11/22/2025
Կարդացէ՛ք մեր «Արցախն այս շաբաթ» արեւմտահայերէն լուրերու ամփոփումը․
- Սվարանց գիւղին մէջ կառուցուած առաջին տասը տուները յանձնուեցան Արցախէն բռնի տեղահանուած ընտանիքներուն
Թուֆէնկեան հիմնադրամին կողմէ, 18 նոյեմբերին, Սիւնիքի մարզի Տաթեւ համայնքի Սվարանց գիւղին մէջ կառուցուած առաջին տասը տուները յանձնուեցան Արցախէն բռնի տեղահանուած ընտանիքներուն։
Տուներու յանձնման արարողութեան մասնակցեցան հիմնադրամի ղեկավար կազմը, Սիւնիքի մարզպետարանի ներկայացուցիչները, միջազգային եւ հայաստանեան գործընկեր կազմակերպութիւնները, Տաթեւի համայնքապետարանի ներկայացուցիչներն եւ Սվարանցի բնակիչները։
Միջոցառման ծիրէն ներս «Թուֆէնկեան»-ի հոգաբարձու Անդրանիկ Գասպարեան ընդգծեց, որ հիմնադրամը իր 25-ամեայ գործունէութեան ընթացքին միշտ ուշադրութիւն դարձուցած է այն համայնքներուն ու խոցելի խումբերուն, որոնք առաւելագոյնս աջակցման եւ հոգածութեան կարիքը ունին։
«Այս նորակառոյց թաղամասը Սիւնիքի վերաբնակեցման մեր ծրագրի կարեւոր բաղադրիչներից մէկն է եւ Արցախից բռնի տեղահանուած ընտանիքների համար իրականացուող այն սակաւաթիւ նախաձեռնութիւններից, որի հիմքում ընկած է արցախահայերի համախմբուած վերաբնակեցման գաղափարը։ Մեր առաքելութիւնը չի սահմանափակւում թաղամասի կառուցմամբ միայն, մենք երկարաժամկէտ ներդրում ենք կատարում ընկերային եւ տնտեսական պայմանների եւ ենթակառուցուածքների բարելաւման ուղղութեամբ՝ դրական փոփոխութիւն բերելով համայնքում», նշած է Գասպարեան։
«Ե՛կ Սվարանց» բնակեցման ծրագիրը նախատեսուած է տեղահանուածներուն աջակցելու, միաժամանակ ապահովելու արցախահայութեան լեզուի, մշակոյթի և համայնքային կեանքի գոյատեւումը։
Միջոցառման ընթացքին հիւրերը շրջեցան նորակառոյց թաղամասին մէջ, ծանօթացան ժամանակակից արհեստագիտութեամբ կառուցուած տուներուն ու անասնագոմերուն, ինչպէս նաեւ բնակավայրին մէջ իրականացուող ընկերային եւ տնտեսական այլ նախաձեռնութիւններուն։
Հիմնադրամի գործադիր տնօրէն Գրիգոր Պետեանի խօսքով՝ նոր թաղամասը նոր կեանքի սկիզբ կը խոստանայ Արցախէն բռնի տեղահանուած ընտանիքներուն համար։
Նոր թաղամասի շինարարութիւնը սկիզբ առած էր 2025-ի կէսերուն՝ օգտագործելով յառաջադէմ շինարարական արհեստագիտութիւն, արցախցի ընտանիքներու համար նախատեսուած տուներու կառուցման նպատակով։
Յիշեցնենք, որ «Ռեքս տրանսֆորմրս» ընկերութեան նուէրին շնորհիւ նորակառոյց թաղամասը օժտուած է ելեկտրական փոխակերպիչով (transformer) մը։ «Ռեքս տրանսֆորմրս» ընկերութեան տնօրէն՝ թորոնթոհայ Ռաֆֆի Հասըրճեան նշած է, որ «Մեր հայրենակիցներուն ամբողջ կեանքերը իրենց աչքերուն առչեւ քանդուեցան: «Ե՛կ Սվարանց»-ի նման ծրագիրները առիթը կ’ընծայեն, որ մեզմէ իւրաքանչիւրը իր բաժինը բերէ, իր «քարը» դնէ, որ անոնց կեանքերը կրկին կառուցուին: Ինչ որ կ’ընենք, մեր փոքր բաժինն է»։
***
- Մինսքի խումբին գործունէութիւնը պաշտօնապէս պիտի աւարտի 1 դեկտեմբեր 2025-ին
Մինսքի խումբը իր գործունէութիւնը պաշտօնապէս պիտի աւարտէ 1 դեկտեմբերին, կը յայտնեն ԵԱՀԿ-էն՝ պատասխանելով ազրպէյճանական «Էյ.Փի.Էյ.» գործակալութեան հարցումին։
«Ըստ 1 սեպտեմբեր 2025-ին, Նախարարներու խորհուրդին կողմէ տրուած որոշումին` կը ձեռնարկուին քայլերու Մինսքի գործընթացի դադրեցման ուղղութեամբ», ըսին կազմակերպութեան ներկայացուցիչները` աւելցնելով, որ այդ գործընթացը պիտի աւարտի 1 դեկտեմբերին։
Այդ օրէն սկսեալ Մինսքի գործընթացի ծիրին մէջ եւ այդ գործընթացին հետ կապ ունեցող կառոյցներուն մէջ իրականացուող բոլոր գործողութիւնները պիտի դադրին, կը նշեն ԵԱՀԿ-էն:
Մինսքի խումբը ստեղծուած է 1992 թուականին` Արցախեան հակամարտութեան խաղաղ կարգաւորման ուղիներ փնտռելու համար: Մինսքի խումբի համանախագահ երկիրներն էին Ռուսիան, Միացեալ Նահանգները եւ Ֆրանսան: Անոր կազմին մէջ էին՝ Հայաստանը, Ազրպէյճանը, Պելառուսիան, Գերմանիան, Իտալիան, Թուրքիան, Ֆինլանդիան եւ Շուէտը: Փաստացի, խումբի աշխատանքը կանգ առած էր 2022 թուականին: Մինսկի խումբի լուծարման դիմումը Հայաստանի եւ Ազրպէյճանի արտաքին գործոց նախարարները ստորագրած էին 8 օգոստոս 2025-ին, Ուաշինկթոնի մէջ եւ 11 օգոստոսին զայն ուղարկած էին կազմակերպութեան:
***
- Քսանեօթ ծերակուտականներ կը պահանջեն ապահովել հայ գերիներու ազատ արձակումը եւ Պաքուի նկատմամբ պատժամիջոցի կիրառումը
ՀՅԴ Հայ դատի կեդրոնական գրասենեակը կը տեղեկացնէ, որ ԱՄՆ քսանեօթ ծերակուտականներ` Էտ Մարքիի եւ Շելտըն Ուայթհաուսի գլխաւորութեամբ, ինչպէս նաեւ Սենատի ժողովրդավարներու խումբի առաջնորդ Չաք Շումըրի աջակցութեամբ, նամակ ուղարկած են արտաքին գործոց նախարար Մարքօ Ռուպիոյին` Թրամփի վարչակազմին կոչ ընելով՝ պահանջել Ազրպէյճանի կողմէ պահուող բոլոր հայ ռազմագերիներն ու քաղաքական առաջնորդները անյապաղ եւ անվերապահ ազատ արձակել: Նամակին մէջ Թրամփի վարչակազմին կոչ կ’ուղղուի պահանջել, որ միջազգային դիտորդները մուտքի արտօնութիւն ստանան Պաքուի մէջ իրականացուող կեղծ դատավարութիւններուն, ինչպէս նաեւ «Մակնիսքիի օրէնք»-ով պատժամիջոցներ կիրառել ազրպէյճանցի այն պաշտօնեաներուն նկատմամբ, որոնք պատասխանատու են մարդու իրաւունքներու խախտումներուն համար:
Մեկնաբանելով Հայ դատի յանձնախումբի կողմէ օժանդակուող այս նամակին հրապարակումը` Հայ դատի Ուաշինկթոնի գրասենեակի պատասխանատու Արամ Համբարեան նկատել տուած է․ «Այն փաստը, որ Սենատի քսանեօթ դեմոկրատներ` կազմի կէսէն աւելին, ներառեալ առաջնորդ Չաք Շումըր, ստորագրած են այս նամակը` պահանջելով Ազրպէյճանի կողմէ պահուող հայ պատանդներու անյապաղ ազատ արձակումը, կը բարձրացնէ հայկական հարցերու դերը ԱՄՆ արտաքին քաղաքական օրակարգին մէջ` զգալիօրէն բարձրացնելով անոնց նշանակութիւնը Հանրապետական կուսակցութեան եւ Թրամփ–Վենսի վարչակազմին համար»: Ծերակուտականները նամակին մէջ մասնաւորապէս կ’ըսեն, որ զեկոյցները ցոյց կու տան, որ այս քաղաքական պատանդները ենթարկուած են բռնութիւններու եւ նուաստացուցիչ վերաբերմունքի, մինչդեռ գաղտնիութիւնն ու ընթացակարգային խախտումները Պաքուի ռազմական դատարանին մէջ լուրջ կասկածներ կը յարուցեն դատավարութիւններու արդարութեան եւ օրինականութեան վերաբերեալ․․․ Ազրպէյճանի կողմէ Կարմիր խաչի միջազգային կոմիտէի, միակ կազմակերպութեան, որ կրնար այցելել հայ գերիներուն, արտաքսումը եւս աւելի կը վտանգէ հայ բանտարկեալներուն անվտանգութիւնն ու ապահովութիւնը»:
Նամակին մէջ կ’ընդգծուի նաեւ երկու տարի առաջ Արցախի վրայ Ազրպէյճանի շրջափակումն ու ռազմական յարձակումը, որուն հետեւանքով ստիպողաբար շրջանի հարիւր քսան հազար քրիստոնեայ հայեր տեղահանուեցան, որ միջազգային իրաւունքի մասնագէտներու կողմէ կը գնահատուի որպէս ցեղային զտում:
Նամակին մէջ անդրադարձ կը կատարուի ԱՄՆ միջնորդութեամբ ձեռք բերուած համաձայնութիւններուն, որոնց մէջ կը բացակայի որեւէ դրոյթ` ուղղուած հայ գերիներու ազատ արձակման: Մակնիսքիի պատժամիջոցները կարեւոր առանցքային գործիք են` ռազմագերիներու ազատ արձակումը ապահովելու եւ Հայաստանի դէմ յետագայ յարձակումը զսպելու համար:
Ծերակուտականները կ’եզրափակեն. «ԱՄՆ-ի համար ե՛ւ բարոյական, ե՛ւ ռազմավարական հրամայական է ձեռնարկել վճռական քայլերու` ստիպելու Ազրպէյճանին ազատ արձակելու անօրինական կալանաւորուած հայ գերիներն ու ապահովել, որ տարածաշրջանային խաղաղութիւնը հիմնուած ըլլայ պատասխանատուութեան, արդարութեան եւ Լեռնային Ղարաբաղէն տեղահանուած հայերու վերադարձի հիմնարար իրաւունքին վրայ»: