Yawnathan Online

Yawnathan Online Myanmar and World News presented by Yawnathan Friends

💚အီရန်နည်းကိုအတုခိုး၍ ရေနံမှောင်ခိုထုတ်ခဲ့သည့် အမေရိကန်💚💦အီရန်နိုင်ငံ၏ မှောင်ခိုထုတ်လေ့ရှိသည့် ဗျူဟာအား အတုယူ၍ ပိတ်ဆို့ထ...
06/18/2026

💚အီရန်နည်းကိုအတုခိုး၍ ရေနံမှောင်ခိုထုတ်ခဲ့သည့် အမေရိကန်💚

💦အီရန်နိုင်ငံ၏ မှောင်ခိုထုတ်လေ့ရှိသည့် ဗျူဟာအား အတုယူ၍ ပိတ်ဆို့ထားသော‌ ဟောမုဒ်ရေလက်ကြားကို ဖြတ်ကာ အမေရိကန်သည် ပင်လယ်ကွေ့ရေနံများကို ထုတ်ယူသွားခဲ့ပါသည်။ သတင်းရင်းမြစ်များ၏ အဆိုအရ အမေရိကန်တပ်မတော်သည် သင်္ဘောမှသည် သင်္ဘောဆီသို့ ရေနံများကူးပြောင်းယူသည့် ပုံမှားရိုက် စစ်ဆင်ရေး ဒါဇင်ပေါင်းများစွာကို အရဲစွန့်ဆောင်ရွက်ခဲ့ကြရာတွင် လွန်ခဲ့သောအပတ်များအတွင်း ပျက်ကျခဲ့သော အပါချီစစ်ရဟတ်ယာဥ်သည် တစိတ်တပိုင်းပါဝင်ကြောင်း ဆိုပါ၏။ အမေရိကန်စစ်တပ်သည် ပင်လယ်ကွေ့ရေနံများ နိုင်ငံတကာသို့ ဆက်လက်စီးဆင်းနေရေးအတွက် ပင်လယ်ပြင်ပေါ် သင်္ဘောအချင်းချင်း လျှို့ဝှက်စွာ ကူးပြောင်းယူမှု အကြိမ်များစွာကို ကြီးကြပ် ‌အကာအကွယ်ပေးခဲ့ကြပေသည်။ စစ်ဆင်ရေးအတွင်း ဝေဟင်ဒရုန်းများ၊ ရေပြင်ဒရုန်းများသာမက ဟယ်လီကော့ပတာများကို အသုံးပြု၍ စောင့်နေသော ရေနံတင်သင်္ဘောကြီးများကို အုပ်စုဖွဲ့သွားနိုင်ရန် လမ်းညွှန် လမ်းကြောင်းပြခဲ့သည်။

💦ဟောမုဒ်ရေလက်ကြား၏ အစွန်းသတ်တွင် ဆောင်ရွက်ခဲ့သည့် စစ်ဆင်ရေးတွင် အီရန်တို့၏ ပိတ်ဆို့ထားမှုကို အချိန်ကြာကြာကတည်းက မလိမ့်တပတ်လုပ်သည့် နည်းလမ်းကိုယူကာ သင်္ဘောများ ခေါက်တုံ့ခေါက်ပြန် ပြေးဆွဲခဲ့ကြသည်။ ဤစီမံချက်နှင့် အကျွမ်းတဝင် ပါဝင်ကြသည့် လူ ၁၁-ယောက်၏ အတည်ပြုချက်အရ ရေနံစိမ်း ကဲ့ယူရမည့် အထူးသတ်မှတ်ထားသောနေရာ နှစ်နေရာ ရှိပါ၏။ အာရပ်စော်ဘွားများနိုင်ငံ- ယူအေအီး၏ ဖူဂျာရာ (Fujairah)ကမ်းလွန်တွင် တနေရာ သတ်မှတ် စုဆောင်း၍ အိုမန်နိုင်ငံ ဆိုဟာဆိပ်ကမ်းမြို့ (Port of Sohar)၏ ကမ်းလွန်ပင်လယ်ပြင်တွင် တနေရာ သတ်မှတ်ခဲ့ကြသည်။ ယခုနှစ်မေလဆန်းမှ အစပြုကာ ရေနံအကူးအပြောင်းလုပ်သည့် သင်္ဘောခေါက် အနည်းဆုံး ၉၂-ခေါက်ရှိခဲ့ကြောင်း၊ သင်္ဘောတည်နေရာပြ-အချက်အလက်များ၊ ဂြိုလ်တုမြင်ကွင်းများကို ဆန်းစစ်၍ ရိုက်တာသတင်းဌာနကဆိုသည်။

💦အနီးကပ်ဆုံးအဖြစ် ဇွန်လ(၁၁)ရက်နေ့တွင် သင်္ဘောစုံတွဲ -၁၇တွဲသည် တချိန်တည်းတပြိုင်တည်း သတ်မှတ်စုံရပ်၂-နေရာတွင် ရေနံများ အရွှေ့အပြောင်းလုပ်ခဲ့ကြကြောင်း ဂြိုလ်တုမြင်ကွင်းများကို စီစစ်ရင်းတွေ့ခဲ့ရသည်ဟု ရိုက်တာသတင်းကဆိုသည်။ ဇွန်လ (၉)ရက်နေ့တွင် အီရန်က ဒရုန်းသုံးကာ ပစ်ချခဲ့သော အပါချီဟယ်လီကော့ပတာသည် ဤမစ်ရှင်တွင်ပါဝင်ခဲ့ကြောင်း တိုက်ခိုက်မှုများနှင့် အကျွမ်းတဝင်ရှိသည့် အမေရိကန်အရာရှိဟောင်းအပါအဝင် သတင်းရင်းမြစ် ၄-ဌာနမှ သတင်းရသည်။ ထိုအဖြစ်ကြောင့် အမေရိကန်သည် အီရန်နိုင်ငံနေရာအများအပြားကို လက်တုံ့ပြန် ဗုံးကြဲခဲ့သည်။ ဂြိုလ်တုမြင်ကွင်းကို အသုံးပြု၍ ရိုက်တာက ရေတွက်ကြည့်ရာ ရေနံတင်သင်္ဘော စုံတွဲ ၆-တွဲသည် အပါချီရဟတ်ယာဥ် ပစ်ချခံရသည့်နေ၌ ဆိုဟာဆိပ်ကမ်းမြို့၏ ကမ်းလွန်ပင်လယ်ပြင်တွင် အတန်းလိုက် စီတန်းနေသည်ကို တွေ့မြင်ကြ၏။ အပါချီရဟတ်ယာဥ် မည်သည့်အခန်းမှ ပါဝင်လှုပ်ရှားခဲ့သည်ကို ရိုက်တာမှ အတည်မပြုနိုင်ခဲ့ချေ။ ရိုက်တာ၏မေးမြန်းချက်ကို အမေရိကန်အရာရှိများက ပြန်ဖြေရာတွင် မည်သည့်အလယ်ပိုင်းကွပ်ကဲရေး (Central Command)တပ်ဖွဲ့များမှ ကမ်းလွန်ပင်လယ် သင်္ဘောများ ရေနံအလဲအလှယ်လုပ်နေသည့် လုပ်ငန်းများတွင် ပတ်သက်ခြင်းမရှိကြောင်း ဖြေသည်။ ပစ်ချခံခဲ့ရသည့် ရဟတ်ယာဥ်မှ လေတပ်ဖွဲ့ဝင်များကို ရေပြင်ဒရုန်းဖြင့် ကယ်ဆယ်ခဲ့သည်ဟု ဆို၏။ သင်္ဘောတစီးနှင့် တစီး ရေနံရွှေ့ပြောင်းနေမှု၊ မည်သို့မည်ပုံအလုပ်လုပ်နေမှု၊ အပါချီ၏ ပါဝင်ဆောင်ရွက်နေမှု သတင်းများ ယခင်က တက်မလာခဲ့ပေ။ အိမ်ဖြူတော်က အလယ်ပိုင်းကွပ်ကဲမှုဌာနချုပ်ကို(CENTCOM) ရည်ညွှန်းသည်။ အီရန်အစိုးရကလည်း ရေနံအရွှေ့အပြောင်းသတင်းအကြောင်းမေးမြန်းမှုကို မတုံ့ပြန်ချေ။

💦ရေနံအလဲအလှယ်လုပ်ရန် သတ်မှတ်ဆုံချက် နှစ်နေရာသည် ဟောမုဒ်ရေလက်ကြားအထွက်၊ အိုမန်ပင်လယ်ကွေ့တွင် တည်ရှိသည်။ အီရန်က နောက်ဆုံးထုတ်ပြန်ထားသည့် ပါရှန်ကွေ့နှင့်ရေလက်ကြားအုပ်ချုပ်ရေးအာဏာပိုင်အဖွဲ့၏ ရေးဆွဲထားသော နယ်စပ်မျဥ်းနား ကပ်နေသည်။ အသစ်ဖွဲ့စည်းလိုက်သော အီရန်ရေလက်ကြားအုပ်ချုပ်ရေးအာဏာပိုင်အဖွဲ့က ပင်လယ်သွားသင်္ဘောများသည် အီရန်၏ အမိန့်ကို နာခံရန် ပျက်ကွက်လျှင် အီရန်တော်လှန်ရေးအစောင့်တပ်၏ ဒရုန်းနှင့် ဒုံးကျည်များဖြင့် တိုက်ခိုက်ခံရလိမ့်မည်ဟု ကြေညာထားသည်။ ယူအေအီး၏ ဖူဂျာရာ (Fujairah)ဆိပ်ကမ်းသည်ပင်လျှင် အမေရိကန် ဦးဆောင်စစ်ဆင်ရေးအတွင်း အီရန်၏ တိုက်ခိုက်မှု ကြိမ်ဖန်များစွာ ခံရ၏။ ဤအပတ်အတွင်းတွင်လည်း ဗြိတိသျှ ရေကြောင်းအန္တရာယ်ထိန်းချုပ်ရေးအဖွဲ့ ( Vanguard)၏ မှတ်တမ်းအရ အိုမန်ကမ်းရိုးတန်းတွင် ရေနံတင်သင်္ဘောကြီးတစီးသည် အမည်မသိ ဒုံးစ-တစ ထိမှန်ခံရသည်။ သင်္ဘောသားများသည် အန္တရာယ်ကင်းဝေးကြောင်း၊ တချို့သော ကုန်စည်များ စီးထွက်ကျလာကြောင်းနှင့်သို့သော် ပတ်ဝန်းကျင်ရေပြင် မပျက်စီးကြောင်း သတင်းထုတ်ပြန်သည်။ သို့လင့်ကစား သင်္ဘောချင်း ရေနံအပြောင်းတွင် ပါဝင်နေသော ရေနံတင်သင်္ဘောကြီးဟု မဖေါ်ပြချေ။ အီရန်နိုင်ငံသည် အမေရိကန်-အစ္စရေးဦးဆောင်သည့် စစ်ပွဲတွင် ကမ္ဘာ့ ၅ပုံ-၁ပုံ ရေနံစီးဆင်းဖြတ်သန်းရာ ‌ဟောမုဒ်ရေလက်ကြားကို ထိထိရောက်ရောက် ပိတ်ဆို့နိုင်ခဲ့သည်။ ကမ္ဘာတဝှမ်းလုံး ကုန်ဈေးနှုံးများ ကမောက်ကမဖြစ်ပြီး၊ သမိုင်းတွင် ကမ္ဘာစွမ်းအင်ထောက်ပံ့ရေးလိုင်း ရပ်တန့်သွားသော အကြီးဆုံးမားဆုံးဖြစ်အင် ဖြစ်သွားသည်။

