Yawnathan Online

Home
Canada
Calgary, AB
Yawnathan Online

Myanmar and World News presented by Yawnathan Friends

01/10/2026

💚အမေရိကန်အာကာသအေဂျင်စီ နာဆာ၏ အာကာသအဖွဲ့ဝင်တဦး နိုင်ငံတကာအာကာသ စခန်းတွင် အရေးပေါ်ကျန်းမာရေးဝန်ဆောင်မှု လိုအပ်လာခြင်း💚

💦အမေရိကန်အာကာသအေဂျင်စီ၏ သမိုင်းတွင် ပထမဆုံးအကြိမ် နိုင်ငံတကာအာကာသစခန်းတွင်း၌ အရေးပေါ် လူနာပေါ်ပေါက်ခဲ့ပါတယ်။ မကြာမီက လွှတ်တင်ခဲ့သော အဖွဲ့-၁၁မှ အာကာသအဖွဲ့ဝင် တယောက်သည် အရေးပေါ်ဝေဒနာခံစားမှုကြောင့် အဖွဲ့ကို လုပ်ငန်းဆောင်တာများမှ ရပ်ဆိုင်းခဲ့ပါတယ်။

💦နာဆာအုပ်ချုပ်ရေးမှူး ဂျာရက် အိုက်ဇမင်း ( Jared Isaacman)က ကြာသာပတေးနေ့ သတင်းမီဒီယာရှင်းလင်းပွဲ၌ ထုတ်ဖေါ်ပြောဆိုရာတွင် အဖွဲ့-၁၁ (Crew-11)သည် ဖေဖေါ်ဝါရီလ အပြန်ခရီးစဥ်မတိုင်မီအထိ မိမိမစ်ရှင်၏ လုပ်ငန်းများကို ဆက်လုပ်တော့မည် မဟုတ်ကြောင်း၊ နောက် ၄၈-နာရီအတွင်း ဘေးကင်းရန်ကင်း အိမ်ပြန်ဆင်းနိုင်မည့် ခရီးလမ်းကို တွက်ထုတ် စီစဥ်မည်ဖြစ်ကြောင်း အသိပေးပါတယ်။ “အဖွဲ့-၁၁ အိမ်ကိုပြန်မလာနိုင်သေးခင် သူတို့အတွက် အကောင်းဆုံးဖြစ်အောင် ကျွန်တော် ဆုံးဖြတ်လိုက်ရတာပါ”
အဖွဲ့ဝင်တဦးသည် ကျန်းမာရေးကြောင့် အမှားအယွင်းဖြစ်နေသည့်အတွက် လေဟာနယ် လမ်းလျှောက်ခြင်းကို ပယ်ဖျက်လိုက်ရကြောင်း နာဆာအရာရှိများက ပြောကြားပြီး၊ နောက်တရက်တွင် အခုလို ကြေညာချက်ထွက်ပေါ်ခြင်းပါ။ အဖွဲ့-၁၁တွင် အာကာသမောင်/မယ် ၄-ဦးဖြင့် ဖွဲ့စည်းခဲ့ပါတယ်။ နာဆာ၏ ဇီနာကဒ်မဲင် နှင့် မိုက်ဖင့် ( Zena Cardman and Mike Fincke)၊ ဂျပန်အာကာသမောင် ကိမိရ ယူအိ (Japanese astronaut Kimiya Yui)၊ ရုရှားအာကာသမောင် အိုလေ့ ပလေ့တိုနိုဗ်(Russian cosmonaut Oleg Platonov) တို့ဖြစ်ပါတယ်။ ကဒ်မဲင် နှင့် မိုက်ဖင့် တို့ဟာ လေဟာနယ်လမ်းလျှောက်ခြင်း လုပ်ဖို့ တာဝန်ပေးခံထားသူများ ဖြစ်ပါတယ်။ အနာဂတ်မှာ ဆိုလာပြားများကို ထပ်မံတပ်ဆင်ခြင်းဖြင့် နိုင်ငံတကာအာကာသစခန်းကို စွမ်းအားတိုးပေး‌ရေး ကြိုတင်လေ့ကျင့်ခန်းဖြစ်ပါတယ်။ ထိုအဖွဲ့ကို မကြာခင်ကလေးတင်က ရောက်လာတဲ့ ဂျပန်အာကာသမောင် ကိုအိချိ ဝါကာတာနဲ့ ၂၀၂၅ခု နိုဝင်ဘာလက ရုရှား အာကာသယာဥ် ဆိုယုဇ်နဲ့ ရောက်နေတဲ့ နာဆာအာကာသမောင် ခရစ် ဝီလီယံတို့ဖြင့် ပူးပေါင်းထားပါတယ်။

💦အိုက်ဇမင်းက နိုင်ငံတကာအာကာသစခန်းတွင် အမေရိကန်တယောက် ကျန်စေချင်တာကြောင့် ခရစ် ဝီလီယံကို အပြန်ခရီးတွင် ချန်ရစ်ခဲ့မှာဖြစ်ကြောင်း ရှင်းလင်းပါတယ်။ မိုက်ဖင့်သည် အာကာသစခန်းသို့ ၄-ကြိမ်မြောက်ရောက်ရှိသူဖြစ်ပြီး၊ ဂျပန်အာကာသမောင် ယူအိက နှစ်ကြိမ် ရှိပါပြီ။ နိုင်ငံတကာ အာကာသစခန်းတွင် နောက်ကျန်လူများကတော့ ရုရှားမှ ဆာဂီ မီကို နဲ့ ဆာဂီ ကဒ်ရှဗာကော့( Russia’s Sergei Mikaev and Sergei Kud-Sverchkov)တို့ ဖြစ်ကြပါတယ်။ သူတို့က ဆိုယုဇ်အာကာသယာဥ်နဲ့ နိုဝင်ဘာလက ရောက်လာပြီး ၈-လကြာနေကြမှာဖြစ်ပါတယ်
အရေးပေါ်ကျန်းမာရေးလိုအပ်သူသည် မည်သူမည်ဝါဖြစ်ကြောင်း မထုတ်ဖေါ်ခဲ့သော်လည်း နာဆာ၏ ကျန်းမာရေးအရာရှိချုပ် ဒေါက်တာ ဂျိမ်းစ် ပို့လ်ခ်က ထိုသူတွင် လောလောဆယ်ကျန်းမာရေး ဆိုးဆိုးရွားရွား မခံစားရသေးကြောင်း နှင့် အိမ်မပြန်ခင် အခြားအဖွဲ့ဝင်များက စောင့်ရှောက်ထားမှာ ဖြစ်ကြောင်းဆိုပါတယ်။ ကျန်းမာရေးခံစားရမှုသည် လေဟာနယ်လမ်းလျှောက်ခြင်းကြောင့် မဟုတ်သလို အခြားလုပ်ငန်းဆောင်တာများ ဆောင်ရွက်မှုနှင့်လည်း လုံးဝ မသက်ဆိုင်ပါကြောင်း ထပ်‌လောင်း ပြောကြားပါတယ်။ “ကမ္ဘာ့ဆွဲငင်အား မိုက်ကရိုဘဲရှိတဲ့ ခက်ခဲတဲ့ နေရာရောက်နေလို့ အရေးပေါ်ကျန်းမာရေး ပြဿနာဖြစ်မို့များပါတယ်” အသေးစိတ်ကို မပြောပါ။

💦နာဆာအရာရှိများက မှတ်ချက်ပြုရာတွင် နေမကောင်းထိုင်မသာဖြစ်နေသော အာကာသအဖွဲ့ဝင်ကို ကမ္ဘာမြေမပြန်ခင် တည်တည်ငြိမ်ငြိမ်နေထိုင်နိုင်ရန် အထူးစောင့်ရှောက်မှု ပေးရန်မလိုကြောင်း၊ ပြန်ခေါ်ရေးအစီအစဥ်ကို အဆုံးသတ်‌ရေးဆွဲနေကြောင်း ဆိုပါတယ်။ နာဆာသည် မည်သို့သော အခါကမှ အာကာသအဖွဲ့သားကို ကျန်းမာရေးကြောင့် ပြန်မခေါ်ခဲ့ဘူးသော်လည်း ပြန်ခေါ်ယူရေးစီမံချက်ကို အာကာသစခန်းသွား ခရီးစဥ်တိုင်းတွင် ထည့်သွင်းရေးဆွဲထားပါတယ်။ ပြန်ခေါ်ယူရေးအာကာသယာဥ်ကိုလည်း အရန်သင့်ပြင်ဆင်ထားပါတယ်။
“ကျွန်တော်တို့ လက်ရှိမြေပြင်ဆင်းသက်ရေးနေရာများရှိ အကောင်းဆုံးဖြစ်နိုင်ချေနေရာကို ရှာဖွေနေပါတယ်၊ မည်သည့်နေရာသည် အဖွဲ့-၁၁အတွက် အမြန်ဆုံး အရေးပေါ်ဆင်းသက်နိုင်ရာကို စူးစမ်းနေပါတယ်” “ ကျွန်တော်တို့ရဲ့ အာကာသမောင်-မယ်တွေကို ဘေးကင်းလုံခြုံရေး အခုလိုမြန်မြန်ဆန်ဆန်လုပ်နိုင်တာကို အေဂျင်စီတဖွဲ့လုံးအတွက် ဂုဏ်ယူရပါတယ်” နာဆာအကြီးအကဲက ဆိုပါတယ်။

💦နာဆာအုပ်ချုပ်ရေးမှူးက “ယခုအရေးပေါ်ကျန်းမာရေးဖြစ်ပေါ်မှုကို အာကာသအေဂျင်စီက အလေးအနက်ထားတယ်။ ပထမဦးဆုံး ပြန်လည်သယ်ယူရေး အစီအစဥ်ဖြစ်လာပါတယ်” ယခင် အာကာသမောင်မယ်များသည် နားကိုက်ခြင်း၊ သွားကိုက်ခြင်းသာ ရှိခဲ့ပြီး၊ ယာဥ်ပေါ်မှာပဲ အချင်းချင်း ကုသပေးခဲ့ပါတယ်။ သို့လင့်ကစား ဒေါက်တာပို့လ်က အားပြုပြောသည်မှာ အာကာသအဖွဲ့ဝင်သည် ချက်ခြင်းလက်ငင်း ဆေးကုသရန် မလိုသေးကြောင်း အလျင်အမြန် ပြန်လည်သယ်ယူ‌ရေး အစီအစဥ်သည် အန္တရာယ် ရှိနိုင်ကြောင်းဆိုတယ်။ “အာကာသအဖွဲ့ဝင်သည် လုံးဝ တည်ငြိမ်ပါကြောင်းနှင့် သူ့အနေဖြင့် အချိန်ဇယားနှင့် လုပ်ငန်းဆောင်တာများကို အလွန်အကြူးပြောင်းလဲဖို့လိုသည်ဟု မမြင်မိကြောင်း” ထပ်မံဆိုတယ်။

💦အာကာသအဖွဲ့-၁၁ သည် ၂၀၂၅ခုနှစ် ဩဂုတ်လ-၁ရက်နေ့က နိုင်ငံတကာအာကာသစခန်းသို့ ဆိုက်ရောက်ပြီး၊ လာမည့်ဖေဖေါ်ဝါရီလကုန်တွင် တာဝန်ပြီးဆုံးမည်ဖြစ်ပါတယ်။ ၆-လကြာနေဖို့ ကြံရွယ်ထားကြပါတယ်။ အဖွဲ့ဝင် ၄-ဦးပါ အဖွဲ့-၁၁သည် ဖေဖေါ်ဝါရီလ -၁၅ရက်နောက်ပိုင်း စပေ့စ်အိက်ခ် ဒရက်ဂွန်ကက်ပ်ဆူ: (Space-X Dragon Capsule)ဖြင့် တက်လာမည့် အဖွဲ့-၁၂ထံ တာဝန်လွှဲပြီးနောက် ပြန်လည်ထွက်ခွာဖို့ မူလက စီစဥ်ထားပါတယ်။ အိုက်ဇ်မင်းက အဖွဲ့-၁၂ကို ‌ရှေ့တိုးထွက်ခွာရန် ဆုံးဖြတ်ခြင်းသည် ယခုလာမည့် ဖေဖေါ်ဝါရီ -၂၀၂၆ လကမ္ဘာသွား အာတဲမ်မစ်ခရီးစဥ်-၂ကို မထိခိုက်ကြောင်း၊ ခရီးစဥ်နှစ်ခုသည် စီမံချက်သီးခြားစီဖြစ်ကြောင်း၊ အာတဲမ်မစ်ခရီးစဥ်ကို အချိန်ဇယားအတိုင်း လွှတ်တင်ဖို့ ပြဿနာမမြင်ကြောင်း၊ ယင်းအာတဲမ်မစ်ခရီးစဥ်-၂သည် ၁၉၇၂-ခုနှစ် ကတည်းက လကမ္ဘာသွားခရီးစဥ်များ ရပ်သွားပြီး‌နောက် ပထမဆုံး လူလိုက်ပါမည့် ခရီးစဥ်ဖြစ်ကြောင်း သတင်းမီဒီယာများ အမေးကို အဖြေပေးပါတယ်။

💦ထိုအတောအတွင်း နိုင်ငံတကာအာကာသစခန်းသည် အချိန်တိုင်း အာကာသယာဥ်မှူးများ ရှိနေရန်လိုအပ်ပါတယ်။ စခန်းထိန်းသိမ်းရေး၊ ပြုပြင်ရေး၊ အသွင်ကွဲသောဓါတ်ခွဲစမ်းသပ်မှုများကို ဆက်လက်လုပ်ဆောင်နေရေး၊ စခန်းအသက်ဆက်နေရန် စီမံရေးနှင် လေဟာနယ်လမ်းလျှောက်ခြင်း (Space Walk) လုပ်ဆောင်ကွက်များကဲ့သို့သော ဝတ္တရားများသည် စက်တခုတည်းအားကိုးဖြင့် (Automation) ထားခဲ့၍ မရသေးပါ။ လူက မျက်မြင်ကိုယ်တွေ့ရှိနေမှ လုံလုံခြုံခြုံ နှင့် သိပ္ပံဆိုင်ရာ ရလဒ်များကို သေသေချာချာ ရရှိပါမယ်။ ယခုမတိုင်မီအထိတော့ အာကာသစခန်းမှ အချိန်မတိုင်မီ ပြန်လည်ထွက်ခွာသည့် အမှုအခင်းမဖြစ်ပွားခဲ့သော်လည်း လေဟာနယ်လမ်းလျှောက်ခြင်းကိုဖြင့် နှစ်ကြိမ် ပယ်ဖျက်ခဲ့ကြပြီး ဖြစ်ပါတယ်။ ပထမအကြိမ်မှာ ၂၀၂၁-ခုနှစ်တွင် အာကာသမောင် မတ်ခ် ဗန်ဒါ ဟေး (Mark Vande Hei) အကြောညပ်သွားသောကြောင့် ပယ်ဖျက်ခဲ့ရသလို ၂၀၂၄-ခုနှစ်တွင် နောက်ဆုံးမိနစ်မှာ အာကာသ‌မောင်က ကိုယ်လက်မအီမသာဖြစ်လို့ မလုပ်ဖြစ်ခဲ့ပါ။ နိုင်ငံတကာ အာကာသစခန်းကို ၂၀၃၀-ခုနှစ်နောက်ပိုင်း သို့မဟုတ် ၂၀၃၁-ခုနှစ် အစပိုင်းမှာ ပတ်လမ်းမှ ‌အောက်ကို ဆွဲချဖို့ စပေ့အိပ်ခ် (Space X) နဲ့ ချိတ်ဆက်ထားပါတယ်။ ရည်ရွယ်ချက်က သမုဒ္ဒရာရေပြင်ပေါ် ဘေးကင်းရန်ကင်း ပြန်လည်ဝင်ရောက်နိုင်ရန်ဖြစ်ပါတယ်။

😐ယိမ်းဖိုး(စက်မှု)

01/10/2026

နှစ်ဆယ်ရာစုနှစ် အကျော်ကြားဆုံး တရားခွင်များ (၄)
*************

ရထားပေါ် ရန်ပွဲမှသည့် ကမ္ဘာကျော်သည် အထိ ဖြစ်ခဲ့ရသော အမှု (၃)

တရားခံဖက်က သက်သေ များကို ခေါ်ရမည့် အလှည့် ရောက်သည့် အခါတွင်တော့ စကာ့တ်ဘိုရို အမှုတွဲပါ တရားခံ ခြောက်ဦးကို ခေါ်ယူ ခဲ့သည်။ ဝီလီ ရော်ဘင်ဆန်က အခင်းဖြစ်သည့် နေ့တွင် သူသည် ကာလသား ရောဂါ ဖြစ်နေ၍ ၊ တောင်ဝှေး မပါဘဲ လမ်းပင် မလျှောက် နိုင်အောင် အားနည်းနေကြောင်း၊ ထို့အတွက် တွဲ တ တွဲ မှ တွဲ တ တွဲ သို့ ခုန်ကူးဖို့ ဆိုသည်မှာ မည်သို့မျှ မဖြစ်နိုင်ကြောင်း ထွက်ဆိုသွားခဲ့သည်။

တရားလို ရှေ့နေ နိုက် သည် ဟေးဝပ် ပက်တာဆန် အား ပြန်လှန် မေးခွန်းထုတ်ရာ တွင် အကျပ်အတည်း နှင့် ကြုံလာရသည်။ ရထားပေါ် ပါလာပုံ ပါလာနည်း နှင့် ပတ်သက်၍ ထွက်ဆိုချက်ကို မည်သို့မျှ ယိမ်းယိုင်သွားအောင် လုပ်၍ မရ ဖြစ်လာသည်။ "စကော့တ်ဘိုရို မှ မင်းကို ရုံးတင် စစ်ဆေးခဲ့ပြီး ပြီ မဟုတ်လား" ဟု မေးသည်။ ပက်တာဆန် မှ "ကျွန်တော် အမှု ဆင်ခံရတာပါ"၊ "အဲလို ဖြေဖို့ ဘယ်သူက သင်ပေးတာလဲ"၊ "ကျွန်တော် ဖာ ကျွန်တော် ပြောတာပါ"

ဘိတ်စ် နှင့် ပရိုက်စ် တို့၏ ခရီးဖေါ် ဖြစ်သည့် လက်စတာ ကာတာ သည် တရားခံ အကျိုးဆောင် များ အတွက် အံ့အားသင့်စရာ ကောင်းလှသည့် သက်သေတဦး ဖြစ်လာခဲ့သည်။ သူသည် တယောက်နှင့် တယောက် ထိုးကြကြိတ်ကြ ဖြစ်လာချိန်တွင် ပထမဦးဆုံး ရထားပေါ်မှ ခုန်ချသူ ဖြစ်လာသည်။ ပရိုက်စ် ၏ ထွက်ဆိုချက်ထဲတွင် အခင်း မဖြစ်မီကတည်းက တွေ့ခဲ့သည် ဆိုသည်ကို ငြင်းဆိုထားပြီး ဖြစ်သည်။

သို့သော် ကာတာ က သူ နှင့် ပရိုက်စ်၊ ဘိတ်စ် နှင့် ပရိုက်စ် ၏ ရည်းစား ဖြစ်သူ ဂျက် တေလာ တို့နှင့် ဟန့်စ်ဗီးလ် ရှိ အိုးမဲ့ အိမ်မဲ့များ ခိုနားရာ စခန်းတွင် ချာတာနူးဂါး သို့ မသွားခင်ကတည်းက တွေ့ဆုံခဲ့ပြီး ဖြစ်ကြောင်း၊ ထိုညက သူ နှင့် ဘိတ်စ်၊ ပရိုက်စ် နှင့် ကာတာ တို့ ကာမ ဆက်ဆံ မှု ပြုလုပ်ခဲ့ကြောင်း အစစ်ခံခဲ့သည်။

တရားခံဘက်မှ နောက်ဆုံးသက်သေဖြစ်သူ ရူဘီဘိတ်စ် ရုံးတော်သို့ ရောက်ရှိလာပုံသည် ဟောလိဝုဒ်ရုပ်ရှင်ကားဟောင်းတစ်ခုထဲမှ ဇာတ်ဝင်ခန်းတစ်ခု အလား ထင်မှတ်ရလောက်အောင်ဆန်းကြယ်လှသည်။ ဘိတ်စ်သည်အမှု မစတင်မီ လပေါင်း အတန်ကြာ ထူးထူးဆန်းဆန်း ပျောက်ဆုံးနေခဲ့သည်။ လီဘိုးဝစ် သူ့ဖက်မှ သက်သေ ခေါ်စရာ မရှိတော့ဟု ဆိုကာ အသိပေးရန် တရားသူကြီး ထိုင်နေရာ စင်မြင့်သို့ ချဉ်းကပ်သွားပြီး တရားခွင်ကို ခေတ္တ ရပ်နားပေးဖို့ တောင်းဆိုခဲ့သည်။ မိနစ် အနည်းငယ် အကြာတွင် အမျိုးသား အစောင့် တပ်ဖွဲ့ဝင်တဦးက တရားရုံး၏ နောက်ဖက် တံခါးကို ဖွင့်ပေးသံ ကြားလိုက်၍ ကြည့်လိုက်ကြရာ ရူဘီ ဘိတ်စ် ဖြစ်နေ၍ အားလုံး အံ့အားတသင့် ဖြစ်သွားကြသည်၊ တရားလို ရှေ့နေ နိုက် သည်လည်း စိတ်ပျက်လက်ပျက် ဖြစ်သွားသည်ကို အတိုင်းသား တွေ့မြင်လိုက်ကြရသည်။

ဘိတ်စ်က ပထမ တရားခွင် တွင် သူမ ထွက်ဆိုခဲ့မှု များ ကြောင့် စိတ်မချမ်းမသာ ဖြစ်ခဲ့ရပြီး အပြစ်ရှိသလို ခံစားခဲ့ရသည်ဟု ယခုတကြိမ်တွင် ထွက်ဆိုလာခဲ့သည်။ နယူးယောက်ရှိ နာမည် ကျော် တရားဟောဆရာ ဟာရီ အီမာဆန် နှင့် တွေ့ဆုံခဲ့ရာမှ သူ၏ အကြံပေးချက် အတိုင်း နယူးယောက်မှ ပြန်လာခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်ဟု ဖြစ်ပျက်ခဲ့သည်များကို အမှန် အတိုင်း ထွက်ဆိုလာခဲ့သည်။

ဘိတ်စ်က ဂျုရီများအား သူမကို အဓမ္မ ပြုကျင့်ခဲ့မှု မရှိခဲ့ဟု ပြောပြခဲ့သည်။ ထိုင်နေကြသည့် တရားခံများသည် မိမိအား လက်ဖျား နှင့် ပင် မတို့ခဲ့၊ သူတို့ နှင့်လည်း စကားစမြည်ပင် မပြောခဲ့ပါဟု ဆိုလာသည်။ ယခုလို လိမ်ညာ စွပ်စွဲဖို့ ပရိုက်စ်က အကြံပေးခဲ့ခြင်း ဖြစ်ပြီး သို့မှသာ ကိုယ်ကျင့်တရား ပျက်ယွင်းမှု ဆိုကာ Mann Act နှင့် အရေးယူခံရမည် မဟုတ်တော့ဟု ပြောလာ၍ ဖြစ်သည်ဟု ထွက်ဆို ခဲ့သည်။

ဘိတ်စ် ကို ပြန်လှန် စစ်ဆေးခွင့် ရလာသည့် အခါတွင်တော့ တရားလို ရှေ့နေ နိုက်က သူမ၏ ထွက်ဆိုချက်ကို ချေဖျက်ရန် ကြိုးစားလာခဲ့သည်။ သူမ၏ ပထမ တရားခွင် အတွင်း ထွက်ချက်များ နှင့် ယခု ကွဲလွဲနေသည်များကို ထောက်ပြပြီး၊ အဝတ်သစ် အစားသစ်များ နှင့် တောက်တောက်ပြောင်ပြောင် ဖြစ်လာခြင်းသည် ကွန်မြူနစ် ပါတီ၏ လက်ဆောင်များ ရနေသလား ဟု စောင်းပါးရိပ်ခြေ ပြောဆိုလာခဲ့သည်။

အပြီးသတ် လျှောက်လဲချက်ပေးမှုများအတွင်း ရှေ့နေချုပ် နိုက် ကို ကူညီပြီး တရားလိုဘက်မှ လိုက်ပါဆောင်ရွက်ခဲ့သည့် ဝိတ်ဒ် ဝရိုက် ၏ လျှောက်လဲချက်မှာ အငြင်းပွားဖွယ်ရာ အကောင်းဆုံး ဖြစ်လာခဲ့သည်။ ၎င်း၏ စကားတခွန်းကြောင့် တနိုင်ငံလုံးရှိ ဂျူး ထောင်‌ ပေါင်းများစွာ လမ်းပေါ်ထွက် ဆန္ဒပြသည်အထိ ဖြစ်သွားခဲ့ရသည်။ ဝရိုက် က ဂျူရီများအား 'ဒီအမှုမှာ တရားမျှတမှုကို နယူးယောက်က ဂျူးတွေရဲ့ ပိုက်ဆံနဲ့ ဝယ်ယူခွင့် ပေးတော့မှာလား' လို့ မေးခွန်းထုတ်ခဲ့ခြင်း ကြောင့်ပင် ဖြစ်သည်။

ထိုစကားကို ကြားလိုက်ရသည့် အခါတွင်တော့ လီဘိုးဝစ်သည် ချက်ခြင်းလို ထပြီး တရားမဝင်တော့သော တရားခွင် mistrial အဖြစ် ဆက်လက် မစစ်ဆေးတော့ရန် တောင်းဆိုလာခဲ့သည်။ ၎င်း၏ တင်ပြချက်ကို ပယ်ချခံခဲ့ရသည်။ နိုက် သည်လည်း သူ့ လုပ်ဖေါ်ကိုင်ဖက်၏ ဂျူး ဆန့်ကျင်ရေး စကား များ ဆွဲထုတ်လာ၍ အရှက်ရသွားခဲ့သည်။ ၎င်း၏ အပြီးသတ် လျှောက်လှဲချက်ထဲတွင် "ဂျုရီ လူကြီးများ အနေဖြင့် စီရင်ချက် ချတဲ့ အခါမှာ လူမျိုးရေး မုန်းတီးမှု၊ ဘာသာ အယူဝါဒ အပေါ် အခြေခံပြီး မဆုံးဖြတ်စေလိုပါဘူး" ဟု ထည့်သွင်း ပြောဆိုခဲ့ရသည်။ သို့သော် နိုက် သည်လည်း ကျင့်ဝတ်စံနှုန်းများကို လိုက်နာ စောင့်ထိန်းတတ်သူ မဟုတ်ပေ၊ ဟေးဝုဒ် ပက်တာဆန် ကိုပင် "ဟိုအရာ" ဟု ခေါ်ဝေါ် သုံးနှုန်းခဲ့သည်။

လီဘိုးဝစ်သည် ၎င်း၏ အပြီးသတ်လျှောက်လဲချက်တွင် ပရိုက်စ် ၏ စွပ်စွဲချက်မှာ ကိုယ်ကျင့်တရားပျက်ပြားနေသော အမျိုးသမီးတစ်ဦး၏ 'ယုတ်ညံ့သော၊ စက်ဆုပ်ရွံရှာဖွယ်ကောင်းသော၊ မဆင်မခြင် စော်ကားပြောဆိုထားသော မုသားစကား' သာဖြစ်သည်ဟု ပြောဆိုခဲ့သည်။ ဘုရားသခင်ထံ ဆုတောင်းသည့် စကားဖြင့် နိဂုံးချုပ်ခဲ့ပြီး၊ ဂျူရီလူကြီးများအနေဖြင့် 'အပြစ်မရှိကြောင်း လွှတ်ပေးရန် သို့မဟုတ် လျှပ်စစ်ကုလားထိုင်ဖြင့် သေဒဏ်ပေးရန်' တခုခု ပြတ်ပြတ်သားသား ဆုံးဖြတ်ချက်ချပေးဖို့ တောင်းဆိုသွားခဲ့သည်။

တရားသူကြီး ဟော်တွန် မှ နှစ်ဖက် လျှောက်လှဲချက်များ ပြီးဆုံးသွားသည့် အခါ တရားသဖြင့် စီရင် ဆုံးဖြတ်ဖို့သည် ဂျူရီများ၏ အလုပ် ဖြစ်ပြီး ရှေ့နေများ၏ နည်းဗျူဟာများ နောက် လိုက်ပြီး မဆုံးဖြတ်မိဖို့ သတိပေးစကား ပြောခဲ့သည်။ ၁၉၃၃ ဧပြီ ၈ ရက် နေ့တွင် ဟေးဝုဒ် ပက်တာဆန်၏ အမှု ကို စီရင် ဆုံးဖြတ်ဖို့ ဂျူရီများ ဆွေးနွေးနိုင် ရန် ဂျုရီ ခန်း ထဲသို့ စေလွှတ်ခဲ့သည်။

နောက်တနေ့တွင် ဂျုရီများ ဂျူရီခန်းထဲမှ ရီရီမောမော နှင့် ထွက်လာကြသည်။ ဤသည်ကို ကြည့်ပြီး တရားခံ အကျိုးဆောင် အဖွဲ့က ၎င်းတို့၏ အမှုသည် လွတ်ဖို့ များနေပြီဟု ယူဆလာကြသည်၊ သို့သော် ၎င်းတို့ ထင်သလို ဖြစ်မလာခဲ့၊ ဂျူရီများက ပက်တာဆန် အား အပြစ်ရှိ ကြောင်း ‌နှင့် သေဒဏ် ပေးရန် ဆုံးဖြတ်ခဲ့ကြသည်။ ထိုသို့ ဆုံးဖြတ်ချက် ချဖို့ ငါးမိနစ်သာ အချိန်ယူခဲ့ကြသည်။ လီဘိုးဝဇ် သည် ကြက်သေ သေ သွားခဲ့သည်။

လီဘိုးဝဇ်သည် နယူး‌ယောက်သို့ ပြန်ရောက်လာသည့် အခါ ၎င်းကြုံခဲ့ရသည့် ဂျုရီ များ နှင့် ပတ်သက်၍ ယခုလို ပြောကြားခဲ့သည်။
"ပါးစပ်တွေက မျက်နှာပေါ်မှာ ဓားရာတစ်ခုလို စေ့နေပြီး၊ ဖားတွေလို မျက်လုံးတွေ ပြူးထွက်နေ သေးတယ်၊ မေးစေ့တွေမှာ ဆေးရွက်ကြီးရည်တွေ တစိုစိုနဲ့၊ မုတ်ဆိတ်ဗရပွနဲ့ ညစ်ပတ်ပေရေနေတဲ့ အဲ့ဒီလို သဘောထားကျဉ်းမြောင်းတဲ့ သတ္တဝါတွေကို ခင်ဗျားတို့သာ မြင်ဖူးမယ်ဆိုရင်၊ သူတို့ ဘာကြောင့် အခုလို ဆုံးဖြတ်ချက်ချနိုင်သလဲဆိုတာကို မေးနေတော့မှာ မဟုတ်ဘူး။"

ရူဘီ ဘိတ်စ်လည်း လီဘိုဝဇ် နှင့် အတူ နယူးယောက်သို့ ပြန်လာခဲ့သည်။ သူမသည် ကွန်မြူနစ် ပါတီ၏ ပွဲ များ၊ လူထုစည်းဝေးပွဲ များ တွင် ရှေ့တန်းမှ စွမ်းစွမ်းတမံ ဆောင်ရွက် လှုပ်ရှားလာခဲ့သည်။ ကန့်ကွက် ဆန္ဒပြပွဲ များ တွင်လည်း သူမ လီဆယ် စွပ်စွဲ ခဲ့မှု များ အတွက် ခွင့်လွှတ်ပေးဖို့ တောင်းပန်ခဲ့ပြိး စကော့တ်ဘိုရို လူကလေးများ အတွက် တရားမျှတမှု ရဖို့ ပန်ကြားခဲ့သည်။ "Internationale" သီချင်း ကိုလည်း အတူတကွ ‌ဆိုလာခဲ့သည်။

၁၉၃၃ ဇွန်လ ၂၂ ရက်တွင် တရားသူကြီး ဂျိမ်း ဟော်တန် သည် အမှုကို ပြန်လည် စစ်ဆေး ကြားနာ ပေး ရန် တရားခံ အကျိုးဆောင်ဖက်မှ တင်သွင်းလာသော အဆိုကို စတင်ကြားနာလာခဲ့သည်။ ထိုအဆို ကို လက်ခံလိမ့်မည်ဟု မည်သူတဦးတယောက်ကမျှ ထင်ကြေး မပေးခဲ့ကြပေ။ သို့ သော် ပရိုက်စ် လိမ်လည် နေသည်ဟု ဟော်တန်က သဘောပေါက်လာ၍ ဖြစ်သည်။ သူမ၏ ထွက်ဆိုချက်များထဲတွင် ရှေ့နောက် မညီ ဖြစ်နေမှု များက ဒင်းကြမ်း ပြည့်နေသည်။ ထို့ပြင် အခြားသော သက်သေများ သို့မဟုတ် ဆေးဘက်ဆိုင်ရာ အထောက်အထားများဖြင့် အတည်ပြုနိုင်ခြင်း လည်း
မရှိ။

တရားသူကြီး ဟော်တွန် သည် ပက်တာဆင် တွင် အပြစ်မရှိဟု ယုံကြည်ရသည့် နောက်ထပ် အကြောင်းရင်း တစ်ခု ရှိနေသေးသည်။ သို့သော် ထို အချက်အား တရားခွင်ပြီးဆုံးပြီး နှစ်ပေါင်းများစွာ ကြာတဲ့အထိ လျှို့ဝှက်ချက်အဖြစ်သာ ရှိနေခဲ့သည်။

ဒေါက်တာ ဘရစ်ခ်ျ ၏ ဆေးဖက် ဆိုင်ရာ ထွက်ဆိုချက် အပြီးတွင် တရားလို ဖက်မှ ယခင် ၎င်းတို့ သက်သေ အဖြစ် ခေါ်ယူခဲ့သည့် ဒေါက်တာ အမ် အိပ် လင့်ခ်ျ အား သက်သေ စာရင်းမှ ပယ်ဖျက်ပေးရန် တောင်းဆိုခဲ့သည်။ ၎င်း၏ ထွက်ဆိုချက် မလိုအပ်တော့ဟု နိုက် က ဆိုလာသည်။ ထို့အတွက် တရားသူကြီးမှ ဆရာဝန် ပေါက်စ လင့်ခ်ျအား အစစ်ခံရန် မလိုတော့ဟု ပြောလာသည့် အခါ လင့်ခ်ျမှ တရားသူကြီးနား ကပ်သွားပြီး သူ့အား အစစ်ခံခွင့် ပြုဖို့ နှစ်ကိုယ်ကြား ပြောလာခဲ့သည်။

01/07/2026

အင်္ဂလိပ်-မြန်မာ စစ်ပွဲများ (၁၈၂၄-၁၈၈၆)

ဂျော့ ဘရုစ် ရေးသား ပြုစုသည်။

#ရွှေနန်းအရှင်သခင်များ (၅)

အိန္ဓိယ ရှိ ဗြိတိသျှ စစ်ဦးစီးချုပ် ဗိုလ်ချုပ်ကြီး ပက်ဂျက် သည် နောက်ဆုံးတွင် မြေမျက်နှာပြင် အနေအထား နှင့် ရာသီဥတု ကို ထည့်တွက်လာပြီး မြေပြင် စစ်ပွဲ ဆင်နွှဲမည်ဆိုက အရှုံး နှင့် ရင်ဆိုင်ရတော့မည်ဟု ဆုံးဖြတ်လာခဲ့သည်။ မြန်မာတို့ ၏ ရင့်သီးစော်ကားမှုကို ထိရောက်စွာ ဆုံးမပေးနိုင်မည့် တစ်ခုတည်းသော နည်းလမ်းမှာ ရေကြောင်းစစ်ဆင်ရေးဖြင့်သာ ဖြစ်ကြောင်း ၎င်းက ဘုရင်ခံချုပ်ကို အကြံပြုခဲ့သည်။ ထို့နောက်တွင် ကမ်းရိုးတန်းရှိ အားနည်းချက်ရှိသော နေရာများကို တိုက်ခိုက်နိုင်ရန်အတွက် စစ်သည်အင်အားကို မည်သို့စုဖွဲ့ ဖန်တီးမည်နည်းဟူသော မေးခွန်း ပေါ်ထွက်လာခဲ့သည်။

ဗိုလ်ချုပ်ကြီး ပက်ဂျက် အနေဖြင့် စစ်သည်အင်အားနှင့် ပတ်သက်၍ အတိအကျ မည်သည်ကို ဆိုလိုခြင်းဖြစ်သည်မှာ လုံးဝဥဿုံ ရှင်းလင်းလှသည်တော့ မဟုတ်ပေ။ အကြောင်းမှာ ထိုစဉ်က စစ်သည်အင်အားရော၊ သင်္ဘောများပါ အဆင်သင့် ရှိနေပြီးသားဖြစ်သောကြောင့်ပင် ဖြစ်သည်။

