë, por si një nevojë e brendshme e autores për të shprehur atë që fjala e zakonshme nuk mund ta përçojë.Në thelb të tij qëndron ideja se çasti, sado i përkohshëm në kohë, mund të mbart një ndjenjë të përjetshme, një dritë, një frymëmarrje, një kujtim që s’fshihet më.Titulli «Çast» përmbledh natyrën e gjithë librit: çdo poezi është një copëz kohe, një dritare e vogël që hapet mbi një përjetim të madh, një frymë që vjen e shkon, por lë një gjurmë të pashlyeshme në shpirtin e lexuesit.Autorja nuk ndjek një strukturë të qëndrueshme poetike, ajo ndjek ritmin e shpirtit, i cili shkruan jo kur ka kohë, por kur është gati. Poezia këtu lind si ndjenjë, jo si analizë, si ndjesi e menjëhershme, jo si koncept i planifikuar.Në këtë spontanitet që vjen nga thellësia e ndjenjës, janë mbledhur çaste që flasin për gjithçka që na bën njerëzorë: dhimbjen, dashurinë, jetën, vdekjen, mungesën dhe vetminë.Poezitë e këtij libri janë frymëzime të çastit, por dhimbja që i përshkon është e gjatë, e qëndrueshme, një dhimbje që ka rrënjë të thella në përvojën personale të autores. Në qendër të saj qëndron edhe mungesa e motrës, një plagë e hapur që pulson në çdo varg, duke u kthyer jo vetëm në motiv, por në zemrën e gjallë që rreh pas çdo poezie.Humbja nuk është thjesht ngjarje, por ndarje në kohë, para dhe pas saj. Dhe në këtë ndarje, poezia është bërë mjeti më i ndershëm i mbijetesës shpirtërore, mënyra me të cilën autorja ka mësuar të përballojë heshtjen e dhimbjes.Megjithatë, «Çast» nuk është vetëm për dhimbjen. Është po aq për dritën që mbetet, për pyetjet që nuk marrin përgjigje, por që duhen bërë. Është për dashurinë si forcë krijuese, për jetën si mister, dhe për shpirtin që endet mes asaj që ikën dhe asaj që mbetet.Në këto poezi, lexuesi përballet me një reflektim të thellë filozofik, ku mendimi dhe ndjesia bashkëjetojnë. Raporti me vdekjen, tek Ifandi, nuk është fundi i jetës, por një mënyrë për të kuptuar vetë jetën.Shpirti i saj flet me natyrën, kohën, heshtjen, Zotin, dhe me mungesat që nuk shërohen, por mësohen, derisa bëhen pjesë e qenies.Ky vëllim poetik nuk kërkon të japë përgjigje. Ai është një udhëtim i brendshëm poetik, që fton lexuesin të ndalet për një çast, të dëgjojë veten, të lexojë mes heshtjeve, aty ku fjala mbaron dhe ndjenja fillon.Është një ftesë për ngadalësim shpirtëror, për përjetim të pastër e të ndershëm, në një botë ku gjithçka nxiton të harrohet. Nëse gjatë leximit të këtyre poezive gjeni një varg që ju flet, një çast që bëhet edhe i juaji, atëherë poezia e Ermira D. Ifandi ka përmbushur qëllimin e saj më të thellë:të ndajë shpirtin me të tjerët, jo për të qenë e kuptuar, por për të mos qenë e vetme.
Margarit Done

16/01/2026

Në treg numri më i fundit i revistës OBELISK
Materiale interesante.
Lexim të këndshëm!

Obelisk 294
Organ i Shtëpisë Botuese”ADA”
www.botimetada.com
Periodike letraro-artistike
Viti XVIII-të i botimit - Nr.294
JANAR 2026
Del në datë 15 të çdo muaji.
Rregjistruar në ISSN
International Centre 45
rue de Turbigo, 75003 PARIS
FRANCE
ISSN: 2225-7896
Adresa e redaksisë:
Rruga : Mihal Grameno Pall.32 Ap.7 Tiranë
cel: +355 68 221 9016
e-mail: [email protected]
Revistën “Obelisk” mund ta gjeni në libraritë kryesore në Shqipëri
(me çmim 150 lekë).
“Obelisk” mund ta lexoni edhe në internet në adresën:
www.botimetada.com
Abonimet Europë: 1 vit - 25 euro+pp,
Amerikë: 1 vit - 30 usd+pp.
Për çdo vërejtje, sugjerim apo bashkëpunim kontaktoni në
e-mail: [email protected]
Nr. llog. B.K.T
Lekë: 515001834
IBAN – AL0220511650001834VAIDALLA
Shtypet në shtypshkronjën
e Shtëpisë Botuese “ADA”
Tiranë 2025
Tirazhi: 250 copë

***
Çmimet “Obelisk” 2025

Revista “OBELISK” shpall fituesit për shkrimet më të mira në faqet e saj për vitin 2025. Ky është një vlerësim për krijimtarinë e tyre dhe përgjegjësi e jona në përzgjedhjen e saj. Duke i uruar krijimtari te mbarë bashkëpunëtorëve të revistës “OBELISK” dhe të gjithë krijuesve në përgjithësi, i ftojmë të sjellin krijimet e tyre më të bukura e të bëhen pjesë e rrugës së bukur e të vështirë që kemi nisur.
Revista “Obelisk”
Editorial

-Lavdi Shën Valentinit - Nga Pirro Loli
Obelisk 283, faqe 3-4.