💦အရဲစွန့်ရသော၊ ထိရောက်မှုနည်းပါးသော သင်္ဘောတစီးမှ တစီးသို့ ပြောင်းတင်ခြင်းသည် ဒေါ်နယ်ထရမ့်အုပ်ချုပ်ရေး၏ ပင်လယ်ကွေ့မှ ရေနံများ မူရင်းအတိုင်း ပြန်လည်စီးဆင်းနေရန် ကြိုးပမ်းမှုတရပ်မှန်း ထင်သာမြင်သာသည်။ အမေရိကန်သမ္မတ ဒေါ်နယ်ထရမ်က သောကြာနေ့တွင် အီရန်နှင့် ငြိမ်းချမ်းရေးသဘောတူမှု မူဘောင်အရ ဟောမုဒ်ရေလက်ကြား ပြန်ဖွင့်လိမ့်မည်ဟု ကြေညာချက်ထုတ်သော်လည်း အသေးစိတ်မှာ ဝေဝါးနေသည်။ ဤအပေးအယူသည် ရေနံများ လွှဲပြောင်းမှုကို အကျိုးသက်ရောက်နိုင်မနိုင် ရိုက်တာက မဆုံးဖြတ်နိုင်ခဲ့။ မေလ(၂၀)ရက်နေ့တွင် အီရန်ဘက်သို့ ရိုက်တာမှ စုံစမ်းကြည့်ရာတွင် အီရန်သည် ကိုယ်ပိုင်စနစ်တခု တည်ဆောက်ထားပြီးသကာလ ရေလက်ကြား၏ အခြားတဘက်ရှိ ကျွန်းများမှ စစ်ဆေးရေးဂိတ်များ၊ သံတမန်ရေးရာအပေးအယူများနှင့် တခါတရံ ဖြတ်ခသတ်မှတ်မှုများ အပါအဝင် ရှေ့ဆောင်လမ်းညွှန်၊ အမိန့်ပေးမည်ဟု သိကြရသည်။

💦အမေရိကန်တို့၏ ရေနံအရွှေ့အပြောင်းစစ်ဆင်ရေးများကို အမေရိကန်စစ်တပ်မှ အပြည့်အဝထိန်းချုပ်လုပ်ကိုင်သည်။ ပါဝင်ပတ်သက်သည့် ပုဂ္ဂလိကလုံခြုံရေးကန်ထရိုက်တာ အပါအဝင် သတင်းရင်းမြစ် ၈-ခုက ဆိုသည်။ ရေနံတင်သင်္ဘောများသည် ရေလက်ကြားသို့ မရောက်ခင် ဆုံမှတ်သို့ ရှေးရှုရမည်။ ရောက်သည့်အခါ တန်းစီထွက်ခွာရမည်။ ထို့ကြောင့် တစီးနှင့် တစီး မီတာ-၃၀၀၀မှ မီတာ-၄၀၀၀ သာခြားလျက်သား ရှိမည်။ သင်္ဘောများ၏ တည်နေရာပြ ရေဒီယိုလွှင့်စက်များ (Transponders) ပိတ်ထားရမည်။ မီးရောင်မှိန်မှိန်သာ ထွန်းထားရမည်။ ကုန်သွယ်ရေကြောင်းသုံး ရေလမ်းကြောင်းပြအမှတ်အသားများက အမေရိကန်စစ်တပ်အား ရေနံတင်သင်္ဘောများ၏ ထွက်ခွာရောက်ရှိမှုကို အသိအမှတ်ထား ထောက်လှမ်းပေးသည်။ အမေရိကန်တို့သည် အချိန်နှင့်တပြေးညီ စောင့်ကြည့်နေပါသည်ဟု သတင်းရင်းမြစ်တခုက ပြောသည်။ ရေလက်ကြားကို ဖြတ်ကျော်ပြီးသည်နှင့်၊ အီရန်တို့ ထိန်းချုပ်ထားမည်ဟု ဆိုသည့် လိုင်းကျော်သည်နှင့် ရေနံတင်သင်္ဘောသည် ရေနံလက်ခံမည့် ဧရာမရေနံတင်သင်္ဘောကြီး ( Very Large Crude Carriers, or VLCCs)နှင့် ယှဥ်တွဲရပ်လိုက်ပြီး၊ ရေနံအသွင်းအထုတ် စတော့သည်။ လုပ်ငန်းအပြီးအစီး အချိန် ၂၄-နာရီမှ ၄၀-နာရီအကြား ကြာညောင်းသည်။ ပလာဖြစ်သွားသော ရေနံတင်သင်္ဘောသည် နောက်တကြိမ် ရေလက်ကြား ပြန်ဖြတ်၍ ရေနံသွားပြန် ကဲ့ယူသည်။ ဧရာမရေနံတင်သင်္ဘောကြီးလည်း သွားလိုရာနေရာသို့ ခရီးဆက်သည်။

💦အီရန်တို့၏ပိတ်ဆို့ထားမှုကြားမှ အလှမ်းကွာသော ပင်လယ်ပြင်တွင် စောင့်စားနေလျက်ရှိသည့် ရေနံတင်သင်္ဘောကြီးဆီသို့ ရေလက်ကြားကို ဖြတ်၍ ပို့ဆောင်လိုသည့် ပို့ဆောင်ရေးလုပ်ငန်းရှင် အနည်းငယ်ကြောင့် သင်္ဘောမှသည် သင်္ဘောဆီသို့ လုပ်ငန်းဖြစ်ထွန်းခဲ့သည်။ လုပ်ငန်းစဥ်သည် အန္တရာယ်ကြီးလှသည်။ “အီရန်က ရေလမ်းကြောင်းကို တားဆီးဖို့ ဆုံးဖြတ်ပြီး၊ ဘယ်အချိန်မှာ ဒရုန်းတွေနဲ့ ဒီထက်မကဆိုရင် လက်နက်တင်ရေယာဥ်ငယ်တွေနဲ့ တိုက်ခိုက်မလဲဆိုတာ မသိနိုင်ဘူး” ဝါရှင်တန်အင်စတီကျူမှ ရေကြောင်းဆိုင်ရာကျွမ်းကျင်သူ ဝါရင့်အဖွဲ့ဝင် နိုအမ် ရေဒန် (Noam Raydan) က ရိုက်တာအချက်အလက်ရှာအဖွဲ့ကို ပြောသည်။ “သင်္ဘောမှသည် သင်္ဘောဆီသို့” နည်းစဥ်ကို အီရန်နိုင်ငံက သူတို့ကို ပိတ်ဆို့ထားမှုအား ကျော်ဖြတ်ရန် အသုံးချခဲ့သည်မှာ နှစ်ကာလကြာမြင့်ခဲ့ပါပြီ။ ရေနံပစ္စည်း၏ မူလလာရာအရပ်ကို ဖုံးထားရန် ဖြစ်သည်။ အီရန်သည် ထုံးစံအားဖြင့် သင်္ဘောနှစ်စီး တတွဲကို တချိန်တည်း၌ အသုံးချသည်။ စစ်မဖြစ်ခင်က ပို့ကုန်သည် အရွယ်အစား တော်တော်ငယ်ပြီး၊ သတိမပြုမိစေရန် ရည်ရွယ်ခဲ့သည်။ အမေရိကန်တို့ ဦးဆောင်သည် ပို့ဆောင်ရေးလုပ်ငန်းသည် အရွယ်အစားကြီးမား၏။ ပင်လယ်ကွေ့ရေနံထုတ်လုပ်သူများအား ရေနံစိမ်း၊ ဓါတ်ငွေ့ရည်နှင့် ရေနံထုတ်ကုန်များကို နိုင်ငံတကာဈေးကွက်သို့ ပို့ဆောင်နိုင်စေရန် အလို့ငှာ အီရန်၏ လက်တုံ့ပြန်တိုက်ခိုက်မှုဒဏ်မှ အကာအကွယ်ကောင်းကောင်း ပေးလေသည်။ ရိုက်တာ၏ လေ့လာချက်အရ မေလ (၂)ရက်မှ ဇွန်လ (၁၁)ရက်အကြား သင်္ဘောအချင်းချင်း လွှဲပြောင်းခြင်းတွင် နိုင်ငံပိုင် ပင်လယ်ကွေ့ ရေနံတင်သင်္ဘာအုပ်ကြီးများ ပါဝင်သလို၊ အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ ကုန်ကူးသန်းနေသည့် သင်္ဘောများလည်း ရေနံဆီများ လက်ခံသယ်ဆောင်ကြသည်။ သင်္ဘောများ ကူးချီသန်းချီ သွားနေသည်ကို ဂြိုလ်တုမြင်ကွင်းအရလည်း မှတ်တမ်းရသည်။ ရိုက်တာမှတ်တမ်းအရ မေလအစကတည်းကစ၍ ရေနံစိမ်းနှင့် ရေနံထုတ်ကုန် စည်ပေါင်း သန်း-၉၀ အနည်းဆုံး ကူးသန်းသွားသည်။ သို့ရာတွင် စစ်မဖြစ်မီကထက်စာလျှင် တော်တော်လေး နည်းပါးလျက်။ စစ်မဖြစ်မီက ရေလက်ကြားကိုဖြတ်ကာ နေ့စဥ် စည်ပေါင်း သန်း-၂၀ ပျမ်းမျှခြင်း ဖြတ်သန်းသယ်ဆောင်၏။

💦“စည်းမျဥ်းဟောင်းတွေ ချည့်နဲ့သွားတဲ့အတွက်..အမေရိကန်လည်း တရုပ်၊ ရုရှား၊ မြောက်ကိုးရီးယားတွေရဲ့ ကစားကွက်စာအုပ်များထဲကသာမက အီရန်ရဲ့စာအုပ်ထဲကတောင် စာမျက်နှာတွေကို လှန်ပြီး သုံးနေရတယ်၊ ကုလနဲ့ အမေရိကန်ချမှတ်ထားတဲ့ ပိတ်ဆို့မှုကို ရှောင်ရှားဖို့ သုံးကြတဲ့ မှောင်ရိပ်ခို သင်္ဘောအုပ်စုလို့ ခေါ်ကြတဲ့ နည်းစဥ်ကို ယူသုံးနေရရှာတယ်” နိုင်ငံခြားဆက်ဆံရေးကောင်စီ ဥက္ကဌ မိုက်ကယ် ဖရိုမန်း (Michael Froman)က သင်္ဘောများ တည်နေရာပြရေဒီယို ( transponders)ကို ပိတ်ကာ မောင်းနှင်ကြခြင်းကို ရည်ညွှန်းသည်။ စစ်ဆင်ရေးကို သိကျွမ်းကြသူ သတင်းရင်းမြစ် ၆-ခုအလိုအရ အမေရိကန်သည် ပူးပေါင်းပါဝင်သည့် သင်္ဘောများအတွက် လေကြောင်းကင်းထောက်ပေးခြင်း၊ ချမှတ်ချက်အတိုင်းလိုက်နာမှုစီစစ်ခြင်းနှင့် အဝေးမှ စောင့်ကြည့်ပေးခြင်း အကူအညီပေးခဲ့သည်။ သို့သော်ကိုယ်ထိလက်ရောက် ရေကြောင်းအစောင့်အရှောက် မပေးခဲ့ပေ။ စစ်ဖက်ဆိုင်ရာပုဂ္ဂိုလ်များ တိုက်ရိုက် ဝင်မပတ်သက်ကြ။