သို့သော်လည်း ၎င်းက ဘုရင်ခံချုပ်အား အကြံပြုရာတွင် သူ၏ ရည်မှန်းချက် များမှာ - ပထမဦးစွာ အာသံဒေသတွင် မြန်မာတပ်များအား မကြာသေးမီက ၎င်းတို့ သိမ်းပိုက်ထားခဲ့သော နယ်မြေများအတွင်းမှ မောင်းထုတ်ရန်ဖြစ်သည်ဟု ဆိုခဲ့သည်။ ဒုတိယအချက်အနေဖြင့် အင်းဝမင်းနေပြည်တော်၏ ကမ်းရိုးတန်းပြည်နယ်များကို နှိမ်နင်းရန် ရေကြောင်းမှတစ်ဆင့် စစ်ဆင်ရေးတပ်ဖွဲ့တစ်ခု စေလွှတ်ရန်နှင့်၊ ဖြစ်နိုင်ပါက ဧရာဝတီမြစ်ကြောင်းအတိုင်း ဆန်တက်ကာ မြို့တော်အထိ ထိုးဖောက်ဝင်ရောက်ရန် ဖြစ်သည်။ တတိယအချက်အနေဖြင့်၊ ဆစ်လ်ဟက် နှင့် စစ်တကောင်း နယ်စပ်ဒေသများတွင် လတ်တလော၌ ခုခံကာကွယ်သည့် အနေအထားဖြင့်သာ တည်ရှိနေရန်ဖြစ်ပြီး၊ မဏိပူရ နှင့် ရခိုင်ဒေသရှိ မြန်မာတပ်များ နောက်ထပ် ကျူးကျော်ဝင်ရောက်မှုများကို တားဆီးနိုင်ရန်အတွက်သာ ထိုနေရာများ၌ စစ်အင်အား ဖြည့်တင်းထားရန် အကြံပြုခဲ့သည်။

စစ်ဦးစီးချုပ်၏ ညွှန်ကြားချက်များထဲတွင် မြန်မာ နိုင်ငံ အတွက် အကျအဆုံးများနိုင်သည့် ကြည်းကြောင်း စစ်ဆင်ရေး ကို ဆင်နွှဲရမည့် တပ်မမှုး အား ရှေ့မတိုး နောက်မဆုတ် နှင့် အချိန်ကုန် လူပမ်း ဖြစ်စေမည့် တွန်းအားပေးခြင်းမျိုး မပါရှိခဲ့၊ သို့သော်လည်း ဆက်တိုက်ဆိုသလို ကျုးလွန်ခဲ့သော အမှားများက ထိုသို့ အဖြစ် ရောက်အောင် ဦးတည်ပေးလာခဲ့သည်။

ယခင် ရန်ကုန်တွင် အခြေစိုက်ခဲ့သည့် သံတမန် တဦး ဖြစ်သူ ကက်ပတိန် ကင်းနင်း သည် ဘုရင်ခံချုပ် လော့ဒ် အမ်းဟတ်စ် အား ရန်ကုန်ကိုသာ သိမ်းပြီး မိမိတို့ တောင်းဆိုချက်များကို မြန်မာ ဘုရင် သဘောတူလာအောင် ချောက်လှန့်ဖို အကြံပြုလာခဲ့သည်။ ၎င်း၏ ဖိနှိပ် အုပ်ချုပ်မှု ကို ခံနေရသော ဗမာလူထု သည် မိမိတို့အား လွတ်မြောက်အောင် လုပ်ပေးသူများ အဖြစ် ကြိုဆိုလာကြလိမ့်မည်ဟု လည်း ဆိုသည်။

ထိုသို့ အကောင်းဖက်က ရှုမြင်နေသော သုံးသပ်ချက်များကို မူတည်၍ အဓိက စစ်ဆင်မည့် တပ်ဖွဲ့ကြီးသည် ဧရာဝတီ မြစ်ကြောင်းအတိုင်း ဆန်တက်ကာ မိုင်ပေါင်း ၆၀၀ ခန့် ဝေးကွာသော နေပြည်တော်အထိ တိုက်ရိုက် ဝင်ရောက်တိုက်ခိုက်ရန် ဆုံးဖြတ်လိုက်ကြသည်။

ထို့အတွက် ရေကြောင်းချီ တပ်ဖွဲ့သည် မြန်မာ ရေပိုင်နက်ထဲသို့ မိုးရာသီ စသည်နှင့် ရောက်ရှိနေပြီး ဖြစ်ရမည်၊ ထိုအချိန်သည် မိုးများသည်းထန်စွာ ရွာသွန်းတတ်သဖြင့် ဧရာဝတီ မြစ်ရေသည် အနက်ဆုံး ဖြစ်လာ၍ စစ်သင်္ဘောများ နှင့် တပ်များ သယ်ယူပို့ဆောင်ရေး အတွက် ရေကြောင်းသွားလာမှု တွင် အခက်အခဲ မရှိနိုင်။

ဤသို့ဖြင့် မျှော်မှန်းထားသည့် အတိုင်းပင်၊ လက်ရှိ စစ်ဆင်ရေးတွင် မြစ်ကမ်းဘေး၌ရှိသော မြို့တော် အင်းဝကို တိုက်ခိုက်ခြင်းမှလွဲ၍ ကျန်ရှိသော ကြည်းကြောင်း စစ်ဆင်ရေးများကို ထည့်သွင်း စဉ်းစားထားခြင်း မရှိပေ။ ထိုသို့သော ယူဆချက်ကြောင့်ပင် စစ်တပ်၏ ရိက္ခာ၊ ခဲယမ်းနှင့် အသုံးအဆောင်ပစ္စည်းများ သယ်ယူပို့ဆောင်ရေးအတွက် အလွန်အရေးပါသော 'ကုန်းလမ်းသယ်ယူပို့ဆောင်ရေးယာဉ်များ' ကို သင်္ဘောပေါ်သို့ တစီးတ‌ လေမျှပင် တင်ဆောင်ခဲ့ခြင်း မရှိပေ။

ရေကြောင်းချီ စစ်ဆင်ရေး အတွက် လွန်စွာ အင်အား တောင့်တင်းလှသော ရေတပ်ဖွဲ့ကို ရေတပ် ဗိုလ်မှုးချုပ် ဂရန့်က ဦးဆောင် စုစည်းခဲ့သည်။ အဆိုပါ ရေတပ်ဖွဲ့အား Liffey, Larne, Slaney နှင့် Sophie ဟုခေါ်သော အမြှောက် ၂၀ ခန့် တင်ဆောင်နိုင်သော အပေါ့စားတိုက်သင်္ဘော လေးစင်း၊ အရှေ့အိန္ဒိယကုမ္ပဏီပိုင် စစ်သင်္ဘောလေးစင်း၊ ရွက်သင်္ဘောငယ် များ နှင့် အခြားရေယာဉ်ငယ် ၁၈ စင်းတို့ဖြင့် ဖွဲ့စည်းထားသည်။ ထို့ပြင် အမြောက်ကြီးတစ်လက်စီ တပ်ဆင်ထားသော အမြောက်တင်ရွက်လှေ အစင်း နှစ်ဆယ် နှင့် တိုက်လှေ အစင်း နှစ်ဆယ် တို့ပါဝင်သည့် ရေယာဉ်စုငယ်တစ်ခုလည်း ပါဝင်သည်။

တပ်သားသယ်ယူပို့ဆောင်ရေး အတွက် သင်္ဘော အစင်း လေးဆယ် နှင့်အတူ ဗြိတိသျှရေတပ်စစ်သမိုင်းတွင် ပထမဆုံးအသုံးပြုလာသည့် ဒိုင်ယာနာ အမည်ရှိ ရေနွေးငွေ့သုံးသင်္ဘောငယ်တစ်စင်းလည်း ပါရှိသည်။ နောင်တွင် ဝိတိုရိယခေတ်၏ ထင်ရှားသော သမိုင်းဝင်ဝတ္ထုရေးဆရာဖြစ်လာမည့် ကပ္ပတိန် ဖရက်ဒရစ် မားရီးယတ် သည် Larne သင်္ဘောကို ကွပ်ကဲအုပ်ချုပ်ခဲ့သည်။

ကာလကတ္တား နှင့် မဒရပ်စ်တို့ မှ လိုက်ပါလာသော တပ်ဖွဲ့ဝင် ဦးရေသည် ၁၈၂၄ ဧပြီလတွင် ၁၀,၆၄၄ ဦး ရှိပြီး ထိုအထဲတွင် ဗြိတိသျှ စစ်သား ၄,၇၅၉ ပါရှိလာသည်။ ဟောင်ဝစ်ဇာများ၊ အကြီးစားနှင့် အပေါ့စား အမြှောက်များ၊ မော်တာ များ စုစုပေါင်း ၄၂ လက် သယ်ဆောင်လာကြသည်။၊ ထိုအတွက် အမြှောက်လက်နက် အသေး အကြီး အမျိုးမျိုး အစားစား ဖြစ်လာပြီး စုစုပေါင်း ၂၀၀ ကျော် ထိ ရှိလာသည်။

စစ်သေနာပတိ ချုပ် ဆာ အာချီဘော
ကမ်းဘဲလ် ၏ လက်အောက်တွင် 'မြန်မာနိုင်ငံဆိုင်ရာ နယ်ချဲ့တပ်ဖွဲ့' (Burmese Expeditionary Force) ဟု လူသိများလာသည့် တပ်ဖွဲ့၌ ဗိုလ်မှုးကြီး မက်ခရီ က ဘင်္ဂလားတပ်မကို၎င်း၊ ဗိုလ်မှုးကြီး မက်ဘင်း က မဒရပ်တပ်မကိုလည်းကောင်း အသီးသီး ကွပ်ကဲခဲ့ကြသည်။

ဗိုလ်ချုပ်ကြီး ကမ်းဘဲလ် သည် မိမိတို့အား မြန်မာဘုရင် လက်အောက်မှ လွတ်မြောက်အောင် လုပ်ပေးသူများ အဖြစ် ဗမာများက ရင်းရင်းနှီးနှီး ကြိုဆိုကြပြီး သားငါး ဟင်းသီး ဟင်းရွက်များကို ရောင်းချပေးကြလိမ့်မည် မျှော်လင့်ချက်ကြီး တခွဲသား နှင့် ရှိနေသည်။ ထို့အတွက်လည်း ‌ဆားနယ်ထားသော ဝက်သား နှင့် ဘီစကစ်များသာ သင်္ဘောပေါ် တင် ယူလာခဲ့သည်။ ဤသည်က ဗြိတိသျှ တို့ တန်ဖိုးကြီးစွာ ပေးဆပ်လိုက်ရသော အမှား ပင် ဖြစ်တော့သည်။

ရေတပ် အုပ်စု နှစ်စုသည် ဘင်္ဂလား ပင်လယ်အော် အတွင်းရှိ အဒမ်မန် ကျွန်း၏ ကွန်ဝေါလီ ဆိပ်ကမ်း တွင် ဧပြီလ ကုန် ပိုင်းတွင်ပေါင်းစည်း ခဲ့ကြသည်။ ဗိုလ်ချုပ်ကြီး ကမ်းဘဲလ် သည် ရန်ကုန် သို့ မေလ ၂ ရက်နေ့တွင် စတင် ထွက်ခွာလိုသော်လည်း စစ်ဆင်ရေး စီမံချက်၏ ဆိုးပြစ်များက စတင်သက်ရောက်လာခဲ့ပြီ ဖြစ်သည်။

မဒရပ်စ် မှ ထွက်လာသော သင်္ဘောအုပ်စု တွင် ရေသန့် ဟူ၍ လေးရက်စာသာ ပါလာခဲ့သည်။ ဤသည်က အရာရာကို အသေးစိတ် စီစဉ်တတ်သော ကမ်းဘဲလ် အတွက် ကြီးမားသော အနှောက် အယှက် ဖြစ်လာရသည်။ ထိုအတွက် ရေတပ် မှ ထို ပြဿနာကို ဖြေရှင်းပြီးသည်အထိ ရန်ကုန်ကို ချီတက်ဖို့ ရွှေ့ဆိုင်းလိုက်ရတော့သည်။

