Horizon Weekly

Horizon Weekly Horizon Armenian Weekly Canada's Horizon Armenian Weekly was first published in 1979, sharing its birthday with Armenia's first Independence Day, May 28.

Horizon is the official political organ of Canada's Armenian Revolutionary Federation (ARF) Central Committee. Horizon Weekly publishes several supplements, including Horizon Kragan (in Armenian Հորիզոն Գրական) the only Armenian monthly literary publication in the Diaspora. Edited by Vrej-Armen Artinian, this supplement brings together the works of talented writers across the Diaspora. The literar

y supplement has an editorial committee. Other Horizon supplements include a youth page, called Mangabadanegan Horizon (in Armenian Մանկապատանեկան Հորիզոն) reborn in May 2000, thanks to the contributions from Canada's regional executive committee of the Armenian Relief Society and its local chapters. On the occasion of the 25th anniversary of the Canadian Ethnic Press Council, the Council had organized an Ethnic Press Day in Toronto on September 1, 2002. During this event, the Council honoured eight ethnic newspapers from across Canada, including Horizon Weekly, which was the only Quebec publication to take home the title. In November 2009, Seneca college (Toronto) hosted more than 225 members of Canada's ethnic media for The 2009 National Ethnic Press and Media Council (NEPMC) Seminar. The three-day seminar, running from November 19 to 22 brought together members of the ethnic media, provincial and national dignitaries, Seneca experts and dignitaries including Stephen Harper, Prime Minister of Canada; Jason Kenney, Minister of Citizenship, Immigration and Multiculturalism. During this event, 12 ethnic newspapers, including Horizon were honoured. The prime minister personally handed the awards to the editors of those publications. "Our government will continue to collaborate with cultural media and communities in pursuit of a common vision of a stronger, richer sense of Canadian citizenship," said the Prime Minister. www.horizonweekly.ca


Հորիզոնը պաշտօնաթերթն է Հայ Յեղափոխական Դաշնակցութեան Գանատայի Կեդրոնական կոմիտէին: Կը հրատարակուի 28 Մայիս 1979-էն ի վեր։
1984-ի դեկտեմբերէն սկսեալ Հորիզոն օժտուած է գրական բաժինով, որ այսօր Սփիւռքի հազուագիւտ գրական բեմերէն մէկը կը հանդիսանայ։

1990-ական թուականներուն, Հորիզոն առաջինն էր Սփիւռքի եւ Հայաստանի հայ մամուլի ընտանիքին մէջ, որ ունեցաւ իր կայքէջը համաշխարհային համացանցին վրայ: Կայքէջը կամքէ անկախ պատճառներով դադրեցաւ գործելէ 1999-ին: Հորիզոն-ի նոր կայքէջը վերահաստատուեցաւ 2005-ին, իսկ 2013-ի Մայիս 28-ին արդիական գիտարուեստով օժտուած կը ներկայանայ հասարակութեան:

1992-էն ի վեր թերթին մէջ իբր ներդիր լոյս կը տեսնէ անգլերէն-ֆրանսերէն յաւելուածը: Թերթը ունի նաեւ իր մանկապատանեկան յաւելուածը: 2001-էն ի վեր, տարեկան դրութեամբ Հորիզոն կը հրատարակէ իր գունաւոր տարեգիրքը:

Հորիզոն-ի կողմէ հրատարակուած են Վարուժան Պոյաճեանի՝ Հայ լուսաւորչութեան կեդրոններ (1996), Համլէթ Գէորգեանի՝ Պետոն (1996) եւ Լարիսա Գէորգեանի՝ Ես տեսայ իմ երկիրը (2005) գիրքերը:

Հորիզոն անդամ է The National Ethnic Press and Media Council of Canada (NEPMCC) կազմակերպութեան եւ իր ներկայացուցիչով կը մասնակցի Council-ի ժողովներուն:

Սեպտեմբեր 6-ին պատարագ պիտի մատուցուի Աղթամարի Սուրբ Խաչ եկեղեցւոյ մէջ---ՎԱՆ.- Սեպտեմբեր 6-ին, Վանայ լիճի Աղթամար կղզիի ...
09/04/2026

Սեպտեմբեր 6-ին պատարագ պիտի մատուցուի Աղթամարի Սուրբ Խաչ եկեղեցւոյ մէջ
---

ՎԱՆ.- Սեպտեմբեր 6-ին, Վանայ լիճի Աղթամար կղզիի Սուրբ Խաչ եկեղեցւոյ մէջ պիտի մատուցուի տարեկան պատարագը՝ 14-րդ անգամ ըլլալով։

Պատարագի կազմակերպչական եւ նախապատրաստական աշխատանքները ընթացքի մէջ են։ Կիրակնօրեայ արարողութեան ներկայ պիտի գտնուին հայ բարձրաստիճան հոգեւորականներ, ինչպէս նաեւ մեծ թիւով այցելուներ եւ զբօսաշրջիկներ։

Պատարագը պիտի սկսի առաւօտեան ժամը 11։00-ին եւ պիտի աւարտի ժամը 14։00-ին։

Աղթամարի Սուրբ Խաչ եկեղեցւոյ մէջ պատարագ մատուցելու արտօնութիւնը 2010-էն ի վեր կը տրուի Թուրքիոյ Մշակոյթի եւ զբօսաշրջութեան նախարարութեան կողմէ։ 95 տարուան ընդմիջումէ ետք, 2010-ին եկեղեցւոյ մէջ առաջին անգամ կրկին պատարագ մատուցուեցաւ, որմէ ի վեր արարողութիւնը կը կազմակերպուի ամէն տարի սեպտեմբերին։

Աղթամարի Սուրբ Խաչ եկեղեցին կառուցուած է 915-921 թուականներուն՝ Վասպուրականի Գագիկ Արծրունի թագաւորի հրամանով։ Եկեղեցւոյ ճարտարապետը եղած է Մանուէլը՝ ժամանակաշրջանի նշանաւոր ճարտարապետ, նկարիչ եւ քանդակագործ։

1113-1895 թուականներուն Աղթամարի մէջ գործած է առանձին կաթողիկոսարան։ Անոր վերացումէն ետք կաթողիկոսարանին ենթակայ վանքերն ու եկեղեցիները անցած են Պոլսոյ Հայոց պատրիարքարանի իրաւասութեան տակ։ Աղթամար կղզին եւ Սուրբ Խաչ եկեղեցին լքուած են 1915-ի Հայոց Ցեղասպանութենէն ետք։

Թուրքիոյ Մշակոյթի եւ զբօսաշրջութեան նախարարութիւնը 2005-ին սկսած էր եկեղեցւոյ վերականգնման աշխատանքները։ Մօտ երկու տարի տեւած վերանորոգութեան ծրագիրին համար ծախսուած էր շուրջ 4 միլիոն թրքական լիրա։ 2007-ին Սուրբ Խաչ եկեղեցին այցելուներուն առջեւ վերաբացուած էր իբրեւ թանգարան։

