روزنامه راه مدنیت

روزنامه راه مدنیت واقع‌گرا، تحلیل‌محور و مستقل
تاسیس: ۲۰۱۱

راه مدنیت؛ یک روزنامه‌ مستقل است که با هدف حمایت از دموکراسی و حقوق بشر در سال 2011 میلادی تاسیس و به‌طور رسمی در وزارت اطلاعات و فرهنگ افغانستان ثبت شد.

01/01/2026

زلاله هاشمی: ازدواج من جبری بود
پس از ادعاهای شوهر زلاله هاشمی، او در گفتگو با تلویزیون «آمو» از ازدواج جبری و ظلمی که به گفته‌اش بر او تحمیل شده است، سخن گفت.
زلاله هاشمی؛ آوازخوان جوان اهل افغانستان می‌گوید ازدواجش اجباری بوده و به‌دلیل مداخله برخی افراد ناچار به تحمل این وضعیت شده است. او با اشاره به این‌که نمی‌خواهد بیش از این وارد جزييات زندگی شخصی‌اش شود، از مداخله حتا برخی افراد سیاسی نیز یاد کرده است.
پیش از این اظهارات، شوهر زلاله هاشمی در یک مصاحبه تلویزیونی، ادعا کرده بود که او از خانه فرار کرده است. در این مصاحبه که با حضور کودک خردسالش همراه بود، از او خواسته شد تا درباره مادرش صحبت کند.
در همین حال، آگاهان امور بر این باورند که این اقدام می‌تواند نوعی سوءاستفاده از عواطف یک کودک تلقی شود. به گفته این آگاهان، اگر شوهر پیشین زلاله هاشمی به احساسات کودک احترام می‌گذارد، باید او را به آغوش مادرش بازگرداند، نه این‌که از او به‌عنوان ابزار فشار عاطفی استفاده کند.
بر اساس گزارش منابع محلی، جدایی و طلاق میان زلاله هاشمی و شوهرش سال‌ها پیش رخ داده است و او تنها به‌منظور شیردهی کودک‌اش مجبور به تحمل این وضعیت بوده است. به گفته این منبع، نخستین کودک زلاله هاشمی پیش‌تر بر اثر لت‌وکوب سقط شده بوده است. این ادعاها از سوی شوهر زلاله هاشمی تاکنون تایید یا رد نشده‌اند.
به گفته همین منبع، پس از ترک خانه از سوی زلاله هاشمی، شوهرش علیه او در نهادهای امنیتی شکایت ثبت کرده و «حکمی صادر شده که در صورت دستگیری، به جرم فرار از منزل مجازات شود.»
منابع رسمی در افغانستان تاکنون در این‌باره واکنشی نشان نداده‌اند و تلاش‌ها برای دریافت نظر نهادهای مربوطه و نیز شوهر زلاله هاشمی به نتیجه نرسیده است.
با این حال در شرایط حاکمیت گروه طا.لبان، وضعیت زنان به‌گونه کلی نگران‌کننده توصیف می‌شود. زنان در افغانستان از حق تحصیل، کار، ورزش، شنیدن موسیقی، سفر و شرکت در برنامه‌های سرگرمی کاملا محروم شده‌اند.

دری؛ زبان است یا لهجه؟✍️میرحسین مهدویاین پرسش هر از چندی نه صرفا به‌عنوان‌ یک پرسش؛ بل به‌صورت چالشی جدی فضای عمومی رسان...
31/12/2025

دری؛ زبان است یا لهجه؟
✍️میرحسین مهدوی
این پرسش هر از چندی نه صرفا به‌عنوان‌ یک پرسش؛ بل به‌صورت چالشی جدی فضای عمومی رسانه‌های جمعی و افکار عمومی را به‌خود اختصاص می‌دهد.

این مساله که اساسا یک پرسش است و نه یک چالش؛ برای شمار زیادی به‌صورت یک ابزار فشار و حتا یک حمله همه‌جانبه به هویت جمعی تلقی می‌شود.

دلیل این مساله هم کاملا روشن است. نگرانی بسیاری از افرادی که این پرسش را مطرح می‌کنند نه زبان و زبان‌شناسی و نه حتا مسایل فرهنگی؛ بل سیاسی و حتا عموما اقتصادی است.

بیش از دو سده است که زبان در افغانستان به حوزه قدرت عمومی تبدیل شده است و هر کسی که می‌خواهد به قدرت برسد و یا خود را به قدرت نزدیک کند، اولین قدمش روشن کردن نسبت و موقعیت‌اش با زبان فارسی است.