"ထို အခက်အခဲကို ကပ္ပတိန် မာရယက် က အလျင်အမြန်ပဲ ဖြေရှင်းပေးခဲ့ပါတယ်' ဟု ကမ်းဘဲလ် က နောက်ပိုင်းတွင် အစီရင်ခံခဲ့သည်။ 'မြေအောက်စိမ့်စမ်းများမှ ရရှိသော အနည်းငယ်မျှသော ရေကို မပင်မပန်း အားသွန်ခွန်စိုက် ကြိုးပမ်းစုဆောင်းပေးခဲ့မှုကြောင့်... နောက်တစ်နေ့တွင် ရေတပ်အုပ်စုကြီးသည် ပင်လယ်ပြင်သို့ ထွက်ခွာရန် အသင့်ရှိ‌ နေပြီဖြစ်ကြောင်း အစီရင်ခံလာနိုင်ခဲ့သည်။

စစ်သင်္ဘောများ စတင်ထွက်ခွာရန် ပြင်ဆင်နေစဉ်မှာပင် ဗိုလ်မှုးချုပ် (ကော်မိုဒိုး) ဂရန့် ဦးစီးသည့် HMS Liffey သင်္ဘောနှင့်အတူ ကျန်ရှိနေသေးသော စစ်သည်တင် သင်္ဘောအချို့ ရောက်ရှိလာခဲ့သည်။ ဗိုလ်ချုပ်ကြီး ကမ်းဘဲလ် က ၎င်း၏ မှတ်တမ်းတွင် အားတက်သရောဖြင့် ယခုလို ရေးသားခဲ့သည် -
'ထိုရောက်ရှိလာသော သင်္ဘောအချို့သည်လည်း ရေလိုအပ်ချက် ရှိနိုင်မည်ဟု ကျွန်ုပ် ယူဆမိသည်။ ... ထို့ပြင် နောင်ပြုလုပ်မည့် စစ်ဆင်ရေးများနှင့် ပတ်သက်၍ ကော်မိုဒိုး ဂရန့်နှင့် လိုအပ်သည့် စီစဉ်ဆောင်ရွက်မှုများ ပြုလုပ်လိုသောကြောင့် ဆိပ်ကမ်းတွင် နောက်ထပ် တစ်ရက် ဆိုင်းငံ့နေထိုင်ရန် ကျွန်ုပ် ဆုံးဖြတ်လိုက်သည်။

နောက်တနေ့ နံနက် မေလ ၅ ရက်နေ့တွင် ကျွန်ုပ်တို့ သင်္ဘောများ ပင်လယ်ပြင်သို့ စတင် ထွက်ခွာလာခဲ့ကြသည်။ ကျွန်ုပ်၏ စစ်အင်အားစုထဲမှ တစိတ်အပိုင်းကို ချေဒူပကျွန်း (မန်အောင်ကျွန်း) သို့ စေလွှတ်ခဲ့ပြီး၊ နောက်ထပ် တပ်ဖွဲ့တစ်ခုကိုမူ နဂရစ် (ဟိုင်းကြီးကျွန်း) သို့ စေလွှတ်ခဲ့သည်။ ကျွန်ုပ်ကိုယ်တိုင်မှာမူ တပ်မကြီးနှင့်အတူ ရန်ကုန်မြစ် သို့ ဦးတည်ချီတက်ခဲ့ရာ မေလ ၁၀ ရက်နေ့တွင် ရောက်ရှိခဲ့ပြီး မြစ်ဝရှိ သောင်တိမ်ပိုင်း တနေရာ၌ ကျောက်ချ ရပ်နားခဲ့သည်။"

ကမ်းဘဲလ် သည် ထို့မတိုင်မီ ၁၈၁၀ တွင် ပြင်သစ် တို့ နှင့် ဖြစ်ပွားခဲ့သော ကျွန်းဆွယ် စစ်ပွဲ တွင် ထူးထူးချွန်ချွန် အစွမ်းပြနိုင်ခဲ့သူ ဖြစ်သည်။ သို့သော် စည်းကမ်းအလွန်တင်းကျပ်သည့် ခေါင်းဆောင်တစ်ဦးဖြစ်သူ ဝယ်လင်တန် လက်အောက်တွင် အမှုထမ်းဆောင်ခဲ့ရသူ ဖြစ်သည်။ ယခုအခါ တွင်တော့ မိုးများ၊ ရွှံ့နွံများ၊ အဖျား ရောဂါ ပေါင်းစုံရှိနေသော အပူပိုင်း ဒေသတွင် တပ်များကို ကွပ်ကဲရသူ ဖြစ်လာသည်။

မည်သည့်အရာကိုမျှ မတော်တဆဖြစ်လာနိုင်သည် ဟု ထည့်တွက်မထားဘဲ သူ တွက်ချက်ထားသလိုသာ ဖြစ်လာလိမ့်မည်ဟူသော မျှော်လင့်ချက် ဖြင့် အကောင်းမြင်မှုကို ရှေ့တန်းတင်မိခြင်း၏ ကြီးမားလှသော အဖိုးအခကို မကြာမီ သိရှိလာတော့မည်ဖြစ်သည်။

************

01/04/2026

💚“ငါတို့မကြောက်ပါ” တိုင်ဝမ်ပြည်သူတို့က ဆိုသည်💚

💦တရုတ်နိုင်ငံ၏ ကြီးကျယ်သောစစ်အင်အားပြ ကစားကွက်အကြား တိုင်ဝမ်ပြည်သူများ၏ နေ့စဥ်စားဝတ်နေမှုဘဝသည် ဆက်လက်ရှင်သန်ဆဲပင်။ တိုင်ဝမ်ကျွန်းမှ လူထုသည် တရုတ်နိုင်ငံ၏ အင်အားပြကွက်များကို ထုသားပေသားကျလာပြီဖြစ်၍ မမှုတော့ပါ။

💦တရုတ်နိုင်ငံသည် ဤသီတင်းပတ်၌ တိုင်ဝမ်ကျွန်းကို ဝိုင်းပတ်နေသော ပင်လယ်ရေပြင်တွင် အသက်ဝင်ပစ်ခတ်လေ့ကျင့်ခန်းများ၊ ဇာတ်တိုက်ပိတ်ဆို့လေ့ကျင့်ခန်းများ ဆောင်ရွက်ခဲ့ကြသည်။ အသက် ၇၀-အရွယ် ဘွားလီယောင်ကဖြင့် စစ်ဖြစ်မည်ကို မစိုးရိမ်ချေ။ အငြိမ်းစားဘဝကို အေးချမ်းစွာခံယူရင်း သူမ၏ သူငယ်ချင်းများဖြင့် မာကျောက်ကစားမပျက်၊ စတော့ဈေးကွက် စောင့်ကြည့်မပျက် ပြုလုပ်မြဲသာ။ သူမက အယ်ယ်ဂျာဇီးယားကို ပြောရာတွင် “ငါတို့ရဲ့ နေ့တဓူဝ ဘဝကို မထိခိုက်လှပါဘူး” နယူးတိုင်ပေမြို့၏ ဆံသအလှပြင်ဆိုင်တွင် နှစ်သစ်ကူးအတွက် ဆံပင်ညှပ်ရင်း၊ ခေါင်းလျှော်ခံရင်း ပြောလိုက်သည်။ “ငါဟာ တိုင်ဝမ်မှာနေတာ နှစ်-၇၀ ရှိပြီ၊ ဒါမျိုးက ရိုးနေပြီ၊ ငါ့ဆံပင် ငါ လျှော်ရ၊ ညှပ်ရဦးမှာဘဲ”
“ငါတို့မကြောက်ပါဘူး” လီယောင်ကို ဆံပင်ပြင်ပေးနေသူ သူမကလည်း သံတူပြောသည်။ အမှန်တကယ်အနေဖြင့် သူမတို့သည် စစ်ရေးပြပွဲကြီး လုပ်နေသည်ကို သတိမထားနိုင်ပါချေ။ “ငါတို့ လုပ်စားကိုင်စားတွေခမျာမှာ ဒါတွေကို အလေးမထားနိုင်ပါဘူး၊ အလုပ်..အလုပ်ပဲတတ်နိုင်တယ်” ဘွားလီယောင်က ဆိုသည်။

💦တိုင်ဝမ်သားများအားလုံးက ဤတရုတ်နိုင်ငံ၏ ခြိမ်းခြောက်မှုကို လျစ်လျူရှု ပစ်ပယ်ထားသည် မဟုတ်ပါ။ တရုတ်နိုင်ငံ၏ တရားသောမစ်ရှင်-၂၀၂၅ ဟု အမည်တတ်ထားသော ဤစစ်ရေးလှုပ်ရှားမှုသည် တိုင်ဝမ်ကျွန်း၏ နေ့စဥ်ဆောင်တာအများစုကို မထိခိုက်သော်လည်း လူမှုမီဒီယာများပေါ်တွင် သတင်းများ ပလူပျံသကဲ့သို့ လျင်မြန်စွာ ပျံ့နှံသွားသည်။ တိုင်ဝမ်၏ သတင်းချန်နယ်များက ၂၄-နာရီလုံးလုံး အခြေအနေများကို ထုတ်လွှင့်ပေးခဲ့သည်။ သတင်းမှားများလည်း ရောယှက်ကပ်ပါလာသည်။ တိုင်ပေမြို့၏ ၁၀၁-ထပ်ရှိ နံမည်ကျော် မိုးမျှော်အဆောက်အအုံကြီးကို တရုတ်လေယာဥ်များ ဝိုင်းရံပျံသန်းခဲ့ကြောင်း တရုတ်နိုင်ငံဘက်မှ လွှင့်သည့် ဝါဒဖြန့် သတင်းလည်းပါသည်။ ထိုသတင်းကို တိုင်ဝမ်အစိုးရက သတင်းတုသတင်းယောင် အဖြစ်ဖေါ်ပြသည်။

💦တရုတ်နိုင်ငံ၏ ခြိမ်းခြောက်မှုများသည် တိုင်ဝမ်ပြည်သူများအဖို့ နေ့စဥ်လိုလို စိမ့်ဝင်နေသော အရာဖြစ်လာပေသည်။ ကိုယ်ပိုင်ဒီမိုကရေစီစနစ်ဖြင့် အုပ်ချုပ်စီမံနေသော တိုင်ဝမ်ကို တရုတ်နိုင်ငံက အချုပ်အခြာပိုင်အဖြစ် ကြေငြာခဲ့သည်မှာ ၁၉၄၉-ခုနှစ် တရုတ်ပြည်တွင်းစစ်အပြီး ကွန်မြူနစ်အစိုးရ တက်လာချိန် ကတည်းက စပါသည်။ တရုတ်ပြည်သူ့သမတနိုင်ငံအဖြစ် ထူထောင်ပြီး ကွန်မြူနစ်အစိုးက တိုင်ဝမ်သည် တရုတ်နိုင်ငံ၏ တစိတ်တပိုင်းဖြစ်ကာ လိုအပ်လျှင် အင်အားသုံး၍ သိမ်းယူမည်ဟု ကြေငြာထားသည်။ တရုတ်နိုင်ငံသည် စစ်ရေးစွမ်းဆောင်ရည်နှင့် လက်နက်အင်အားကြီးထွားမှုကို ယုံကြည်မှု ပြင်းထန်လာကာ ဤတိုင်ဝမ်ကျွန်းပတ်ချာလည်တွင် စစ်ရေးပြမှုများ တိုးမြှင့်လုပ်ဆောင်လာချေသည်။
တရုတ်နိုင်ငံပိုင် သတင်းဌာန တခုဖြစ်သော တရုတ်နေ့စဥ်သတင်းဌာန၏ တနင်္လာနေ့က ဖေါ်ပြသော အယ်ဒီတာအာဘော်တွင် ဤစစ်ရေးပြပွဲသည် အမေရိကန်နိုင်ငံမှာ တိုင်ဝမ်နိုင်ငံသို့ ဒေါ်လာ ၁၁-ဘီလီယံဘိုး လက်နက်ရောင်းချမှုကို တုံ့ပြန်မည့် အစီအစဥ်တွဲများမှ တခုဖြစ်ကြောင်းဆိုသည်။ တိုင်ဝမ်သမတ ဝီလီယံလိုင်ချင်တေ၏ အာဏာပိုင်အဖွဲ့ကိုလည်း သတိပေးလိုက်ကြောင်းရေးသည်။

