18/06/2026
De gemeenteraad van 2 juni
Over zwerfvuil
Raadslid Matthias Verhegge vernam dat de stad 200 000 euro zwerfvuilvergoeding extra per jaar krijgt en vroeg zich af wat die van ’t stad daarmee gaan aanvangen. Schepen Pascal herhaalde vooral de vraag zelf als antwoord, maar dan uitgebreid met een zelfverheerlijkende bloemlezing over wat er allemaal wel niet gebeurd en gedaan is. Maar komen we ook te weten wat ze gaan doen met die extra centen? Wat wij hebben geleerd? Dat het drievoudig antwoord de laatste tijd zeer in trek is. Een aantal schepenen herhalen alles wat ze zeggen drie keer. Dat zou de boodschap beter laten beklijven, maar dan moet er ook een boodschap zijn he.
Matthias Verhegge (cd&vPLUS): “In de strijd tegen zwerfvuil kondigde minister van omgeving Brouns aan dat alle Vlaamse gemeenten tegen eind 2027 jaarlijks een aanzienlijke som zwerfvuilvergoeding zullen ontvangen. Geheel volgens het principe ‘de vervuiler betaalt’, komen die middelen niet uit de zak van de belastingbetaler. Het zullen de producenten zijn van onder meer drankverpakkingen, sigarettenfilters, vochtige doekjes en bijvoorbeeld ook ballonnen die voortaan verplicht mee de kosten van zwerfvuil zullen betalen. Lokale besturen moeten die middelen wel inzetten voor opruiming, vuilnisbakkenbeheer, sensibilisering en rapportering en kunnen daarvoor ondersteuning krijgen van Mooimakers. Voor Herentals gaat het jaarlijks over een aanzienlijk bijkomend bedrag van meer dan 200.000 euro en eind 2026 zal de stad al een eerste schijf van 108.000 euro ontvangen als voorschot. De stad heeft nog een half jaar tijd om de goede besteding van die middelen uit te dokteren. Wij vragen dat de stad die middelen aanwendt om doortastend te investeren in een slimmer vuilnisbakkenbeleid en een grotere pakkans voor zwerfvuil met het gebruik van mobiele camera’s. Dat zou een mooie ondersteuning zijn en een effectieve blijk van appreciatie voor die 226 buurtvrijwilligers die alsmaar meer, en ik denk in 2025 meer dan 1600, afvalzakken moeten bijeenrapen. Wat zijn de plannen van het stadsbestuur voor het opruimen van zwerfvuil en het handhaven van zwerfvuilovertredingen die tegenover deze extra inkomsten gaan staan? Van ons uit al enkele voorstellen: drastisch verhogen van die pakkans voor sluikstorters, in het bijzonder op een aantal hotspots - om de Mc Donalds niet te noemen - waar heel vaak wordt gesluikstort, met mobiele camera’s. Het uitrusten van, bijvoorbeeld, slimme vuilnisbakken waarbij een sensor de vulgraad van de vuilnisbakken aangeeft en er dan gerichter kan uitgereden worden om het afval op te halen. Dat is zelfs een besparing. En last but not least, subtiele gedragsprikkels in de openbare ruimte zoals bijvoorbeeld groene voetstapjes in de richting van de vuilnisbak of complimenten op vuilnisbakken.”
Pascal Van Nueten (N-VA): “We zijn intussen op de hoogte van de middelen waar je over praat. Die middelen zijn uiteraard zeer welkom, zeker wanneer ze niet uit de zak van de belastingbetaler komen, maar volgens het principe ‘de vervuiler betaalt’ tot bij ons komen. Daarnaast, en dat is wel een hele belangrijke om hier extra aan te halen en u heeft er al naar verwezen: de inzet van onze buurtvrijwilligers, we zijn toch met zijn allen enorm dankbaar voor hun inzet in de strijd tegen dat zwerfvuil. Het is knap dat ze dagdagelijks dat zwerfvuil verzamelen, alleen is het jammer dat het moet opgeraapt zijn, het zou nog beter zijn dat niets zou liggen. En den brunch voor onze buurtvrijwilligers, nu zondag, is hen van harte gegund en we gaan onze waardering voor hun inzet nog eens extra benadrukken en geheel terecht. Matthias, de middelen waar u naar verwijst, die 108.000 euro, dat klopt. In 2026 wordt 50% van het bedrag betaald, de rest in 2027. Het is mij alleen niet duidelijk, die 200.000 euro, waar da gij naar refereert of van wa die juist zou komen, dat die ook naar Herentals zou komen. Dat is mij niet geheel duidelijk. Misschien moet ge dat nog eens achterhalen of zo. Wij hebben weet van 108 en ni van 200, maar misschien weet u zaken die ik, of die wij, nog niet weten. Goed. Bij de opmaak van de meerjarenplanning waren wij dus nog niet op de hoogte van die middelen en konden we die dus ook nog niet opnemen. Intussen weten we dat wel en is er met de financiële dienst al besproken dat die middelen zullen worden opgenomen in de aanpassing van de meerjarenplanning voor 2026 en voor de komende jaren. Het is geheel correct dat u aangeeft dat die middelen bedoeld zijn