06/08/2026
Tetëmbëdhjetë orë pritje në kufi
Shkruan: Hamdi Reçica
Bashkimi Evropian, fituesja e Nobelit për Paqe: Tetëmbëdhjetë orë pritje përballë kufijve të saj
Në fillim nuk e kupton se çfarë po ndodh! Ende je larg kufirit, por sheh dritat e frenave përpara dhe mendon se është një ndalesë e zakonshme. Dy-tri minuta. Ndoshta pesë. E fik motorin dhe pret.
Kalon një çerek ore.
Pastaj gjysmë ore.
Pastaj një orë.
Dhe kolona nuk ka lëvizur as sa gjatësia e një veture.
E ndez motorin. Jo se mund të ecësh, por sepse brenda nuk merret më frymë. Ftohësi fillon të punojë, ndërsa sytë të shkojnë pa dashje te treguesi i karburantit.
Çuditërisht, me motorin ndezur harxhon më shumë karburant sesa duke lëvizur!
Lëvizim dy metra. Ndalemi.
Edhe dy metra. Ndalemi sërish.
Kjo bëhet rutinë e ditës.
Me kalimin e orëve nuk shikon më vetëm kolonën. Fillon të shikosh njerëzit.
Një baba mban në krahë vajzën e vogël. E lëkund ngadalë, duke u përpjekur ta bindë se gjithçka është në rregull, edhe pse vetë nuk e beson më. Vajza nuk qan më. Ka rënë në atë heshtjen e fëmijëve që lodhen duke pritur.
Pak më tutje, një çift i moshuar rri ulur në kerr me xhamat hapur. Burri fshin djersën nga balli. Nuk flasin. Nuk kanë çfarë të thonë. Pas kaq orësh, edhe fjalët lodhen.
Një nënë e ndan shishen e fundit të ujit në katër gllënjka. Një për secilin. Vetë nuk pi. Bën sikur nuk ka etje. Nëna gjithmonë gjen mënyrën ta fshehë etjen e saj.
Një djalë i vogël pyet babanë:
“Kur arrijmë?”
Babai sheh përpara.
Pastaj sheh pasqyrën.
Pastaj sheh orën.
Dhe përgjigjet me një buzëqeshje që nuk i del nga zemra:
“Shpejt.”
Por të dy e dinë se nuk është e vërtetë.
Shikon fytyrat.
Në mëngjes ishin fytyra njerëzish që niseshin për një cak.
Tani janë fytyra që kërkojnë vetëm pak mëshirë nga koha.
Askush nuk ankohet me zë të lartë.
Njerëzit vetëm psherëtijnë.
Në mes të gjithë asaj lodhjeje, kupton se njerëzit ende përpiqen të mbeten njerëz.
Dhe kjo të prek më shumë se gjithçka tjetër.
Pastaj mendon…
Sa njerëz kanë nisur këtë rrugë me gëzim?
Sa fëmijë kanë pritur pushimet gjithë vitin?
Sa gjyshër mezi kanë pritur t’i shohin nipërit?
Sa punëtorë po kthehen në shtëpi pas muajsh larg familjes?
Dhe të gjithë janë këtu.
Pastaj sheh vetura me targa të shteteve dhe qyteteve të ndryshme evropiane.
Brenda tyre sheh njerëz që u përkasin këtyre vendeve: gjermanë, jo të natyralizuar; francezë, holandezë, belgë, lituanezë, letonezë. Por, ndryshe nga pritshmëria, edhe ata duken të lodhur, të tensionuar, me fytyra të rënduara nga pritja e gjatë.
Atëherë, disi çlirohesh nga një ndjenjë e errët që të kishte kapluar, sepse kjo pritje nuk është vetëm e jotja. Ajo është përjetim edhe i vetë qytetarëve evropianë, qytetarëve të Bashkimit Evropian — organizatës që me krenari mban Çmimin Nobel për Paqe.
Njëra prej arsyeve e marrjes së këtij çmimi, ishte edhe: promovimin e demokracisë dhe të drejtave të njeriut!
E drejtë e njeriut është të kalosh kufirin e saj, por jo të presësh 18 orë!
Pastaj, detyrimisht shikon treguesin e karburantit, temperaturën e motorit.
Pastaj orën.
Pastaj përsëri karburantin.
Të duket sikur çdo tregues po zbret në të njëjtën kohë.
Dhe në fund mbetet vetëm një pyetje:
Po sikur kjo të zgjasë deri në mbrëmje? Po sikur të mos mjaftoj karburanti. Çfarë ndjenje e trishtueshme!
Më pas, vjen ajo që më së shumti iu ke frikësuar.
Kur nevoja për tualet bëhet e padurueshme, e kupton sa i pambrojtur është njeriu. Je i rrethuar nga mijëra makina, por nuk ke asnjë vend ku të shkosh.
Dinjiteti fillon të përplaset me nevojën.
Shikon përreth, sikur kërkon një zgjidhje që nuk ekziston.
Dikush, duke mos përballuar më trysninë, bënë zgjidhje. Sheh njerëz që hyjnë e dalin nga mali i rrallë që nuk fsheh gjithçka!
Megjithatë, 18 orë më pas, të barabartë, përballë një kolone që nuk pyet as për moshë, as për kombësi, as për arsye, më në fund kalon kufirin, por çuditërisht nuk ndihesh fitimtar.
Ndihesh i trishtuar.
Jo vetëm për veten.
Por për mijëra fytyrat që mbetën pas teje, ende në vapë sepse ende është vapë edhe pse është natë, ende me motorët ndezur, ende duke kursyer ujin, ende duke i thënë fëmijëve “edhe pak”, ndërsa nuk dinë as vetë sa është ai “pak”.
Dhe atëherë e kupton se kufiri nuk të lodhi vetëm trupin.
Të zgjoi diçka më të rëndë.
Dhembshurinë për njerëzit që, ashtu si ti, nuk kërkuan asgjë më shumë sesa të kalonin rrugën e tyre me dinjitet.
Pasi e kalon atë kufi, pyet vërtetë me seriozitet veten: Mirë këto masa të reja, vërtetë ofrojnë siguri më shumë, po pse krahas masave s‘ka sportele më shumë, sepse krejt kjo pritje është pasojë e sporteleve të pakëta?