Վերոնիկա Զոնաբենտի նախաձեռնութեամբ հանդիպում՝ Հայաստանի ԱԳՆ-ի ներկայացուցիչներուն հետ---Արցախի նախկին պետական նախարար Ռո...
09/04/2026

Վերոնիկա Զոնաբենտի նախաձեռնութեամբ հանդիպում՝ Հայաստանի ԱԳՆ-ի ներկայացուցիչներուն հետ
---

Արցախի նախկին պետական նախարար Ռուբէն Վարդանեանի կնոջ՝ Վերոնիկա Զոնաբենտի նախաձեռնութեամբ, հանդիպում մը տեղի ունեցած է Հայաստանի արտաքին գործոց եւ միջազգային առեւտուրի նախարարութեան ոչ-քաղաքական մակարդակի ներկայացուցիչներուն, ինչպէս նաեւ Գերիներու եւ անհետ կորսուած անձերու հարցերով զբաղող միջգերատեսչական յանձնաժողովի ներկայացուցիչներուն հետ։

Այս մասին մամլոյ ասուլիսի մը ընթացքին յայտնած է ՄԻԵԴ-ի մէջ հայ ռազմագերիներու շահերու պաշտպան, իրաւապաշտպան Սիրանուշ Սահակեան։

Անոր փոխանցմամբ՝ հանդիպման ընթացքին քննարկուած են մարդասիրական բնոյթի երկու հիմնական հարցեր։ Առաջինը՝ Կարմիր Խաչի գործունէութեան դադրեցման պայմաններուն մէջ, երրորդ երկրի մը միջոցով Հայաստանի կողմէ Պաքուի մէջ պահուող հայերուն հիւպատոսական ծառայութիւններ տրամադրելու կարելիութիւնն է։ Երկրորդը կը վերաբերի մարդասիրական նախաձեռնութիւններու իրականացման։

Սահակեան յայտնած է, որ Զոնաբենտ առաջարկած է իրաւապաշտպան կիներու խումբ մը ուղարկել Ատրպէյճան եւ, այդ երկրի մարդու իրաւունքներու պաշտպանի հովանիին տակ, այցելել այն փակ հաստատութիւնը, ուր կը պահուին հայերը։ Նախաձեռնութեան նպատակն է անոնց փոխանցել անձնական իրեր, լուսանկարներ եւ նամակներ՝ ապահովելով արտաքին աշխարհին հետ շփումի որոշ հնարաւորութիւններ։

Սահակեան ընդգծած է, որ նման նախաձեռնութիւն մը չի կրնար իրականանալ միայն մասնաւոր մակարդակի վրայ եւ կը պահանջէ պետական աջակցութիւն՝ մուտքի արտօնագիրներու, անվտանգութեան երաշխիքներու եւ համապատասխան իրաւական արտօնութիւններու առումով։

«Պաշտօնական պատասխան տակաւին չունինք։ Հարցը քննարկման փուլի մէջ է, եւ կ՚ակնկալենք, որ սեղմ ժամկէտի մէջ պետական դիրքորոշում մը ձեւաւորուի», ըսած է Սահակեան։

Դատարանը եւս երկու ամիս երկարաձգեց Գագիկ Ծառուկեանի կալանքը---ԵՐԵՒԱՆ.- Դատարանը, շուրջ մէկ օր տեւած քննութենէ ետք, որոշե...
09/04/2026

Դատարանը եւս երկու ամիս երկարաձգեց Գագիկ Ծառուկեանի կալանքը
---

ԵՐԵՒԱՆ.- Դատարանը, շուրջ մէկ օր տեւած քննութենէ ետք, որոշեց եւս երկու ամիս երկարաձգել «Բարգաւաճ Հայաստան» կուսակցութեան առաջնորդ, գործարար Գագիկ Ծառուկեանի կալանքը։

Ծառուկեանի պաշտպանական խումբը որոշումը անհիմն կը նկատէ եւ գործը կը գնահատէ իբրեւ քաղաքական հետապնդում։ Փաստաբաններուն համաձայն՝ դատարանին այն հիմնաւորումը, թէ Ծառուկեան ազատութեան մէջ գտնուելու պարագային կրնայ խոչընդոտել քննութեան, առարկայական հիմք չունի։ Պաշտպանները յայտարարած են, որ պիտի բողոքարկեն որոշումը Վերաքննիչ դատարանին մէջ։

«Այս գործին քաղաքական դրդապատճառը ապացուցուեցաւ», յայտարարած է ԲՀԿ անդամ Արման Աբովեան։

Դատական նիստը դռնփակ եղած է, եւ մեղադրող կողմին ներկայացուցած հիմնաւորումները հրապարակային չեն։

70-ամեայ Ծառուկեան կալանաւորուած էր յուլիս 6-ին՝ խորհրդարանական ընտրութիւններէն շուրջ մէկ ամիս ետք։ Իրավապահ մարմինները զինք կը մեղադրեն առանձնապէս խոշոր չափերով խարդախութեան, դրամի լուացման եւ հարկերէ խուսափելու յանցանքներով։

Քննչական մարմնին համաձայն՝ Ծառուկեան կազմակերպած եւ ղեկավարած է խումբ մը, որ Իրան-Հայաստան առեւտրական եւ փոխադրական կապեր ստեղծելու պատրուակով իրանական ընկերութիւններէ խաբէութեամբ ձեռք բերած է փոխադրամիջոցներ, սարքեր եւ ապրանքներ՝ պատճառելով շուրջ 22 միլիոն տոլարի վնաս։

Գործը կապուած է նաեւ Իրանի հետ համատեղ ստեղծուելիք մեծածաւալ առեւտրական կեդրոնի ծրագիրին։ Ծառուկեանին պատկանող «Մուլտի գրուպ»-ը այդ ձեռնարկութեան 50 առ հարիւր բաժնետէրն էր։ Պաշտպանական կողմը կը պնդէ, որ, ընդհակառակն, իրանական կողմն է պարտք Ծառուկեանին, եւ թէ այդ մասին կան համապատասխան փաստաթուղթեր։

Ծառուկեան եւ իր ընտանիքի 11 անդամներ 2023-էն ի վեր ներգրաւուած են նաեւ ապօրինի ծագում ունեցող գոյքի բռնագանձման առանձին դատական գործի մը մէջ։ Պետութիւնը կը պահանջէ տասնեակ անշարժ գոյքեր, փոխադրամիջոցներ, շուրջ 213 միլիոն տոլար, ինչպէս նաեւ բաժնեմասեր մօտ 40 ընկերութիւններու մէջ։

Ծառուկեանի կալանաւորումէն ետք իշխանութիւնները կապարակնքած էին անոր ընտանիքին պատկանող տասնեակ ընկերութիւններ։ Անոնց շարքին են պանդոկներ, ճաշարաններ, փոխադրական ընկերութիւններ, մարզական համալիրներ եւ այլ ձեռնարկութիւններ։

Ծառուկեանի մամլոյ բանբեր Իվեթա Տոնոյեանի համաձայն՝ այդ գործողութիւններուն հետեւանքով շուրջ ութ հազար մարդ տակաւին աշխատանքէ զրկուած է։ Ան ընդգծած է, որ շարք մը ձեռնարկութիւններ վերաբացուած են միայն պետութեան նշանակած կառավարիչներու ղեկավարութեամբ։

Ծառուկեանի առաջնորդած «Բարգաւաճ Հայաստան»-ը մասնակցած էր յունիսին կայացած խորհրդարանական ընտրութիւններուն, սակայն քանի մը տասնեակ ձայնի տարբերութեամբ դուրս մնացած էր Ազգային ժողովէն։

Ծառուկեանի պաշտպանները անոր կալանաւորումը կը շարունակեն որակել քաղաքական հետապնդում եւ հարցը նաեւ ներկայացուցած են Մարդու իրաւունքներու եւրոպական դատարան։

Արթուր Խաչատրեան. «Անոնք, որոնք Արցախեան ազատամարտին չեն մասնակցած, իրաւունք չունին զայն աւարտած համարելու»---ԵՐԵՒԱՆ.- Ա...
09/03/2026

Արթուր Խաչատրեան. «Անոնք, որոնք Արցախեան ազատամարտին չեն մասնակցած, իրաւունք չունին զայն աւարտած համարելու»
---

ԵՐԵՒԱՆ.- Արցախի Հանրապետութեան հռչակման 35-ամեակին նուիրուած հանդիսաւոր նիստին «Հայաստան» խմբակցութեան պատգամաւոր Արթուր Խաչատրեան յայտարարեց, որ Արցախի ժողովուրդի վերադարձի եւ ինքնորոշման իրաւունքները պէտք է շարունակեն մնալ Հայաստանի եւ միջազգային քաղաքական օրակարգերուն վրայ։

Խաչատրեան ընդգծեց, որ ներկայ կացութիւնը չի կրնար ջնջել Արցախեան շարժման պատմական ձեռքբերումները եւ Արցախի ժողովուրդի իրաւունքները։

«Եթէ այսօր մեր աչքերուն ոչ թէ ուրախութեան, այլ տխրութեան արցունքներ կան, այդ չի նշանակեր, որ պէտք է ուրանանք մեր պատմական յաղթանակը եւ մոռնանք մեր իրաւունքներուն մասին», ըսաւ ան։

Ան յիշեցուց, որ Արցախի ժողովուրդը Խորհրդային Միութեան օրենսդրութեան համապատասխան հռչակած է իր պետականութիւնը, իսկ հակամարտութեան կարգաւորման տարբեր առաջարկներ ճանչցած են Արցախի ժողովուրդի ինքնորոշման իրաւունքը։

Ան նաեւ շեշտեց, որ Արցախի ժողովուրդի ինքնորոշման իրաւունքի պաշտպանութիւնը Հայաստանի կողմէ Ատրպէյճանի նկատմամբ տարածքային պահանջ չի նշանակեր։

Խաչատրեան կարեւոր նկատեց նաեւ Հայաստանի մէջ բռնի տեղահանուած արցախահայերու ընկերային, տնտեսական, կրթական եւ առողջապահական իրաւունքներու պաշտպանութիւնը, ինչպէս նաեւ անոնց համախումբ բնակութեան հնարաւորութեան ապահովումը։

«Արցախցիներու վերադարձի իրաւունքը պէտք է արծարծուի բոլոր ատեաններուն մէջ։ Անոնք, որոնք երբեք Արցախեան ազատամարտին կամ Արցախեան շարժման առնչութիւն չեն ունեցած, ո՛չ բարոյական, ո՛չ ալ քաղաքական իրաւունք ունին Արցախեան շարժումը աւարտած նկատելու։ Արցախի ժողովուրդը ունի վերադարձի իրաւունք եւ ունի իր իրաւունքները», եզրափակեց Խաչատրեան։

Armenia takes €80 million OPEC Fund loan as government debt more than doubles since 2018---(Horizon Media / YEREVAN) — A...
09/03/2026

Armenia takes €80 million OPEC Fund loan as government debt more than doubles since 2018
---

(Horizon Media / YEREVAN) — Armenia’s government has approved a new €80 million budget-support loan from the OPEC Fund for International Development, adding to a rapidly expanding stock of government debt and raising further questions about the authorities’ increasing reliance on borrowing to finance state spending.

Under the agreement approved Thursday, the funds are to be drawn by September 30 and will be used to help finance Armenia’s 2026 state budget deficit. The loan carries a floating interest rate of six-month EURIBOR plus 1.56 percentage points, equivalent to 4.241 percent as of July 30. Armenia will have a five-year grace period before beginning principal repayments in July 2031, with the final payment due in January 2044.

The government says timely receipt of the funds is important for financing expenditures already envisaged under the state budget. Officially, the loan forms part of the “Armenia Economic Transformation Program,” which is tied to reforms aimed at improving the investment climate, trade, competition and economic resilience. It is being provided by the OPEC Fund for International Development — a development-finance institution established by OPEC member states — rather than by OPEC itself. The World Bank is providing a parallel €170.3 million loan under the same reform program.

But unlike financing for a specific road, school, power plant or other capital project, the €80 million is budget support and will ultimately help cover the government’s broader financing gap. Armenia’s 2026 state budget was adopted with a deficit of AMD 536.8 billion, equivalent to 4.5 percent of projected GDP. The government planned from the outset to finance AMD 326.7 billion of that deficit from external sources.

The latest loan is therefore less an isolated transaction than another component of an increasingly debt-dependent fiscal model.

At the end of 2018, Armenia’s government debt stood at approximately $6.37 billion, of which about $4.99 billion was external debt. By June 30, 2026, government debt had reached approximately $13.89 billion — an increase of roughly 118 percent in dollar terms. Government external debt stood at about $6.62 billion, roughly one-third higher than at the end of 2018.

The figures also show that the growth in Armenia’s debt burden since 2018 cannot be attributed to foreign borrowing alone. Domestic government debt has expanded even more dramatically, from roughly $1.39 billion at the end of 2018 to about $7.27 billion by June 2026. The government has deliberately increased domestic borrowing in part to reduce exposure to foreign-exchange risk, but the strategy has not eliminated the growing cost of servicing a much larger debt stock.

That cost is becoming increasingly visible in the budget. Armenia paid approximately AMD 139 billion in interest on government debt in 2018. For 2026, the Finance Ministry has budgeted AMD 419.9 billion for interest payments alone — more than three times the 2018 figure. Combined principal repayments and interest payments are projected to reach AMD 1.05 trillion this year.

The government’s own borrowing plan underscores how heavily the 2026 budget relies on new debt. It envisages AMD 514.5 billion — about $1.34 billion — in gross external loan disbursements this year, including roughly $1 billion in budget-support loans rather than project-specific financing. The plan had already anticipated borrowing as much as €100 million from the OPEC Fund, alongside financing from the World Bank, Asian Development Bank and France’s development agency.

The Finance Ministry projects government debt at $15.15 billion by the end of 2026, or 52.9 percent of GDP. If that projection materializes, nominal government debt will be almost 2.4 times its end-2018 level.

