06/01/2026
مۆدێلی یەکگرتن و کۆتایی سەردەمی بارزانی
تێبینی ئەم بابەتە بە هەرسێ زمانی کوردی-عەرەبی- ئینگلیزی نوسراوە
کاتێک دەسەڵات دەبێتە کێشە: مۆدێلی یەکگرتن و کۆتایی سەردەمی بارزانی
بۆ ماوەی نیو سەدەی ڕابردوو، واشنتۆن ناوی بارزانی وەک نەگۆڕێکی ستراتیژی دەبینی. لە سەردەمی مەلا مستەفا بارزانی لە جەنگی سارددا تا دەگاتە هاوبەشیی دوای ٢٠٠٣ لەگەڵ حکومەتی هەرێمی کوردستان، گریمانەکە سادە بوو: سەرکردایەتی بارزانی یەکسانە بە سەقامگیری کورد، و لەگەڵ بەرژەوەندییەکانی ئەمریکا لە عێراق و ناوچەکەدا دەگونجێت. بەڵام چیتر ئەو گریمانەیە ڕاست نییە.
ئەوەی گۆڕاوە بەخەبەرهاتنەوەیەکی ئەخلاقی لە ناکاو نییە لە واشنتۆن، بەڵکو کەڵەکەبوونی مەترسییەکانە. مۆدێلی بارزانی، دەسەڵاتی تاکەکەسی، میراتگریی بنەماڵەیی نادروست، دارایی ناڕوون، و لاوازیی حکومڕانی و سەربازییان، تەنها شتگەلێکی کۆن نین، بەڵکو چالاکانە دەبنە هۆی ناسەقامگیری. لە ڕووی سیاسییەوە، مەسعود بارزانی و کوڕەکانی هێڵی "هاوبەشی جێی متمانە"یان تێپەڕاندووە و بوونەتە "بارگرانییەکی بەڕێوەبراو".
ئەم هەڵسەنگاندنە دوای نەخشەیەکی ناسراو و بەڵگەدار لە سیاسەتی دەرەوەی ئەمریکادا دێت: مۆدێلی یەکگرتن (The Convergence Model). مۆدێلی یەکگرتن ئایدۆلۆژیا نییە، بەڵکو پرۆسەیەکی پێکهاتەییە. ئەو سەرکردانەی کە بۆ ماوەیەکی درێژ لەبەر هۆکاری ستراتیژی تەحەمول کراون، کاتێک چوار سیستەمی سەربەخۆ یەکدەگرن، دەبنە کەسی نەخوازراو؛ کە هەموو ئەمانە بەرپرسن لە ڕووخانی بارزانی. یەکەم: هاوکارییە دەرەکییەکان بۆ کوردستان کە لەلایەن بنەماڵەی بارزانییەوە کۆنترۆڵ کراون، بەبێ چاودێری و بە پارەی باجدەرانی ئەمریکی، چیتر ناتوانرێت لەبەردەم کۆنگرێس یان پشکێنەرە گشتییەکاندا بەرگرییان لێ بکرێت. دووەم: ئاشکرابوونی بەردەوام لە میدیاکاندا، کە پێشتر لەلایەن پارێزەرە گرانبەهاکان و کارمەندانی پەیوەندییە گشتییەکانی بارزانییەوە کپ دەکران، کە پارەی خەیاڵییان پێدەدرا (کە بە ئەگەرێکی زۆرەوە مووچەی پێشمەرگە و فەرمانبەران بووە) بۆ ترساندنی ڕەخنەگران بە هەڕەشەی یاسایی و کەسی. سێیەم: ئاشکراکردنی زانیارییەکان لەلایەن کەسانی ناوخۆ و "سۆفتوێرەکان" کە ناتوانرێت نکۆڵییان لێ بکرێت و بنەماڵەی بارزانی وەڵامیان نەداوەتەوە، تەنها لە ڕێگەی وتەی بێ ناو لەلایەن نوێنەرەکانیانەوە کە دۆخەکەیان لە مشتومڕی سیاسییەوە گۆڕیوە بۆ مەترسییەکی یاسایی گەورە بۆ سەر کوڕەکانی بارزانی. لە کۆتاییدا، دادگاکان و ڕێکخەرە فیدراڵییەکان، تۆمەتەکانی پێشێلکردنی یاسای ئەمریکا، لەوانەش پێشێلکاریی نێودەوڵەتی مافەکانی مرۆڤ، هەڕەشە بۆ سەر ئۆپەراسیۆن و ئەفسەرانی هەواڵگری ئەمریکا، و شوێنپێهەڵگرتنی دارایی، پاشەکشە بە مەحاڵ دەکەن. هەرچەندە ئەمە شتێکی نوێ نییە، بەڵام هیچ فاکتەرێکی تاکی یەکلاکەرەوە نییە. هۆشدارییە هەواڵگرییەکان بە تەنیا هاوپەیمانی کۆتایی پێ ناهێنن؛ مانشێتەکان بە تەنیا هاوبەشەکان ناڕووخێنن. بەڵام کاتێک ئەم هێزانە یەکدەگرن، وەک ئەوەی ئێستا بە خێراییەکی زۆر ڕوو دەدات، ئیدارەکان دەسەڵاتی بڕیاردانیان لەدەست دەدەن. پەیوەندییەکان نەک بە وتار، بەڵکو بە دوورکەوتنەوە کۆتاییان دێت.
بۆ بینینی تەواوی بابەتەکە بەهەرسێ زمانی کوردی-عەرەبی- ئینگلیزی سەردانی وێبساتی تەڤدا پرێس بکە لەم لینکەدا
https://www.tevdapress.com/?mod=news&id=2222
