08/06/2026
OTVORENA IZLOŽBA "NARODNI I VERSKI OBIČAJI NEMACA U VOJVODINI" U ZRENJANINU
Izložba "Narodni i verski običaji Nemaca u Vojvodini" otvorena je u prostorijama MZ "Mala Amerika" . Realizovana u saradnji nemačkih udruženja iz Sombora, Subotice i Zrenjanina a uz finansijsku podršku Ministarstva za ljudska i manjinska prava i društveni dijalog.
Prisutnima su se obratili dr Ivan Bošnjak, državni sekretar u MLJMPDD, Mihael Plac, predsednik Nacionalnog saveta Nemaca u Republici Srbiji i Lazar Sretenović, autor izložbe.
Izložba će biti postavljena tokom meseca juna a nakon toga se seli u Vršac a kasnije i u druge gradove širom Vojvodine.
Narodni i verski običaji Nemaca (Podunavskih Švaba) u Vojvodini predstavljaju bogat sloj kulturne baštine ovog regiona, oblikovan vekovnim suživotom sa drugim narodima, ali i čvrstim vezama sa tradicijom donetom iz matičnih nemačkih pokrajina tokom naseljavanja u 18. veku.
Verski život vojvođanskih Nemaca, koji su većinom bili rimokatoličke, a manjim delom evangeličke (luteranske) i reformatske veroispovesti, predstavljao je stub društvenog okupljanja i moralnog poretka seoskih i gradskih zajednica. Svi najvažniji životni ciklusi – od rođenja, preko braka, do smrti – bili su duboko prožeti crkvenim kanonima. Centralni događaj u godini za svako nemačko mesto u Vojvodini bio je „Kirvaj“ (Kirchweih) – crkvena slava, odnosno dan posvećenja lokalnog hrama. Kirvaj je slavljen izuzetno svečano, uz prisustvo rodbine iz drugih mesta, svečane mise, bogate trpeze, liciderska srca i prepoznatljive igranke na seoskim trgovima.
Najveći hrišćanski praznici, Božić (Weihnachten) i Uskrs (Ostern), praznovani su uz specifične lokalne rituale. Za Božić je vezan običaj „Kristkindla“ (Christkindl), gde su maskirani mladići i devojke obilazili kuće donoseći darove deci i blagosiljajući dom. Uskršnji običaji obuhvatali su farbanje jaja, ali i potragu za skrivenim gnezdima u baštama, koje bi „uskršnji zeka“ tokom noći napunio slatkišima. Pored ovih, praznik Svete Lucije bio je karakterističan po sejanju božićne pšenice, što je služilo za prognoziranje rodnosti naredne godine.
Narodni običaji bili su tesno povezani sa agrarnim kalendarom i smenom godišnjih doba. Završetak žetve slavljen je uz pravljenje venaca od žita koji su odnošeni u crkvu na blagoslov, a potom čuvani u kućama do sledeće godine kao simbol plodnosti i zahvalnosti. Jesen je bila rezervisana za svadbe i svinjokolje (Schlachten), koji su takođe imali polujavni, komunalni karakter, jer su okupljali širu rodbinu i komšiluk uz pesmu, šalu i tradicionalne kulinarske specijalitete poput kobasica i štrudli.
Iako su istorijska previranja u 20. veku drastično smanjila broj nemačkog stanovništva u Vojvodini, njihovi narodni i verski običaji ostavili su neizbrisiv trag u lokalnoj kulturi. Mnogi od ovih običaja uticali su na tradiciju drugih vojvođanskih naroda, dok se danas kroz rad nemačkih udruženja u Vojvodini aktivno radi na očuvanju i revitalizaciji ovog vrednog kulturnog nasleđa.