نگاه بسیار مختصر به گفتار و نوشتار کسانی که دری را زبان می‌دانند روشن می‌کند که هیچ‌کدام آن‌ها دغدغه علمی و زبان‌شناسانه ندارند.

بحث این افراد عموما از تاریخ شروع می‌شود و بعد با سیاست به پایان می‌رسد. غایب اصلی در بحث این کارشناسان به اصطلاح زبان؛ خود زبان است.

فرناندو سوسور؛ بنیان‌گذار زبان‌شناسی مدرن، سه نکته مقدماتی و در عین حال بسیار بنیادی و اساسی در مورد کارکرد زبان مطرح می‌کند که ذکر این سه نکته به‌طور ساده و و مقدماتی می‌تواند بسیاری از ابهام‌های مطرح‌شده از طرف آنانی که دری را زبان می‌پندارند و نه لهجه، برطرف کند.

1- زبان دستگاهی از نشانه‌های قراردادی است. در زبان‌شناسی سوسور نشانه‌های زبانی (نام‌ها و کلمات- دال‌ها) بر اساس قرارداد جمعی و در بستر تاریخی به وجود می‌آیند و این نشانه‌ها در هر زبانی منحصر به فرد‌اند. به‌عنوان مثال نشانه‌های زبانی در زبان انگلیسی متفاوت از هر زبان دیگری؛ مثلا فرانسوی است. به‌صورت بسیار بدیهی از این قرارداد زبانی چنین نتیجه می‌توان گرفت که مرز زبان‌ها نه‌تنها با تفاوت الفبای یک زبان؛ بل با تفاوت ساختاری نشانه‌ها تعیین می‌شود...
ادامه در بخش کمنت‌ها؛👇
#فارسی #دری #زبان‌شناسی #زبان

داکتر مهدی: ادعای «تاریخی و ملی» بودن پرچم افغانستان از اساس غلط استاین کنشگر سیاسی اهل افغانستان با برافراشتن پرچم دوره...
30/12/2025

داکتر مهدی: ادعای «تاریخی و ملی» بودن پرچم افغانستان از اساس غلط است
این کنشگر سیاسی اهل افغانستان با برافراشتن پرچم دوره‌ جمهوریت در محافل سیاسی و اجتماعی مخالفت کرده و گفته که این پرچم به شعار کسانی تبدیل شده که خواهان بازگشت به دوره‌ جمهوریت هستند.
به گفته‌ داکتر مهدی، تمسک به این‌که پرچم جمهوریت در قانون اساسی افغانستان ثبت شده و بنابراین باید برافراشته شود، استدلال درستی نیست؛ زیرا آن قانون اساسی با فروپاشی نظام پیشین سقوط کرده و دیگر جنبه‌ اجرایی ندارد.
وی تاکید کرده که ادعای تاریخی و ملی‌بودن این پرچم از اساس غلط است.
او با اشاره به تاریخ معاصر افغانستان گفته که از دوره‌ عبدالرحمن‌خان تا امروز، افغانستان حدود ده پرچم رنگه را به‌نام «پرچم ملی» برافراشته و سپس فرود آورده است.
داکتر مهدی افزوده که افزون بر این تغییرات تاریخی بر محتوای پرچم جمهوریت نیز ملاحظات و نقدهای جدی وارد است.
به باور او، پرچم آینده‌ افغانستان باید نماد حضور همه‌ اقوام کشور باشد.
او در پایان گفته که پس از سقوط رژیم طالبان باید پرچم جدیدی طراحی و برافراشته شود؛ پرچمی که بازتاب‌دهنده‌ مشارکت همگانی و تنوع قومی و اجتماعی افغانستان باشد.
#بیرق #پرچم

محمد اکرم اندیشمند: از ربانی تا کرزی، افغان همواره به‌معنای شهروندان تمام کشور بوده است🔸️در حالی که افغانستان در یکی از ...
28/12/2025

محمد اکرم اندیشمند:
از ربانی تا کرزی، افغان همواره به‌معنای شهروندان تمام کشور بوده است
🔸️در حالی که افغانستان در یکی از دشوارترین دوره‌های تاریخی خود به‌سر می‌برد و جامعه با بحران‌های عمیق فقر، بیکاری، گرسنگی، بی‌عدالتی، فروپاشی نهادها و انسداد افق توسعه مواجه است، بار دیگر بحثی قدیمی اما پرتنش در شبکه‌های اجتماعی و محافل سیاسی داغ شده است: آیا «افغان» صرفا به معنای «پشتون» است و نمی‌تواند هویت ملی و شهروندی همۀ ساکنان افغانستان باشد؟
🔸️محمد اکرام اندیشمند، کنشگر و آگاه مسایل سیاسی افغانستان در یک مصاحبه تحلیلی در یوتیوب «قلمرو» این ادعا را از منظر حقوقی، تاریخی و اجتماعی به چالش کشیده و آن را نه‌تنها نادرست، بل انحرافی از اولویت‌های واقعی جامعه افغانستان دانسته است.