The government can point to an important counterargument: Armenia’s debt-to-GDP ratio has not increased at anything approaching the same pace as the nominal debt stock because the economy itself has expanded substantially. Government debt amounted to 51.4 percent of GDP at the end of 2018, while the Finance Ministry projects a 52.9 percent ratio at the end of this year. The IMF, which uses somewhat different assumptions, has also continued to describe Armenia’s debt level as moderate and says economic activity remains strong.

Yet that does not remove the longer-term fiscal concern. The IMF itself has urged Armenia to carefully prioritize expenditures, improve spending efficiency and strengthen revenue collection in order to preserve fiscal space and maintain debt at a moderate level.

The central question for the government is therefore no longer simply whether Armenia can borrow. International institutions clearly remain willing to lend. The more consequential question is whether the surge in borrowing since 2018 is producing durable economic capacity sufficient to justify the obligations being passed on to future budgets.

The new OPEC Fund loan will be spent in 2026, but Armenian taxpayers will still be servicing it nearly two decades from now. With government debt already more than twice its 2018 level and annual interest costs having tripled, each additional budget-support loan makes scrutiny of how borrowed money is used — and what measurable economic return it produces — increasingly difficult for the government to avoid.

Երրորդ դատաւորն ալ պիտի չքննէ Վեհափառ Հայրապետի գործը՝ սպասելով Վճռաբեկ դատարանի որոշումին---ԵՐԵՒԱՆ.— Ամենայն Հայոց Գարե...
09/03/2026

Երրորդ դատաւորն ալ պիտի չքննէ Վեհափառ Հայրապետի գործը՝ սպասելով Վճռաբեկ դատարանի որոշումին
---

ԵՐԵՒԱՆ.— Ամենայն Հայոց Գարեգին Բ. Կաթողիկոսին եւ Գերագոյն Հոգեւոր Խորհուրդի վեց եպիսկոպոսներուն առնչուող քրէական գործի քննութիւնը կրկին անորոշութեան մատնուած է, քանի որ գործը ստանձնած երրորդ դատաւորն ալ հարց բարձրացուցած է դատական ընդդատութեան վերաբերեալ։

Երեւանի ընդհանուր իրաւասութեան քրէական դատարանի դատաւոր Վահագն Մելիքեան դիմած է Վճռաբեկ դատարան՝ պահանջելով վերջնականապէս ճշդել, թէ ո՛ր դատարանը պէտք է քննէ վարոյթը։

Դատարանէն յայտնած են, որ դիմումը հիմնուած է Քրէական դատավարութեան օրէնսգիրքի 263-րդ յօդուածի 4-րդ մասին վրայ։ Այդ դրոյթին համաձայն՝ գործը ստացած դատարանը, մինչեւ նախնական դատալսումներու նշանակումը, կրնայ վիճարկել անոր ընդդատութիւնը։ Նման պարագայի հարցը հինգ օրուան ընթացքին վերջնականապէս կը լուծէ Վճռաբեկ դատարանի քրէական պալատի նախագահը։

Այսպիսով, Վճռաբեկ դատարանը պիտի որոշէ, թէ գործը պիտի քննուի Երեւանի՞, թէ Արմաւիրի դատարանին մէջ։

Գործը նախ յանձնուած էր դատաւոր Յակոբ Մանուկեանին, որ ինքնաբացարկ յայտնած էր։ Ան նշած էր, որ 2021-ին ուսանած է Փաստաբանական ուսումնարանին մէջ, երբ Կաթողիկոսի պաշտպան Արա Զոհրապեան Փաստաբաններու պալատի նախագահն էր, եւ իր փաստաբանական արտօնագիրը անձամբ Զոհրապեան յանձնած էր իրեն։ Դատաւորը գնահատած էր, որ այդ հանգամանքը կրնայ կասկած յառաջացնել իր անաչառութեան վերաբերեալ։

Գործը այնուհետեւ փոխանցուած էր Արմաւիրի մարզի ընդհանուր իրաւասութեան դատարանի դատաւոր Սերժ Ռուշանեանին։ Վերջինս յայտարարած էր, որ չի խուսափիր գործը քննելէ, սակայն ընդդատութեան խնդիր կը տեսնէ, քանի որ գործը, իր գնահատումով, պէտք է քննուի ենթադրեալ յանցանքի կատարման վայրին մէջ։ Անոր որոշումով վարոյթը փոխանցուած էր Երեւանի դատարան։

Գարեգին Բ. Կաթողիկոսն ու վեց բարձրաստիճան հոգեւորականներ կը մեղադրուին դատական որոշում մը չկատարելու յանցանքով։

Գործը առնչուած է Մասեացոտնի թեմի նախկին առաջնորդ Գէորգ եպիսկոպոս Սարոյեանի պաշտօնանկութեան։ Դատարանը Մայր Աթոռ Սուրբ Էջմիածինը պարտաւորեցուցած էր զինք վերականգնել իր պաշտօնին մէջ, սակայն Մայր Աթոռը որոշումը չէր գործադրած եւ հետագային կարգալոյծ հռչակած էր հոգեւորականը՝ շեշտելով, որ եկեղեցական պաշտօններու եւ կարգապահական հարցերու տնօրինումը աշխարհիկ դատարաններու իրաւասութեան չի պատկանիր եւ նման միջամտութիւնը կը խախտէ Հայ Առաքելական Եկեղեցւոյ ինքնավարութիւնը։

Մեղադրանքը դատարանին կողմէ հաստատուելու պարագային՝ Կաթողիկոսին եւ միւս հոգեւորականներուն կրնայ սպառնալ մինչեւ երկու տարուան ազատազրկում։

Անկախ Հայաստանի պատմութեան մէջ առաջին անգամն է, որ Ամենայն Հայոց Կաթողիկոս մը քրէական գործով կը կանգնի դատարանի առջեւ։

Armenia prepares for first commercial exports to Azerbaijan---(Horizon Media / YEREVAN) — Armenian companies are expecte...
09/02/2026

Armenia prepares for first commercial exports to Azerbaijan
---

(Horizon Media / YEREVAN) — Armenian companies are expected to begin selling goods to Azerbaijan in the coming days, marking what officials say will be the first commercial exports from Armenia to Azerbaijan in more than three decades.

Armenian Foreign Minister Ararat Mirzoyan announced on September 1 that Azerbaijani firms had already reached agreements to purchase products from Armenian companies, although he did not disclose the businesses involved or specify what goods would be exported.

“In the coming days, you will learn that Azerbaijani companies have purchased goods from Armenian companies,” Mirzoyan said. “Armenia will sell goods to Azerbaijan. That will already constitute bilateral trade.”

The anticipated sales would represent a new stage in economic contacts between the two countries. Commercial exchanges over the past several months have largely been one-sided, with Azerbaijani products or transit routes serving the Armenian market.

In December 2025, Azerbaijan began supplying petroleum products to Armenia by rail through Georgia, in what was described as the first such delivery since the collapse of the Soviet Union. Azerbaijan has also facilitated the transit of wheat from Kazakhstan and Russia to Armenia.