Tregim

-Atentati- Nga Armir Shkurti
Obelisk 286, faqe 22-23.

-N**o- Nga Murat Aliaj
Obelisk 287, faqe 10-13.

-Legjenda e re e murimit-
Nga Vladimir Muça
Obelisk 288, faqe 6-9.

-Ish ministri dhe qeni-
Nga Pali Shtëmbari
Obelisk 289-290, faqe 11-12.

Tregim I përkthyer

Në këtë shtëpi nuk hyn gazeta,
Nga Aziz Nesin, përkthyer nga Stefan Vuçani, Obelisk 291, faqe 8-10.

Poezi

-I ndërrojmë plisat në pajtim -
Nga Zyra Ahmetaj
Obelisk 282, faqe 16-19.

-Moj pranverë, je “magjistare” -
Nga Përparim Hysi
Obelisk 285, faqe 19-20.

-Cikël poetik nga Hava Muçollari
Obelisk 291, faqe 14-15.

-Cikël poetik nga Migel Flor
Obelisk 292, faqe 6-9.

Poezi e përkthyer

-Cikël poetik nga Alda Merini,
përkthyer nga Arjan Kallço
Obelisk 283, faqe 16-18.

-Cikël poetik nga Fiona Sampson,
përkthyer nga Aran Leka
Obelisk 286, faqe 16-20.

-Cikël poetik nga Margagrita Al,
përkthyer nga Delo Isufi
Obelisk 293, faqe 14-15.

-Cikël poetik nga Michael Lee Johnson,
përkthyer nga Irma Kurti
Obelisk 291, faqe 19-20.

Ese

-Vdekja e poezisë,
Nga Emi Krosi
Obelisk 286, faqe 30-31.

-Erotika në një legjendë shqiptare,
Nga Iliaz Bobaj
Obelisk 291, faqe 22-23.

-Penelata e fjalës: Nga e kuqja e sakrificës te e bardha e mallit-një udhëtim në poezinë shqiptare
Nga Tomorr Dyrmishi
Obelisk 286, faqe 26-28.

-Abedin Dino, mjeshtër i lirikës elegjiake
Nga Ahmet Mehmeti
Obelisk 291, faqe 4-7.

Nga Botimet ADA

-Basir Bushkash*t, i vjershëron zemra për njeriun, natyrën e vendlindjen...
Nga Gegë Tusha
Obelisk 283, faqe 26-29

-Unë jam një tjetër-
Nga Pirro Loli
Obelisk 285, faqe, 26-27.

-Themeluesit korçarë të komedisë shqipe
Nga Prof.as.dr. Eris Rusi
Obelisk 291, faqe, 28-31

LIBRI MË I MIRË

-Viti dhjetëvjeçar- Albinus Joseph
-Pushimet e verës - Dava Nikolli
-Poetikë yjesh- Fatmir Musai
-Dhimbja e ikonës- Kristaq Turtulli

09/01/2026

Ky vëllim poetik vjen si një dëshmi e ndjerë mallesh, rrënjësh dhe dashurish që nuk shuhen. Në vargjet e tij pulson fshati, toka, dialekti, kënga dhe zemra e njeriut që kthehet vazhdimisht tek origjina, tek ajo që e ka formuar. Poezitë janë të thjeshta në fjalë, por të thella në ndjenjë, duke sjellë para lexuesit një botë të njohur e të dashur, ku malli, dashuria dhe kujtesa bëhen një. Ky libër fton të ndalemi, të dëgjojmë këngën e shpirtit dhe të rikthehemi, qoftë edhe përmes vargut, tek ajo që na përket.

Autor: POLO ÇIPA
NË PILUR DO TA LË KËNGËN (poezi)

Redaktor: ILIAZ BOBAJ

Përgatiti për botim: Roland Lushi
Formati: 13.5x20cm
Të gjitha të drejtat i takojnë autorit
ISBN: 978-9928-95-050-5

Botimet ADA
Shtëpia Botuese “ADA”
Adresa: Rr. Mihal Grameno Nr.32 Tiranë
Cel: 068 22 190 16
Tiranë, dhjetor 2025

Shtypur në shtypshkronjën e shtëpisë botuese ADA

CIP Katalogimi në botim BK Tiranë
Çipa, Polo
Në Pilur do ta lë këngën: (poezi) /
Polo Çipa ; red. Iliaz Bobaj.
- Tiranë : Ada, 2025.
112 f. ; 20 cm.
ISBN: 978-9928-95-050-5
1.Letërsia shqipe 2.Poezia
821.18 -1