قانون، نه روایت‌های فردی
🔸️به باور اندیشمند، نام کشور و هویت ملی شهروندان در جهان معاصر نه بر اساس دیدگاه‌ها و روایت‌های افراد یا گروه‌ها، بل به‌صورت روشن و صریح توسط قانون؛ به‌ویژه قانون اساسی تعریف می‌شود. از این منظر، حتا اگر شماری از افراد، از جمله برخی نخبگان پشتون، «افغان» را مترادف «پشتون» بدانند، این دیدگاه‌ها فاقد ارزش حقوقی، سیاسی و الزام‌آور است.
🔸️او تاکید کرده که نظریات شخصی، هرچند پرصدا و پرمخاطب در فضای مجازی، نمی‌توانند جایگزین متن صریح قوانین اساسی شوند؛ قوانینی که در دوره‌های مختلف تاریخی افغانستان، «افغان» را به‌عنوان هویت شهروندی همگانی به کار برده‌اند.

شواهد حقوقی از دولت مجاهدین تا قانون اساسی ۱۳۸۲
🔸️اندیشمند برای رد ادعای قومی‌بودن هویت «افغان» به اسناد حقوقی مشخص استناد می‌کند؛ از جمله «اصول اساسی دولت اسلامی افغانستان» که در سال۱۳۷۲ خورشیدی در دوران ریاست جمهوری برهان‌الدین ربانی تدوین و توشیح شد. هرچند این سند فرصت تصویب در لویه‌جرگه را نیافت، اما در آن، واژۀ «افغان» بارها و به‌روشنی به معنای «اتباع و شهروندان افغانستان» به کار رفته است.
🔸️در مواد ۱۹، ۲۹، ۳۰ و ۳۱ این اصول اساسی، «هر افغان» صاحب حقوقی چون انتخاب کردن و انتخاب شدن، آزادی سفر، حق بازگشت به وطن و مصونیت از سلب تابعیت معرفی می‌شود؛ بدون هیچ قید قومی یا زبانی.
🔸️به‌گفتۀ او، این رویکرد در آخرین قانون اساسی افغانستان مصوب سال ۱۳۸۲ خورشیدی با صراحت بیشتری تثبیت شده است. مادۀ چهارم این قانون، ملت افغانستان را متشکل از همۀ دارندگان تابعیت افغانستان می‌داند و پس از برشمردن اقوام مختلف، تصریح می‌کند: «بر هر فرد از افراد ملت افغانستان کلمه افغان اطلاق می‌شود.»

تغییر نام، بدون تغییر واقعیت؟
🔸️اندیشمند در بخش دیگری از سخنانش، بحث تغییر نام کشور یا کنار گذاشتن هویت «افغان» را از منظر کارآمدی اجتماعی نقد می‌کند. به باور او، تغییر نام و هویت، بدون تحول بنیادین در ساختارهای سیاسی، اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی، نه‌تنها به عدالت و رفاه نمی‌انجامد، بل می‌تواند به تعمیق شکاف‌های اجتماعی منجر شود.
🔸️او با مثالی کنایه‌آمیز می‌گوید: حتا اگر نام کشور «بهشتستان» گذاشته شود و مردم آن «بهشتی» خوانده شوند، تا زمانی که فقر، بیکاری، گرسنگی، ظلم، تعصب و بی‌قانونی پابرجاست، واقعیت زندگی مردم تغییری نخواهد کرد...
🔸️ادامه در کامنت نخست:👇
#افغان #افغانستان

پناه‌گرفتن طراح حملهٔ دهلی ‌نو در افغانستانهشدار رحمت‌الله نبیل دربارهٔ بازگشت تروریزم فرامرزیرحمت‌الله نبیل، رییس پیشین...
28/12/2025

پناه‌گرفتن طراح حملهٔ دهلی ‌نو در افغانستان
هشدار رحمت‌الله نبیل دربارهٔ بازگشت تروریزم فرامرزی

رحمت‌الله نبیل، رییس پیشین امنیت ملی افغانستان در یادداشتی هشدارآمیز در صفحهٔ‌ شخصی خود، از آنچه «پناه‌گرفتن یک عنصر افراطی فرامرزی در خاک افغانستان» خوانده، ابراز نگرانی کرده و آن را نشانه‌ای از خطر بازگشت افغانستان به جایگاه امن برای تروریزم بین‌المللی دانسته است.

به گفتهٔ نبیل، فردی به‌نام داکتر مظفر احمد ولد خلیل احمد، دارنده پاسپورت هندی به شماره M3420747 که به ادعای او در اصل پزشک معالج اطفال بوده، به‌عنوان «طراح اصلی حمله تروریستی ماه نوامبر ۲۰۲۵ بر قلعهٔ سرخ دهلی نو» شناخته می‌شود. نبیل مدعی است که این فرد پس از آن حمله، از مسیر کشورهای حوزه خلیج وارد افغانستان شده و بر اساس «منابع موثق» در مدرسه‌ای در قریهٔ خاقد، ولسوالی گیروی ولایت غزنی پناه گرفته است.

رییس پیشین امنیت ملی افغانستان در این نوشته تاکید کرده که طرح این موضوع «دعوت به دشمنی با کسی نیست، بل یک هشدار» است؛ هشداری نسبت به روندی که به باور او، افغانستان را بار دیگر در مسیر تبدیل‌شدن به پناهگاه گروه‌های افراطی فرامرزی قرار می‌دهد.

نبیل در تحلیل خود نوشته که حضور یا پناه‌یافتن عناصر متهم به فعالیت‌های تروریستی در افغانستان، تنها یک موضوع امنیتی داخلی نیست، بل تصویری فشرده از بحرانی عمیق‌تر در ساختار سیاسی، اجتماعی و هویتی کشور است؛ بحرانی که پیامدهای آن می‌تواند فراتر از مرزهای افغانستان گسترش یابد.

او افزوده در شرایطی که حاکمیت کنونی به‌جای تعامل سازنده با جامعه جهانی و تضمین حقوق اساسی شهروندان، به‌سوی انحصار سیاسی و میدان‌دادن به محافل ایدیولوژیک افراطی سوق داده می‌شود، این وضعیت دیگر یک «اختلال داخلی» تلقی نمی‌شود، بل نشانه‌ای از خطرات درازمدت برای امنیت منطقه‌ای و جهانی است.

در این یادداشت هم‌چنین به نمونه‌هایی از عبور شبه‌نظامیان فرامرزی از مرزها و یافتن پناه در خاک افغانستان اشاره شده و هشدار داده شده که هم‌زمانی و تداوم چنین بحران‌هایی می‌تواند موجودیت سیاسی افغانستان و ثبات آن را با مخاطره جدی روبه‌رو سازد.

تا لحظه نشر این گزارش، مقام‌های حاکم در افغانستان و نیز نهادهای رسمی هند واکنشی رسمی به ادعاهای مطرح‌شده از سوی رحمت‌الله نبیل نشان نداده‌اند و صحت مستقل این ادعاها نیز از سوی منابع بی‌طرف تایید نشده است. با این حال، این اظهارات بار دیگر نگرانی‌ها درباره آینده امنیتی افغانستان و نقش آن در معادلات امنیتی منطقه را برجسته ساخته است.
#افغانستان #رحمت‌الله_نبیل

27/12/2025

تشیع جنازه جنرال اکرام‌الدین سریع در تهران
هزاران تن از شهروندان اهل افغانستان با حضور در مراسم تشیع جنازه پیکر اکرام‌الدین سریع، جنرال پیشین کشور امروز شنبه در تهران او را به خاک سپردند.
جنرال سریع هفته گذشته روز چهارشنبه در حمله افراد مسلح ناشناس در تهران جان باخت.
برخی از طرفداران و اعضای گروه طا.لبان پس از ترور وی، در صفحات خود اظهار شادمانی کردند.
بستگان جنرال سریع، طا.لبان را عامل این ترور می‌دانند.

‌الدین_سریع
#افغانستان #کابل #تهران

... بر این اساس واضح است که سال‌های نوجوانی دورهٔ انتقال شما به بزرگ‌سالی است. طبیعی است که هنوز بزرگ‌سال محسوب نمی‌شوید...
26/12/2025

... بر این اساس واضح است که سال‌های نوجوانی دورهٔ انتقال شما به بزرگ‌سالی است. طبیعی است که هنوز بزرگ‌سال محسوب نمی‌شوید و به‌دلیل ترکیب روان‌شناختی، مغز نوجوانی‌تان باید به رشد خود ادامه داده و رفتار بزرگ‌سالان را تقلید و پیروی کنید.
با توجه به تفاوت میان مغز نوجوانی و بزرگ‌سالی، چگونه می‌توانید به‌طور شایسته به سفر خودشناسی ادامه دهید؟ خودشناسی روندی است که در طول عمر انسان ادامه داشته و هرگز به پایان نمی‌رسد. با این حال بیشترین سطح خودآگاهی در دوران نوجوانی حاصل می‌شود. سال‌های نوجوانی بهترین فرصت می‌باشد برای یافتن جواب پرسش‌‌های مثل «من کی هستم» و هویتم از کجا و چگونه شکل می‌گیرد...
بخش اول، قسمت سوم

حالا که به گذشته می‌نگرم، فکر می‌کنم به اندازهٔ که می‌پنداشتم باهوش نبودم و مثل اکثر نوجوانان باید ت

جنرال برجسته افغانستان در جمهوری اسلامی ایران ترور شداکرام‌الدین سریع، از جنرال‌های ارشد پیشین پولیس افغانستان، شامگاه س...
24/12/2025

جنرال برجسته افغانستان در جمهوری اسلامی ایران ترور شد
اکرام‌الدین سریع، از جنرال‌های ارشد پیشین پولیس افغانستان، شامگاه سه‌شنبه در تهران ترور شد.
بر اساس گفته‌های منابع محلی، این رویداد حوالی ساعت ۷:۳۰ شب به وقت محلی در محدوده‌ امام‌حسین رخ داده و او با شلیک گلوله افراد مسلح مهاجم جان باخته است.
سریع پس از روی‌کار آمدن طالبان، افغانستان را ترک کرد و مدتی در ایران زندگی می‌کرد. او در ماه‌های اخیر در چارچوب یک ساختار غیررسمی در پی سامان‌دهی امور و پی‌گیری مطالبات نیروهای امنیتی پیشین افغانستان بود و مسوولیت هماهنگی و رسیدگی به مشکلات آنان را بر عهده داشت.
او در دوره‌یث حکومت پیشین، در نهادهای امنیتی افغانستان نقش‌های مختلفی ایفا کرده و سابقه‌ فرماندهی پولیس در ولایت‌های بغلان و تخار را در کارنامه داشت.
تا کنون مسوولیت این حمله بر عهده گرفته نشده و انگیزه‌ آن نیز روشن نیست.
ترور اکرام‌الدین سریع دومین مورد از جان‌باختن چهره‌های نظامی مخالف طالبان در ایران عنوان می‌شود.
پیش از این، معروف غلامی از فرماندهان پیشین جهادی و از چهره‌های نزدیک به اسماعیل خان در مشهد ترور شده بود.
ترور این فرمانده برجسته نظامی افغانستان در حالی در پایتخت جمهوری اسلامی ایران روی داد که چندی پیش فتح‌الله منصور پسر اختر منصور؛ رهبر پیشین گروه طالبان گفته بود که مخالفان طالبان در کشورهای همسایه باید از بین برده شوند.


#اکرام‌الدین_سریع
#افغانستان #ایران #تهران

دادخواست فوری «نی در تبعید» به نخست‌وزیر پاکستان: بازگرداندن خبرنگاران افغان تحت هیچ شرایطی صورت نگیردراه مدنیت: نهاد «ن...
24/12/2025

