05/12/2024
An nou gade yon nosyon teknik tankou : motherboard (anglè), carte-mère (fransè). Gen yon zanmi ki di m nèg bò kategral kon di motè telefòn angiz yo di tèm anglè a oswa tèm fransè a. An nou kòmanse pa di ni tèm anglè a, ni tèm fransè a, se yon fason abitrè yo bay fenomen nan non. Konsa pou nou ka di byen eksplike koze a.
Siy lengwistik (mo) yo gen yon rapò gwo ponyèt ak fenomen yo! Yo jis bay tèt yo kòm definsyon tèl fenomen jan yo vle nan lang yon popilasyon. Egzanp:
Anglè :
Mother = manman /
board = tablo, plato, planch…
Fransè :
Carte =kat, moso katon
Mère = manman
Men reyalite nosyon sa kouvri, alòs ki rapò yo genyen ak yon ban eleman nan yon telefòn tankou, memwa, opalè, kamera, elt. ? An reyalite, ni mother-board, ni carte-mère pagen anken rapò konkrè ak moso bagay plat ki kenbe tout eleman nou site anwo yo ak tout ti sikwi li yo! Mother-board se yon nosyon metaforik ki itilize pou pale de yon tablo plat an sikwi, ki kenbe tout lòt sikwi yo. Se pa yon manman vre ki gen yon ban ti pitit li ki se yon ban ti sikwi! Men pliske lang enpoze reyalite a non an, mounyo aksepte li (analoji).
Se menm jan an, yon fason abitrè, teknisyen Ayisyen yo ka ba li yon non ki penmèt yo konpran li pi byen sou plan metaforik lan tou! Lokitè kreyòl yo pa bezwen esklav siy lengwistik etranje yo pou yo rive kouvri yon menm reyalite!
Se sa ki fè nou panse nou limite a! Nou panse siy lengwistik (mo) etranje yo itilize pou defini epi di reyalite yo ap dekouvri yo, se reyalite yo ekzakteman yo ye! Alòske se yon fason abitrè, yap plake mo sou reyalite yo ! Apresa, yo mete yo dakò pou yo rele reyalite yo konsa! Se Ayisyen ki pwoblèm kreyòl la!
NJB