POLO ÇIPA
Polo Çipa u lind në fshatin Pilur të rrethit të Vlorës, në një familje me tradita të njohura atdhetare dhe kulturore.
Në vendlindje kreu shkollën fillore dhe atë 8- vjeçare.
Shkollën e mesme e kreu në Himarë.
Pas shkollës së mesme, konkuroi disa herë në degën e artit, por dëshira e tij nuk u plotësua kurrë, për arsye biografike.
Që në moshë të vogël, ai debutoi me grupin e famshëm folklorik të Pilurit, nën drejtimin mjeshtëror të të famshmit Lefter Çipa(Nderi i Kombit), duke u shquar për talentin e tij të veçantë.
Në moshën 17- vjeçare, ai del për herë të parë në skenë me sukses të plotë, me këngën:’’Në të marrça, manushaqe’’, kurse në moshën 19- vjeçare me këngën tjetër:’’Obobo, ç’qenka sevdaja!’’, duke u afirmuar në rang kombëtar si këngëtar i talentuar i këngës polifonike piluriote.
Është pjesëmarrës në disa Festivale Folklorike Kombëtare, ku është shquar për interpretimet e tij.
Është nderuar me tituj dhe vlerësime të ndryshme.
Mban titullin:’’Ambasador i Paqes’’.
Mban titullin:’’Misionar i Mbrojtjes së Kryevlerave Shqirtërore dhe Kulturore të Kombit Shqiptar’’(Qendra e Artit dhe e Kulturës Shqiptare).
Çertifikatë Mirënjohjeje nga gazeta ‘’Rrënjët’’, Itali.
Çertifikatë Mirënjohjeje nga Shoqata ‘’Emigranti’’ dhe Shkolla Shqipe ‘’Naim Frashëri’’, Patra, Greqi.
Mirënjohje nga Qendra Kulturore ‘’Margarita Xhepa’’, Asti, Itali.
Çmimi Letrar ‘’Jeronim De Rada’’, nga Bashkimi i Shkrimtarëve dhe Artistëve Shqiptarë ‘’Zëri i Mërgimtarit’’, Novara, Itali.
Çmimi i Parë nga Shoqata Kulturore Artistike: ‘’Jehona Shqiptare’’, Tiranë.
Diplomë Nderi në Festivalin Folklorik Ballkanik, në Athinë.
Diplomë Nderi në Festivalin Folklorik Ndërkombëtar, Bylis, Shqipëri.
Diplomë Nderi në Festivalin Folklorik, në Pogonia, Janinë.
Diplomë në Festivalin Folklorik 2022, Pilur.
Mirënjohje në Festivalin e 6-të Ndërkombëtar të Këngës Polifonike, Patra,Greqi.
Prej vitit 1997, ka emigruar së bashku me familjen e tij në qytetin e Patrës, Greqi, ku jeton edhe sot.
Është i martuar dhe ka dy fëmijë.
Edhe në emigracion, ai nuk e ka pushuar asnjëherë aktivitetin e tij kulturor, duke qenë një veprimtar i shquar i këngës popullore polifonike, duke ruajtur dhe zhvilluar traditat tona kulturore.
Ai është themelues dhe drejtues i ansamblit artistik ‘’Malli i Mërgimtarit’’, në qytetin e Patrës, Greqi, ansambël i cili ka marrë pjesë në shumë aktivitete kombëtare dhe ndërkombëtare.
Pjesmarrja e tij në Festivalin Folklorik Kombëtar të Gjirokastës, 2023 dhe shumë aktivitete të tjera, e kanë radhitur atë ndër grupet më të shquara polifonike të Diasporës shqiptare.
Është autor i librave:
1.Një baladë për nënën time(2021).
2.Këngë rritur në legjenda(2022).
3.Letra mbeti përmbi valë(2024).
4.Në Pilur do ta lë këngën(2025).

08/01/2026

Ky libër vjen si një tik-tak i brendshëm, i butë dhe i sinqertë, ku koha, kujtimi dhe dashuria ecin krah për krah. Poezitë dhe prozat poetike mbajnë brenda tyre ndjeshmërinë e një shpirti që di të dëgjojë heshtjen, të ndalë çastin dhe ta kthejë fjalën në strehë.
Autorja shkruan me një gjuhë të thjeshtë, por të ngarkuar me emocion, ku dashuria, malli, pritja dhe vetëreflektimi marrin formë të qartë e njerëzore. Këto faqe nuk kërkojnë të impresionojnë, por të prekin – dhe pikërisht për këtë arsye mbeten gjatë në mendje e në zemër.
Uroj që ky libër të gjejë lexuesin e vet, ashtu siç gjen zëri rrugën drejt një zemre që di të ndjejë.
Me këtë libër nis udhëtimin këtë vit shtëpia botuese ADA.

Autor: Migel Flor
Titulli: Kush jam unë për ty?
Redaktor: Prof. Dr. Agim Sallmani

Përgatiti për botim: Roland Lushi

Formati: 13.5x20cm
Të gjitha të drejtat i takojnë autores

ISBN: 978-9928-95-051-2

Botimet ADA
Shtëpia Botuese “ADA”
Adresa: Rr. Mihal Grameno Nr.32 Tiranë
Cel: 068 22 190 16
Tiranë, dhjetor 2025

CIP Katalogimi në botim BK Tiranë
Flor, Migel
Kush jam unë për ty? :
poezi & prozë / Migel Flor ;
red. Agim
Sallmani.
- Tiranë : Ada, 2025.
172 f. ; 20 cm.
ISBN: 978-9928-95-051-2
1.Letërsia shqipe 2.Poezia 3.Proza
821.18 -1
821.18 -3

KUSH JAM UNË PËR TY !!

