Basirat Islami

Basirat Islami نور ایمان، راهنمای زندگی ماست. The light of faith is the guide of our life

16/09/2026

نوای قرآن، آرامشِ دل‌های خسته و جان‌های بی‌قرار است.

15/09/2026

در سکوت این مسجد زیبا، دل به یاد الله آرام می‌گیرد. 🕌

14/09/2026

الله اکبر؛ خداوند بزرگتر و برتر از هر چیزی است.

رحمت خداوند متعال، همه‌چیز را فرا گرفته است.
13/09/2026

رحمت خداوند متعال، همه‌چیز را فرا گرفته است.

نشانه های منافق سه چیز است:..
11/09/2026

نشانه های منافق سه چیز است:..

اسلام را با عملکرد گروه‌ها و جریان‌ها نسنجیمیکی از خطاهای اساسی در شناخت دین این است که میان اسلام به‌عنوان یک نظام الهی...
11/09/2026

اسلام را با عملکرد گروه‌ها و جریان‌ها نسنجیم

یکی از خطاهای اساسی در شناخت دین این است که میان اسلام به‌عنوان یک نظام الهی و رفتار مسلمانان به‌عنوان انسان‌های خطاپذیر تفاوت نگذاریم. اسلام بر پایهٔ قرآن و سنت پیامبر ﷺ شناخته می‌شود؛ اما مسلمانان، عالمان، گروه‌ها و جریان‌های دینی، در مقام فهم و اجرای این آموزه‌ها ممکن است دچار اشتباه، افراط، تفریط یا حتی انحراف شوند. از همین‌رو، منطقی و منصفانه نیست که عملکرد یک فرد یا جریان را معیار سنجش خودِ اسلام قرار دهیم.

رفتار انسان‌ها همیشه تنها از باورهای دینی آنان تأثیر نمی‌گیرد؛ بلکه دانش، تربیت، فرهنگ، محیط اجتماعی، منافع شخصی، ساختارهای سیاسی، قدرت، تعصبات قومی و گروهی و شرایط تاریخی نیز می‌توانند بر تصمیم‌ها و عملکرد آنان اثر بگذارند. به همین دلیل، ممکن است فرد یا گروهی با نام دین سخن بگوید، اما در عمل از عدالت، امانت، رحمت، اخلاق و دیگر ارزش‌های اساسی اسلام فاصله بگیرد. و قرائت های خود را به عنوان دین بداند، گاهی نیز برداشت گزینشی از متون دینی، عادت‌های فرهنگی و قومی یا منافع سیاسی و اقتصادی، در پوشش دین عرضه می‌شود. در چنین وضعیتی، اگر رفتار آن جریان را عین اسلام بدانیم و سپس اسلام را بر اساس همان رفتار قضاوت کنیم، در واقع میان اصل دین و عملکرد پیروان آن خلط کرده‌ایم.

در اسلامی نیز بر این اصل تأکید شده است که حق را نباید صرفاً به وسیلهٔ اشخاص شناخت. چنانچه که حضرت علی رضی‌الله‌عنه، می‌فرمایید: «لا تَعْرِفِ الحَقَّ بِالرِّجال، اعْرِفِ الحَقَّ تَعْرِفْ أَهْلَهُ»؛ یعنی: «حق را با اشخاص نشناس؛ حق را بشناس تا اهل حق را بشناسی.» مضمون این یک روش مهم برای تشخیص و ارزیابی را بیان می‌کند: اشخاص معیار مطلق حق نیستند؛ بلکه سخن و عملکرد اشخاص باید با معیار حق سنجیده شود.

امام غزالی نیز در المنقذ من الضلال همین خطای فکری را مورد توجه قرار می‌دهد و توضیح می‌دهد که انسان نباید حق را به وسیلهٔ شخصیت‌ها بشناسد؛ بلکه باید ابتدا حق را بشناسد و سپس سخنان و دیدگاه‌های افراد را بر اساس آن ارزیابی کند. این اصل، ما را از شخص‌پرستی و قضاوت‌های سطحی دور می‌کند و به جای وابستگی به نام‌ها و عنوان‌ها، ما را به بررسی دلیل، معیار و حقیقت دعوت می‌نماید.

