24/08/2025
13 SRBA, KOJI SU BILI “VEĆE USTAŠE OD USTAŠA”
Od ukupno 93 generala u Pavelićevoj ustaškoj službi, čak 13 je bilo srpskih oficira. Gotovo svi su zauzimali važne položaje, neki su dobili najviša državna odlikovanja za zasluge, a većina je nakon rata prošla bolje od najviših hrvatskih funkcionera. Ko su oni bili i za čije propagandne svrhe su služili?
Ustaška NDH osnovana je 11. aprila 1941. godine, a u januaru 1942. poglavnik Ante Pavelić izdao je naređenje da se ustanovi parlament nove države – Hrvatski državni sabor. Njegovi članovi nisu bili birani jer su sve stranke bile ukinute, već ih je postavljao Pavelić lično. Predsedništvo je imalo pet članova, a jedan od njih bio je Srbin – dr Savo Besarović, predratni advokat, kolega sa studija i lični Pavelićev prijatelj. Sredinom rata Besarović je postao ministar u NDH. On je bio samo jedan od Srba koji su imali istaknutu ulogu u ustaškoj državi – od ukupno 93 generala u NDH, 13 je bilo Srba i to na vrlo istaknutim pozicijama.
Dosta austrougarskih visokih oficira Srba, Hrvata i Slovenaca prihvatilo je pogodnosti koje im je ponudila vojska Kraljevine SHS. Iako su poraženi u završetku Prvog svetskog rata, neki su se našli na pobedničkoj strani sa višim činovima. Među njima su bili komandant ratnog vazduhoplovstva Austrougarske, general Milan Uzelac, Rudolf Majster, admirali Metod Koh i Dragutin Prica. Iz te grupe potiče pomenutih trinaest Srba koji su služili u Pavelićevoj NDH i imali čin generala.
Savo Besarović – "Umirem kao Hrvat"
Rođen 1889. u staroj srpskoj sarajevskoj porodici, stekao je diplomu pravnika i doktorat na Univerzitetu u Zagrebu. Otvorio je advokatsku kancelariju u Sarajevu i postao poslanik vladajuće Jugoslovenske radikalne zajednice Milana Stojadinovića. U aprilu 1941. osoblje Vojnog muzeja iz Beograda predalo mu je dragocene predmete, koji su kasnije nestali. Na drugom zasedanju Hrvatskog državnog sabora položio je zakletvu Paveliću.
Posle rata osuđen je na smrt, a pre izvršenja kazne rekao je: "Imao sam čast da sam bio ministar u Vladi NDH. Umirem kao Hrvat za svoju domovinu Hrvatsku. Živio dr Ante Pavelić! Živio hrvatski narod!"
Milan (Emil) Uzelac – glavni za formiranje NDH avijacije
Srbin rođen u Mađarskoj 1867, bio je prvi komandant austrougarskog ratnog vazduhoplovstva. Posle Prvog svetskog rata nastanio se u Petrinji i pomagao reorganizaciju jugoslovenskog vojnog vazduhoplovstva. Odmah po formiranju NDH prihvatio je ponudu ustaškog režima da u činu počasnog generala pomogne u organizaciji vazduhoplovstva NDH, što je korišćeno u propagandne svrhe. U penziju je otišao 1923, ali ostao uz Pavelića do kraja. Partizani su ga uhapsili 1945, ali je proveo samo dve godine u zatvoru. Umro je 1953. u Petrinji.
Mihajlo Lukić – viteška titula zbog zasluga ustaštvu
Rođen 1866. u hrvatskoj Podravini, učestvovao je u Prvom svetskom ratu, a kasnije postao pukovnik u vojsci Kraljevine Jugoslavije. Posle formiranja NDH stupio je u službu već u aprilu 1941. Komandovao je domobranima u bitkama na Neretvi i Sutjesci, često u saradnji sa ustašama. Dobio je titulu viteza i odlikovan je Hrvatskim trolistom prvog stepena s hrastovim grančicama. Posle rata osuđen je na deset godina zatvora, odležao pet i pomilovan. Umro je u Zagrebu.
Đuro Grujić – Pavelićev čovek od poverenja
Rođen 1887. u Sremskoj Mitrovici, bio je načelnik Generalštaba Hrvatskih oružanih snaga i Pavelićev poverenik. Pratio je Pavelića kod Hi**era u septembru 1944. Posle rata izručen je Jugoslaviji i streljan 1945.
Đuro Dragičević – komandant ustaške artiljerije
Rođen 1890. u Kalesiji, učestvovao u Prvom svetskom ratu i odlikovan Krstom viteškog reda Marije Terezije. U NDH postao je komandant artiljerije. Zarobljen je od Rusa i proveo dve godine u logorima u Nemačkoj i još sedam u SSSR. Posle 1954. živeo je u Austriji.
Fedor Dragojlov – komandant operacija nad Srbima
Rođen 1881. u Pančevu, posle Prvog svetskog rata nije služio u jugoslovenskoj vojsci. Postao je general i načelnik Generalštaba vojske NDH, rukovodio je operacijama u Bosni sa zločinima nad Srbima. Posle rata izbegao u Argentinu i vodio ustašku propagandu.
Milan Desović – vlasnik nemačkog Gvozdenog krsta
Rođen 1895. u Pljevljima, komandovao delom hrvatske divizije na Istočnom frontu i dobio nemački Gvozdeni krst. Posle rata osuđen je na petnaest godina zatvora, pušten 1958. Emigrirao u Nemačku, umro u Minhenu 1968.
Jovan Iskrić – general NDH
Rođen 1884. u Banatskom Karlovcu, ranjen u Prvom svetskom ratu, odlikovan Krstom viteškog reda Marije Terezije. General NDH od 1944. Umro 1961. u Zagrebu.
Zvonimir Strimaković – zapovednik konjice
Rođen 1891. u Zagrebu, komandovao konjicom u NDH. Posle rata odrobijao svih 20 godina kazne u Staroj Gradiški, umro u Zagrebu 1974.
Lavoslav Milić – prvi čovek za logistiku
Rođen 1890. u Karlovcu, general u jugoslovenskoj vojsci. U NDH bio član Glavnog štaba domobrana zadužen za logistiku. Osuđen na 20 godina robije, izdržao pet. Umro u Zagrebu 1964.
Miroslav Opačić – odmah prihvatio službu NDH
Rođen 1881. na Kordunu, austrougarski i jugoslovenski oficir, nadzornik tehničkih trupa kopnene vojske NDH. Posle rata prešao u katoličanstvo.
Jovan Pribić – general u NDH
Rođen 1885., general u jugoslovenskoj vojsci, u NDH stupio 1941. Odveden u zarobljeništvo 1943. Ostali podaci nepoznati.
Miloš Ožegović – pešadijski brigadni general
Rođen 1886., penzionisan 1942. Ostali podaci nepoznati.