VËSHTRIM KRITIK–ANALITIK

Mbi librin poetik të Laura Laura (Megi Flor)
Kush jam unë për ty – Libri 3**

Hyrje

Letërsia bashkëkohore shqipe është gjithnjë e më e hapur ndaj formave të reja të shprehjes intime, filozofike dhe trupore. Në këtë kontekst, krijimtaria poetike e Migel Flor (Laura Laura) përfaqëson një hapësirë origjinale ku trupi, kujtesa dhe spiritualiteti ndërthuren në një sistem simbolesh që kërkojnë lexim të shumëfishtë. Libri Kush jam unë për ty (Libri 3) është kulmimi i një estetike të formuar, ku vargu nuk është vetëm ndjesi, por proces konceptual dhe akt i vetëinterpretimit.

Qasja e poetes ndaj feminitetit dhe erotikës tejkalon nivelin e përjetimit individual, duke e shndërruar trupin në një arketip të unit njerëzor. Në këtë vështrim, poezia e Florit kërkon analizë jo vetëm estetike, por edhe fenomenologjike.

Kërthiza si Trekëndësh i Ekzistencës: Symbolim i Krijimit dhe Transformimit

Një nga figurat më të fuqishme të librit është trajtimi i kërthizës si simbol qendror. Ky element biologjik përfaqëson, në traditat e lashta, pikën e fillimit, lidhjen primordiale me jetën dhe qendrën energjetike të qenies. Në poezinë e Migel Florit, kërthiza përfton dimensione të reja ku sensualja dhe metafizikja ndërthuren në mënyrë organike.

Poetja e interpreton këtë qendër trupore si një nyje kozmike, një hapësirë ku njeriu humb formën e tij të vjetër për t’u rindërtuar në trajtë të re. Kjo ide përforcohet përmes metaforës së Trekëndësh*t të Bermudës, i cili nga një zonë zhdukjeje shndërrohet në hapësirë transformimi. Në këtë lexim, erotizmi i Florit është një proces i brendshëm: jo provokim, por ritual njohjeje.

Në qendër të trupit nuk humbet njeriu, zhduket vetëm forma e tij e mëparshme.
Kjo është një nga tezave kryesore të poetikës së librit.

Dimensioni tematik: Trupi, Kujtesa, Shpirti

Poezitë e librit mund të grupohen në tri fusha tematike themelore, të cilat krijojnë një trekëndësh semantik:

Trupi si portë njohjeje

Poezitë si Eja Ti, Flakë në Heshtje dhe Traktati i Puthjes e paraqesin trupin si medium njohjeje, si instrument filozofik dhe si hapësirë ku ndërthuren dëshira, heshtja dhe mendimi. Erotizmi trajtohet me finesë estetike, duke shmangur vulgarizimin dhe duke afirmuar idenë e trupit si tekst i brendshëm.

Kujtesa si udhë shpirtërore

Në krijime si Kujtimi që më harroi, poetja zhytet në kujtesën familjare dhe emocionale, duke krijuar një etnografi intime ku vargu merr funksion memorial. Humbja dhe nostalgjia trajtohen përmes imazheve të ngrohta, duke e vendosur kujtesën si një formë pranie të vazhdueshme.

Shpirti si dritë e brendshme

Poezi të tilla si Zëri i erës në mbrëmje dhe Ngrohtësia e Dimrit e përkthejnë përvojën njerëzore në dimension shpirtëror. Flor ndërton një atmosferë qetësie meditative, ku natyra, errësira dhe drita shndërrohen në struktura semantike të reflektimit të brendshëm.

Estetika e vargut: Ndërthurja e lirizmit me filozofinë

Stili i Migel Florit karakterizohet nga:

Metaforizim intensiv, ku imagjinata poetike është e materializuar në simbole trupore dhe kozmike;

Lirizëm i kontrolluar, i cili shmang ekzagjerimin emocional dhe mbështetet te imazhi i pastër;

Dendësi filozofike, që e ngre poezinë në nivel të meditimit;

Ton intim, që megjithatë ruan distancën estetike të nevojshme për një tekst të arrirë.

Poezia e Florit nuk operon me kontraste të forta dramatike, por me tension të brendshëm të heshtur, i cili ndërtohet nëpërmjet ritmit të ngadaltë dhe gjuhës së përmbajtur.

Roli i feminitetit në poezinë e Florit

Një nga aspektet më të rëndësishme të librit është mënyra se si poetja e artikulon feminitetin. Gruaja nuk paraqitet si objekt i dëshirës, por si koncept, si filozofi, si hapësirë reflektimi. Kjo shihet qartë në poezinë Ti je një grua, ku feminiteti shfaqet si dritë e brendshme, si mendim dhe si ritëm.