دادخواست فوری «نی در تبعید» به نخست‌وزیر پاکستان:
بازگرداندن خبرنگاران افغان تحت هیچ شرایطی صورت نگیرد
راه مدنیت: نهاد «نی در تبعید» با نشر یک دادخواست عمومی، از محمد شهباز شریف، نخست‌وزیر جمهوری اسلامی پاکستان خواسته تا به‌گونهٔ عاجل و بشردوستانه در وضعیت خبرنگاران و کارمندان رسانه‌ای افغانستان که در حال حاضر در پاکستان به‌سر می‌برند، مداخله کند.
در این دادخواست که روز دوشنبه، ۲۲ دسامبر ۲۰۲۵ منتشر شده، از نخست‌وزیر پاکستان تقاضا شده تا اوامر لازم را برای تمدید ویزای خبرنگاران و کارمندان رسانه‌ای افغانستان صادر کرده و مصونیت و امنیت آنان را در این دورهٔ حساس تضمین کند.
«نی در تبعید» هم‌چنان از دولت پاکستان خواسته تا به وزارت داخلهٔ این کشور هدایت دهد که با مهاجران افغانستان، به‌ویژه خبرنگاران و کارمندان رسانه‌ای بر اساس کرامت انسانی و اصول بشردوستانه رفتار شود و از هرگونه برخورد خشن و نامناسب به‌گونهٔ جدی جلوگیری گردد.
بر اساس این دادخواست شمار زیادی از خبرنگاران و کارمندان رسانه‌ای افغانستان در پاکستان، به‌دلیل هراس دایمی از بازداشت و اخراج اجباری به افغانستان ناچار شده‌اند خود را در خانه‌های‌شان محصور سازند و عملا در شرایطی شبیه به بازداشت به‌سر برند.
گزارش‌ها و دادخواهی‌هایی که به این نهاد رسیده نشان می‌دهد که وضعیت این افراد به مرحلهٔ بحرانی رسیده و بسیاری از آنان از دسترسی به ابتدایی‌ترین خدمات اجتماعی، از جمله خدمات صحی محروم مانده‌اند.
در این گزارش آمده در مواردی که خود خبرنگاران یا اعضای خانواده‌های‌شان بیمار می‌شوند، به‌دلیل ترس از بازداشت و اخراج هنگام خروج از منزل، قادر به مراجعه به شفاخانه‌ها و مراکز درمانی نیستند.
جامعهٔ خبرنگاری افغانستان مقیم پاکستان نگران آن است که در صورت بازگردانده شدن اجباری، به سرنوشتی مشابه ده‌ها خبرنگار و کارمند رسانه‌ای دچار شوند که پس از بازگشت به افغانستان توسط طالبان بازداشت، ناپدید یا مورد پیگرد قرار گرفته‌اند.
به گفتهٔ خبرنگارانی که با «نی در تبعید» گفتگو کرده‌اند، آنان علی‌رغم مشکلات شدید معیشتی، حاضرند تنها یک بار در یک یا دو روز غذا بخورند، اما حتا برای تهیهٔ نان و مواد غذایی نیز جرات ترک خانه‌های‌شان را ندارند، زیرا بیم آن دارند که با خطر بازداشت و اخراج روبه‌رو شوند.
در این دادخواست تاکید شده است که خبرنگاران و کارمندان رسانه‌ای افغانستان صرفا به‌دلیل انجام وظیفهٔ حرفه‌ای‌شان جان‌شان در معرض خطر قرار گرفته و بازگشت اجباری آنان به افغانستان می‌تواند تهدیدی جدی برای جان، مال و حیثیت انسانی‌شان باشد.
«نی در تبعید» از دولت پاکستان خواسته تا بر بنیاد ارزش‌های انسانی، اخلاقی و اسلامی و نیز تعهدات ملی و بین‌المللی این کشور از این گروه آسیب‌پذیر حمایت کند.
این نهاد افزوده در شرایطی که خبرنگاران افغانستان از اساسی‌ترین آزادی‌ها و حقوق بشری محروم شده‌اند و ترک کشور به‌عنوان یگانه راه نجات تلقی می‌شود، بازگرداندن اجباری آنان به افغانستان نباید تحت هیچ شرایطی صورت گیرد.
در پایان، «نی در تبعید» از خبرنگاران و نهادهای رسانه‌ای پاکستان خواسته تا در همبستگی با جامعهٔ خبرنگاری افغانستان در رساندن این دادخواست فوری به مقامات ذی‌ربط پاکستان، به‌ویژه رهبری عالی این کشور همکاری و مساعدت کنند.


#نی‌_در_تبعید #پاکستان #خبرنگار

... شماری از بزرگان محل می‌گویند که در همین محدوده جغرافیایی، قبرستان‌های مربوط به اهل سنت بدون محدودیت فعال‌اند و ادعای...
24/12/2025

... شماری از بزرگان محل می‌گویند که در همین محدوده جغرافیایی، قبرستان‌های مربوط به اهل سنت بدون محدودیت فعال‌اند و ادعای «امارتی» بودن زمین تنها درباره گورستان شیعیان مطرح شده است. این وضعیت به باور آنان، نشان‌دهنده برخورد نابرابر با اقلیت‌های مذهبی و اعمال قدرت به‌جای عدالت است.

از منظر حقوق اجتماعی داشتن گورستان از ابتدایی‌ترین حقوق هر جامعه است. سلب این حق به‌ویژه زمانی که بدیل مشخصی ارائه نمی‌شود، نه‌تنها بحران اجتماعی می‌آفریند، بل اعتماد عمومی به نهادهای حاکم را نیز تضعیف می‌کند.

مسدود شدن مجتمع امام حسین در خلا رخ نداده است. پیش‌تر نیز وزیر عدلیه طالبان چند نهاد خیریه و مذهبی وابسته به شیعیان را تعطیل و مسوولان آن‌ها را بازداشت کرده بود.

باشندگان افشار دارالامان می‌گویند که این اقدامات در کنار مداخلات مکرر در مراسم مذهبی، نشان‌دهنده الگویی از محدودسازی تدریجی نهادهای وابسته به اقلیت‌های مذهبی است.

