22/11/2023
EEN BRIEF NAAR DE BRASSERS
Op 1 februari 1981 stuur ik een brief naar W***y Dirkx, gitarist van De Brassers. Ik ben 18 en woon bij mijn ouders in Rotselaar. Ik zit in mijn laatste jaar humaniora en wil een eindwerk maken over de Belgische rock tussen 1955 en 1980, met de nadruk op de periode 1977-1980. A.k.a. de punkperiode. Of W***y misschien tijd heeft om het ontstaan, de evolutie en de toekomst van de groep op papier te zetten?
*
Mijn eerste kennismaking met De Brassers is ‘Kontrole’. Het nummer staat op de compilatie ‘Rock Rally 1980’, de neerslag van de tweede editie van de talentenwedstrijd van weekblad Humo. The Machines winnen maar De Brassers veroorzaken de grootste deining. ‘De meest kontroversiële groep’, zegt het juryrapport. ‘Verguisd door de enen (waaronder een aantal collega-muzikanten), tot boven de sterren geprezen door anderen (waaronder alle Public Image LTD-fans uit de jury, en enkele heren van de zogenaamde business), maar toch op vrijwel iedereen indruk makend.’
*
In november 1980 lossen De Brassers hun eerste single. ‘En toen was er niets meer’ bereikt mijn jongenskamer via FM Bruxel, een hoofdstedelijke vrije radio met de talenten van Gust De Coster, Dominique Deruddere, Luckas Vander Taelen en Marcel Vanthilt. En met een krachtige zender die tot in het verre Rotselaar te ontvangen is. Het nummer past perfect bij het einde van de toekomst die op dat moment wordt aangekondigd. Bij Ronald Reagan die de Amerikaanse verkiezingen wint. Bij Ian Curtis van Joy Division die zelfmoord pleegt.
*
‘En toen was er niet meer’ is een dubbele verrassing. Ten eerste: het Nederlands. Een taal die tot dan alleen maar was gebruikt voor kleinkunst en schlagers. Van Arbeid Adelt! en Aroma di Amore is in 1980 nog geen sprake. Ten tweede: De Brassers komen uit Hamont. Ik ken het noordelijkste dorp van de provincie Limburg alleen omdat het een busverbinding heeft met Leuven. Om studenten aan te voeren. Lijn 307 doet meer dan drie uur over de 100 kilometer.
*
Hamont lijkt Het Nergens. Bij voortschrijdend inzicht heb ik geleerd ik dat nergens de plaats is waar de beste dingen vandaan komen. The Beatles uit Liverpool, Kraftwerk uit Dusseldorf, Gang of Four uit Leeds, Sigur Ros uit Reykjavik. Dat ogenschijnlijke isolement blijkt bij nader inzien relatief. Hamont ligt vlakbij Eindhoven. Waar in die tijd alle interessante namen voorbij komen in de Effenaar, een zaal in een oude linnenfabriek. Op 9 december 1977 staan S*x Pistols daar. Op 18 januari 1980 passeert Joy Division er. Nick Cave en zijn Birthday Party een jaar later.
*
De Brassers krijgen internationale weerklank. Het Nederlandse maandblad Vinyl plaatst een groot stuk, de VPRO komt filmen. Het Engelse muziekblad NME geeft aandacht. Uit de tekst: ‘… a pleasantly tortuous dirge-like construction – nice if you like that kind of thing.’ Dirge = klaagzang. De legendarische dj John Peel brengt een mini-special over België in zijn dagelijkse show op BBC Radio 1. Hij draait nummers van De Brassers, Red Zebra, Siglo XX en Struggler. Het is niet zo gigantisch veel maar tegelijkertijd toch ook heel wat. Tot dan had eigenlijk niemand in België die aandacht gekregen.
*
In januari 1981 gaan we met de school op studiereis naar Brussel. Ik maak van de middagpauze gebruik om weg te glippen naar Casablanca Moon, een kleine platenwinkel vlakbij het Sint-Jansplein. Er speelt een video met live-materiaal van Joy Division en A Certain Ratio en er staan een paar bakken met plaatjes die je nergens anders kunt vinden. Ik koop ‘Ricky’s hand’ van Fad Gadget, ‘Kebabträume’ van D.A.F. en ‘En toen was er niets meer’ van De Brassers. Een maand later schrijf ik een brief naar De Brassers.
*
In juni 2018 krijg ik een mail van W***y Dirkx, gitarist van De Brassers. Ze gaan een boek maken naar aanleiding van hun 40ste verjaardag. Of ik een tekst wil maken. In het archief is een brief opgedoken uit 1981 van een zekere Jan Delvaux die om informatie vraagt. Na 37 jaar eindelijk reactie. Het handschrift van de brief verraadt hoe enorm lang dat geleden is. Onderaan staat gewoon een postadres. Niks gsm of mailadres. Waarschijnlijk zat er een postzegel bij mijn brief voor het antwoord.
*
Heel wat losse gedachten maken zich van mij meester. Dat 40 jaar De Brassers aanvoelt als een historische onmogelijkheid. Dat ze dus al even lang meegaan als De Kreuners. Dat Joy Division vandaag een model is van schoenmerk Dr. Martens en dat de foto’s van Anton Corbijn in het museum hangen. Dat De Brassers vandaag ineens in de Belpop 100 en de Classics 1000 van Radio 1 staan. Alsof het 40 jaar heeft gekost om ‘En toen was er niets meer’ te begrepen. Dat ze nog altijd geen manager, boekingsagent of platenfirma hebben. Dat De Strangers vorig jaar 65 jaar samen waren.
*
Het causale verband tussen dat alles laat ik aan de wetenschap. Het leert mij vooral dat er schoonheid en tijdloosheid schuilt in consequentie. Wie volhardt en zichzelf blijft, kan nooit ingehaald worden. ‘De Brassers zijn de stijlvolste der stoorzenders,’ zegt Marc Didden (°Hamont) in dat verband. De lijn blijft doorgetrokken worden. Al is de groep vandaag wel half Brussels, half Hamonts en is er aanvulling in de rangen. Met de combinatie van vader W***y en zoon Jules Dirkx op gitaar. Zo’n vorm van erfelijke overdracht vind je normaal alleen in circussen en balorkesten. En bij De Brassers.
*
Ik leg ‘De Brassers 1979-1982’ op. Een verzamelaar van de wonderjaren van de groep die in 2012 uitkwam op het heruitgavelabel OnderStroom Records. De bezieler is Pieter Eykens uit de Klaverstraat in Rotselaar. Hij is 18 wanneer hij in 2004 Joy Division ontdekt. Hij gaat op zoek naar Belgische equivalenten en komt uit bij namen als The Names, Aroma di Amore en De Brassers. De Klaverstraat is twee straten verwijderd van de jongenskamer van waaruit ik in 1980 mijn brief naar De Brassers stuurde.
Jan Delvaux - juni 2018