Armenia, however, has so far registered no corresponding commercial exports to Azerbaijan.

Officials have discussed possible Armenian exports since early 2026. Economy Minister Gevorg Papoyan said in January that the two sides had exchanged lists of goods that could potentially be traded. Armenian products under consideration included aluminum foil, ferromolybdenum, textiles, flowers, tomatoes, peppers and materials used in brandy production.

The latest announcement coincides with renewed political contacts between Yerevan and Baku.

Nikol Pashinyan and Azerbaijani President Ilham Aliyev met on the sidelines of the Shanghai Cooperation Organization summit in Bishkek, where they reviewed steps taken since their August 8, 2025 meeting in Washington and the initialling of a peace agreement between Armenia and Azerbaijan.

Both sides have increasingly presented economic ties, transportation links and regional connectivity as practical components of the normalization process. Discussions in Bishkek also covered implementing the Trump Route for International Peace and Prosperity, or TRIPP, the transportation initiative that emerged from the Washington agreements. Various political and humanitarian issues, including the continued imprisonment of Armenian hostages, have been notably absent from these discussions.

Pashinyan separately said Armenia was making progress toward establishing interstate relations with both Azerbaijan and Turkey.

Those efforts have also included preparations along Armenia’s western border. Armenian officials recently visited the Akhurik border checkpoint and the nearby Akhuryan railway station, part of the Gyumri-Kars railway linking Armenia with Turkey, as discussions continue over the possible reopening of regional transportation routes.

The immediate economic impact of Armenian exports to Azerbaijan is expected to be limited. Their broader significance, however, lies in establishing mechanisms that have not existed for decades, including commercial payment arrangements, customs procedures, product certification and direct contacts between companies.

Major obstacles nevertheless remain before regular bilateral commerce can develop. Armenia and Azerbaijan do not yet have a formal bilateral trade framework, their shared border remains closed to regular commercial freight, and detailed customs procedures for direct trade have not been publicly established.

The first transactions would therefore constitute an initial test of commercial relations rather than the establishment of full-scale bilateral trade. Still, if implemented, they would mark the first time since independence that goods move commercially in both directions between Armenia and Azerbaijan.

EU Council backs temporary trade measures to support Armenia---(Horizon Media / BRUSSELS) — The Council of the European ...
09/02/2026

EU Council backs temporary trade measures to support Armenia
---

(Horizon Media / BRUSSELS) — The Council of the European Union has backed temporary trade liberalization measures for Armenia, aimed at easing the impact of recent Russian restrictions on Armenian exports.

Under the proposed measures, around 80 percent of Armenian exports to the European Union would benefit from trade liberalization. Import duties would be temporarily suspended on a broad range of Armenian goods, including agricultural products.

The measures would cover nearly 99 percent of Armenia’s exports of fresh fruit, vegetables and plants to the EU, as well as more than 91 percent of beverage exports, including alcoholic drinks. The preferential regime would remain in force for two years after taking effect.

The Council approved the European Commission’s proposal without amendments, clearing the way for its rapid adoption if the European Parliament also endorses it unchanged during its September plenary session.

According to the Council, the measures are intended both to support Armenia following Russian trade restrictions and to deepen EU-Armenia economic ties under the Comprehensive and Enhanced Partnership Agreement (CEPA).

The preferential treatment remains conditional on Armenia complying with existing rules of origin, maintaining administrative cooperation with the EU, avoiding new trade restrictions on European imports and respecting CEPA’s core principles, including democracy, the rule of law and human rights.

Russia has gradually imposed restrictions on a range of Armenian products since May, including agricultural goods, fish, beverages, dairy products and flowers.

If approved by the European Parliament, the regulation will enter into force the day after its publication in the EU’s Official Journal.

Փութին. «Եթէ Հայաստանը ռուսական ռազմակայանը չի ցանկար, վաղն իսկ կը հեռանանք»---ՊԻՇՔԷՔ.- Ռուսաստանի նախագահ Վլատիմիր Փութ...
09/02/2026

Փութին. «Եթէ Հայաստանը ռուսական ռազմակայանը չի ցանկար, վաղն իսկ կը հեռանանք»
---

ՊԻՇՔԷՔ.- Ռուսաստանի նախագահ Վլատիմիր Փութին Նիկոլ Փաշինեանի հետ հանդիպումէն ետք լրագրողներու հետ ճեպազրոյցի ընթացքին անդրադարձած է հայ-ռուսական յարաբերութիւններուն, Հայաստանի Եւրոպական Միութեան մերձեցման, ՀԱՊԿ-ի եւ Գիւմրիի ռուսական ռազմակայանի ապագային։

Խօսելով վերջին տարիներու հայ-ռուսական լարուածութեան մասին՝ Փութին զայն կապած է Արցախի շուրջ զարգացումներուն հետ՝ յիշեցնելով 2022-ի Փրակայի հանդիպումը։

Ան ընդգծած է, որ Փաշինեան այդ հանդիպման ընթացքին ստորագրած է փաստաթուղթ մը, որով Արցախը ճանչցուած է Ատրպէյճանի մաս, որմէ ետք, իր բնորոշումով, Մոսկուայի դիրքորոշումը «երկիմաստ» դարձած է։

Փութին նաեւ պնդած է, թէ արեւմտեան երկիրները հաւաստիացուցած էին, որ Ատրպէյճանի իշխանութեան տակ պիտի ապահովուէին Արցախի հայութեան իրաւունքներն ու շահերը, սակայն ինք նախապէս զգուշացուցած էր, որ բնակչութիւնը պիտի հեռանար։

Ռուսաստանի նախագահը այժմու իրավիճակը ներկայացուցած է նաեւ իբրեւ «էջը շրջելու» կարելիութիւն՝ նշելով ենթակառուցուածքներու ապաշրջափակման, սահմաններու բացման եւ տնտեսական նոր համագործակցութեան հնարաւորութիւնները։

Անդրադառնալով Գիւմրիի ռուսական ռազմակայանին՝ Փութին յայտարարած է, որ Ռուսիա իր ռազմական ներկայութիւնը Հայաստանին պիտի չպարտադրէ։

«Եթէ Հայաստանը կը համարէ, որ ռուսական ռազմակայանը իրեն պէտք չէ, մենք նոյնիսկ վաղը կը հեռանանք», ըսած է ան՝ աւելցնելով, որ եթէ հայկական կողմը ուզէ ռուսական ռազմական ներկայութեան շարունակութիւնը, Մոսկուա պատրաստ է մնալ եւ համագործակցիլ։

Հայաստանի ԵՄ անդամակցութեան ձգտումներուն մասին խօսելով՝ Փութին կրկնած է, որ այդ մէկը Երեւանի ինքնիշխան որոշումն է, սակայն միաժամանակ ԵՄ-ի եւ ԵԱՏՄ-ի անդամակցութիւնը, իր գնահատումով, անկարելի է՝ նկատի ունենալով տարբեր տնտեսական չափանիշները։