💦ဝါရှင်တန်သည် တိုင်ဝမ်အစိုးရကို တရားဝင်အသိအမှတ် မပြုချေ။ တိုင်ဝမ်အစိုးရ၏ တရားဝင်အခေါ်အဝေါ်သည် တရုတ်သမတနိုင်ငံဖြစ်သည်။ ဝါရှင်တန်သည် တိုင်ဝမ်ကို နယ်မြေကာကွယ်ရေးအတွက် ၁၉၇၉-ခု တိုင်ဝမ်ဆက်နွယ်ရေးအက်ဥပဒေနှင့် ၁၉၈၂-ခု အာမခံချက် ၆-ချက် (1979 Taiwan Relations Act and the 1982 Six Assurances)တို့အရ ကူညီရန် ကတိပြုထားခြင်း ဖြစ်လေသည်။ ယင်းသဘောတူညီချက်များသည် တရုတ်နိုင်ငံအစိုးရနှင့် အမေရိကန်နိုင်ငံအစိုးရ သံတမန်ဆက်ဆံရေး ပြန်လည်ထူထောင်ချိန်က သဘောတူညီချက်များ ဖြစ်သည်။

💦တရုတ်နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီးဌာန ပြောရေးဆိုခွင့်ရှိသူ လင်ကျောင်က သတင်းသမားများကို တနင်္လာနေ့က ပြောကြားရာတွင် “ တိုင်ဝမ်အား လွတ်လပ်ရေးရှာကြံလိုသူ ခွဲထွက်ရေးသမားများကို ပြစ်ဒဏ်ခတ်သည့်သဘော၊ ဟန့်တားသည့်သဘော ဖြစ်ကြောင်း၊ စစ်ဗလပြခြင်း၊ လိုလျင်လိုသလို ဝင်စီးနိုင်ခြင်းကို ပြကာ တရုတ်နိုင်ငံအား အချုပ်အခြာခိုင်မာ‌ရေး၊ နယ်မြေမပြိုကွဲရေးကို ကာကွယ်စောင့်ရှောက်ခြင်းဖြစ်ကြောင်း” ဆိုပါသည်။

💦သို့သော်ဘွားလီယောင် ယုံကြည်သည်မှာ တိုင်ဝမ်၏ တောင့်တင်းလှသော နိုင်ငံ့စီးပွားရေးနှင့် “အထွဋ်အမြတ်တောင်ကြီး”( sacred mountain) ကြောင့် တရုတ်နိုင်ငံ တိုက်ခိုက်လိမ့်မည်မဟုတ်။ ဆိုလိုသည်မှာ တိုင်ဝမ်တွင် ပြောလေ့ရှိသည် တပိုင်းလျှပ်ကူးထုတ်လုပ်ရေးကုမ္ပဏီ(Semiconductor Manufacturing Company (TSMC)ဖြစ်သည်။ နိုင်ငံခြားသားများက ဆီလီကွန်ဒိုင်းကြီး (silicon shield) ဟု ရည်ညွှန်းပြုကြသည်။ အများစုက တွေးထင်သည်မှာ တိုင်ဝမ်ကို မကျူးကျော်စေမည့် အဟန့်အတားဟု။ တရုတ်နိုင်ငံသည် သူတို့၏ စက်မှုလုပ်ငန်းများအတွက် ယင်းတိုင်ဝမ်ကုမ္ပဏီမှ ထုတ်လုပ်သော အဆင့်မြင့် တပိုင်းလျှပ်ကူးပစ္စည်းများအပေါ် အတော်လေးမှီခိုနေရပေသည်။ “ကြည့်လိုက်.. ယနေ့ စတော့ဈေးကို..ပွိုင့်-၂၀၀ အထက်မှာရှိတယ်၊ ဒီနေ့ တိုက်ပွဲတွေဖြစ်ရင် လူတိုင်းစတော့ရှယ်ရာတွေ ထုတ်ရောင်းကြမှာဘဲ မဟုတ်လား” ဘွားလီယောင်က ဆက်ပြောသည်။

💦ကျွန်တော်တို့ကတော့ ထုံနေပါပြီ။ တွေ့ဆုံမေးမြန်းခဲ့သူ အများစုကို ဒီအပတ် စစ်ရေးလေ့ကျင့်မှုသည် ၂၀၂၂-ခုနှစ် စစ်ရေးလေ့ကျင့်မှုအား ပြန်ပြောင်း သတိရစေသည်။ ထိုစဥ်က အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု ကွန်ဂရက်၏ အောက်လွှတ်တော်ခေါင်း‌ဆောင် နန်စီပလိုစီသည် ဆယ်စုနှစ်များစွာအတွင်း ထိပ်တန်းအမေရိကန်အရာရှိကြီး အဖြစ် တိုင်ဝမ်ကို သွားရောက်လည်ပတ်ခဲ့သည်။ ထိုစဥ်က စစ်ရေးပြကွက်တွင် အသက်ဝင်ပစ်ခတ်မှုများ၊ ရေတပ်နေရာယူမှုများ၊ လေကြောင်းပျံသန်းပြမှုများ၊ ပဲ့ထိန်းဒုံးကျည်များ လွှတ်တင်မှုများဖြင့် ၄-ရက်ကြာ စုံလင်စွာ ပြသလေ့ကျင့်ခဲ့သည်။ ထိုအချိန်မှစကာ တိုင်ဝမ်လေကြောင်း ကာကွယ်ရေးသတ်မှတ်ဇုံကို မကြုံစဘူးအောင် ကျူးဝင်ခဲ့သည်။ ၂၀၂၁-ခုနှစ် နိုဝင်ဘာလ၌ ချိုးဖေါက်မှု ၄၁-မှု မှတ်တမ်းတင်ထားရာမှ ယခုနှစ်နိုဝင်ဘာလတွင် ၂၆၆-မှု အထိ တိုးလာကြောင်း တိုင်ဝမ်နိုင်ငံတော်ကာကွယ်ရေးဝန်ကြီးဌာနမှ မှတ်တမ်းထုတ်သည်။ ၂၀၂၂-ခုနှစ် နန်စီပလိုစီလာရောက်လည်ပတ်ပြီးနောက် တရုတ်က စစ်ရေးလေ့ကျင့်ခန်းကြီး ၆-ကြိမ် တိုင်ဝမ်ကျွန်းပတ်ချာလည် လှည့်၍ လုပ်ခဲ့သည်။

💦ဝါရှင်တန်မြို့မှ ဘရွတ်ကင်းအင်စတီကျုးရှင်းဆင်ခြင်တွေးခေါ်သူများအဖွဲ့(the Brookings Institution think tank) မှ စစ်တမ်းကောက်ယူခဲ့ရာတွင် ၂၀၂၁-ခုနှစ်၌ တိုင်ဝမ်ပြည်သူများ၏ ၅၇-ရာခိုင်နှုံးသည် ရေလက်ကြားဖြတ်ကျော်စစ်ပွဲကို စိုးရိမ်ကြပြီး၊ ၂၀၂၃-ခုနှစ်တွင် ရာခိုင်နှုံး အနည်းငယ်တိုးကာ ၆၅-ရာခိုင်နှုံးသာဖြစ်ကြောင်း ထုတ်ပြန်သည်။ ယခုအခါ တိုင်ဝမ်ပြည်သားများ၏ ၅၈-ရာခိုင်နှုံးက တရုတ်သမတ ရှီကျင်းပင်သည် တိုင်ဝမ်ကို အင်အားသုံး၍ သိမ်းယူလိမ့်မည်ဟု ခံစားနေကြသည်။

💦နယူးတိုင်ပေမြို့မှ ပန်းအလှဆိုင်ဖွင့်ထားသူ မစ္စရေးက “ ကျမတို့တော့ အကျင့်ရနေပါပြီ၊ ထုံနေပါပြီ” ဆိုသည်။ တရုတ်၏ နှစ်ရက်ကြာ ဤအပတ်စစ်ကစားပွဲအတွင်း သူမ၏ ဆိုင်သို့ အားပေးဝယ်ယူသူများ ဝင်လိုက်ထွက်လိုက် အရင်လို မပြောင်းလဲခဲ့ချေ။ ကမ်းလွန်ပင်လယ်ပြင်က စစ်လေ့ကျင့်ခန်းကို မည်သူမှ စကားလုပ်မပြောပေ။ သို့‌သော် သူမက ဆက်ပြောသည်မှာ ဒီတကြိမ် စစ်အင်အားပြကွက်သည် တမူကွဲပြားကြောင်း ခံစားမိသည်။ ပိုပြီးမှ အသဲအသန် ဖြစ်လာသည်။ လူထု၏ မျက်နှာတွင် မပေါ်လွင်သော်လည်း သူမက ထင်မြင်သည်မှာ လူထုသည် ပို၍ စိတ်နွမ်း၊ကိုယ်နွမ်း ခံစားလာကြောင်း။ “ကျမတို့လို သာမန်ပြည်သူများကတော့ ဘာမျှ မတတ်နိုင်ပါဘူး၊ တိုင်ဝမ့် ဒီမိုကရေစီအရ မဲပေးခွင့်ရှိတယ်၊ မဲပေးတယ်၊ အခြားဘာများ တတ်နိုင်မှာလဲ”

💦မစ္စရေးက ဆက်ပြောရာတွင် ရေလက်ကြားဖြတ်ကျော် တင်းမာမှုများနှင့် တိုင်ဝမ်၏ အတိုက်အခံ တရုတ်အမျိုးသားရေးပါတီ ကူမင်တန်၏ တရုတ်နိုင်ငံအပေါ် နွေးထွေးစွာထားရှိမှုသည် တိုင်ဝမ်ကို ကူမင်တန်သည် မကာကွယ်ဟု၊ သစ္စာမဲ့သည်ဟု သူမက ခံယူသည်။ သူမသည် တသက်တာ ကူမင်တန်ကို မဲပေးခဲ့ရာမှ ၂၀၁၆တွင် ဒီမိုကရက်တစ် တိုးတက်ရေးပါတီ (Democratic Progressive Party) သမတလောင်းကို မဲပေးခဲ့သလို၊ ၂၀၂၄-ခုနှစ်တွင်လည်း လက်ရှိသမတ လိုင်ကို မဲပေးခဲ့ကြောင်းဆိုသည်။ တရုတ်ကွန်မြူနစ်ပါတီသည် လက်ရှိအာဏာရပါတီ ဒီပီပီနှင့် တွေ့ဆုံရန် ငြင်းပယ်သည်။ အတိုက်အခံဖြစ်နေသော ကူမင်တန်ပါတီသည် ဒီပီပီ၏ ကာကွယ်ရေးဘတ်ဂျက်ကို ပိတ်ဆို့နိုင်ရန် ကြိုးစားသည်။

💦၁၉-နှစ်သား တက္ကသိုလ်ကျောင်းသူ ဝမ်ကလည်း မစ္စရေးလို ခံစားမိသည်။ “ ကျမ နဲနဲ‌တော့ စိတ်လေးတယ်၊ သေတမ်းစာတောင် ရေးထားရင် ကောင်းမလားလို့” သူငယ်ချင်းနှင့်အတူ ကော်ဖီဆိုင်တွင် အွန်လိုင်းသင်ခန်းစာယူနေသော သူမက ဗုဒ္ဓဟူးနေ့က တွေ့စဥ်ပြောပြသည်။
တိုင်ဝမ်နိုင်ငံတွင် ယခုတလော အဖြစ်ဆိုးများ ကြုံတွေ့ရသည်။ ဒီဇင်ဘာလ(၁၉)ရက်နေ့က အသက်(၂၇)နှစ်အရွယ် ချမ်ဝင်ဆိုသူက တိုင်ပေမြို့လယ်ခေါင်တွင် မီးခိုးဗုံးပစ်ပြီး၊ တွေ့ရာလူကို ဓါးဖြင့် လိုက်ထိုးသည်။ လူသုံးယောက် သေဆုံးပြီး၊ ၁၁-ယောက်ဒဏ်ရာ ရသည်။ နောက်ပိုင်းတွင် ရဲက သူကို သုတ်သင်နိုင်ခဲ့သည်။ စနေနေ့ရောက်ပြန်တော့ အရှေ့မြောက်ဘက် ရီလွန်ကမ်းလွန်တွင် ပြင်းအား မဂ္ဂနီကျူ့ ၇.၀ရှိ ငလျင် လှုပ်ခတ်သည်။ အထိအခိုက်မရှိ၍ ခံသာသည်။ တိုင်ပေမြို့မနှင့် ကျောင်းရှန်တွင် တိုင်ဝမ်စစ်သည်များစွာ ချထားသည်။ လူအများလည်း ဇဝေဇဝါ ဖြစ်ကုန်သည်။ “နိုးနိုးကြားကြားရှိသင့်ပါတယ်၊ ဒါပေမဲ့ အွန်လိုင်းပေါ်မှာက ပိုလွန်းပါတယ်” မစ္စဝမ်က အဆုံးသတ်သည်။

