17/08/2026
Column
Nóg ranziger? Kan ook.
‘Van vele kwade zaken is een scherpe tong de ergste’. Zeg dat Euripides het, vier eeuwen voor Christus al, gezegd heeft. En zeg mij eens dat die man ongelijk had. Vandaag de dag moet je zelfs niet meer uit je luie stoel komen om grofgebekt ten strijde te trekken. Verder dan frases in de stijl van ‘Gij se vuil koei!’, ‘Achterlijk w**f, ga terug naar uw land!’,’ Waar is uw vodlap, vuile moslima!’, ‘Achterlijke profiteur!’, ... komt het niet. Gewapend met toetsenbord en muis, en aangescherpt door de taal van extreemrechtse stemmenronselaars die met bangmakerij simpele zielen bekeren, toont het klavierproletariaat overmoed. En ja, ook in ons mooie Herentals heb je van die ‘helden’.
Ben je een vrouw, een politica én ook nog eens adept van de partij Vooruit? Dan ben je de schietschijf bij uitstek. De meest ranzige en boertige opmerkingen worden op je afgevuurd. Doorheen het braaksel van verwijten worstelend, merk ik toch een merkwaardige (com)plotwending op, want terwijl minister Caroline Gennez blijft dokkeren doorheen de ranzigste opmerkingen, kon Jinnih Beels, gedeputeerde provincie Antwerpen en ‘een bruin’ op de koop toe, het tij doen keren. De tongen begonnen plots minder te zwepen en snijden, zwegen zelfs nadat Beels met Tom Van Grieken in gesprek ging in haar podcast Dwarsliggers. Er is nog wel kritiek, maar minder van rechts en meer van centrum en links. Maar het blijft doorgaans beleefd, de boertige scheldtirades en de schande-voor-de-Nederlandse-taal-posts verdwenen als sneeuw voor de zon. Opmerkelijk toch. ‘Als de feiten veranderen, verandert uw mening dan ook?’ Deze uitspraak is gebaseerd op een citaat van econoom John Maynard Keynes.
Maarten Luther dan weer - hij maakte ergens in de staart van de middeleeuwen en het begin van de vroegmoderne tijd furore - zei: ‘Geen slimmer man op aard, dan wie zijn tong bewaart’. Een wijsheid door mij vrij vertaald als ‘voor ge schrijft, leer eerst uw spelling, voor ge kijft, weet eerst wie wat gedaan heeft’.
Hebben ze het echt niet door, die zelfverklaarde intellectuelen die door de stoottroepen van extreemrechts met leugens in het badwater worden ondergedompeld? Hebben ze echt niet door dat ze dwarsliggers zijn, altijd het voorspelbare én-én-én verhaal napraten, geprogrammeerd zijn om net de tegenovergestelde mening te ventileren als de mainstream? Ze zijn én pro-Poetin, én vóór Trump, én anti-LGBTQ’s én tegen moslims, én antivaxers. Het zijn ook klimaatontkenners, complotbelievers. En ze zijn tégen Palestina maar vóór Israël (vóór volkerenmoord dan??) … En als je hun ongelijk bewijst? Dan krijg je héél vaak het gestandaardiseerde antwoord: ‘De linkse pers verspreidt leugens. Geloof toch niet wat er in de gazetten staat.’ De radicale tongnijveraars lijken wel geprogrammeerde kruisridders die het geloof van extreemrechts verkondigen. Tja…
Domheid kan ook een strategie zijn natuurlijk. In zijn boek ‘De domheid regeert’ beschrijft publicist Sander Schimmelpenninck trouwens hoe gespeelde onwetendheid fungeert als krachtig populistisch instrument.
Natuurlijk mag een mens een mening hebben, maar wel liefst een eigen mening. Natuurlijk mag die mening haaks staan op wat een ander verkondigt. En natuurlijk zou het naïef zijn om te zeggen dat alles peis en vree is, dat er geen problemen zijn met bepaalde groeperingen of dat het gelijk van een oorlog altijd aan één zijde ligt. Maar een mening, hoe haaks die ook staat op de visie van een ander, kan ook op een beleefde manier aan de man en/of vrouw gebracht worden. De sociale media zouden er véél aantrekkelijker op worden.
Het prototype van klavierheld moet ik teleurstellen. Hoe smerig je opmerkingen ook zijn, origineel of met rede onderbouwd zijn ze nooit. Eerder afgezaagd, saai, nietszeggend, … Bruuskerend zijn ze al lang niet meer. Mocht je wat meer taalgevoel en -kennis hebben, het zou nóg ranziger kunnen en je zou misschien opnieuw, voor héél even maar, de aandacht trekken. Trouwens, wist je dat je van al die smerige opmerkingen en kwaadsprekerij een vuil tong kunt krijgen?
Mijn voorschrift? Gebruik je tong voor belangrijke dingen: om verbindende taal te spreken, om iets kenbaar te maken, om te troosten, om warme woorden tegen geliefden te zeggen. Of beter nog, om te proeven van de geneugtes van het leven: lekker eten of een heerlijke tongzoen of zo.
Tong ze!
Elle Van Loy