‌‌💦ရေလက်ကြားကို ဖြတ်သန်းပြီးနောက် ရေနံများလက်ခံရာအပိုင်းတွင် နိုင်ငံတကာသွား ရေနံတင်ကုမ္ပဏီများ၏ အခန်းကဏ္ဍ စသည်။ အားလုံးထဲက တခုမှာ ဂရိအခြေစိုက် ဒိုင်နာကွန် ရေနံတင်စည်သင်္ဘောများအုပ်ချုပ်မှုအဖွဲ့ ( Dynacom Tankers Management) ဖြစ်သည်။ ဖေဖေါ်ဝါရီလ (၂၈)ရက် စစ်ပွဲ စကတည်းက ရေလက်ကြားတလျှောက် ဆီများ မပြတ်ဖြတ်နိုင်အောင် ဉာဏ်နီဉာဏ်နက်များစွာ ထုတ်ခဲ့သည်။ “လွတ်လပ်စွာ ရေကြောင်းသွားလာရေးဟာ မရှိမဖြစ်လိုအပ်ချက်ပါ၊ မည်သူမှ ဖြတ်သန်းခတောင်းခံခြင်း သို့မဟုတ် အခြားဝန်ထုပ်ဝန်ပိုး မပေးသင့်ဘူး” အေသင်မြို့တွင် ကုမ္ပဏီတည်ထောင်သူ ဂျော့ ပရိုကော်ပီယူ ( George Procopiou)က မှတ်ချက်ပြုသည်။ “ကျွန်တော်တို့ ဒီမှာ အလုပ်အကျွေးပြုဖို့ပါ၊ ဂရိသည် ရှေးအခါသာမယထဲက ရေကြောင်း ပိတ်ဆို့မှုကို ချိုးဖျက်တဲ့ အစဥ်အလာရှိပြီးသား” “ ဒီထက်ပိုပြီး ကျွန်တော် အသေးစိတ်မပြောနိုင်ဘူး၊ ကျွန်တော်က ဘာကိုဆိုလိုတာကို နားလည်ကြမယ်လို့ ယုံပါတယ်”

💦အခြား ရေကြောင်းဆိုင်ရာပင်ရင်းတခုက စနစ်အသစ်သည် ရေကြောင်းလုပ်ငန်းကို ဘေးဒုက္ခ ကျရောက်လိမ့်မည်ဟု ဆိုလှာသည်။ “ ခြေမြစ်ခိုင်လုံတဲ့ အချက်အလက်တွေကို ရပ်နားလိုက်တယ်၊ တည်နေရာပြ ဆက်သွယ်ရေးကိရိယာ (transponders)ကို ပိတ်ထားတယ်၊ ထုံးစံအတိုင်း သတင်းပေး အစီအရင်ခံရမည့် စင်တာတွေကို ကုမ္ပဏီတွေက သတင်းအချက်အလက် မပေးဘူး၊ ညဘက်မှာ မီးမှိန်မှိန်နဲ့ မောင်းတော့ သင်္ဘောအချင်းချင်း တိုက်မိကြလိမ့်မယ်၊ သင်္ဘောများ အကွေ့အလှည့် မလွယ်ကူ၊ မမြန်ဆန်တော့ဘူး” ဟု အပြစ် မြင်ကြသည်။ အခြားသော စီစဥ်ပေးသည့် သတင်းရင်းမြစ် ၄-ခုကဆိုသည်မှာ သတ်မှတ်ထားသော ဖြတ်သန်းရမည့် ပြုတင်းဝကို နေရာမချခင် ပို့ဆောင်ရေးကုမ္ပဏီများသည် စနစ်အတွင်းပါဝင်ရေး တောင်းခံရသည်။ လိုက်နာရမည် စည်းမျဥ်းနှင့် ညီမညီ စီစစ်ခံရသည်။ ထိုကျင့်သုံးမှုနည်းလမ်းတွင် ဘာရိန်းနိုင်ငံတွင် အခြေစိုက်သည့် အမေရိကန်ရေတပ်၏ ရေကြောင်းပို့ဆောင်သူများ ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်ရေးနှင့် လမ်းညွှန်ရေးဌာနသို့ သတင်းအချက်အလက် တင်သွင်းချက်လည်း ပါဝင်၏။ ရိုက်တာက ရယူခဲ့သည့် ပဏာမ လိုက်နာမှုစည်းမျဥ်း နှစ်ရပ်တွင် ပို့ဆောင်သူများသည် ရေပြင် သွားလာခဲ့သည်ကို မှတ်တမ်းပြုထားသည့် ရာဇဝင်၊ သင်္ဘောကို ပိုင်ဆိုင်အကျိုးခံစားမှု၊ ကုန်စည်ပို့‌ဆောင်မှုမှတ်တမ်းနှင့် သင်္ဘောအား အစစ်အဆေးခံယူလိုမှု ဆန္ဒလည်း ရေးသွင်းထားသည်။ အကယ်၍ ခွင့်ပြုချက်ကျလျှင် ဘာရိန်းနိုင်ငံရှိ အမေရိကန်ရုံးမှ မည်သည့် ဖြတ်သန်းချိန်ပြုတင်းဝကို လမ်းညွှန်မည်၊ ခရီးစဥ်တလျှောက် အမေရိကန်စစ်တပ်နှင့် မပြတ်ဆက်သွယ်နေရမည်။ ဖြတ်ကျော်ကြသည့်အထဲတွင် ယူအေအီးနိုင်ငံ၏ ရေနံပို့ကုန်များက အများစုဖြစ်သည်။ ယူအေအီးနိုင်ငံပိုင် အမျိုးသားရေနံကုမ္ပဏီ ( national oil company- ADNOC )သည် အတက်ကြွဆုံး ပါဝင်လျက်ရှိလေသည်။ ကူဝိတ်နိုင်ငံပိုင် ကူဝိတ်ဆီတင်သင်္ဘောကုမ္ပဏီ (The Kuwait Oil Tanker Company )သည်လည်း တက်တက်ကြွကြွပင်။ စည်ပေါင်း ၂.၃သန်းကို ဆိုဟာဆိပ်ကမ်းမှ တဆင့် ဇွန်လ (၆)ရက်က ပို့ဆောင်ခဲ့သည်။ အလုပ်အများဆုံးရက်များထဲ တရက်ဖြစ်ခဲ့၏။ လက်ခံသင်္ဘောကြီး ဆီးရူဘီ(Sea Ruby)ကို ၅-ရက်အကြာတွင် အိန္ဒိယနိုင်ငံ အနောက်တောင်ဖက် ကမ်းရိုးတန်းတွင် တရုပ်နိုင်ငံသို့ ဦးတည်ခုတ်မောင်းလျက် တွေ့ကြရသည်။

💦ရေဒန်(Noam Raydan)က “ ကျွန်တော်တော့ အားလုံးအတွက် အမြဲတည်မဲ့ ဖြေရှင်းမှုလို့ တယ်မထင်ဘူး၊ အချိန်အတိုင်းအတာ တခုအတွက် ယာယီ အဖြေသာ ဖြစ်လိမ့်မယ်”

😐ယိမ်းဖိုး(စက်မှု)
သတင်းရင်းမြစ် - By Reuters

လွတ်လပ်ရေး ကြေညာ စာတမ်း မှ သည် ဒေါ်နယ် ထရမ့် ဆီသို့ - ငါတို့ လျှောက်ခဲ့သော နှစ် ၂၅၀ ခရီးကြမ်း***********(၁၂)စစ်အေး တိုက်...
06/17/2026

လွတ်လပ်ရေး ကြေညာ စာတမ်း မှ သည် ဒေါ်နယ် ထရမ့် ဆီသို့ - ငါတို့ လျှောက်ခဲ့သော နှစ် ၂၅၀ ခရီးကြမ်း
***********
(၁၂)

စစ်အေး တိုက်ပွဲကြီး၊ ဗီယက်နမ် နှင့် အက်ကြောင်းထလာသော အမေရိကန်

၁၉၅၀ - ၁၉၇၀

#မငြိမ်းချမ်းသောငြိမ်းချမ်းရေး

ဒုတိယကမ္ဘာစစ်အပြီးတွင် ပျက်စီးယိုယွင်းနေသော ဥရောပတိုက်ကြီးကို ကြည့်ကာ အင်အားကြီးနိုင်ငံနှစ်နိုင်ငံသည် တနိုင်ငံနှင့်တနိုင်ငံ မျက်ခြေမပြတ် စောင့်ကြည့်နေခဲ့ကြသည်။ တချိန်က မဟာမိတ်များဖြစ်ခဲ့ကြဖူးသည့် အမေရိကန်နှင့် ဆိုဗီယက်ယူနီယံတို့သည် ယခုအခါတွင်မူ ဝါဒရေးရာပြိုင်ဘက်များ ဖြစ်လာခဲ့ကြသည် နှင့် အတူ စစ်အေးတိုက်ပွဲကြီး စတင်ခဲ့လေပြီ။

အမေရိကန်သည် ဆိုဗီယက်၏ နယ်မြေချဲ့ထွင်မှုကို ခုခံရုံတင်မကဘဲ ကွန်မြူနစ်ဝါဒ ပျံ့နှံ့မှုကို တားဆီးပိတ်ဆို့ရေးမူဝါဒ အောက်တွင် မာရှယ်စီမံကိန်း မှ တဆင့် အနောက်ဥရောပ ပြန်လည်ထူထောင်ရေးကို ပံ့ပိုးပေးကာ၊ ထိုဒေသကို နေတိုး အဖွဲ့အတွင်းသို့ သွတ်သွင်းခြင်းဖြင့် ပြည်ပတွင် လစ်ဘရယ်စနစ် ခိုင်မာအားကောင်းစေရန် ကြိုးပမ်းခဲ့သည်။

ဆိုဗီယက်ယူနီယံကလည်း အရှေ့ဥရောပအပေါ် ချုပ်ကိုင်မှုကို ပိုမိုခိုင်မာအောင်လုပ်ဆောင်ခဲ့ပြီး ၎င်းတို့အပေါ် သစ္စာရှိမည့် အစိုးရများကို တင်မြှောက်ကာ အတိုက်အခံများကို နှိပ်ကွပ်ခဲ့သည်။ ၁၉၄၉ ခုနှစ်တွင် ဆိုဗီယက်တို့ အဏုမြူဗုံး စမ်းသပ်အောင်မြင်သွားသောအခါ အန္တရာယ်သည် ပိုမိုနက်ရှိုင်းလာခဲ့ပြီး ကမ္ဘာဂြိုဟ်ကြီးကို အကြိမ်ကြိမ် ဖျက်ဆီးပစ်နိုင်လောက်သည့် နျူကလီးယားလက်နက် အပြိုင်အဆိုင်တပ်ဆင်မှုကို အစပျိုးပေးခဲ့သည်။