از نگاه جامعه‌شناسانه، حذف یا تضعیف نهادهای فرهنگی و مذهبی، یکی از ابزارهای کلاسیک کنترل اجتماعی است؛ ابزاری که پیامد آن حاشیه‌رانده‌شدن گروه‌های اجتماعی و مردمی فاقد قدرت سیاسی است...
ادامه در کامنت:👇


#قزلباش‌ها #شیعه‌نشین #کابل

23/12/2025

فرهاد دریا: به‌طور توقف‌ناپذیر در برابر خشونت و ترور ایستاده‌ام
آوازخوان شناخته‌شده افغانستان با نشر ویدیویی در واکنش به اخراج نصرت پارسا از کنسرتش تاکید کرده که هیچ‌گاه از خشونت و ترور حمایت نکرده است.
او با اشاره به واکنش‌های پس از این رویداد گفت روایت‌هایی که او را حامی یک گروه تروریستی معرفی می‌کند، «به‌شدت نادرست، غیرقابل‌قبول و غیرمنطقی» است.
فرهاد دریا افزود که در تمام سال‌های فعالیت هنری‌اش هرگز از خشونت و ترور پشتیبانی نکرده و «به‌شکل توقف‌ناپذیری در برابر ترور و وحشت ایستاده‌ام.»
این هنرمند با تاکید بر هویت هنری خود گفت: «گروهی که برخی مرا به لابی‌گری برای آن متهم می‌کنند، همان گروهی است که تشنه‌ خون ما هنرمندان است. آن‌ها سازهای ما را آتش زدند، هنرمندان را شلاق زدند، در غل و زنجیر انداختند و زندانی کردند. اهل موسیقی به‌دست همین‌ها آواره شدند، در داخل افغانستان برای آنان حتا نفس کشیدن هم ممکن نیست، پس چگونه می‌شود از چنین گروهی حمایت کرد؟»
با این حال، اظهارات فرهاد دریا واکنش‌هایی را نیز در پی داشته است. گل‌چهره نعیم، فعال برجسته حقوق زنان با طرح این پرسش که «چرا فرهاد دریا حقیقت را نگفت؟» در صفحه‌اش نوشت که خود او روی صحنه کنسرت، آهنگ اعتراضی خواند، علیه طالبان شعار داد و گفت «نه به جهل و نه به جهل دایمی» که به گفته او، این سخنان با استقبال گسترده مردم، به‌ویژه زنان روبه‌رو شد.
این فعال حقوق زنان افزوده اما زمانی که نصرت پارسا گفت آرزو دارد روزی همین کنسرت در وزارت‌خانه‌هایی که علیه زنان ساخته شده‌اند برگزار شود، ناگهان با لت‌وکوب از صحنه بیرون انداخته شد.
گل‌چهره نعیم خطاب به فرهاد دریا نوشته است: «فرهاد، اگر صحنه‌ات سیاسی نشود، همین هنر و شهامتی که با آن علیه طالبان ایستادی، خود به‌تنهایی سیاسی محسوب می‌شود.»
او در پایان تاکید کرده که هنرمندان افغانستان به‌عنوان مثال باید به تجربه هنرمندان ایران نگاه کنند؛ هنرمندانی که سال‌هاست بر صحنه، با آهنگ‌های‌شان علیه جهل و سرکوب، آزادی را فریاد می‌زنند.
#هنر #موسيقی #افغانستان

"دلِ شماها هرگز کار نمی‌خواهد!"دوست دارم به همه‌چیز مربوط به افغانستان و مردم ما پیوندی «تاریخی» بزنم؛ از جمله به تنبلی،...
23/12/2025