voor een aantal zaken, bijvoorbeeld het rapporteren, campagnes, verzamelen van afval, noem maar op. Maar dat impliceert ook het vervoeren en verwerken van het afval. In onze meerjarenplanning staan al een aantal zaken die erin kaderen onder investeringen. Ik denk dan spontaan aan de aankoop van een camionette in 2026 voor de dienst ruiming van zwerfvuil en sluikstort, aankoop vuilnisbakken en hondepoepbuizen, aankoop nieuwe kleine veegwagen, noem maar op. Allemaal zaken die wij nodig hebben om de strijd aan te gaan tegen zwerfvuil. Jaarlijks besteden wij ook een pak, om en bij de 100.000 euro, voor de verwerking van het afval afkomstig van het openbaar domein. Jammer genoeg is het één grote lopende rekening. In 2020-2021 hebben wij met Ovam en IOK ook nog een vuilbakkenplan en veegwagenplan geoptimaliseerd voor het afval in het openbaar domein. Jaarlijks volgen wij op en sturen wij bij waar nodig. Heel boeiend, heel interessant en ook nodig. Hetzelfde voor de straatkolken, waar heel veel mensen nog peuken inwerpen. En misschien zou ik zeggen: peuken dat gaat misschien nog enigszins, maar er zijn mensen bij die het nodig achten om etensresten en zelfs nen halve frietpot in uit te gieten, of verf en toestanden. Da’s echt niet OK. Op die plaatsen brengen wij een sjabloon aan waarbij we neerschrijven van ‘hier begint de zee, alstublieft, hier niets ingooien’. Om burgers er toch bewust van te maken dat het droppen van afval in straatkolken echt niet OK is. Dus Matthias, ge hoort dat de stad Herentals, dat wij al gigantisch veel doen in de strijd tegen dat zwerfvuil. We kunnen misschien altijd beter . Ik ben ervan overtuigd dat we moeten verbeten verderzetten en zeker, waar nodig, verfijnen. En mogelijks, zoals u aanhaalt, horen daar desgevallend nieuwe initiatieven bij. Ik zal zeggen van: dat is nog te bekijken.”
Matthias Verhegge: “Er is inderdaad een lokaal materialenplan, een vuilnisbakkenplan in Herentals, maar Ovam legt ook op dat het lokaal materialenplan tegen het einde van de planperiode 2030 opnieuw bekeken wordt, geoptimaliseerd wordt, vooral voor die zwerfvuilvergoeding. Ik heb het nog niet gehoord, maar bent u bereid om die piste van de slimme vuilnisbakken te onderzoeken? De gemeenten die dat hebben ingevoerd, besparen allemaal tienduizenden euro’s omdat ze minder moeten uitrijden. Op het vlak van logistiek bespaar je daar omdat je weet welke vuilnisbak vol zit en welke niet. Ik hoor hier vaak dat er bespaard moet worden en dat het allemaal moeilijk is. Ik reik een piste aan om te besparen, dus kan die onderzocht worden? En dan ten tweede, in verband met de hotspots, heeft de stad de hotspots van zwerfvuil en sluikstort in kaart? Want dat is een verplichting die u gaat opgelegd worden. Ik denk dat het belangrijk is om die problematiek terug te dringen, om maar eens de Mc Donalds te vernoemen en de buurtbewoners die daar wekelijks fastfoodafval in hun voortuin en de goot van de straat vinden.”
Pascal Van Nueten: “Matthias, u refereert naar hotspots. Intussen weten wij zeer goed waar de locaties zijn en waar dat er ik zal zeggen zwerfvuil of sluikstort wordt achtergelaten. Het zijn ook vaak dezelfde locaties (nvdr ja Pascal, daarom noemt men die ook hotspots he) die naar boven komen. Als dat een verplichting is om die locaties nog meer in kaart te brengen, dan zullen wij dat zeker naleven. U verwijst ook naar de slimme vuilnisbakken, euhm … Goed, ik denk dat er steden en gemeenten zijn die daar al ik zal zeggen goede ervaringen mee hebben. Maar daar staat natuurlijk een gigantische kostprijs tegenover. U weet ook, in Herentals hebben wij héél véél vuilnisbakken staan, maar ik denk dat we dat rustig moeten bekijken en dat het niet slim zou zijn om daar nu zotte uitspraken over te doen. Maar op camera’s om de aanpak van dat sluikstorten aan te pakken, wij hebben daar ook al op voorgesorteerd. In 2028 zijn er middelen voor ingeschreven. We doen eigenlijk al heel veel en ik zou zeggen, het luik vuilbakken moeten we rustig bekijken denk ik, dat zal misschien mogelijks een piste zijn voor op temijn. Ik ga daar nu geen uitspraken over doen over dat ze er op termijn zullen komen.”
Matthias Verhegge: “Rond de kostprijs voor zo’n slimme vuilbak, schepen, kan ik u al enigszins geruststellen. Dat gaat over 175 a 200 euro voor de sensor. Natuurlijk valt ook nog wel het softwareprogramma te bekijken, maar ik denk dat die gemeenten die dat toepassen, dat daar een besparing is. Dat het zeker valabel is.”
Tekst en beeld: Elle Van Loy