ထို့နောက် အင်အားကြီးနိုင်ငံနှစ်နိုင်ငံ ၏ ထိပ်တိုက်ရင်ဆိုင်မှုများသည် ဘေးပတ်ဝန်းကျင်နိုင်ငံများဆီသို့ ရွှေ့လျားသွားခဲ့ပြီး ကိုရီးယားကျွန်းဆွယ်နှင့် ဗီယက်နမ်စစ်ပွဲများတွင် ကိုယ်စားလှယ်လွှဲပြောင်းကာအပြန်အလှန် တိုက်ခိုက်ခဲ့ကြသည်။

ဤအပြိုင်အဆိုင် ရန်ဘက်ပြုမှုသည် နောက်ထပ်ဆယ်စုနှစ် လေးခုစာကို ပုံဖော်မောင်းနှင်ခဲ့ပြီး အမြဲတမ်း တင်းမာနေသော အခြေအနေတစ်ရပ်ကို ဖန်တီးခဲ့သည်။ ၎င်းသည် ပဋိပက္ခပုံစံအသစ်တစ်မျိုးဖြစ်ပြီး ဝါဒရေးရာဆန်ကာ ကမ္ဘာလုံးဆိုင်ရာ အတိုင်းအတာအထိ ကျယ်ပြန့်သော်လည်း "အပြန်အလှန် သေကြေပျက်စီးစေရမည်" ဟု အဓိပ္ပာယ်ရသည့် MAD (Mutually Assured Destruction) ဟူသော အလွန်အံဝင်ခွင်ကျဖြစ်သည့် အတိုကောက်စာလုံး၏ ဟန့်တားမှုကြောင့် တိုက်ရိုက်စစ်ပွဲ ဆင်နွှဲခြင်းမျိုးတော့ မရှိခဲ့ပေ။

#တီဗီဖန်သားပြင်ထက်က တော်လှန်ရေး

"အမေရိကန်ဆိုသည်မှာ ကုန်ပစ္စည်းတခုလို တီဗီဖန်သားပြင်ပေါ်တွင် ပုံဖော်ပြသပြီးမှသာ စစ်မှန်သော 'အမေရိကန်' အဖြစ် ပီပြင်လာခြင်းဖြစ်သည်ဟူသော အယူအဆသည် အမေရိကန်တို့၏ သဘာဝကို အမိအရ ရောင်ပြန်ဟပ်ဆုံးပင် ဖြစ်ပေလိမ့်မည်။

ထိုအခြေအနေသည် ရုပ်မြင်သံကြားစက်များ အများသုံးပစ္စည်း ဖြစ်လာခဲ့သည့် ၁၉၅၀ နှင့် ၁၉၆၀ ပြည့်လွန်နှစ်များတွင် ထင်ရှားလာခဲ့သည်။ ၁၉၅၄ ခုနှစ်တွင် အမေရိကန်၏ ကွန်မြူနစ်ကြောက်ရောဂါ ကို ဦးဆောင်လှုံ့ဆော်ခဲ့သူ ဆီနိတ်တာ ဂျိုး မက္ကာသီ သည် တနိုင်ငံလုံးသို့ တိုက်ရိုက်ထုတ်လွှင့်ပြသနေစဉ်အတွင်း စစ်တပ်ရှေ့နေတစ်ဦးက "ဆီနိတ်တာ... ခင်ဗျားမှာ လူ့သိက္ခာဆိုတာ မရှိတော့ဘူးလားဗျာ" ဟု မေးခွန်းထုတ်ခဲ့ရာမှ လူသိရှင်ကြား အရှက်ကွဲခဲ့ရသည်။

၁၉၆၃ ခုနှစ်၊ အလာဘားမားပြည်နယ်၊ ဘာမင်ဂမ်မြို့တွင် လူမျိုးရေးခွဲခြားမှုကို ဆန့်ကျင်ဆန္ဒပြနေသည့် လူမည်းကလေးငယ်များကို ပြည်နယ် အုပ်ချုပ် ရေးမှုး ဘူးလ် ကွန်နာ က ဖိအားပြင်းမီးသတ်ပိုက်များ၊ ရဲခွေးများသုံး၍ နှိမ်နင်းခဲ့ပုံသည် တနိုင်ငံလုံးရှိ သန်းနှင့်ချီသော ရုပ်သံကြည့်ပရိသတ်များကို တုန်လှုပ်ခြောက်ခြားစေခဲ့ပြီး လူထုအခွင့်အရေးလှုပ်ရှားမှု ကို ပိုမိုအရှိန်အဟုန်ပြင်းထန်လာစေခဲ့သည်။

၁၉၆၈ ခုနှစ်တွင်မူ နိုင်ငံ၏ လူသိအများဆုံး သတင်းကြေညာသူ ဝေါ်တာ ခရွန်ကိုက်ဒ် က အမေရိကန်သည် ဗီယက်နမ်စစ်ပွဲတွင် "ရှေ့မတိုးသာ နောက်မဆုတ်သာ အခြေအနေ၌ ပိတ်မိနေသည်" ဟု ကြေညာခဲ့ရာ စစ်ပွဲ၏ အလှည့်အပြောင်းတခု ဖြစ်လာခဲ့သည်။

တစ်ချိန်တည်းမှာပင် "Bonanza"၊ "Perry Mason" နှင့် "Leave it to Beaver" ကဲ့သို့သော ဖျော်ဖြေရေးအစီအစဉ်များသည် အမေရိကန်၏ လွတ်လပ်မှု၊ တိုးတက်မှုနှင့် ကိုယ်ကျင့်တရားဆိုင်ရာ တရားမျှတမှုတို့အပေါ် ပုံဖော်ထားသည့် (အများစုမှာ လူဖြူပရိုတက်စတင့်ခရစ်ယာန်များအပေါ် အခြေခံထားသော) စံပြပုံရိပ်တစ်ခုကို ကမ္ဘာတဝှမ်းရှိ နိုင်ငံများဆီသို့ ထုတ်လွှင့်ပြသခဲ့သည်။ ၎င်းသည် ငွေကြေးအမြောက်အမြား အကုန်အကျခံ ထုတ်လုပ်ထားသော ပုံရိပ်တစ်ခုဖြစ်ပြီး အမှန်တကယ်တော့ ထိုသတင်းများနှင့် ဖျော်ဖြေရေးအစီအစဉ်များကြားတွင် ညှပ်၍ပြသကာ ယင်းအစီအစဉ်များအတွက် ကုန်ကျစရိတ်ကို စိုက်ထုတ်ပေးထားသည့် "ကြော်ငြာများ" ထက် ပို၍ အမေရိကန်ဆန်သောအရာ မရှိတော့ပေ။

#ကမ်းမလော့ခေတ်၏ နေ့ရက်များ (သို့မဟုတ်) အိမ်မက်ဆန်သော နေ့ရက်များ

၁၉၆၁-၆၃

ပထမဆုံးအကြိမ်အဖြစ် ရုပ်မြင်သံကြားမှ တိုက်ရိုက်ထုတ်လွှင့်ခဲ့သည့် သမ္မတလောင်း စကားရည်လုပွဲတွင် နုပျိုလန်းဆန်းပြီး ပြုံးချိုနေသော မက်ဆာချူးဆက်ပြည်နယ်မှ ဆီနိတ်တာတဦးနှင့် မီးမောင်းအပူရှိန်အောက်တွင် ချွေးပြန်ကာ နွမ်းနယ်နေပုံပေါက်သည့် ဒုတိယသမ္မတတို့ ထိပ်တိုက်ရင်ဆိုင်ခဲ့ကြသည်။

ယင်းနောက် ၁၉၆၀ ပြည့်နှစ်တွင် ဂျွန် အက်ဖ် ကနေဒီ သည် ရစ်ချတ် နစ်ဆင် ကို မဲအနည်းငယ်အသာဖြင့် ကပ်နိုင်ခဲ့လေသည်။ အသက် ၄၃ နှစ်သာ ရှိသေးသည့် ကနေဒီသည် သမ္မတအဖြစ် ရွေးကောက်ခံရဖူးသမျှထဲတွင် အသက်အငယ်ဆုံးပုဂ္ဂိုလ် (နှင့် ပထမဆုံးသော ကက်သလစ်ဘာသာဝင်) ဖြစ်လာခဲ့သည်။

ရုပ်မြင်သံကြားခေတ်နှင့် လျော်ညီစွာပင် သူ၏တိုတောင်းလှသော သမ္မတသက်တမ်းအတွင်း ရာထူးလက်ခံကတိသစ္စာပြုပွဲ မိန့်ခွန်းမှစတင်ကာ ပုံရိပ်ကောင်းတခု ဖန်တီးနိုင်မှုဖြင့် အောင်ပွဲခံခဲ့သည်။ “မိမိနိုင်ငံက မိမိအတွက် ဘာလုပ်ပေးမလဲဆိုတာကို မမေးပါနဲ့၊ မိမိက နိုင်ငံအတွက် ဘာလုပ်ပေးနိုင်မလဲဆိုတာကိုပဲ မေးကြပါ” ဟု သူက အမေရိကန်ပြည်သူများကို ပြောကြားခဲ့သည်။

ပြည်ပနိုင်ငံများတွင်လည်း အမေရိကန်အား လွတ်လပ်သောကမ္ဘာကြီးကို ကာကွယ်စောင့်ရှောက်မည့် စေတနာရှင်နိုင်ငံကြီးတခုအဖြစ် ပုံဖော်ပြသခဲ့ပြီး အနောက်ဘာလင်မြို့တွင် “ကျွန်ုပ်ဟာ ဘာလင်မြို့သားတစ်ဦးပါ” ဟု ရဲရဲဝံ့ဝံ့ ကြေညာခဲ့သည်။

သူ၏သမ္မတသက်တမ်းအတွင်း အဓိကသက်ရောက်မှုရှိခဲ့သောအရာမှာ အမေရိကန်၏ တောင်ဘက်တွင်ရှိသည့် ကွန်မြူနစ်အိမ်နီးချင်း ကျူးဘားနိုင်ငံပင် ဖြစ်သည်။ သမ္မတဖြစ်သည့် ပထမဆုံးနှစ်မှာပင် ဖီဒယ် ကက်စထရို ကို ရာထူးမှဖြုတ်ချရန် ကြိုးပမ်းမှု မအောင်မမြင်ဖြစ်ခဲ့ရသည့် “ဝက် ပင်လယ်အော် အရှုပ်တော်ပုံ” ကြောင့် အကျပ်ရိုက် အရှက်ကွဲခဲ့ရသည်။

သို့သော်လည်း ၁၉၆၂ ခုနှစ်တွင် ဖြစ်ပွားခဲ့သည့် စစ်အေးတိုက်ပွဲ၏ အန္တရာယ်အရှိဆုံး နျူကလီးယားထိပ်တိုက်ရင်ဆိုင်မှု ဖြစ်သော “ကျူးဘားဒုံးပျံအရေးအခင်း” ကိုမူ ကနေဒီက တည်ငြိမ်သောဦးနှောက်၊ ပါးနပ်သော သံတမန်ရေးရာဗျူဟာတို့ဖြင့် ကိုင်တွယ်ဖြေရှင်းနိုင်ခဲ့ပြီး ဖြစ်လာနိုင်ခြေရှိသည့် ကမ္ဘာပျက်ကပ်ကြီးကို ရှောင်လွှဲနိုင်ခဲ့သည်။