Ան նաեւ մատնանշած է, որ Հայաստանի մէջ ԵՄ անդամակցութեան գործընթաց սկսելու մասին օրէնքի ընդունումը, ըստ էութեան, ԵԱՏՄ-էն ապագային հեռանալու ուղղութեան մասին կը վկայէ։ Փութին շեշտած է, որ Հայաստանը ԵԱՏՄ-ի անդամակցութեան շնորհիւ շարք մը տնտեսական արտօնութիւններ կը վայելէ՝ ներառեալ ուժանիւթի գիներու եւ ռուսական շուկայ մուտքի ոլորտներուն մէջ։

ՀԱՊԿ-ի հետ տարակարծութիւններուն անդրադառնալով՝ Ռուսաստանի նախագահը ըսած է, որ անոնց հիմքին մէջ հայ-ատրպէյճանական չսահմանազատուած սահմանին հարցը եղած է։ Ըստ անոր՝ Փաշինեան կ’ակնկալէր, որ ՀԱՊԿ-ը պաշտպանէ սահմանային որոշ հատուածներ, մինչ կազմակերպութեան միւս անդամները կը պնդէին, որ սահմանազատման բացակայութեան պայմաններուն մէջ հարցը այլ բնոյթ ունի։

Փութին նաեւ յայտնած է, որ Փաշինեանը հրաւիրած է Մոսկուա՝ հայ-ռուսական յարաբերութիւններու բոլոր ուղղութիւնները մասնագէտներու մասնակցութեամբ մանրամասն քննարկելու համար։

Քննարկուելիք հարցերուն շարքին ան առանձնացուցած է նաեւ Հայաստանի երկաթուղիները՝ նշելով, որ ապագայ ներդրումները կախեալ են բեռնափոխադրումներու ծաւալէն եւ տարածաշրջանային հաղորդակցութիւններու բացումէն, ներառեալ Թուրքիոյ հետ սահմանին հնարաւոր բացումը։

«Ամբոխային տրամաբանութեան» մոլորութիւնը եւ պայքարի անխուսափելիութիւնը(Քրիստափոր Միքայէլեանի Մահուան 122-րդ Տարելիցի Առիթ...
09/01/2026

«Ամբոխային տրամաբանութեան» մոլորութիւնը եւ պայքարի անխուսափելիութիւնը

(Քրիստափոր Միքայէլեանի Մահուան 122-րդ Տարելիցի Առիթով)
---

ԱՐԱՄ ՇԱՀՆԱԶԱՐԵԱՆ

Հայ յեղափոխական դաշնակցութեան հիմնադիրներից, կուսակցութեան գաղափարական հայր Քրիստափոր Միքայէլեանի մտաւոր ժառանգութիւնը հայ քաղաքական մտքի մէջ առանձնայատուկ տեղ է զբաղեցնում ոչ միայն իր ժամանակի յեղափոխական պայքարի գաղափարական հիմնաւորումը տալու, այլեւ` պատմական գործընթացների ներքին տրամաբանութիւնը բացայայտելու առումով: Նրա «Ամբոխային տրամաբանութեան» եւ «Յարատեւ կռուի» տեսութիւնները ձեւաւորուել են հայ ժողովրդի գոյաբանական սպառնալիքի եւ ազգային-ազատագրական պայքարի վերելքի պայմաններում, սակայն դրանց արժէքը չի սահմանափակւում միայն այդ պատմական միջավայրով եւ ժամանակաշրջանով:

Դրանք ներկայացնում են մի ամբողջական եւ գաղափարականօրէն կուռ աշխարհահայեացք, որը միաւորում է` պատմութեան փիլիսոփայութիւնը, քաղաքական իրատեսութիւնը եւ ազգային ինքնապաշտպանութեան գաղափարը: Այս տեսութիւնները, երբ դիտարկւում են ոչ թէ հատուածաբար, այլ` ամբողջութեան մէջ, ցոյց են տալիս, որ Քրիստափորը ձգտում էր ձեւակերպել մի համակարգ, որի միջոցով հնարաւոր է հասկանալ ոչ միայն անցեալի ողբերգութիւնները, այլեւ` իմաստաւորել ներկան եւ ուղղորդել ապագան:

Միքայէլեանն իր վերլուծութիւնը սկսում է նրանից, ինչը նա անուանում է «ամբոխային տրամաբանութիւն»: Նրա դիտարկմամբ` «ամբոխը… տրամադիր է կարծելու, թէ ամէն մի երեւոյթ, որին հետեւում է մի ուրիշը, պատճառն է այդ հետագայ երեւոյթի»: Առաջին հայեացքից պարզ թուացող այս ձեւակերպումն իրականում բացայայտում է քաղաքական մտածողութեան ամենախորքային աղաւաղումներից մէկը: Մարդկային գիտակցութիւնը յաճախ ձգտում է պարզեցնել իրականութիւնը` բարդ երեւոյթները յանգեցնելով հեշտ ընկալելի կապերի: Սակայն այս պարզեցումը վերածւում է վտանգաւոր մոլորութեան, երբ այն օգտագործւում է պատմական իրադարձութիւնները բացատրելու համար: Քրիստափորը ցոյց է տալիս, որ նման մտածողութիւնը ոչ միայն սխալ է, այլեւ նպատակաուղղուած կերպով շահարկւում է հասարակութեանը մոլորեցնելու եւ իրականութիւնն աղաւաղելու համար:

Երբ հանրայնացւում է այն միտքը, թէ` «հայ յեղափոխութիւններն են հայկական սոսկալի կոտորածների պատճառը», մենք գործ ունենք ոչ թէ փաստերի վերլուծութեան, այլ կեղծ տրամաբանութեան հետ: Միքայէլեանը բացայայտում է այս պնդման ներքին սնանկութիւնը` ցոյց տալով, որ այն անտեսում է իրական, խորքային պատճառները: Նրա համար պատմական ողբերգութիւնները չեն կարող բացատրուել մէկ կամ մի քանի արտաքին դրուագներով, քանի որ դրանք արդիւնք են երկարատեւ գործընթացների, որոնք ձեւաւորուել են քաղաքական, տնտեսական եւ աշխարհաքաղաքական գործօնների համադրման շնորհիւ: «Սուլթանական կառավարութիւնը հայերի ջնջման ձգտելու համար ունէր աւելի խորին շարժառիթներ, քան յեղափոխական ձեռնարկներն են»: Այս միտքը ոչ միայն պատմական ճշմարտութեան արձանագրում է, այլեւ մեթոտաբանական ուղեցոյց` փաստելու համար, որ նման հարցերին պէտք է մօտենալ խորքային, համակարգային պատճառների լոյսի ներքոյ, այլ ոչ թէ` մակերեսային առիթների կամ պատրուակների վրայ հիմնուելով: Այս տեսակէտը յստակ կերպով հակադրւում է «ամբոխային տրամաբանութեան» պարզեցուած սխեմաներին, որոնք յաճախ ծառայել են հասարակութեանը մոլորեցնելու եւ իրականութիւնն աղաւաղելու նպատակին:

Այս համատեքստում Քրիստափորը կատարում է կարեւոր տարբերակում` արտաքին երեւոյթների եւ ներքին պատճառների միջեւ: Նրա համար պատմութիւնը չի գործում պատահականութեան սկզբունքով, այլ ունի իր ներքին օրինաչափութիւնները: Այդ պատճառով էլ նա մերժում է «առիթ» հասկացութեան գերագնահատումը եւ այն ներկայացնում է որպէս երկրորդական գործօն: Նրա ձեւակերպած չորս դրոյթները, որոնք կարելի է դիտարկել որպէս պատմական մտածողութեան հիմունքներ, արտայայտւում են այս կերպ` առաջին. «Երբ կան հիմնական պատճառներ` որեւէ երեւոյթի առաջ գալու համար, առանց ակներեւ «առիթի» էլ երեւոյթը զարգանում է»: Երկրորդ. «Երբ չկան հիմնական պատճառներ, նոյնիսկ խոշոր դէպքերն էլ «առիթի» նշանակութիւն չեն ստանում»: Երրորդ. «Երբ կան հիմնական պատճառներ, «առիթ» կամ «պատրուակ» երբեք չեն պակասի»: Չորրորդ. «Երբ կան հիմնական պատճառներ, դրանց դէմ կռուող բոլոր միջոցները ոչ միայն վնասակար չեն կարող լինել, այլ միանգամայն անհրաժեշտ հակակշիռ պիտի համարուեն»: Այս դրոյթները ցոյց են տալիս, որ պատմական գործընթացներն ունեն ինքնուրոյն տինամիքա, որը կախուած չէ առանձին իրադարձութիւններից, եւ ընդգծում են, որ իրական պատճառներն ու հետեւանքները յաճախ տարբերւում են այն պարզեցուած կապերից, որոնք տարածուած են ամբոխային մտածողութեան մէջ:

Նոյն տրամաբանութեամբ նա նշում է, որ` «Երբ չկան հիմնական պատճառներ, նոյնիսկ խոշոր դէպքերն էլ «առիթի» նշանակութիւն չեն ստանում»: Այսինքն արտաքին ցնցումները չեն կարող ստեղծել այն, ինչի համար հիմք չկայ: Սակայն առաւել կարեւոր է նրա երրորդ դրոյթը. «Երբ կան հիմնական պատճառներ, «առիթ» կամ «պատրուակ» երբեք չեն պակասի»: Այս միտքն ուղղակիօրէն հակադրւում է այն մտածողութեանը, որը կոչ է անում զսպուածութեան` «առիթ չտալու» համար: Միքայէլեանը ցոյց է տալիս, որ նման մօտեցումը հիմնուած է իրականութեան սխալ ըմբռնման վրայ: Եթէ ճնշող ուժն ունի նպատակ եւ դրդապատճառներ, ապա նա միշտ կը գտնի պատրուակ իր գործողութիւններն արդարացնելու համար: Հետեւաբար պայքարից հրաժարուելը չի կանխում վտանգը, այլ ընդամէնը վերացնում է դիմադրութիւնը:

Այս տեսութիւնը Քրիստափորի համար դառնում է հիմնաւորում` յեղափոխական պայքարի անհրաժեշտութիւնը փաստելու համար: Նա չի ներկայացնում պայքարը որպէս ցանկալի կամ նախընտրելի տարբերակ, այլ` որպէս անխուսափելի հետեւանք: Հայ ժողովուրդը, նրա ձեւակերպմամբ, կանգնած էր «կա՛մ անպայման բնաջնջում… կա՛մ կեանք» երկընտրանքի առջեւ: Այս պատկերացումը վերացնում է միջանկեալ լուծումների պատրանքը եւ ցոյց է տալիս, որ պայքարը բխում է գոյութեան պահանջից: Նա մերժում է այն գաղափարը, թէ կարելի է հասնել ազատութեան առանց դիմադրութեան` դա համարելով պատմական փորձով չհաստատուած մօտեցում:

Նրա համար պայքարն ունի ոչ միայն քաղաքական, այլ նաեւ բարոյական հիմք: «Որեւէ ազգ պարտաւոր չէ անպատճառ հաշտուել ամենադաժան ստրկութեան հետ»: Այս միտքը հաստատում է, որ ազատութեան ձգտումը բնական է եւ օրինական: Ազգը, որը հրաժարւում է պայքարից, ոչ միայն կորցնում է իր իրաւունքները, այլեւ վտանգում է իր գոյութիւնը: Այսպիսով, պայքարը դառնում է ինքնապաշտպանութեան ձեւ, որն արդարացուած է ոչ միայն գործնական, այլեւ բարոյական առումով:

Սակայն Միքայէլեանի մտածողութիւնը չի սահմանափակւում պայքարի անհրաժեշտութեան հաստատմամբ: Նա փորձում է նաեւ սահմանել դրա բնոյթը եւ ռազմավարութիւնը: Այստեղ է, որ ձեւակերպւում է «Յարատեւ կռուի» տեսութիւնը: «Յարատեւ կռիւ, յաճախ եւ երկար ժամանակ գուցէ անյաջող, չնայած երբեմն նոյնիսկ իր լայն ծաւալի. ահա թէ ուր է մեր փրկութեան բանալին: Պահպանենք, շարունակենք կռիւը, որպէսզի լայնանայ, ընդարձակուի եւ ընդարձակուելով յարատեւի. ահա դէպի մեր նպատակը տանող միակ ճանապարհը: Չշեղուենք այդ ճանապարհից, որ պատճառների եւ հետեւանքների կապակցութեամբ ունի պատմութեան մէջ հաստատուած օրէնքի ուժ: Չշեղուենք այդ միակ ճանապարհից, որ սփռուած է յուսատու ապագայի գրաւիչ ծաղիկներով»: Այս միտքը կտրուկ հակադրւում է արագ յաղթանակների սպասման տրամաբանութեանը: Քրիստափորի համար պայքարը գործընթաց է, որը պահանջում է` ժամանակ, յամառութիւն եւ կազմակերպուածութիւն:

Նա նաեւ կարեւորում է այն, որ պայքարը չի կարող լինել անսխալ: Յետադարձ գնահատականները, ըստ նրա, յաճախ անարդար են, որովհետեւ դրանք անտեսում են այն պայմանները, որոնցում կայացուել են որոշումները: «Հեշտ է… դէպքերը տեղի ունենալուց յետոյ «քննադատի» դերի մէջ մտնել»: Այս դիտարկումը կարեւոր է, որովհետեւ այն պաշտպանում է շարժումն անիրատեսական սպասումներից եւ ընդունում է, որ սխալներն անխուսափելի են ցանկացած կենդանի գործընթացում:

Քրիստափոր Միքայէլեանի այս ամբողջ համակարգը հիմնուած է պատմական իրապաշտութեան վրայ: Նա չի կառուցում իր տեսութիւններն իտէալական պատկերացումների վրայ, այլ` իրականութեան, որքան էլ այն դաժան լինի: Նա չի փորձում մխիթարել կամ խաբել հասարակութեանը, այլ ստիպում է նրան տեսնել իր վիճակը եւ համապատասխան քայլեր ձեռնարկել: Այս մօտեցումն է, որ նրա գաղափարները դարձնում է արդիական նաեւ այսօր:

Գալով մեր օրեր` Արցախի կորստից յետոյ, հայկական հանրութեան եւ քաղաքական դաշտում ձեւաւորուել է մի խօսոյթ, որը զգալիօրէն յիշեցնում է այն «ամբոխային տրամաբանութիւնը», որի դէմ պայքարում էր Քրիստափորը: Տարածւում է այն միտքը, թէ մեր բոլոր խնդիրների պատճառն Արցախն է, թէ` ազգային պայքարը մեզ բերել է աղէտի, եւ թէ` խաղաղութեան հասնելու համար պահանջատիրական պայքարից հրաժարուելն անհրաժեշտ եւ պարտադիր պայման է: Այս մօտեցումը կառուցուած է նոյն սխալ տրամաբանութեան վրայ` արտաքին երեւոյթը ներկայացնելով որպէս պատճառ, անտեսելով խորքային գործօնները:

Եթէ կիրառենք Միքայէլեանի մեթոտաբանութիւնը, ապա պարզ կը դառնայ, որ Արցախի հարցը չէր կարող լինել մեր խնդիրների հիմնական պատճառը: Այն ինքնին արդիւնք էր պատմական եւ աշխարհաքաղաքական հանգամանքների ազդեցութեամբ ձեւաւորուած պայմանների: Այս պայմանները շարունակում են գործել նաեւ այսօր, եւ դրանց անտեսումը չի կարող բերել իրական լուծումների: Եթէ գոյութիւն ունեն խորքային պատճառներ` կապուած ուժային յարաբերակցութեան, աշխարհաքաղաքական շահերի եւ տարածաշրջանային հակասութիւնների հետ, ապա դրանցից հրաժարուելը չի վերացնում վտանգը:

Նոյն կերպ, «առիթ» հասկացութեան շուրջ նրա վերլուծութիւնը թոյլ է տալիս հասկանալ, որ նոյնիսկ եթէ հայ ժողովուրդը հրաժարուի իր ազգային պահանջներից, դա չի կանխի նոր սպառնալիքները: «Երբ կան հիմնական պատճառներ, «առիթ» կամ «պատրուակ» երբեք չեն պակասի»: Այս միտքը յատկապէս արդիական է այսօր, երբ հասարակութեանը փորձում են համոզել, որ զիջումները կարող են ապահովել խաղաղութիւն: Սակայն Միքայէլեանի տրամաբանութեամբ նման մօտեցումը հիմնուած է իրականութեան սխալ ըմբռնման վրայ:

Այս իրավիճակում Քրիստափորի «Յարատեւ կռուի» գաղափարը ստանում է նոր նշանակութիւն: Այն չի սահմանափակւում զինուած պայքարով, այլ ներառում է բոլոր այն միջոցները, որոնց միջոցով կարելի է պաշտպանել ազգային շահերը: Դա կարող է լինել` դիւանագիտական գործունէութիւն, միջազգային հարթակներում պայքար, մշակութային ինքնութեան պահպանում, տնտեսական ամրապնդում: Սակայն այս ամէնի հիմքում պէտք է լինի նոյն սկզբունքը` չհրաժարուել պայքարից եւ չհաշտուել պարտութեան հետ:

Հայկական հանրութիւնը եւ քաղաքական դաշտը պէտք է հասկանան վերջապէս, որ Հայաստանի պետականութեան եւ ինքնիշխանութեան պահպանումը հնարաւոր չէ առանց քրիստափորեան մտածողութեան: Ազգը, որը հրաժարւում է իր իրաւունքներից եւ ազգային պահանջներից, կորցնում է նաեւ իր ապագան: Խաղաղութիւնը, որը կառուցւում է զիջումների եւ սեփական իրաւունքներից հրաժարուելու վրայ, չի կարող լինել կայուն, քանի որ այն չի վերացնում հակասութիւնների խորքային պատճառները: Միքայէլեանի տեսութիւնները յստակ ցոյց են տալիս, որ իրական անվտանգութիւնը եւ պետութեան ուժը հնարաւոր է ապահովել միայն այն դէպքում, երբ կայ հաստատակամ կամք եւ պատրաստակամութիւն` պաշտպանելու ազգային շահերը, պահպանելու պետականութիւնը եւ ապահովելու ժողովրդի անվտանգութիւնն ու զարգացումը:

Այսպիսով, Քրիստափոր Միքայէլեանի գաղափարները ներկայացնում են ոչ միայն պատմական վերլուծութիւն, այլեւ` քաղաքական ուղեցոյց: Դրանք մեզ սովորեցնում են` տարբերել իրական պատճառները մակերեսային երեւոյթներից, չտրուել ամբոխային մտածողութեանը եւ հասկանալ պայքարի անհրաժեշտութիւնը: Նրա «Ամբոխային տրամաբանութեան» եւ «Յարատեւ կռուի» տեսութիւնները մնում են արդիական նաեւ այսօր` որպէս գործիքներ, որոնց միջոցով կարելի է գնահատել մեր իրականութիւնը եւ ընտրել ճիշդ ուղին:

Այդ ուղին, ինչպէս ցոյց է տալիս նրա ամբողջ մտածողութիւնը, չի կարող լինել յանձնուողականութեան եւ յարմարուողականութեան ճանապարհը: Այն պահանջում է գիտակցուած, կազմակերպուած եւ երկարատեւ պայքար` ուղղուած ազգային շահերի պաշտպանութեանը: Միայն այդ կերպ հնարաւոր կը լինի ապահովել Հայաստանի պետականութեան ամրապնդումը, հայ ժողովրդի ազատ եւ անկախ գոյութիւնն ու ստեղծել այն պայմանները, որոնցում հնարաւոր կը լինի իրական զարգացում եւ անվտանգութիւն: Եւ որքան էլ դժուար լինի Քրիստափորի ուրուագծած ճանապարհը, այն մնում է միակ իրատեսականը, որովհետեւ հիմնուած է ոչ թէ ցանկութիւնների, այլ պատմութեան օրէնքների վրայ:

«Դրօշակ» թիւ 3 2026թ.

Adresse

3401 Olivar Asselin
Montreal, QC
H4J1L5

Heures d'ouverture

Lundi 9am - 5pm
Mardi 9am - 5pm
Mercredi 9am - 5pm
Jeudi 9am - 5pm
Vendredi 9am - 5pm
Samedi 9am - 5pm
Dimanche 9am - 5pm

Site Web

Notifications

Soyez le premier à savoir et laissez-nous vous envoyer un courriel lorsque Horizon Weekly publie des nouvelles et des promotions. Votre adresse e-mail ne sera pas utilisée à d'autres fins, et vous pouvez vous désabonner à tout moment.

Contacter L'entreprise

Envoyer un message à Horizon Weekly:

Raccourcis

Partager