23/08/2026
Koliko električne energije zapravo proizvode nuklearna, vjetro i solarna elektrana?
Kada govorimo o energetici, često napravimo jednu jednostavnu grešku: poređujemo samo instaliranu snagu.
Ali 900 MW nije isto 900 MW kada govorimo o stvarnoj godišnjoj proizvodnji.
Jedan nuklearni reaktor snage oko 900 MW može raditi više od 90% vremena. To znači da godišnje može proizvesti približno 7 TWh električne energije.
Kod vjetra je situacija drugačija.
Moderna kopnena vjetroturbina od oko 3 MW ne radi stalno punom snagom, jer proizvodnja zavisi od brzine vjetra. Zato bi za približno istu godišnju proizvodnju kao jedan nuklearni reaktor bilo potrebno oko 800 vjetroturbina od 3 MW, odnosno približno 2.400 MW instalirane snage.
A solar?
Solarne elektrane imaju još drugačiju proizvodnu dinamiku. Proizvode kada ima dovoljno sunčeve energije, a ne proizvode tokom noći. Zato bi za godišnju proizvodnju od približno 7 TWh okvirno trebalo instalirati 5.000–6.000 MW solarnih kapaciteta, zavisno od lokacije i kvaliteta solarnog resursa.
Ali postoji još jedna veoma važna razlika:
Koliko vremena i novca treba da se ta energija izgradi?
Nuklearna elektrana od oko 900 MW može zahtijevati 7–10 ili više godina same izgradnje, uz višegodišnju pripremu projekta. Okvirna investicija može biti reda 8–13 milijardi USD, zavisno od projekta i zemlje.
Vjetroelektrane se mogu realizovati mnogo brže. Za oko 2.400 MW, odnosno približno 800 turbina od 3 MW, govorimo okvirno o 2–4 godine izgradnje i investiciji reda 2,5–3,2 milijarde USD.
Solar je još brži za izgradnju. Portfolio od 5.000–6.000 MW može se, kroz faznu izgradnju, realizovati okvirno za 1–3 godine, uz investiciju reda 3-4.5 milijardi USD.
Naravno, ove brojke treba posmatrati kao orijentacione. Konačna cijena zavisi od lokacije, priključka na mrežu, zemljišta, opreme, finansiranja, dozvola i brojnih drugih faktora.
I upravo ovdje dolazimo do suštine.
Ovo nije takmičenje u kojem jedan izvor energije mora pobijediti.
Solar omogućava brzu i distribuiranu proizvodnju – na krovovima kuća, fabrika i poslovnih objekata, ali i kroz velike solarne parkove.
Vjetar može proizvoditi i tokom noći i u periodima kada solar ne proizvodi.
Nuklearna energija obezbjeđuje kontinuiranu proizvodnju, nezavisno od vremenskih uslova.
A između svega toga nalaze se elektroenergetske mreže, baterije i drugi sistemi za skladištenje energije, koji postaju sve važniji kako raste udio obnovljivih izvora.
Zato pravo pitanje nije:
„Solar ili vjetar ili nuklearna energija?“
Pravo pitanje je:
Kako kombinovati solar, vjetar, hidroenergiju, nuklearnu energiju, skladištenje i razvijenu elektroenergetsku mrežu tako da imamo dovoljno energije onda kada nam je potrebna?
Energetska tranzicija neće biti zasnovana na jednom izvoru.
Biće zasnovana na pametnoj kombinaciji različitih tehnologija.
I zato su danas planiranje energetskog sistema, razvoj mreža i pravovremene investicije u nove proizvodne kapacitete važnije nego ikada.
O svemu ovome diskutirajte na vodećem energetskom skupu u regiji, Sarajevo Energy Forumu 2027, koji će se održati 4-5. februara iduće godine. Rane prijave su već otvorene na https://sef.ba