သူသည် ၁၉၆၃ နိုဝင်ဘာလတွင် လုပ်ကြံခံရမှုကြောင့် ကွယ်လွန်သွားခဲ့ပြီး၊ ပြည့်ဝမလာသေးသော မျှော်လင့်ချက်များနှင့်အတူ ဒဏ္ဍာရီဆန်ဆန် ပုဂ္ဂိုလ်တဦးအဖြစ် ကျန်ရစ်ခဲ့သည်။ သူ၏ နိုင်ငံသည်လည်း ထိုအတိုင်းပင် ဖြစ်လာခဲ့သည်။

#သူ့တွင် အိပ်မက်တစ်ခု ရှိခဲ့သည်

၁၉၅၄ ခုနှစ် “ဘရောင်း နှင့် ပညာရေးဘုတ်အဖွဲ့အမှု” တွင် တရားရုံးချုပ်က အစိုးရစာသင်ကျောင်းများ၌ လူမျိုးရေးခွဲခြားခြင်းသည် လူမည်းအမေရိကန်များ၏ တန်းတူညီမျှအခွင့်အရေးကို ပိတ်ပင်ရာရောက်ပြီး (ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေ) ပြင်ဆင်ချက် ၁၄ အရ ၎င်းတို့၏ ရပိုင်ခွင့်များကို ချိုးဖောက်ရာရောက်သည်ဟု ၉ မဲ-၀ မဲဖြင့် ဆုံးဖြတ်ခဲ့သည်။

လွန်ခဲ့သည့် နှစ်ပေါင်း ၆၀ နီးပါးက “သီးခြားစီဖြစ်သော်လည်း တန်းတူညီမျှသည်” ဟု ဆုံးဖြတ်ခဲ့သည့် “ပလက်ဆီ နှင့် ဖာဂူဆန်အမှု” ကို ပြောင်းပြန်လှန်ပစ်ခြင်းဖြင့် တရားသူကြီးများသည် ဂျင်ကရိုး ဟုခေါ်သော လူမျိုးရေးခွဲခြားမှုခေတ်ကို ပထမဆုံးအကြိမ်အဖြစ် ပြင်းပြင်းထန်ထန် ထိုးနှက်လိုက်ပြီး လူထုအခွင့်အရေးလှုပ်ရှားမှုကို အရှိန်အဟုန် မြှင့်တင်ပေးခဲ့သည်။

နောက်တနှစ်တွင် ရိုဆာ ပတ်ခ်စ် သည် အလာဘားမားပြည်နယ်၊ မောင့်ဂိုမာရီမြို့ရှိ ဘတ်စ်ကားတစီးပေါ်တွင် လူဖြူတဦးကို ခုံဖယ်ပေးရန် ငြင်းဆင်ခဲ့မှုကြောင့် အဖမ်းခံခဲ့ရသည်။ ၁၉၅၇ ခုနှစ်တွင် သမ္မတ ဒွိုက် အိုင်စင်ဟောင်ဝါ က အာကင်ဆောပြည်နယ်၊ လစ်တဲလ်ရောက်မြို့ရှိ စာသင်ကျောင်းတခုသို့ လူမည်းကျောင်းသား ကိုးဦးကို လုံခြုံစွာ လိုက်ပါပို့ဆောင်ပေးရန် ဖက်ဒရယ်တပ်ဖွဲ့ဝင်များကို အမိန့်ပေးခြင်းဖြင့် ဘရောင်းအမှု၏ ဆုံးဖြတ်ချက်ကို အသက်သွင်းခဲ့သည်။

မာတင် လူသာ ကင်းသည် အကြမ်းမဖက်သော ဆန္ဒပြပွဲများကို ဦးဆောင်ခဲ့သော်လည်း၊ ၁၉၆၃ ခုနှစ်တွင် သူ၏ “ကျွန်ုပ်၌ အိပ်မက်တစ်ခု ရှိသည်” (I have a dream) ဟူသော မိန့်ခွန်းကို ပြောကြားပြီးသည့်တိုင်အောင် သူ့ နှင့် သူ၏လှုပ်ရှားမှုအား စည်းလုံးမှုကို ပျက်ပြားစေသူများအဖြစ် ရှုမြင်ခဲ့ကြသည့် လူဖြူအမေရိကန်များအကြား ကာလရှည်ကြာ ရေပန်းမစားခဲ့ပေ။

ဆန္ဒပြသူများအပေါ် ရဲတပ်ဖွဲ့က အကြမ်းဖက်နှိမ်နင်းသည့် ရုပ်သံမှတ်တမ်းများကို တီဗီဖန်သားပြင်ထက်တွင် အဖန်တလဲလဲ ပြသခဲ့ခြင်းကသာ လူဖြူများ၏ သဘောထားကို ထိုလှုပ်ရှားမှုဘက်သို့ ပြတ်ပြတ်သားသား ပြောင်းလဲလာစေရန် အထောက်အကူပြုခဲ့သည်။

ထို့နောက် ကွန်ဂရက်လွှတ်တော်သည် ၁၉၆၄ ခုနှစ်တွင် လူထုအခွင့်အရေးဥပဒေ (Civil Rights Act) နှင့် ၁၉၆၅ ခုနှစ်တွင် မဲပေးပိုင်ခွင့်ဥပဒေ (Voting Rights Act) တို့ကို အတည်ပြုပြဋ္ဌာန်းခဲ့သည်။ ၁၉၆၈ ခုနှစ်တွင်မူ ကင်းသည် လူမည်းများအတွက် အသစ်ရရှိထားသော ဥပဒေကြောင်းအရ ရပိုင်ခွင့်များနှင့် လျော်ညီစေရန် လူမျိုးပေါင်းစုံမှ ဆင်းရဲသား အမေရိကန်များအတွက် စီးပွားရေးဆိုင်ရာ တရားမျှတမှုရရှိရေး မဲဆွယ်လှုပ်ရှားမှုများ လုပ်ဆောင်နေစဉ်အတွင်း လုပ်ကြံသတ်ဖြတ်ခြင်း ခံခဲ့ရသည်။

(ထို အကြောင်းအရာများ အပါအဝင် အမေရိကန် နှင့် အင်္ဂလန် တို့၏ စစ်ကြီး နှစ်စစ် ကို ကျော်ဖြတ်ခဲ့ပုံ၊ စစ်အေး တိုက်ပွဲ ကာလ များ အတွင်း နိုင်ငံရေး လှုပ်ရှားမှု များကို ကျွန်တော်၏ "မဟာတို့၏ ကျဆုံးခန်း" စာအုပ် အတွဲ ကိုးတွဲ တွင် အပြည့်အစုံ ဖတ်ရှု နိုင်ပါသည်။)

Hla Soewai

ဂျပန်နိုင်ငံနှင့် လူဦးရေပြဿနာ (၁)ဂျပန်နိုင်ငံ၏ လူဦးရေသည် ကျဆင်းနေပါသည်။ ကလေးမွေးဖွားနှုန်းမှာ နည်းနေပြီး နယ်များတွင် လူမ...
06/17/2026

