26/08/2026
สาระ
‘Gaslighting’ คืออะไร ? ทำไมน่ากลัวในโลกทุกวันนี้...สงครามจิตวิทยา ที่คอยปั่นประสาท ทำให้เรากังขาในตัวเอง
ลองเช็กดูดีๆ ว่าที่คุณกำลังรู้สึกผิด หรือเริ่มไม่มั่นใจในความจำตัวเอง เป็นเพราะคุณพลาดจริง หรือบางทีคุณอาจกำลังติดกับดักจิตวิทยาที่เรียกว่า 'Gaslighting' อยู่แบบไม่รู้ตัว?
คำนี้ไม่ใช่แค่ศัพท์เท่ๆ จากปลายลิ้นวัยรุ่นปี 2026 แต่คำนี้ เคยพุ่งทะยานเป็น ‘คำแห่งปี 2022’ ของพจนานุกรมระดับโลกอย่าง Merriam-Webster มาแล้ว
โดยมียอดการค้นหาเพิ่มขึ้นถล่มทลายถึง 1,740% สะท้อนว่าคนทั้งโลกกำลังเผชิญกับ 'ภาวะงงงวย' จากการถูกบิดเบือนความจริงให้สับสบ
[ 'Gaslighting' แบบง่ายๆ ไม่หลอกตัวเอง ]
ถ้าจะแปลให้เห็นภาพที่สุด มันคือ ‘การปั่นประสาท’ บงการจิตใจเพื่อผลประโยชน์ของตัวเอง ทำให้เหยื่อสูญเสียความมั่นใจ สงสัยในวิจารณญาณและความทรงจำของตัวเอง จนต้องยอมสยบต่อคำลวงของผู้บงการ
Merriam-Webster นิยามไว้ว่า 'The act or practice of grossly misleading someone, especially for one’s own advantage.' หรือก็คือการตั้งใจทำให้คนอื่นเข้าใจผิดอย่างรุนแรง เพื่อตักตวงผลประโยชน์เข้าตัวเอง
[ Gaslighter เกิดขึ้นที่ไหนบ้าง? ]
เรามักคิดว่าการปั่นหัวแบบนี้มีแค่ในความสัมพันธ์ Toxic ของคู่รัก แต่ความจริงแล้วมันแทรกซึมอยู่ทุกที่ ทุกวงการตราบใดที่มนุษย์มีความสัมพันธ์ต่อกัน
• ในที่ทำงาน: เมื่อหัวหน้าหรือเพื่อนร่วมงาน 'คุยงานอย่างแต่พอทำเสร็จกลับบอกว่าให้ทำอีกอย่าง' หรือ 'โยนความผิดให้เรา' จนเราเริ่มสงสัยว่า หรือเราจะฟังผิดเองหรือเปล่า?
• ในครอบครัว: การใช้ความรักมาเป็นเครื่องมือบงการ เช่น 'ที่แม่ทำแบบนี้เพราะรัก ถ้าแกไม่ทำตาม แปลว่าแกไม่รักแม่' หรือ ‘เรื่องราวในอดีตที่ผ่านมาเป็นสิบๆปี ความทรงจำฝ่ายใดฝ่ายหนึ่งอาจพร่าเลือน’
• ในการเมือง: เมื่อผู้มีอำนาจพยายาม 'ควบคุมวาทกรรม' บิดเบือนข้อเท็จจริงของเหตุการณ์ที่เกิดขึ้น เพื่อสร้างเรื่องเล่าชุดใหม่ที่ทำให้ตัวเองดูดี หรือทำให้คนเห็นต่างกลายเป็นคน 'คิดไปเอง' หรือ 'จำผิด'
สุดท้ายแล้ว ‘ถ้าความจริงมีเพียงหนึ่งเดียว’ แต่มีคนพยายามบอกคุณว่า 'สิ่งที่คุณเห็นน่ะไม่ใช่ความจริงหรอก'...
ยินดีด้วยครับ คุณอาจกำลังโดน 'ปั่น'เข้าแล้ว
#สงครามจิตวิทยา #บงการจิตใจ #ปั่นประสาท
ติดตามข่าวสารที่จะจุดประกายความคิด ให้ความหวังกับผู้คนและสังคม ได้ที่สำนักข่าว SPRiNG