😐ယိမ်းဖိုး(စက်မှု)
ရည်ညွှန်း - အယ်လ်ဂျားဇီးယား

01/03/2026

နှစ်ဆယ်ရာစုနှစ် အကျော်ကြားဆုံး တရားခွင်များ (၄)
*************

ရထားပေါ် ရန်ပွဲမှသည့် ကမ္ဘာကျော်သည် အထိ ဖြစ်ခဲ့ရသော အမှု (၂)

အခြေအနေများ ပို၍ ဆိုးသွားရပြန်သည်က ၎င်းတို့ ၏ အမှု အား ခွဲ၍ စစ်ဆေးရာတွင် ကျန်တမှု မပြီးခင်မှာပင် ပြီးသွားသော အမှု အတွက် စီရင်ချက်ကို တရားရုံး အပြင်ထွက်၍ လူအုပ်ကြီးကို အသိပေး ခဲ့ခြင်းပင် ဖြစ်သည်။ တရားရုံးထဲ အမှုဆက် စစ်နေသော ဂျူရီ များ နှင့် တရားခံများက အပြင်ရှိ လူအုပ်ကြီးထံမှ ကောင်းချီး ဩဘာပေးသံများကို ကြားနေရသည်။

အမှုအားလုံး စစ်ဆေး ပြီးသွားချိန်တွင် တော့
စကောတ်ဘိုရို လူကလေးများ အမှု မှ တရားခံ ကိုးဦး တွင် ရှစ်ဦးအား သေဒဏ်ချမှတ်ခဲ့သည်။ အသက် ဆယ့်နှစ်နှစ် အရွယ်ရှိ ရွိုင် ဝရိုက် ဆိုသည့် ချာတိတ်သာ ငယ်ရွယ်သူ ဖြစ်၍ ဆိုကာ ထောင်ဒဏ် တသက်တကျွန်း ချမှတ်ခဲ့သည်။ ၎င်းကိုပင် ဂျုရီ ဆယ်နှစ်ဦး ထဲမှ ဆယ်တစ်ဦးက သေဒဏ်ပေးရန် မဲပေးခဲ့ပြီး ကျန်တဦးက သဘောမတူခြင်းကြောင့်လည်း ဖြစ်သည်။

စကော့တ်ဘိုရို အမှု အား တနိုင်ငံလုံးရှိ သတင်းစာများက အသားပေး ရေးသားလာကြသည်။ လူအများက လူရှစ်ဦး အား လျင်လျင်မြန်မြန်ပင် စစ်ဆေးပြီး အမြင့်ဆုံး အပြစ်ဒဏ် ဖြစ်သော သေဒဏ်ကို ချမှတ်လိုက်ခြင်း အတွက် အံ့ဩတုန်လှုပ်သွားခဲ့ရသည်။

National Association for the Advancement of Colored People (NAACP) ‌ဆိုသည့် လူမည်းများ ဖက်က အကာအကွယ် ပေးနေသော အဖွဲ့ကြီးသည်လည်း ယခု အရေး တွင် နှောင့်နှေးနေသည်။ မုဒိမ်း မှု ဆိုသည်က ကြီးလေးသော အမှုကြီးလည်း ဖြစ်နေသည်။ အကယ်၍ တရားခံ ဆိုသူများက အမှန်တကယ် ကျုးလွန်ခဲ့သည် ဆိုက NAACP အတွက် မျက်နှာပန်း လှမည် မဟုတ်တော့၊ လက်ရှိ အချိန်တွင် သဘောထား အလယ်အလတ် ရှိသော လူဖြူ များ၏ ထောက်ခံမှု ရရန် ကြိုးပမ်းနေရ၍ အုပ်စုလိုက် အဓမ္မ ပြုကျင့်သူများ ဖက်က အကာအကွယ် ပေးရန် စိတ်မပါ လက်မပါ ဖြစ်နေကြခြင်း လည်း ဖြစ်ပေသည်။

ထိုသို့ ကယ်သူ မရှိ ဖြစ်နေသည့် ကွက်လပ်ကို ဖြည့်ဆည်းပေးလာသည်က ကွန်မြူနစ် ပါတီပင် ဖြစ်သည်။ ကွန်မြူနစ်များက ထိုအမှု ကို အကြောင်းပြု၍ တောင်ပိုင်းရှိ လူမည်း များ နှင့် မြောက်ပိုင်းရှိ လစ်ဘရယ်များ ကို အဖွဲ့ဝင် အဖြစ် စုဆောင်း ခွင့် ရမည်ဟု ယူဆလာ၍လည်း ဖြစ်သည်။ ကွန်မြူနစ် ပါတီ၏ တရားရေး အဖွဲ့မှ လူမည်းလူငယ်များအား "သတ်ဖြတ်လိုစိတ် ဖြင့် အမှုဆင်" လာခြင်းဟု ပြောဆိုသမုတ်လာကြသည်။

ရေနစ်နေသလို ဖြစ်နေရှာသည့် စကော့တ်ဘိုရို ‌လူကလေးများကို ကွန်မြူနစ် ပါတီက အသက်ကယ်ကြိုး ပစ်ပေးလာပြီ ဖြစ်သည်။ တရားခံများက ၎င်းတို့ ၏ အယူခံ ဝင်မှု များ နှင့် နောက်ဆက်တွဲ တရားဆိုင်ရမည်များ အတွက် ကွန်မြူနစ် ပါတီမှ ကိုယ်စားပြု လိုက်ပါပေးမည်ကို လက်ခံလိုက်ခြင်းသည် နောက်ဆက်တွဲ လားရာများကို ပုံဖေါ်ပေးလာတော့မည့် ဆုံးဖြတ်ချက်လည်း ဖြစ်သည်။ တောင်ပိုင်း တွင် ကွန်မြူနစ် များသည် မုဒိမ်းမှု ကျုးလွန်ခဲ့သူများ ကို ဆက်‌ဆံကြသည့်အလား အထင်အမြင်သေး နှိမ့်နှိမ်ချချ ဆက်ဆံ‌ခံနေရချိန်လည်း ဖြစ်သည်။

အယ်လာဘာမား အထက် တရားရုံးသည် သေဒဏ်ကို အတည်ပြုပေးခဲ့သည်။ သို့သော် အမေရိကန် တရား လွှတ်တော်ချုပ်သည် ထိုအရေး ကို တမူ ထူးခြားစွာ သုံးသပ် လာခဲ့၍ သမိုင်းတွင်မည့် ဆုံးဖြတ်ချက် တခုကို ချမှတ်လာခဲ့သည်။။ ယခင် ပါဝဲလ် နှင့် အယ်လာဘာမား ပြည်နယ် အစိုးရ အမှု တွင် ဖွဲ့စည်းပုံ ပြင်ဆက်ချက် အမှတ် (၁၄) အဖြစ် သေဒဏ် ထိုက်သည့် အမှုမျိုးတွင် တရားခံသည် အရည်အချင်း နှင့် ပြည့်စုံသူ တဦး ၎င်းတို့ဖက်မှ ချေပလျှောက်လှဲ ခွင့် ရရ မည် ဟု ဆိုကာ ၇-၂ မဲဖြင့် ဆုံးဖြတ်ထားခဲ့ပြီး ဖြစ်သည်။

စကော့တ်ဘိုရို လူကလေး များ ဖက်က လိုက်ပါ ဆောင်ရွက်သည့် အကျိုးဆောင်များသည် ၎င်းတို့၏ တာဝန်ကို ကျေပြွန်စွာ ဆောင်ရွက်ပေးခဲ့ခြင်း မရှိကြဟု ယူဆခဲ့သည်။ ထိုအတွက် အမှုကို ပြန်လည် စစ်ဆေးရမည်ဟု အမိန့်ချမှတ်လာခဲ့သည်။

အမှု ပြန်လည် စစ်ဆေးမည့် အချိန်ကို စောင့်နေစဉ် အတွင်း စကော့တ်ဘိုရို လူကလေးများသည် အယ်လာဘာမား ပြည်နယ်ရှိ နာမည်ဆိုး ဖြင့် ကြော်ကြားနေသော ကီလ်ဘီ အကျဉ်းထောင်ထဲတွင် နှစ် နှစ် နီးပါး နေလာခဲ့ကြရပြီး ဖြစ်သည်။ တပတ်လျင် နှစ်ကြိမ်သာ အချုပ်ဆောင်ထဲမှ နေ၍ လက်ထိပ်တန်းလန်း ဖြင့် မနီးမဝေး ရှိ ရေချိုးဆောင် သို့ လျှောက်ခွင့် ရခဲ့ကြသည်။ သေဒဏ် စီရင် ကြရမည့် နေ့များ တွင် သေဒဏ်ကျခံထားရသူ များကို လျပ်စစ် ထိုင်ခုံ ရှိရာ အခန်းသို့ ခေါ်ယူသွားကြသည်ကိုလည်း မြင်တွေ့နေကြရသည့် အပြင် စက်သံကိုလည်း ကြောက်မက်ဖွယ်ရာ အတိုင်းသား ကြားနေရသည်။ ‌၎င်းတို့အားလုံး ထောင်ချောက်ထဲ မိနေသော ကြွက်ကလေးများကဲ့သို့ ဘာဖြစ်လာမည်မှန်း မသိဘဲ ကြောက်ရွံ့တုန်လှုပ်နေကြသည်ဟု ဟိုလေ့စ် ရန်ဒယ် က ရေးသားခဲ့သည်။

တရားခွင်တစ်ခုသည် မည်မျှအထိ ကွာခြားချက်တွေ ဖန်တီးနိုင်သနည်း ဆိုသည်ကို ယခုအဖြစ်အပျက်က သက်သေပြနေသည်။ ဒုတိယအကြိမ် တရားခွင်တွင် တော့ အတွေ့အကြုံမရှိသည့် ရှေ့နေများ အစား နာမည်ကျော် ပုဂ္ဂိုလ်များ ပါဝင်လာခဲ့သည်။

စကော့တ်ဘိုရို လူကလေးများ ကို ရှေ့နေ ဆင်မြူရယ် လီဘိုဝစ် က ခုခံချေပပေးမည် ဖြစ်ပြီး ၎င်းသည် ကွန်မြူနစ်ပါတီ၏ စည်းရုံးမှုနှင့် ရောက်ရှိလာသည့် နယူးယောက်ရှိ ထင်ရှားကျော်ကြားသည့် ရာဇဝတ်မှုဆိုင်ရာ ရှေ့နေတစ်ဦးဖြစ်သည်။ အံ့အားသင့်စရာကောင်းလောက်သည့် အောင်မြင်မှု များ အဖြစ် လူသတ်မှု တရားခွင်ပေါင်း ၇၈ ခု တွင် ၇၇ ခုအထိ အနိုင်ရအောင် စွမ်းဆောင်နိုင်ခဲ့သူ ဖြစ်သည်။

လီဘိုဝစ်ဟာ စကော့တ်ဘိုရို အမှုအတွက် လေးနှစ်တိုင်တိုင် အခကြေးငွေမယူဘဲ ဆောင်ရွက်ပေးခဲ့သည်။ သူ ကိုယ်တိုင် ယုံကြည်ချက်အပြည့် နှင့် တိုက်ပွဲဝင်မှ ဖြစ်မည်ဟု ခံယူထား၍လည်း ဖြစ်သည်။ တရားလိုဘက် မှ အလက်ဘားမားပြည်နယ် ရှေ့နေချုပ် သော်
မတ်စ် နိုက် ဂျူနီယာက ဦးဆောင်မည် ဖြစ်ပြီး တရားသူကြီး ဂျိမ်းစ် ဟော်တန် က အမှုစစ်တရားသူကြီးအဖြစ် တာဝန်ယူခဲ့သည်။ ‌၎င်းသည် တရားသူကြီးကောင်း တစ်ယောက် ပီသစွာပဲ ဘက်လိုက်မှုမရှိဘဲ တရားမျှတစွာ ဆုံးဖြတ်ပေးတတ်သူ ဖြစ်သည်။

ဟေးဝုဒ် ပက်တာဆင် ၏ ဒုတိယအကြိမ် တရားခွင်ကို ၁၉၃၃ ခုနှစ် မတ်လတွင် ဒီကေးတား မြို့၌ စတင်ခဲ့သည်။