Kështu, poezia e Florit kontribuon në një model të ri të subjektivitetit femëror në letërsinë shqiptare bashkëkohore, ku trupi bëhet vend i kuptimit, jo i spektaklit.

Përfundime

Libri Kush jam unë për ty përfaqëson një arritje të dukshme në poetikën e Migel Florit. Në këtë vëllim, poetja:

Arrin të krijojë një sistem simbolik të qëndrueshëm,

E lidh trupin me dimensione metafizike,

E shndërron kujtesën në hapësirë filozofike,

Dhe e trajton dashurinë si proces transformimi shpirtëror.

Krijimtaria e saj ndjek vijën e poezisë introspektive dhe metaforike, duke sjellë një qasje të re në trajtimin e erotizmit, feminitetit dhe ekzistencës.

Ky libër është një trekëndësh estetiko-filozofik që ndërthur:
Trupin si portë, kujtesën si udhë dhe shpirtin si dritë.

Në këtë mënyrë, Migel Flor i ofron lexuesit jo vetëm poezi, por një hapësirë ku vargu bëhet dialog i qetë me vetveten dhe me universin e brendshëm të njeriut.

Agim Sallmani
Professor- Doktor
Shkup
1.12.2025

31/12/2025

Të dashur autorë, miq të fjalës së shkruar,
Në këtë natë të fundit të vitit, kur koha ndalet për një çast për të reflektuar mbi rrugën e bërë, ndiej detyrimin dhe kënaqësinë t’ju drejtohem me mirënjohje të thellë.
Viti që po mbyllet shënoi një arritje të veçantë për shtëpinë botuese ADA: 84 libra të botuar, fryt i punës, talentit dhe përkushtimit tuaj — autorë të rinj që hodhët hapat e parë dhe autorë me përvojë që vijoni ta pasuroni letërsinë shqipe me zërin tuaj të pjekur.
Prej 17 vitesh, revista jonë letraro-artistike ka qenë një hapësirë e hapur dialogu, krijimtarie dhe pasqyrimi kulturor, ku tregimi, poezia, eseja dhe kritika kanë gjetur vend për të komunikuar me lexuesin dhe për të dëshmuar gjallërinë e mendimit letrar. Në faqet e saj janë pasqyruar me përkushtim të gjitha botimet e shtëpisë botuese ADA, duke ndërtuar një arkivë të çmuar të punës sonë të përbashkët.
Asgjë nga kjo nuk do të ishte e mundur pa ju — pa besimin tuaj, pa fjalën që na dhatë për ta shndërruar në libër dhe pa vizionin e përbashkët se letërsia mbetet një vlerë e pazëvendësueshme, edhe në kohë të vështira.
Ju falënderoj për bashkëpunimin, për durimin dhe për pasionin.
Ju uroj shëndet, frymëzim dhe krijimtari të begatë në vitin që vjen.
Me respekt dhe mirënjohje,
Shtëpia Botuese ADA
Revista Letraro-Artistike OBELISK
ROLAND LUSHI

30/12/2025

Në këtë fundviti shtëpia botuese ADA vazhdon të sjellë botimet e autorëve që trokitën në portën e saj.
…Çdo libër është një copëz kohe, që autori përpiqet ta fiksojë si mundet përmes fjalës së tij. Pra, as më shumë e as më pak, çdo libër është kujtesë për të tjerët, që të njohin e të vlerësojnë si duhet të shkuarën e kohën që jetojnë…

Autor: Sami Bezati
Titulli: Dufshani i pushkës, i penës, i punës dhe unë, biri i tij
Përkujdesja gjuhësore: Pozaet Qose

Përgatiti për botim: Roland Lushi
Formati: 14x20cm
Të gjitha të drejtat i takojnë autorit

ISBN: 978-9928-95-053-6

Botimet ADA
Shtëpia Botuese “ADA”
Adresa: Rr. Mihal Grameno Nr.32 Tiranë
Cel: 068 22 190 16
Tiranë, dhjetor 2025

CIP Katalogimi në botim BK Tiranë
Bezati, Sami
Dufshani i pushkës, i penës, i punës dhe unë, biri i tij :
vështrim historik për fshatin dhe vjersha / Sami Bezati. -
Tiranë : Ada, 2025.
160 f. ; 20 cm.
ISBN: 978-9928-95-053-6
1.Studime sociale 2.Historia 3.Letërsia
shqipe 4.Poezia 5.Dufshan (Gramsh)
908(496.548-22)
821.18 -1

KUJTESË E DOMOSDOSHME

-Shënime për librin e autorit Sami Bezati, “Dufshani, i pushkës, i penës, i punës dhe unë, biri i tij”-