"دلِ شماها هرگز کار نمی‌خواهد!"
دوست دارم به همه‌چیز مربوط به افغانستان و مردم ما پیوندی «تاریخی» بزنم؛ از جمله به تنبلی، یعنی «تنبلی تاریخی».
اگر مبالغه نشود، ما از نظر تاریخی با «کار» چندان علاقه و رابطهٔ خوبی نداشته‌ایم. سرزمین کوهستانی ما با فصل‌های مشخص، این اجازه را نمی‌داد که مردم در هر چهار فصل؛ مانند مردمان شبه ‌قارهٔ هند بی‌وقفه مشغول کار باشند.
در بسیاری از مناطق، پدران ما از زمین فقط یک‌بار حاصل برمی‌داشتند و بقیهٔ سال را آرام در گرمای مسجد به عبادت و معاشرت سپری می‌کردند.
چنین فضایی برای قصه‌گویی، خلق اساطیر و شعرخوانی نیز مساعد بود. شاید به همین دلیل است که ما شاعر زیاد و دانشمند کم داریم.
آن‌هایی که نترس بودند مهاجرت کردند و به‌ندرت برگشتند و با ورود انگلیس‌ها به هند، حتا خود را تا گوشه‌های استرالیا رساندند.
به نظر می‌رسد علت دیگر نامأنوس‌بودن ما با نظام ساختارمند کار، ریشه در اقتصاد و پیشاصنعتی‌بودن دارد.
با انقلاب کشاورزی و سپس صنعتی، عادت‌های کاری اروپایی‌ها تغییر کرد. کارگران نیاز داشتند/دارند در ساعات مشخص کار کنند تا مستحق دستمزد و حقوق شوند، اما عادت‌های کاری در افغانستان تا هنوز پیشاصنعتی باقی مانده و بسیاری از مردم از تقسیم اوقات کاری منظم گریزان‌اند. ماموران دولتی در گذشته نصف روز کار می‌کردند و کار امروز را به فردا می‌گذاشتند.
امیر عبدالرحمن خان که از تنبلی کارکنان دولتی به ستوه آمده بود، امر کرد که ماموران حکومتی از این به بعد از طلوع آفتاب تا غروب آفتاب کار کنند و متخلف مجازات شود.
همان‌گونه که نقل می‌شود، این امر تطبیق گردید و عرصهٔ حیات بر مامورین دولت تنگ شد؛ پس به تقدیم عرایض پرداختند، اما مامورین موظف دربار قدرت، جرات پیش‌کش‌کردن آن را به حضور امیر نداشتند.
وقتی در کابل جشن ختنه‌سوری سردار محمد عمر خان، پسر امیر برپا شد ۵۲ سررشته‌دارِ دفترهای کابل عریضه‌ای نوشتند که توسط ملکه (بوبوجان)، مادر سردار محمد عمر به نزد امیر فرستاده شد:
«... در این روزها که چهارده ساعت کامل در دفترها نشسته تحریر می‌نماییم، همه بیمار و از زندگی خود بیزار شده‌ایم...»
جواب امیر: «بر پدر همهٔ شما مرزاهایی که در این کاغذ مهر و دست‌خط کرده‌اید لعنت. به برکت ارواح پاکان درگاه خداوند، دل شماها هرگز کار نمی‌خواهد. همهٔ شما مردار و پدرآزار و مادرآزار استید. تمام مرداری دفترها از شمایان است.» (غبار، ص. ۶۵۶، ۱۳۹۱)
به نظر می‌رسد جدیت امیر در رابطه با نظام اداری، متاثر از مشاهدات و آشنایی او با دیوان‌سالاری روس‌ها در سمرقند تحت ادارهٔ روس‌ها بوده است.
دورتر از افغانستان و حدود ۵۰۰ سال پیش از امروز، شهر اُلم، یکی از شهرهای جنوب‌ غربی آلمان به مهاجران و گدایان شهرهای دیگر فقط اجازهٔ اقامت یک شبانه‌روز در این شهر را می‌داد.
مطابق قانون سال ۱۵۲۷ میلادی، یک فرد تازه‌وارد برای پیدا کردن کار تا نیمهٔ روز باید در مرکز شهر منتظر می‌ماند. اگر نمی‌توانست کاری پیدا کند، بعدازظهر باید بازمی‌گشت و اگر باز هم موفق نمی‌شد و بیکاری‌اش ادامه می‌یافت، مجبور بود شهر را ترک کند؛ وگرنه مسوولان حکومتی او را به زور از شهر بیرون می‌کردند.
من این نگاه را تا هنوز در میان آلمانی‌ها نسبت به آدم‌های بیکار می‌بینم. آرامشی که بعد از کار مردم نیاز دارند طوری است که بعد از ساعت هشت شب، بیشتر شهرها و کوچه‌ها به شهر ارواح تبدیل می‌شوند.
اگر نرخ بیکاری و یا نبود تمایل برای پیدا کردن کار میان مهاجران افغان بالاست، دلایل و عوامل ساختاری متعددی دارد، اما یکی از این دلایل را من همیشه به (تنبلی تاریخی) افغان‌ها نسبت می‌دهم.
مجیب رحمان اتل


#افغانستان #کابل #کار #بیکاری

Adresse

Würselen

Benachrichtigungen

Lassen Sie sich von uns eine E-Mail senden und seien Sie der erste der Neuigkeiten und Aktionen von روزنامه راه مدنیت erfährt. Ihre E-Mail-Adresse wird nicht für andere Zwecke verwendet und Sie können sich jederzeit abmelden.

Service Kontaktieren

Nachricht an روزنامه راه مدنیت senden:

Teilen

Kategorie