ရှေ့နေ လီဘိုဝစ်သည် ပထမဆုံးအနေနှင့် ဂျူရီလူကြီးစာရင်း တွင် လူမည်များကို စနစ်တကျ ချန်လှပ်ထားခဲ့သည့် အတွက် အမှုစွဲဆိုချက်ကို ပယ်ဖျက်ပေးဖို့ ကြိုးပမ်းခဲ့သည်။
ဒေသခံ ဂျူရီလူကြီး ရွေးချယ်ရေးကော်မရှင် အဖွဲ့ဝင်များ၏ ရိုးသားမှုကို သူက မေးခွန်းထုတ်လာသည့် အတွက် လူအများက အံ့အားသင့်ခဲ့ကြသည်။ ထို့အပြင် တရားလိုရှေ့နေ နိုက် သည် လူမည်းသက်သေ များအား ၎င်းတို့အား မစ္စတာ၊ မစ္စက် တတ်ပြီး ခေါ်ဝေါ်ဖို့ လီဘိုဝစ်က အခိုင်အမာ တောင်းဆိုလာသည့် အခါတွင်တော့ ဒေသခံများ တုန်လှုပ်သွားခဲ့ကြသည်။

အလက်ဘားမား ပြည်နယ်သား အများစုအတွက်တော့ မုဒိမ်းမှု ကျူးလွန်သူများကို ခုခံကာကွယ်ပေးခြင်း ဆိုသည်က အမေရိကန် တရားစီရင်ရေးစနစ်၏ အစိတ်အပိုင်းတစ်ခုဖြစ်၍ လက်ခံနိုင်စရာ ရှိ သော်လည်း၊ ၎င်းတို့၏ လူမှုအသိုင်းအဝိုင်း စည်းမျဉ်းများနှင့် နေထိုင်မှုပုံစံအား တိုက်ခိုက်လာခြင်း ကိုတော့ ခွင့်မလွှတ်နိုင်စရာ ကိစ္စတစ်ခုဟု မှတ်ယူလာကြသည်။

အမှုစွဲဆိုချက်ကို ပယ်ဖျက်ပေးရန် တောင်းဆိုချက်ကို တရားရုံးက ပယ်ချခဲ့ပြီးနောက် တရားလိုဘက်က အမှုကို စတင် လာခဲ့သည်။ တရားလိုဘက်က အဓိကသက်သေသည်က ဗစ်တိုးရီးယား ပရိုက်စ် ပင် ဖြစ်သည်။ သူမကို စစ်မေးမှုသည် အလွန်တိုတောင်းပြီး ၁၆ မိနစ်သာ ကြာမြင့်ခဲ့သည်။

ပရိုက်စ်က သူမ ချာတန်နူးဂါး မြို့ကို အလုပ်ရှာဖို့ သွားခဲ့ပုံ၊ ရထားပေါ်မှာ လူဖြူနဲ့ လူမည်း လူငယ်တွေကြား ရန်ပွဲဖြစ်ပွားခဲ့ပုံနှင့် ဟေးဝုဒ် ပက်တာဆင် အပါအဝင် လူငယ်တစ်စုက သူမကို ဝိုင်းဝန်း အဓမ္မ ပြုကျင့်ခဲ့ပုံများကို ပြန်လည်ထွက်ဆိုခဲ့သည်။ တရားလိုရှေ့နေ နိုက် ၏ ဗျူဟာသည်က ၎င်း၏ သက်သေသည် အဓိကအချက်များကိုသာ လိုရင်းတိုရှင်းနဲ့ ဟန်ဆောင်မှုမပါဘဲ တင်ပြသွားဖို့ ဖြစ်သည်။ ပထမအကြိမ် တရားခွင်တွင် သူမ ပြောပြခဲ့သည့် ယုတ္တိမတန်သည့် ဇာတ်လမ်း များ ကြောင့် ပေါ်ပေါက်လာနိုင်သည့် အချက်အလက် အမှားများကို အခုတစ်ကြိမ် ခုခံချေပမည့် ရှေ့နေများဖက်က ထုတ်ဖော်ခွင့်မရအောင် ကန့်သတ် နိုင်ရန် ဖြစ်သည်။

ရှေ့နေ လီဘိုဝစ်မှ ပရိုက်စ် ကို ပြန်လည် စစ်မေးခန်းသည်က အလွန်ပင် ရက်စက်ပြင်းထန်လှသည်ဟု ဆိုရမည် ဖြစ်သည်။ မေးခွန်းများထဲတွင် အဖြေကိုပါ တစ်ပါတည်း ညွှန်းဆို‌ နေခဲ့သည်။ သူမ ပြောသလို ချာတန်နူးဂါး က ကယ်လီ ဘရိုချီ တည်းခိုခန်း တွင် တည်းခိုခဲ့ခြင်း မရှိယုံမက ချာတန်နူးဂါး တွင်လည်း တည်းခိုခန်း မရှိသလို၊ ကယ်လီ ဘရိုချီ ဆိုသူလည်း မရှိခဲ့။

ပရိုက်စ်၏ ခန္ဓာကိုယ်ထဲတွင် တွေ့ရှိရသည့် သုတ်ပိုးသည်လည်း ကုန်တင်ရထားပေါ်က မုဒိမ်းမှုကြောင့် မဟုတ်ဘဲ၊ လွန်ခဲ့တဲ့ နှစ်ရက်က ဟန့်စ်ဗီးလ် ရထား ကုန်တွဲ ဝင်းထဲရှိ ဂျက် တေလာ ဆိုသည့် အမျိုးသားတစ်ဦး နှင့် ဖောက်ပြန်ခဲ့ရာမှ ရရှိလာတာ ဖြစ်သည်ဟု လီဘိုဝစ်က ထောက်ပြခဲ့သည်။ လီဘိုဝစ်ရဲ့ မေးခွန်းများက ပရိုက်စ်သည် လူတကာနှင့် ကာမဆက်ဆံမှု ရှိခဲ့သူ ဖြစ်ရုံသာမက ပြည့်တန်ဆာတစ်ဦးလည်း ဖြစ်နိုင်သည်ဟု ရည်ညွှန်း‌ နေသည်။ ထို့အပြင် ပရိုက်စ် (ဘယ်) နှင့် ဘိတ်စ် (ညာ) တို့သည် သူတို့ကိုယ်တိုင် မန်းအက်ဥပဒေ (Mann Act - ပြည်နယ်ကျော်ပြီး အမျိုးသမီး များ ကာမမှု ကျုးလွန်ခြင်းကို တားမြစ်သည့် ဥပဒေ) ကို ချိုးဖောက်ထားမှု ကို အာရုံလွှဲရန် အတွက် အခြေအမြစ်မရှိသည့် မုဒိမ်းမှု စွပ်စွဲချက်ကို လုပ်ကြံဖန်တီးခဲ့တာဖြစ်ကြောင်း လီဘိုဝစ်က အရိပ်အမြွက် ပြောလာခဲ့သည်။

လေးနာရီကြာအောင် စစ်မေးခဲ့သည့် တစ်လျှောက်လုံး ပရိုက်စ်သည် ရွဲ့စောင်းပြောဆိုခြင်း၊ ရှောင်လွှဲ ပြောဆိုခြင်းများ နှင့် ကြမ်းကြမ်းတမ်းတမ်း စကားလုံး များကို သုံးနှုန်းလာခဲ့သည်။ သူမ၏ အသိပညာနည်းပါးမှုနှင့် မှတ်ဉာဏ်မကောင်းမှု များကို အကာအကွယ် ယူပြီး ခုခံသွားခဲ့သည်။ ထို့အတွက် သူမသည် ချောင်ပိတ်မိအောင် လုပ်ဖို့အလွန်ခက်ခဲသည့် သက်သေတစ်ဦး ဖြစ်လာခဲ့သည်။

၎င်းတို့စွပ်စွဲထားသည် မုဒိမ်းမှု ဖြစ်ပွားပြီး နှစ်နာရီ ခန့် အကြာတွင် အမျိုးသမီးများ ဆေးစစ်ချက် ယူခဲ့သည့် စကော့တ်ဘိုရို ရှိ ဒေါက်တာ အာ အာ ဘရစ်ခ်ျ အား ဒုတိယ မြောက် တရားလိုပြ သက်သေ အဖြစ် ခေါ်ယူခဲ့သည်။ ၎င်းသည် တရားခံ အကျိုးဆောင်များ အတွက် ပို၍ အထောက်အကူ ပြုမည့် လူတဦး ဖြစ်လာခဲ့သည်။

၎င်းက သုတ်ရည်ကို အမျိုးသမီးများ၏ အင်္ဂါများ အတွင်း တွေ့ခဲ့သည်ကို အတည်ပြုခဲ့သည်။ သို့‌ သော် သုတ်ပိုး များက ရှင်သန်ခြင်း မရှိတော့ဟု ဆိုသည်။ သုတ်ပိုးများ သည် ကာမ ဆက်ဆံပြီး ဆယ်နှစ်နာရီ မှ လေးဆယ့် ရှစ်နာရီ အတွင်းသာ ရှင်သန်သည်။ ၎င်းအား ပြန်လှန် စစ်မေးရာတွင် အမျိုးသမီး နှစ်ဦးစလုံး တည်တည်ငြိမ်ငြိမ် ရှိခဲ့ကြပြီး သွေးထွက်ခြင်း၊ အင်္ဂါစပ် တွင် အနာတရ မရှိခဲ့ဟု ဝန်ခံခဲ့သည်။ အုပ်စုဖွဲ့၍ ရက်စက်ကြမ်းတမ်းစွာ အဓမ္မ ပြုကျင့်ခံခဲ့ရပြီး နှစ်နာရီ အကြာတွင် ရှိနေသင့်သည့်အနေအထား နှင့် အပုံကြီး ကွာခြားနေသည်။

တရားလို ဖက်မှ တဦးတည်းသော မျက်မြင် သက်သေသည်ကား ရထားလမ်း ဘေးတွင် တောင်ယာ လုပ်နေသည့် အော်ရီ ဒေါ့ဘင် ဆိုသူ လယ်သမား တဦးသာ ရှိသည်။ ၎င်းက ပရိုက်စ် နှင့် ဘိတ်စ် တို့ ရထား ပေါ်မှ ခုန်ချကာနီး ဆဲဆဲတွင် တရားခံများက နောက်မှ ဖမ်းချုပ်လိုက်ကြသည်ကို တွေ့ခဲ့ရသည်ဟု ထွက်ဆိုခဲ့သည်။

သို့သော် ထိုလယ်သမား၏ ထွက်ဆိုချက် အပေါ် ယုံကြည်နိုင်မှု ရှိသည် ဆိုသည်ကို လီဘိုးဝစ်က ပြန်လှန် မေးခွန်းထုတ်ရာတွင် ချေဖျက်နိုင်ခဲ့သည်။ လီဘိုးဝစ်က ရထားသွားနေသည့် အမြန် နှုန်း နှင့် ၎င်းရှိနေသည့် အကွာအဝေး အရ ဆိုက ခုန်ချမည့်လူသည် အမျိုးသား မဟုတ်ဘဲ အမျိုးသမီး ဆိုသည်ကို အဘယ်သို့များ သေချာပေါက် တွေ့နိုင်ခဲ့ရသနည်းဟု မေးခွန်းထုတ်ခဲ့သည်။ ဒေါ့ဘင်က အမျိုးသမီး အဝတ်အစားကို ကြည့်၍ ပြောနိုင်ခဲ့သည်ဟု ပြန်ဖြေခဲ့သည်။ သို့သော်လည်း ထိုနေ့က ပရိုက်စ် နှင့် ဘိတ်စ် တို့ နှစ်ဦးစလုံး ဘွိုင်လာသုံး ဝတ်စုံရှည်ကြီးများ ဝတ်ဆင်ခဲ့သည် ဆိုသည့် အချက်ကို ရုံးတော်သို့ တင်သွင်းထားခဲ့ပြီး ဖြစ်သည်။ ဘွိုင်လာ ဝတ်စုံ ဒါမှမဟုတ် အပေါ်အင်္ကျီ မဟုတ်ဘူးဆိုတာ သေချာရဲ့လား” ဟု တရားသူကြီး ဟော်တန် က မေးမြန်းရာ၊ ဒေါ့ဘင် က “မဟုတ်ပါဘူး ခင်ဗျာ၊ ဂါဝန် ပါ” ဟု ပြန်လည်ဖြေကြားခဲ့သည်။

Address

Calgary, AB

Website

http://www.yawnathan.com/

Alerts

Be the first to know and let us send you an email when Yawnathan Online posts news and promotions. Your email address will not be used for any other purpose, and you can unsubscribe at any time.