Çdo libër është një copëz kohe, që autori përpiqet ta fiksojë si mundet përmes fjalës së tij. Pra, as më shumë e as më pak, çdo libër është kujtesë për të tjerët, që të njohin e të vlerësojnë si duhet të shkuarën e kohën që jetojnë.
Këtë detyrë përpiqet të kryejë autori Sami Bezati në librin e vet, i cili përbëhet prej dy pjesësh, por që të dyja përpiqen të përmbushin të njëjtin qëllim; të lënë dëshminë e shkruar për gjurmët e atyre që janë e s’janë më.
Pjesa e parë e librit përpiqet të sjellë të dhëna për një vendbanim të hershëm, siç është vendlindja e autorit. Sigurisht ai është i vetëdijshëm se ky vështrim historik për të nuk është shterues, por është shumë më shumë se mungesa tërësore e tij. Në këtë paraqitje, ai është përpjekur të jetë i paanshëm, të sjellë faktin dhe jo interpretimin e tij, të cilin ia le në dorë çdonjërit nga lexuesit a lexueset e librit. Në të rrjedh natyrshëm kronologjia e parashtrimit të informacionit dhe renditja e rrethanave që kanë mundësuar ardhjen e kësaj ndodhie a të personit konkret, që është mundësuar të shfaqet prej saj.
Në këtë pjesë të librit, është i pranishëm kujdesi, për t’i shkuar së vërtetës deri në fund, me ato mundësi që ka pasur ai për t’u përballur me të.
Po ashtu, për t’u vlerësuar është dhe kujdesi për gjuhën, nëpërmjet përdorimit të një leksiku të pasur, gjithnjë në funksionin e duhur, që ia shton vlerat këtij libri.
Në pjesën e dytë, autori i ka përcjellë lexuesit mbresa të shumta nga jeta e tij, të cilat i ka organizuar në formë vjershash.
Sigurisht, të parët ndër to janë njerëzit e tij të afërt, me të cilat ai ka ndarë gëzime e hidhërime, çaste të lumtura e të trishta, respekt e mirëkuptim, ndaj e gjithë dashuria e tij e zemrës është derdhur pa kursim për ta. Me nderim janë portretizuar nëna, babai, djali, gruaja, motra, vëllai, djali, nipërit e mbesat e tij, duke u kthyer në një porosi fisnike për të gjithë; Duajini njerëzit tuaj, pa u lodhur asnjëherë prej kësaj ndjenje!
Pjesë e natyrshme e krijimeve në vargje bëhet dhe heroizmi i së shkuarës, pa të cilin ai nuk e kupton dot të sotmen.
Dukuritë negative të shoqërisë sonë të të sotme nuk kishte se si të mos përfshiheshin prej tij në formë vargjesh. E rëndësishmja për këtë grup krijimesh është fakti se autori jo vetëm i bën të njohura për të tjerët, por mban edhe një qëndrim mospajtues ndaj tyre, duke dënuar me gjithë forcën e shpirtit dëmin e tyre te bashkëkohësit. Në mjaft raste, ai i është drejtuar për këtë ironisë, duke gërshetuar për të gjetje të vetat me ato të të tjerëve, larg e afër tij.
Ka shumë sinqeritet në vjershat e tij dhe besoj se ky tipar do të jetë i mjaftueshëm që ato të lexohen prej shumëkujt, duke harruar me dashamirësi faktin e përdorimit jo shumë të nevojshëm të hiperbolave në disa raste dhe të rimave tw shpeshta foljore, të cilat, artistikisht, janë dëshmi e përvojës së paktë të autorit në punën e tij me vargjet.
Në përfundim, te ky libër autori ka vënë zemrën e vet dhe na fton t’i dhurojmë kohën e vëmendjen e duhur, për t’i uruar krijesës së tij rrugë të mbarë e të gjatë.

Pozaet QOSE

29/12/2025

…Rrëfimet e Ilias Stanës, në librin me tregime “ Dashuri dhe mirënjohje,“, të lënë mbresa që nuk fshihen lehtë, nëpërmjet një gjuhe të kujdesshme, të thjeshtë por hera-herë të bukur me një figuracion të lehtë, humori…

Autor: Ilias STANA
Titulli: Dashuri dhe mirënjohje
Redaktor: Basir Bushkashi

Përgatiti për botim: Roland Lushi
Formati: 13.5x20cm
Të gjitha të drejtat i takojnë autorit

ISBN: 978-9928-95-054-3

Shtëpia Botuese “ADA”
Adresa: Rr. Mihal Grameno Nr.32 Tiranë
Cel: 068 22 190 16
Tiranë, dhjetor 2025

Shtypur në shtypshkronjën e shtëpisë botuese ADA

CIP Katalogimi në botim BK Tiranë
Stana, Ilias
Dashuri dhe mirënjohje : tregime /
Ilias Stana ; red. Basir Bushkashi.
- Tiranë : Ada, 2025.
196 f. ; 20 cm.
ISBN: 978-9928-95-054-3
1.Letërsia shqipe 2.Tregime dhe novela
821.18 -32

Në vend të parathënies

Pas dy vëllimeve me poezi, “ Shetitje në Parajsë” dhe “ Ëndërrime “, shkrimtari Ilias Stana sjell në duart e lexuesve, një libër tjetër, atë me tregime të titulluar, “ Dashuri dhe mirënjohje”.
Tematika e këtyre tregimeve rrok ngjarje nga jeta në emigracion ku jeton e punon familjarisht, por dhe ato nga vendlindja që trajtohen me shumë mall.
Me këtë sprovë të parë të tij, në prozën e shkurtër siç është tregimi, Iliasi rrëfen thjeshtë, është i drejtpërdrejtë në të shprehur dhe përcjell impresione nga çaste me ngarkesa emocionale që shtrihen në dy periudha kohore:- në atë ndën diktaturë dhe periudhën e tranzicionit të demokracisë.
Nuk kam ndërmend të zgjatem në parathënien time për libërdashësit, por mes 22 tregimeve, dëshiroj të ndalem në disa prej tyre, shkurtimisht:
Nuk ka si të shprehet më bukur nostalgjia për vendlindjen, se ajo e dalur nga shpirti i emigrantëve të malluar. Në formë të një shetitjeje në këmbë, emigranti i kthyer për pushime, bën një paradë ekspozimi të të gjitha vendeve, më të bukura e më simbolike të qytetit, duke shfaqur dashurinë për të. Ky mall për vendlindjen, jepet natyrshëm në tregimin “ Tek Tarzani në Burrel “.
Tregimi “ Tridhjetë Shkurti “, falë dhe një gabimi nga gjendja civile për një datëlindje të regjistruar me 30 shkurt. është një rrëfim me nota humori në jetën e një familjeje me fëmijë, ku si për të zbutur hallet e vështirësitë, nuk mungojnë, batutat, anekdotat apo dhe lojrat e kryefamiljarit, i cili shpesh shkakton situata ku e qeshura të rrëmben e nuk mund të përmbahet.
Në tregimin “ Burgu ”, shpalosen ngjarje të frikshme, që ngjasojnë me pjella të fantazisë, me arratisje të burgosurish, në kohën e diktaturës. Burgu ishte institucioni me nivel shumë të lartë sigurie, pasi aty vuanin dënimin, (tradhëtarë, armiq të betuar të diktaturës së proletariatit). Ky burg me nam të keq, gjendej fare afër shtëpive të banimit të qytetit ku shpesh luanin dhe fëmijtë.
Kush nuk ka shkruar për nënën, për dashurinë e pakufishme si te fmijtë e saj, ashtu dhe te nipërit e mbesat që e mbulojnë me puthje e përqafime të lumturuar. Tregimi “ Buka e nënës “, është një dëshmi e sjellur bukur nga Iliasi për ne.
Popujt fqinjë, duhen mes tyre, paçka se politikat e qeverive i futin në situata konfliktuale. Ky tregim është një shembull i qartë se mes tyre kanë mardhënie të ndërsjella shumë të mira e miqësi të pastër. Ndjenja e dashurisë mund të shprehet edhe kur ushqehesh me “ Përshesh me trahana “, siç thuhet në tregimin me të njëjtin titull.
Me hapjen e kufijve, por dhe pas ngarjeve të vitit 1997, shumë shqiptarë emigruan në shtetet fqinjë të Europës. Në tregimin “ Rrugës për në Greqi “, ka mjaft episode të vuajtjeve rrënqethëse me rrezik jete, të shumë burrave, djemve e vajzave shqiptare që u përpoqën me peripeci për të nisur një jetë të re, me një mirëqenie më të madhe nga ajo që kishin.
Tregimi “ Dashuri dhe mirënjohje “, nga i cili ka marrë dhe titullin libri, është një histori e vërtetë dhe e trishtë, po aq e dhimbshme, ku pas çlirimit të vendit nga pushtuesit, shumë njerëz u burgosën apo u internuan në kampe përqëndrimi, si (armik klase). Diktatura arriti gjer aty sa të ndante familjen për së gjalli, siç ndodh me Olën 5 vjeçare, duke e lënë derë më derë si lypse në fshat, kurse motër Sandrën, 18 vjeçe e nënën Vasilika, pasi kaluan përkohësisht disa burgje, i internuan në kamp përqëndrimi me tel me gjemba në Kamëz të Tiranës.
Vetëm me rrëzimin e shtetit monist, gati gjysmë shekullor, u bë e mundur që këto familje të bashkoheshin, por tashmë në një moshë shumë të mplakur.
Rrëfimet e Ilias Stanës, në librin me tregime “ Dashuri dhe mirënjohje,“, të lënë mbresa që nuk fshihen lehtë, nëpërmjet një gjuhe të kujdesshme, të thjeshtë por hera-herë të bukur me një figuracion të lehtë, humori, apo dhe peshë urtësie popullore, të rrëmbejnë në shtjellën e tyre. Duke e shikuar si përpjekje të parë në prozë, mendoj se ia ka dalur të na japë në duar një libër që premton për arritje të tjera cilësore. I urojmë suksese autorit e frymëzime të reja.

Nga Kujtim Stana

27/12/2025

16/12/2025

Në treg numri më i fundit i revistës OBELISK
Materiale interesante.
Lexim të këndshëm!

Obelisk 293
Organ i Shtëpisë Botuese”ADA”
www.botimetada.com
Periodike letraro-artistike
Viti XVII-të i botimit - Nr.293
DHJETOR 2025
Del në datë 15 të çdo muaji.

Rregjistruar në ISSN
International Centre 45
rue de Turbigo, 75003 PARIS
FRANCE
ISSN: 2225-7896

Adresa e redaksisë:
Rruga : Mihal Grameno Pall.32 Ap.7 Tiranë
cel: +355 68 221 9016
e-mail: [email protected]

Revistën “Obelisk” mund ta gjeni në libraritë kryesore në Shqipëri
(me çmim 150 lekë).

“Obelisk” mund ta lexoni edhe në internet në adresën:
www.botimetada.com

Abonimet Europë: 1 vit - 25 euro+pp,
Amerikë: 1 vit - 30 usd+pp.

Për çdo vërejtje, sugjerim apo bashkëpunim kontaktoni në
e-mail: [email protected]

Nr. llog. B.K.T
Lekë: 515001834
IBAN – AL0220511650001834VAIDALLA
Shtypet në shtypshkronjën
e Shtëpisë Botuese “ADA”

Tiranë 2025
Tirazhi: 250 copë

HIERARKIA E AUTORËVE NË LETËRSI
Në universin e letërsisë, hierarkia e autorëve nuk është një strukturë e ngrirë në mermer, por një sistem i gjallë, i lëvizshëm, që riformësohet me çdo brez lexuesish dhe me çdo ndryshim të ndjeshmërisë estetike. Nëse arti është hapësira ku fjala bëhet frymë, hierarkia është mënyra si kjo frymë shpërndahet, pranohet dhe ngrihet në piedestalet e kujtesës kolektive.
Në shkallën e parë ndodhet autori i ri, i cili sapo ka filluar të ndërtojë dialogun e tij me lexuesin. Ky autor, ende i papeshë në sistemin e vlerësimit publik, lëviz midis pasionit dhe kërkimit, midis zbulimit të vetes dhe ndërtimit të teknikës. Hierarkia e vendos këtu jo për ta nënvleftësuar, por për të treguar se letërsia është proces: askush nuk ngjitet njësoj në majë pa kaluar së pari nëpër dritëhijet e fillimit.

Në një nivel më lart ngrihen autorët e konsoliduar – krijuesit që kanë kapërcyer fazën e provës dhe që kanë formuar një identitet të qartë letrar. Vepra e tyre njihet, komentohet, diskutohet. Nuk janë më emra të rinj, por as figura të pandryshueshme; janë autorët që përballen çdo ditë me sfidën e ruajtjes së cilësisë dhe me nevojën për të mos u kthyer në përsëritës të vetvetes.
Në kreshtën e hierarkisë qëndrojnë autorët kanonikë – ata që kanë arritur të tejkalojnë pragun e kohës dhe të ndikojnë më gjerë sesa një brez i vetëm. Këta nuk janë thjesht shkrimtarë: janë rrëfimtarët e botës, krijuesit e sistemeve të mendimit, të cilët kanë zgjatur kufijtë e gjuhës dhe të imagjinatës.

Kanonikët nuk shpallen me votë; ata formohen ngadalë, përmes leximit të gjatë, analizës kritike dhe qëndrueshmërisë estetike. Çdo kulturë i ka të vetët dhe i ruan si pasuri të identitetit të saj. Herë-herë kjo hierarki sfidohet nga perspektiva të reja kritike, nga letërsia e margjinalizuar, nga zëra që kanë qenë jashtë vëmendjes për arsye historike apo shoqërore. Prandaj, kanoni nuk është dogmë – është proces rishikimi.
Letërsia ndryshon ritëm kur ndryshon vetë lexuesi. Një autor i madh i një epoke mund të ketë më pak ndikim në tjetrën; një zë i harruar mund të rikthehet pas dekadash, duke marrë papritur vlerësimin që dikur iu mohua. Kjo lëvizje e brendshme e hierarkisë është shenjë e shëndetit të letërsisë: ajo nuk mbyllet në vetvete, por rishikon përherë atë çka quhet e rëndësishme.

Koha është kritiku më i drejtë, por edhe më i pamëshirshëm. Ajo provon jo vetëm bukurinë e një teksti, por edhe qëndrueshmërinë e tij etike, universalen që mbart, dimensionin e tij njerëzor.
Asnjë hierarki nuk mund të ekzistojë pa praninë e lexuesit. Kritikët ndërtuan teori, studiuesit analizuan struktura, por lexuesit – të heshtur, të shumëllojshëm, të paparashikueshëm – janë ata që vendosin cilët autorë do të mbeten dhe cilët do të zbehen. Leximi është akt votimi, i përditshëm dhe i natyrshëm. Çdo lexues, me ndjeshmërinë e vet, e zgjeron ose e zvogëlon territorin e një autori.
Hierarkia e autorëve nuk është thjesht një rend që dikush e vendos e të tjerët e pranojnë. Ajo është një hartë e përhershme që rikonfigurohet nga koha, nga risitë estetike, nga nevojat shpirtërore të shoqërisë dhe nga guximi i vetë shkrimtarëve. Në këtë hartë, çdo zë kërkon vendin e tij, dhe çdo brez tjetër e rithotë pyetjen themelore: Kush e meriton të mbetet?

Në fund, letërsia nuk është një garë – është një traditë që vazhdon të ndërtohet mbi kontributin e secilit autor, pavarësisht pozicionit që koha i cakton në hierarki.