ဂျပန်နိုင်ငံနှင့် လူဦးရေပြဿနာ (၁)
ဂျပန်နိုင်ငံ၏ လူဦးရေသည် ကျဆင်းနေပါသည်။ ကလေးမွေးဖွားနှုန်းမှာ နည်းနေပြီး နယ်များတွင် လူမရှိတော့ဘဲ ဖြစ်နေပါသည်။ အစိုးရ သန်းခေါင်စာရင်းဌာနအလိုအရ ဂျပန်လူဦးရေမှာ လွန်ခဲ့သည့်ငါးနှစ်အတွင်း လူဦးရေ သန်းသုံးသန်းမျှ လျော့နည်းခဲ့သည်။ ၎င်းသည် ဒေသတစ်ခုတွင် သတ်မှတ်ထားသောကာလအတွင်း မွေးဖွားနှုန်း မှာ ပြဿနာ ဖြစ်လာလောက်အောင် ကျဆင်းနေပါသည်။ ဂျပန်နိုင်ငံ၏လူဦးရေသည် ၂၀၂၅ ခုနှစ်တွင် ၁၂၃ သန်းမျှရှိသည်။ ဤစာရင်းမှာ သန်းခေါင်စာရင်း ဌာန မှလွန်ခဲ့သည့်လက ထုတ်ပြန်ခဲ့ပါသည်။ ၂၀၂၀ ခုနှစ်က လူဦးရေမှာ ၁၂၆.၁ သန်း ရှိခဲ့သည်။ ဤသည်မှာ သန်းခေါင်စာရင်း စတင်ကောက်ယူသည့် ၁၉၂၀ ခုနှစ်မှစ၍ ကျဆင်းမှုအများဆုံး ဖြစ်ပါသည်။(၂)
လူဦးရေသည် ၂၀၀၈ ခုနှစ်က အများဆုံးဖြစ်ခဲ့ပြီး ၁၂၈ သန်း ရှိသည်။ ဤအတိုင်းသာ ဆက်လက်သွားနေပါက ၂၀၇၀ ခုနှစ်တွင် ၈၇ သန်းသာ ရှိပါလိမ့်မည်။ နိုင်ငံလူဦးရေသည် ယခုအခါ ၁၉၈၉ ခုနှစ်ကအတိုင်း ရှိနေပါသည်။ ဂျပန်အစိုးရအဆက်ဆက်က တဖြည်းဖြည်း အိုမင်းလာသည့် လူဦးရေကို အစားထိုးနိုင်ရန် ကြိုးစားခဲ့ကြသည်မှာ ဆယ်စုနှစ်ချီ၍ ကြာခဲ့ပါပြီ။ လူငယ်များကို ကလေးပိုယူရန် တိုက်တွန်းခဲ့သည်။ သို့သော် နိုင်ငံသည် မွေးဖွားနှုန်း အနည်းဆုံး နိုင်ငံစာရင်းဝင် ဖြစ်နေပါပြီ။ ကလေးတစ်ဦး မွေးတိုင်း လူကြီး နှစ်ဦး က သေပေးနေသည်။ ဂျပန်နိုင်ငံသည် အခြားနိုင်ငံများနှင့် နှိုင်းယှဉ်ရင် မွေးဖွားနှုန်းတွင် သိသိသာသာ လျော့နည်းနေသည်။ တဖြည်းဖြည်း လျော့နည်းလာသော လူဦးရေက ဂျပန်နိုင်ငံ၏ စီးပွားရေး တိုးတက်မှုနှုန်းကို ကျဆင်းစေပြီး ကျန်းမာရေး စောင့်ရှောက်မှု လုပ်ငန်းများတွင်လည်း ပြဿနာ ဖြစ်ခဲ့ပြီး လုပ်သားများ၏ လုပ်အားများလည်း တဖြည်းဖြည်း လျော့နည်းနေသည်။ လူများ၏ မွေးဖွားနှုန်း ကျဆင်းခြင်းမှာ နှစ်စဉ်နှစ်တိုင်း ဂျပန်နိုင်ငံ၏ ဒေသအားလုံးသို့ ပျံ့နှံ့၍ လာနေသည်ဟု သန်းခေါင်စာရင်းဌာနမှ ပြောသည်။ နိုင်ငံတွင် ဒေသကြီး (Prefectures) ၄၇ ခု ရှိရာ ဒေသ ၂ ခုမှ လွဲ၍ လူဦးရေ ကျဆင်းနေသည်ဟု ၂၀၂၅ ခုနှစ်က ဆိုပါသည်။ ကျဆင်းနှုန်းမှာလည်း မြန်ဆန်လျက်ရှိသည်။ လူဦးရေ ကျဆင်းသဖြင့် ထိခိုက်ရဆုံး နေရာများမှာ မြောက်ဖက်အဆုံး အာကီတာ (Akita) နှင့် အိုမိုရိ (Aomori) နယ် ၂ ခု ဖြစ်ပြီး ၎င်းတို့တွင် ၂၀၂၀ မှ ၂၀၂၅ ခုနှစ်အတွင်း ၈% မျှ လျော့နည်းသွားသည်။ ထိုဧရိယာများသည် ဂျပန်နိုင်ငံ၏ အသက်အကြီးဆုံး လူများ နေထိုင်ရာ ဒေသများ ဖြစ်ပြီး လူငယ်များမှာ လျင်မြန်သော နှုန်းဖြင့် ထိုဒေသများမှ ထွက်ခွာသွားနေကြသည်။ ဆောင်းရာသီတွင် အေးသောကြောင့်လည်းကောင်း၊ ဝင်ငွေ အနေဖြင့် နည်းပါးသောကြောင့်လည်းကောင်း လူအများစု စွန့်ခွာနေကြခြင်း ဖြစ်သည်။ ဂျပန်နိုင်ငံ အစွန်အဖျားဒေသများမှာ တဖြည်းဖြည်း လူနည်းလာနေပြီး လူငယ်အများအပြားမှာ အလုပ်ရှိရာ တိုကျို၊ အိုဆာကာ၊ နာဂိုရာ နှင့် အခြား မြို့ကြီးများသို့ ပြောင်းရွှေ့သွားကြသည်။ အချို့နေရာများတွင် ကျောင်းများမှာ လူဦးရုံအဖြစ်သို့ ပြောင်းလဲသွားရကြပြီး အများအတွက် ဖြစ်သော နေရာ (Community Centre) များ ဖြစ်ကုန်ကြသည်။ သန်းပေါင်းများစွာသော အိမ်များမှာ နေမည့်သူ မရှိဘဲ ဖြစ်နေပြီး အစိုးရ ရုံးနှင့် ဆေးရုံများမှာ အရွယ်အစား လျှော့ချနေကြရသည်။ ရထားလမ်းမှာလည်း ရထားများ မပြေးဆွဲနိုင်တော့ဘဲ ရပ်တန့်ကုန်သည်။ ဂျပန်နိုင်ငံ၏ တံခါးများကို အကုန်လုံး ဖွင့်ခါ နိုင်ငံခြားသားများကို လာနေကြပါရန် ကြိုးစားခြင်းသည်သာ အကောင်းဆုံး ကုစားရာ နည်းလမ်း ဖြစ်သည်။ သို့သော် အစိုးရသည် ဂျပန်တို့၏ အလေ့အထ တစ်ခုအနေဖြင့် လူဝင်မှု ကြီးကြပ်ရေး (Immigration rule) များကို သတိကြီးစွာ ထား၍ ကိုင်တွယ်ကြသည်။ ဂျပန်နိုင်ငံတွင်လည်း ဂျပန်လူမျိုးကို အစစ ဦးစားပေးသော (Japan First) စိတ်ကူးမှာ မျိုးချစ် နိုင်ငံရေးသမားများနှင့် နိုင်ငံရေး ကျွမ်းကျင်သူများအကြား ပျံ့နှံ့လျက်ရှိသည်။ ဂျပန်နိုင်ငံသည် လူဦးရေ ကျဆင်းမှုမှာ ရေတို စီမံကိန်း၊ ရေရှည် စီမံကိန်းများနှင့် စီမံ၍ ပြောင်းလဲသည့်တိုင် ပြန်၍ ပြုပြင်မရနိုင်သော ကိစ္စရပ်တစ်ခု ဖြစ်နေပါပြီ။ ၎င်းကို ပြုပြင်နိုင်သော အချက်တစ်ခုမှာ အစုလိုက်အပြုံလိုက် နိုင်ငံခြားသားများကို ပြောင်းရွှေ့ခိုင်းခြင်း ပင်ဖြစ်သည်။ နိုင်ငံခြားသားများကို ပုံစံအမျိုးမျိုးဖြင့် လက်ခံခြင်း သည်သာ အလွယ်ကူဆုံး နည်းဖြစ်သည်။ ဤအခက်အခဲများကြားတွင် နေရာတစ်ခုတွင်သာ စိတ်သက်သာခွင့် ရှိသော အဖြစ်များ ဖြစ်ပေါ်လျက် ရှိသည်။ အိုကီနာဝါ ကျွန်းတန်းတစ်လျောက်တွင် (ဂျပန်ပြည် တောင်ပိုင်း) လူဦးရေသည် အနည်းငယ် တိုးတက်သည် ဆိုရံုတိုးတက်လျက်ရှိသည်။ အမျိုးသမီးများ၏ ဘဝသက်တမ်း တစ်လျှောက်လုံးတွင် ၁.၅ ယောက် မွေးဖွားခြင်းသည် ဂျပန်နိုင်ငံတွင် အမြင့်ဆုံး ဖြစ်သည်။ တစ်နိုင်ငံလုံး အနေဖြင့် ပျမ်းမျှ မွေးဖွားနှုန်းမှာ မိန်းကလေး တစ်ယောက်လျှင် ၁.၁ ယောက် နှုန်းသာ ရှိသည်။ ဂျပန်နိုင်ငံ မြို့ကြီးများတွင်မူ မွေးဖွားမှု နှုန်းမှာ လျော့ကျသည့်ဘက်သို့ မရောက်ရံုသာ ရှိသည်။ တိုကျိုနှင့် ပတ်ဝန်းကျင် ကနာဂါဝါ (Kanagawa)၊ ဆိုင်တာမာ (Saitama)၊ ချီဘာ (Chiba) နယ်တို့တွင် ၂၀၂၅ ခုနှစ်တွင် လူဦးရေ ၃၇ သန်း တိုးတက်လာပါသည်။ ဤနေရာပတ်ဝန်းကျင်သည် ဂျပန်တစ်နိုင်ငံလုံး လူဦးရေ၏ ၃၀% မျှ ရှိသည်။ တိုကျိုမြို့၏ စီးပွားရေး လုပ်ငန်း ဗဟိုချက်ကျရာ နိုင်ငံရေးနှင့် စီးပွားရေး လုပ်ကိုင်ရာ ဒေသတွင် လူဦးရေမှာ တစ်နိုင်ငံလုံးထက် ၂၀% မျှ ပိုမို၍ လူဦးရေ သိပ်သည်းသည်။ တိုကျိုသည် လူဦးရေ အထူထပ်ဆုံး မြို့တစ်မြို့ ဖြစ်ပြီး လူဦးရေသည် ၁ ရာခိုင်နှုန်း တိုးတက်လာသည်။ ၂၀၂၅ ခုနှစ်က လူဦးရေမှာ ၁၄.၂ သန်း ရှိပါသည်။ လူဦးရေ ထူထပ်ခြင်းမှာ ကျောင်းသား ဦးရေ တိုးပွားလာခြင်း၊ အနယ်နယ်အရပ်ရပ်မှ အလုပ်အကိုင်အတွက် ရောက်ရှိလာခြင်း တို့ကြောင့် ဖြစ်သည်။ ဂျပန်နိုင်ငံ၏ အခြေအနေမှာ လာမည့် ၁၀ နှစ်တာကာလအတွင်း ပိုမို ဆိုးရွားလာဖွယ် ရှိပါသည်။ ကျောင်းများ၊ ဆေးရုံများနှင့် ရဲစခန်းများတွင် အလုပ်လုပ်ကိုင်ရန် အလုပ်သမား ရှာဖွေရေးမှာ ပိုမို ခက်ခဲလာဖွယ် ရှိနေသည်။ အငြိမ်းစားယူပြီးသူတို့အား အငြိမ်းစား လစာ ပေးရန်အတွက်မူ လူငယ်လုပ်သားထုထဲမှ အခွန်ကောက်ရသည်မှာ လည်း ပိုမို ခက်ခဲလာရန် အကြောင်း ရှိပါသည်။ အစိုးရက မွေးဖွားနှုန်း တိုးတက်လာအောင် ကြိုးပမ်းမှု မှန်သမျှမှာ မအောင်မြင်ဘဲ ရှိနေသည်။ ဂျပန်နိုင်ငံမှ အခြားနိုင်ငံများသို့ ပေးနိုင်သော သင်ခန်းစာမှာ လူဦးရေကို မျက်စိမပြတ် စောင့်ကြည့်ရန် ပင်ဖြစ်သည်။ အာရှနှင့် ကမ္ဘာ့အခြားနေရာများမှ မြို့ပြကြီးများတွင်လည်း ဤပြဿနာများ ရှိနေပြီဖြစ်ရာ ဂျပန်နိုင်ငံသည် ထိုနိုင်ငံများအားလုံး၏ ရှေ့တန်းမှာ ရှိနေခြင်း ဖြစ်ပါသည်။(၃)
၂၀၁၈ ခုနှစ်တွင် ကမ္ဘာ့လူဦးရေ၏ ၅၅% မှာ မြို့ကြီးများတွင် နေထိုင်ကြပြီး ထိုဂဏန်းသည် ၂၀၅၀ ခုနှစ်တွင် ၆၈% ဖြစ်လာဖွယ် ရှိသည်။ ကမ္ဘာတစ်ဝှမ်းလုံး လူဦးရေ တိုးပွားလာမှုကြောင့် ကမ္ဘာ့မြို့ကြီးများစွာတွင် ခေါင်းခဲစရာ ပြဿနာများကို ရင်ဆိုင်နေရချိန်တွင် လူဦးရေ ကျဆင်းမှုကြောင့် ဂျပန်နိုင်ငံသည် ပြဿနာတစ်မျိုးနှင့် ရင်ဆိုင်နေရသည်။ ဂျပန်ရထားဘူတာရုံများတွင်မူ လူဦးရေ များပြားမှုကြောင့် ရထားစင်း ရေနှင့် မလုံလောက်သဖြင့် လူအများစု ပြံုတိုးနေရ သဖြင့် ဂျပန်အာဏာပိုင်များအတွက် တစ်နေရာမှ တစ်နေရာသို့ လူအများ သွားလာရေး ကိစ္စကို အလေးထား ဖြေရှင်းနေရသည်။ ထို့ကြောင့် မြို့ကြီးများတွင် ပြည့်သိပ်၍ နယ်များတွင် လူနေနည်းနေခြင်းကို အာဏာပိုင်တို့ တတ်နိုင်သည့် ဖြေရှင်းနည်းမှာ လူများကို မြို့ကြီးများမှ နေ၍ တောနေရာများသို့ ရွှေ့ပြောင်းကြရန် နည်းလမ်း ရှာခြင်း ဖြစ်သည်။ သို့မဟုတ် တောနေလူငယ်များကို မြို့ကြီးများသို့ မပြောင်းရွှေ့စေရန်၊ နေရပ်မှာပင် အလုပ်အကိုင် အဆင်ပြေစေရန် စီမံကိန်း ချ၍ ဆောင်ရွက်ရမည် ဖြစ်သည်။ လူဦးရေ နည်းပါးခြင်းမှာ ပြင်ပမှ နိုင်ငံခြားသားများကို လက်ခံရံုမှတပါး အခြား သက်သာသော ထွက်ပေါက်ကို မမြင်နိုင်ပေ။ ဂျပန်နိုင်ငံ အနေဖြင့် လူဝင်မှု ကြီးကြပ်ရေး ဥပဒေကို ပြင်ဆင်ပြီး အများစုကို လက်ခံခြင်းဖြင့် အလုပ်သမား၊ လူနည်းခြင်း ပြဿနာများကို ဖြေရှင်းနိုင်မည် ဖြစ်သည်။ Ref: Japan is Shrinking and struggling to change, By Javier Hernandez, NY Times, 10 June 2026