بر همین اساس، اگر فرد یا گروهی مرتکب ظلم، فساد، تبعیض، دروغ، خشونت یا سوءاستفاده از دین شود، نام و عنوان آن فرد یا گروه نمی‌تواند رفتار نادرست او را به رفتار اسلامی تبدیل کند. نقد چنین عملکردی نیز به معنای دشمنی با اسلام نیست؛ بلکه اگر با معیارهای درست و بدون تعصب انجام شود، می‌تواند دفاع از همان اصولی باشد که اسلام بر عدالت، امانت، کرامت انسان، مسئولیت و پرهیز از ظلم تأکید کرده است.

این مسئله برای نسل جوان اهمیت ویژه‌ای دارد؛ زیرا گاهی جوانان با رفتار نادرست کسانی مواجه می‌شوند که خود را نمایندهٔ دین معرفی می‌کنند و سپس میان رفتار آنان و حقیقت اسلام هیچ تفاوتی نمی‌گذارند. در نتیجه، خطای انسان‌ها به حساب دین گذاشته می‌شود و تصویری از اسلام شکل می‌گیرد که ممکن است بیشتر محصول عملکرد یک گروه یا فرد باشد تا شناخت مستقیم از منابع اصلی دین. چنین قضاوتی از نظر منطقی نیز درست نیست؛ زیرا اگر پیروان یک مکتب همیشه معیار کامل آن مکتب باشند، خطای هر پیرو باید به اصل آن مکتب نسبت داده شود؛ در حالی که در هیچ حوزه‌ای، از علم و سیاست گرفته تا فلسفه و دین، نمی‌توان عملکرد تمام پیروان را عین حقیقت یک اندیشه دانست.

بنابراین، شناخت درست اسلام نیازمند آن است که اسلام، مسلمانان و جریان‌های اسلامی را یکسان ندانیم. اسلام را باید از منابع اصلی و معتبر آن شناخت؛ سخنان و عملکرد اشخاص و گروه‌ها را با این معیار سنجید؛ و میان حقیقت وحی و تاریخِ عملکرد مسلمانان تفاوت گذاشت. اگر جریانی با نام دین رفتاری نادرست انجام داد، باید همان رفتار را نقد کرد، نه اینکه بدون بررسی، تمام اسلام را به آن رفتار فروکاست.

معیار باید همیشه حق و دلیل باشد، نه صرفاً نام، لباس، عنوان، شهرت یا وابستگی گروهی. نه هرکس که نام دین بر خود گذاشت، نمایندهٔ کامل دین است و نه هر اشتباه یک جریان را می‌توان به حساب اسلام گذاشت. اسلام را از قرآن و سنت بشناسیم؛ اشخاص، گروه‌ها و جریان‌ها را با معیار اسلام بسنجیم، نه اسلام را با معیار اشخاص، گروه‌ها و جریان‌ها.

✍️ بصیرت اسلامی

و در نیکی و قتوا با یکدیگر همکاری کنید...
11/09/2026

و در نیکی و قتوا با یکدیگر همکاری کنید...

و همگی به ریسمان خدا چنگ زنید و پراکنده نشوید..
11/09/2026

و همگی به ریسمان خدا چنگ زنید و پراکنده نشوید..

فریب مردم با اخلاق و آموزه‌های اسلام سازگار نیست.
10/09/2026

فریب مردم با اخلاق و آموزه‌های اسلام سازگار نیست.

کسی که رحم نکند، بر او رحم نمیشود.
10/09/2026

کسی که رحم نکند، بر او رحم نمیشود.

Adresse

Kaiserstraße
Frankfurt
60329

Website

Benachrichtigungen

Erfahren Sie als Erste/r von Neuigkeiten und Aktionen: Wir schicken Ihnen eine E-Mail, wenn Basirat Islami etwas veröffentlicht. Ihre E-Mail-Adresse wird für keinen anderen Zweck verwendet, und Sie können sich jederzeit abmelden.

Verknüpfungen

Teilen

Kategorie