အင်္ဂလိပ်-မြန်မာ စစ်ပွဲများ (၁၈၂၄-၁၈၈၆)ဂျော့ ဘရုစ် ရေးသား ပြုစုသည်။ #မရေမရာအောင်ပွဲဆီသို့ (၃)ဗိုလ်မှူး ဘတ်ခ်၏ အင်အားနည်း...
06/17/2026

အင်္ဂလိပ်-မြန်မာ စစ်ပွဲများ (၁၈၂၄-၁၈၈၆)

ဂျော့ ဘရုစ် ရေးသား ပြုစုသည်။

#မရေမရာအောင်ပွဲဆီသို့ (၃)

ဗိုလ်မှူး ဘတ်ခ်၏ အင်အားနည်းပါးလှသော တပ်ဖွဲ့သည် ရှည်လျားပြီး ပင်ပန်းခက်ခဲဖွယ်ရှိသော တိုက်ပွဲကြီးတခုကို ဆင်နွှဲရန် အဆင်သင့်မဖြစ်သေးပေ။ ထို့ကြောင့် သူသည် ပညာရှိစွာပင် ဆုတ်ခွာရန် ဆုံးဖြတ်ခဲ့ပြီး မိမိတပ်ဖွဲ့နှင့် မြန်မာတပ်များအကြား ဝေးနိုင်သမျှဝေးအောင် အမြန်ဆုံး ဆုတ်ခွာခဲ့သည်။

သို့သော်လည်း ထိုအချိန်တွင် အခြားသော ကံဆိုးမိုးမှောင်ကျမှုများက ထပ်မံဆိုက်ရောက်လာခဲ့ပြန်သည်။ မြေပြန့်ဒေသများတွင် မိုးရာသီ စတင်နေပြီဖြစ်ရာ ၎င်းနှင့်အတူ ငှက်ဖျားရောဂါပါ ကပ်၍လိုက်လာခဲ့သည်။ ဗိုလ်မှူး ဘတ်ခ်အနေဖြင့် ဗိုလ်ချုပ် မော်ရစ်ဆင် ၏ တပ်မကြီးနှင့် ပြန်မပူးပေါင်းနိုင်မီမှာပင် ၎င်း၏ စစ်သည်အများစုသည် ပြင်းထန်လှသော ငှက်ဖျားရောဂါပိုး ကူးစက်ခံရပြီး သေဆုံးခဲ့ကြရသည်။

ရခိုင်ဒေသရှိ မော်ရစ်ဆင်နှင့် သူ၏ တပ်ဖွဲ့ဝင်များမှာလည်း အခြေအနေ ပိုမကောင်းခဲ့ပေ။ ငှက်ဖျားရောဂါနှင့် သွေးဝမ်းကိုက်ရောဂါများက ၎င်းတို့ကို ကူးစက်ပြန့်ပွားနေပြီး ရာသီဥတု ဆိုးရွားမှုကြောင့် ရောဂါဖြစ်ပွားနှုန်းမှာ ပိုမိုဆိုးရွားလာခဲ့သည်။ ဇူလိုင်လနှင့် သြဂုတ်လများအတွင်း မိုးရေချိန် ၁၀၃ လက်မအထိ စံချိန်တင် ရွာသွန်းခဲ့ပြီး ရံဖန်ရံခါတွင် အပူချိန်မှာ ဖာရင်ဟိုက် ၉၂ ဒီဂရီ (၃၃.၃ ဒီဂရီစင်တီဂရိတ်) မှ ၇၈ ဒီဂရီ (၂၅.၅ ဒီဂရီစင်တီဂရိတ်) သို့ ရုတ်ချည်း ထိုးဆင်းသွားလိုက်၊ ပြန်တက်လာလိုက်နှင့် ရာသီဥတုမှာ အပြောင်းအလဲ မြန်လှပေသည်။

အပူပိုင်းဒေသ၏ ပြင်းထန်လှသော အိုက်စပ်စိုထိုင်းမှုအောက်တွင် ဝါးတဲများထဲ၌ ပိတ်လှောင်မိနေပြီး ရမ် သို့မဟုတ် Arak အရက်များကို သောက်ယုံ မှ တပါး အခြားလုပ်စရာမရှိသည့် စစ်သည်များသည် သောက်စားမူးယစ် ကုန်ကြသည်၊ ဤသည်က ရှောင်လွှဲမရနိုင်သော အခြေအနေကို ပိုမိုဆိုးရွားသွားစေသည့် အချက် ဖြစ်ခဲ့သည်။

ဝမ်းကိုက်ရောဂါနှင့် ငှက်ဖျားရောဂါတို့သည် ကပ်ရောဂါအသွင် ပျံ့နှံ့လာခဲ့ပြီး၊ ကျန်းမာရေးအတွက် ပိုမိုသင့်လျော်ကောင်းမွန်သော မာန်အောင်)၊ ရမ်းဗြဲကျွန်းနှင့် သံတွဲတို့ရှိ တပ်စိပ်ငယ်အချို့မှလွဲ၍ ကျန်တပ်ဖွဲ့အားလုံးကို ရုတ်သိမ်းလိုက်သည့် စက်တင်ဘာလကုန်ပိုင်းအထိ ဗြိတိသျှစစ်သည် အင်အား ၁,၅၀၀ အနက် ၆၀၀ နီးပါး သေဆုံးခဲ့ကာ၊ အိန္ဒိယ စစ်ဗာရီ စုစုပေါင်း ၈,၀၀၀ အနက် ၉၀၀ သေဆုံးခဲ့သည်။ ထို့အပြင် ဗြိတိသျှစစ်သည် ၄၀၀ ခန့်နှင့် စစ်ဗာရီ ၃,၆၀၀ ခန့်မှာလည်း ဆေးရုံတက်ခဲ့ရသည်။ တပ်မှူးဖြစ်သူ မော်ရစ်ဆင် သည်လည်း ငှက်ဖျားရောဂါ ကူးစက်ခံရသဖြင့် ကျန်းမာရေးကြောင့် အင်္ဂလန်သို့ နေရပ်ပြန်ခွင့်ပြုခဲ့သော်လည်း ရေကြောင်း လမ်း ခရီးအတွင်းမှာပင် သေဆုံးသွားခဲ့သည်။

ယင်းသည် အိန္ဒိယရှိ ဗြိတိသျှ အစိုးရက ၎င်းတို့ မည်သို့မျှ ကြိုတင် သိရှိ မထားဘဲ၊ စစ်တပ်အား ယခုလို အမည်မသိ အပူပိုင်းဒေသ ငရဲခန်းအတွင်းသို့ မျက်ကန်း တစ္ဆေမကြောက် စေလွှတ် အမိန့်ပေးခဲ့ခြင်း၏ ရလဒ်ပင် ဖြစ်တော့သည်။

ယခုအခါ စစ်ဆင်ရေးကြီးတခုလုံးကို အောင်ပွဲရသည်အထိ ဆင်နွှဲရမည့် လေးလံလှသော တာဝန်ကြီးမှာ ကမ်းဘဲလ် တဦးတည်းအပေါ်သို့ ကျရောက်လာခဲ့ပြီ ဖြစ်သည်။ ရန်ကုန်တိုက်ပွဲတွင် စစ်ရှုံးခဲ့ရသည့် အရှက်ရမှုဒဏ်ကို ပြင်းပြင်းထန်ထန် ခံစားခဲ့ရဟန်တူသော မဟာဗန္ဓုလသည် အခိုင်အမာ ခံတပ်တည်ဆောက်ထားပြီးဖြစ်သည့် ဓနုဖြူမြို့တွင် အင်အားအတန်အသင့်ရှိသော စစ်သည်များကို ပြန်လည်စုစည်းထားခဲ့သည်။

ကမ်းဘဲလ်အနေဖြင့် မြောက်ဘက် (အင်းဝနေပြည်တော်) သို့ ရေကြောင်း၊ ကုန်းကြောင်း စစ်ကြောင်းနှစ်ကြောင်းခွဲ၍ မချီတက်မီ ဓနုဖြူခံတပ်ကို ပထမဦးစွာ အောင်နိုင်ရမည် ဖြစ်သည်။

အကယ်၍သာ သူ့တွင် သယ်ယူပို့ဆောင်ရေး တိရစ္ဆာန် (လား၊ နွား၊ မြင်း) လုံလောက်စွာ ရှိခဲ့မည်ဆိုပါက ဧရာဝတီမြစ်ကြောင်းတစ်လျှောက်ရှိ မြန်မာတို့၏ ခံစစ်စခန်းအားလုံးကို ရှောင်ကွင်းသွားနိုင်မည့် ပဲခူးနှင့် တောင်ငူတို့ကို ဖြတ်သန်းသွားသော အတိုဆုံးနှင့် အကောင်းဆုံး လမ်းမကြီးမှတစ်ဆင့် နေပြည်တော်သို့ ချီတက်ခဲ့ကောင်း ချီတက်ခဲ့ပေလိမ့်မည်။

သို့သော် ရိက္ခာထောက်ပံ့မှုပိုင်းတွင် ဧရာဝတီမြစ်ကိုသာ အဖက်ဖက်မှ မှီခိုနေရသဖြင့် ထိုသို့ချီတက်ရန် မဖြစ်နိုင်ခဲ့ပေ။ သို့ရာတွင် သူရွေးချယ်ခဲ့သည့် စစ်ဗျူဟာအစီအစဉ်၌ ဧရာဝတီမြစ်နှင့် ယှဉ်ပြိုင်စီးဆင်းနေသော စစ်တောင်းမြစ်ဝှမ်းဒေသ ကာကွယ်ရေးအတွက် ထည့်သွင်းစဉ်းစားထားခြင်း မရှိခဲ့ချေ။ ထို့ကြောင့် ဗြိတိန်၏ မဟာမိတ်ဖြစ်သော ယိုးဒယား တို့ကို တောင်ငူသို့ စစ်ကြောင်းဖွင့် ချီတက်ပေးရန် တောင်းဆိုခဲ့သော်လည်း ယိုးဒယားတို့ အဖို့ ထိုသို့လုပ်ဆောင်လိမ့်မည်မှာမူ မဖြစ်နိုင်သလောက်ပင် ဖြစ်တော့သည်။

ဗိုလ်ချုပ် ကမ်းဘဲလ်သည် ၎င်း၏ တိုက်ရိုက်ကွပ်ကဲမှုဖြင့် ဗြိတိသျှခြေလျင်စစ်သည် ၁,၃၀၀၊ စစ်ဗာရီ (အိန္ဒိယလူမျိုး) စစ်သည် ၁,၀၀၀၊ မြင်းစီးတပ်ခွဲ နှစ်ခွဲ၊ မြင်းဆွဲအမြောက်တပ်တတပ်နှင့် ဒုံးကျည်တပ်ခွဲတခု ပါဝင်သည့် ကြည်းကြောင်းဖြင့် ချီတက်လာခဲ့သည်။

၎င်း၏ စစ် ကြောင်း အတွက် ၁၂ ရက်မှ ၁၅ ရက်စာအထိ လောက်ငှမည့် ရိက္ခာများကို ရနိုင်သမျှ ဝန်တင်တိရစ္ဆာန်များ၊ လှည်းများဖြင့် သယ်ဆောင်နိုင်သမျှ တင်လာခဲ့သည်။ အိန္ဒိယမှာရှိစဉ် အရာရှိများ၊ စစ်သည်များ အတွက် ပေးထားသည့် အစားအသောက်နှင့် အဖျော်ယမကာများ၊ အသေးအဖွဲ ဇိမ်ခံပစ္စည်းများကို ထားရစ်ခဲ့ရသည်။ (ထိုဇိမ်ခံပစ္စည်းများ သယ်ဆောင်မည် ဆိုက နည်းနည်း နောနော မဟုတ်၊အတော်လေးကို များပြားလှ‌ ပေသည်။ ဥပမာအားဖြင့် ၁၈၄၀ ပြည့်နှစ် အာဖဂန်နစ္စတန် စစ်ပွဲအတွင်း အရာရှိတဦး၏ ဖွင့်ဟချက်အရ ၎င်းတို့ တပ်ရင်း၏ ထမင်းစားဆောင်အတွက် အကောင်းစား မနီလာ ဆေးလိပ်များကို ကုလားအုတ် နှစ်ကောင်စာအပြည့် တင်ဆောင်လာခဲ့ဖူးသည်ဟု သိရသည်။)

ကမ်းဘဲလ် ၏ စစ်ကြောင်းသည် လှိုင်မြစ်နှင့်အပြိုင် ချီတက်ပြီးနောက် ဧရာဝတီမြစ်ကြောင်းအတိုင်း ဆက်လက် လိုက်ပါသွားရန်ဖြစ်ပြီး၊ ဓနုဖြူမြို့သို့ မရောက်မီ ရေကြောင်းမှ ချီတက်လာ‌ သော စစ်ကြောင်းနှင့် ပူးပေါင်းရန် ဖြစ်သည်။ ဗိုလ်မှူးချုပ် ဝီလပ်ဘီကော့တွန် ကွပ်ကဲသော ထိုရေကြောင်းချီစစ်ကြောင်းတွင် ဗြိတိသျှ ခြေလျင်တပ်သား ၈၀၀၊ စစ်ဗာရီ တပ်ရင်းငယ်တခုနှင့် စစ်ရေယာဉ် အစီး ၆၀ ဖြင့် တင်ဆောင်လာသော အင်အားပြင်း ထုထည်ကြီးမားသည့် အမြောက်ကြီးတပ်ခွဲများ ပါဝင်သည်။

ရေတပ်ဗိုလ်ကြီး အလက်ဇန်းဒါး က ယင်းတို့ကို ကွပ်ကဲပြီး ‘ဆက်တလိုက်တ်’ ၊ ‘ဒိုင်ယာနာ’ နှင့် ‘ပရင့်စ်အော့ဖ်ဝေးလ်စ်’ စသည့် စစ်သင်္ဘောကြီးများနှင့် အခြားသော စစ်ရေယာဉ်ငယ် အမြောက်အမြားက ဝန်းရံစောင့်ရှောက် လိုက်ပါလာခဲ့ကြသည်။

ဗိုလ်မှူးကြီး ဆေးလ် ကွပ်ကဲသော တတိယမြောက် စစ်ကြောင်းမှာမူ ရန်ကုန်မြို့၏ အနောက်ဘက် မိုင် ၁၀၀ ခန့်အကွာတွင်ရှိသော ပုသိမ်မြို့သို့ ရေကြောင်းခရီးဖြင့် သွားရောက်သိမ်းပိုက်ရန် ဖြစ်သည်။ ထို့နောက် ပုသိမ် တွင် တပ်စိပ်ငယ်တခုကို ချန်ထားခဲ့ကာ ဓနုဖြူမြို့သို့ ရောက်ရှိနိုင်ရန်အတွက် ရွှံ့နွံထူထပ်သော မြစ်ဝကျွန်းပေါ်ဒေသကို ဖြတ်ကျော်လျက် အရှေ့မြောက်ဘက်သို့ မိုင် ၆၀ ခန့် ကုန်းကြောင်းခရီးဖြင့် ချီတက်နိုင်မည့် ကုန်းလမ်းပို့ဆောင်ရေးယာဉ် သို့မဟုတ် တိရစ္ဆာန် အလုံအလောက်ကို စုဆောင်းရန် ကြိုးပမ်းရမည် ဖြစ်သည်။

ကမ်းဘဲလ် ၏ စစ်ကြောင်းသည် အင်ပါယာတခုလုံးကို နောက်ဆုံးတွင် သိမ်းပိုက်ရရှိတော့မည်ဟူသော ကြီးမားသည့် မျှော်လင့်ချက်များဖြင့် ဖေဖော်ဝါရီလ ၁၁ ရက်နေ့တွင် စတင်ချီတက်ခဲ့သည်။ ၎င်းတို့သည် လှိုင် မြစ် သို့ မည်သည့်အတားအဆီးမျှမရှိဘဲ ရောက်ရှိခဲ့ကြပြီး မြစ်ကြောင်းအတိုင်း ဆန်တက်လိုက်ပါလာသည့် လှေများပေါ်မှ ရိက္ခာများကို ရိက္ခာတင်လှည်းများပေါ်သို့ ပြန်လည်ဖြည့်တင်းခဲ့ကြသည်။

သို့သော် ကမ်းဘဲလ်သည် ကော့တွန် ၏ စစ်ကြောင်းနှင့် ဆုံတွေ့ရန်အတွက် ဓနုဖြူမြို့အောက်ဘက်ရှိ ဧရာဝတီမြစ်ဝှမ်းသို့ ရောက်ရှိမည့် အနောက်ဘက်မျက်နှာစာသို့ ကြိုတင်စီစဉ်ထားသည့်အတိုင်း လှည့်ထွက်ရမည့်အစား မြောက်ဘက်သို့ ဆက်လက်ချီတက်ခဲ့သည်။ သူသည် ဓနုဖြူမြို့၏ အရှေ့ဘက်ကို ဖြတ်ကျော်ကာ နောက်ဆုံးတွင် ဓနုဖြူမြို့အထက် မိုင်ငါးဆယ်ခန့်အကွာရှိ သာရဝေါ သို့ မတ်လ ၂ ရက်နေ့တွင် ရောက်ရှိခဲ့သည်။

သူသည် ဤနေရာမှနေ၍ ပြည်မြို့သို့ နောက်ထပ် မိုင်တရာခန့် ဆက်လက်ချီတက်ရန် ရည်ရွယ်ထားပြီး၊ လမ်းခရီးတစ်နေရာရာတွင် ကော်တွန် ၏ ရေကြောင်းချီစစ်ကြောင်းတို့ လာရောက်ပူးပေါင်းလိမ့်မည်ဟု မျှော်လင့်ထားခဲ့သည်။

ထိုအတောအတွင်း ကော်တွန် ၏ တပ်ဖွဲ့များသည် လှိုင်မြစ်နှင့် ပန်းလှိုင်မြစ်များအတိုင်း အထက်သို့ ဖြည်းညှင်းစွာ ဆန်တက်လာခဲ့ပြီး၊ လမ်းခရီးတလျှောက်တွင် ရန်သူ့တပ်ဖွဲ့များနှင့် ဟိုတစ်စ သည်တစ်စ ရင်ဆိုင်တိုက်ခိုက်ခဲ့ရသည်။ ပန်းလှိုင်ရွာရှိ အခိုင်အမာ ဆောက်လုပ်ထားသော ခံတပ်ကြီးတစ်ခုကိုမူ ပြင်းထန်စွာ အပြန်အလှန် တိုက်ခိုက်ပြီးနောက် သိမ်းပိုက်နိုင်ခဲ့ပြီး၊ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၇ ရက်တွင် ဧရာဝတီမြစ်ဆုံသို့ ရောက်ရှိခဲ့သည်။

ဤနေရာတွင် ရေပြင်တိမ်လွန်းသဖြင့် အလေးချိန်စီးသော စစ်သင်္ဘောကြီးများ သောင်တင်ကုန်ကြရာ ‘ဒိုင်ယာနာ’ သင်္ဘောနှင့် အမြောက်တင်လှေငယ်များပေါ်မှ အထုပ်အပိုး ကုန်စည်များကို ပြန်လည်ချချခဲ့ရသည်။ ဗြိတိသျှစစ်သည်များနှင့် ရေတပ်သားများ ထိုသို့ အလုပ်ရှုပ်နေစဉ်အတွင်း မြန်မာ့တိုက်လှေတပ်စုတစ်စုက ဝင်ရောက်တိုက်ခိုက်ခဲ့သော်လည်း ၎င်းတို့ကို မောင်းထုတ်နိုင်ခဲ့သည်။

ထို့ပြင် ဗြိတိသျှ အမှတ် ၈၉ ရေတပ်မဟာမှ စစ်သည်တပ်ခွဲ နှစ်ခွဲသည် ကုန်းပေါ်သို့ တက်ရောက်ကာ မြန်မာတို့၏ ကင်းစခန်းတခုကို တိုက်ခိုက်မောင်းထုတ်ခဲ့ပြီး မြန်မာစစ်သည်အချို့ကို သုတ်သင်ကာ သုံ့ပန်းတစ်ဦးကိုလည်း ဖမ်းဆီးခေါ်ဆောင်လာခဲ့သည်။

မတ်လ ၅ ရက်နေ့ ရောက်မှသာ ဗြိတိသျှစစ်ရေယာဉ်စု၏ နောက်ဆုံးသင်္ဘောသည် ဧရာဝတီမြစ်မကြီးထဲသို့ ဝင်ရောက်နိုင်ခဲ့ပြီး၊ နောက်တနေ့တွင်မူ ဓနုဖြူမြို့ရှိ အဖြူရောင်စေတီတော် (ဓနုဖြူ မဟာကရုဏာဘုရား) ၏ အောက်ဘက် နှစ်မိုင်ခန့်အကွာတွင် နေရာယူ တပ်စွဲလိုက်ကြလေသည်။

Address

Calgary, AB

Website

Alerts

Be the first to know and let us send you an email when Yawnathan Online posts news and promotions. Your email address will not be used for any other purpose, and you can unsubscribe at any time.

Shortcuts

Share

Category