De cabo a rabo

10/09/2026

09/09/2026

Reitoral de Piñeira de Arcos. Galicia.

Hoxe vou compartir con vós un sitio que sempre me chamou moito a atención e o que alcancei a saber do mesmo. Para comezar, a súa arquitectura non é precisamente do máis común neste tipo de edificacións. Conta con dúas alturas, planta máis ou menos cuadrangular e unha organización que xira arredor dun patio interior. Destacan especialmente dous impoñentes torreóns que sobresaen do seu volume principal dándolle un aspecto de pequena fortaleza, pero non hai nada que evidencie que tivese unha función militar ou defensiva no pasado.

Pénsase máis ben que a súa estrutura constitúe un claro exemplo do papel que desempeñaron as casas reitorais na organización histórica do territorio rural galego. E é que estas non eran simplemente a residencia privada do párroco, senón que dentro da parroquia constituían tamén espazos relacionados coa administración dos seus bens, co almacenamento e xestión das rendas e nalgúns casos coa explotación agrícola vinculada á propia institución parroquial.

A súa edificación levouse a cabo en diferentes fases, que van do ano 1790 ata finais do século XIX, e chama a atención que a igrexa situada a súa beira sexa do ano 1863, é dicir, posterior á reitoral. Para isto teño resposta; polo visto existía xa anteriormente outro templo.

Actualmente pertence a mans privadas, non se pode visitar, e o seu estado é ruínoso, lamentablemente. Se alguén sabe algo máis da súa historia ou ten algunha foto antiga no seu poder, non dubidedes en compartilo. E se vos achegades pola zona, dádevos un paseo polo pobo, que agocha curiosos segredos a cada paso! Ahí vos deixo unhas fotiños.

08/09/2026

Aldea abandonada de Salgueiro. Galicia.

Unha das miñas lecturas deste verán foi “A agonía das Folerpas”, de Óscar Reboiras Loureiro, ambientada nesta fermosa aldea ubicada a máis de 1000 metros de altitude na vertente norte da serra do Xurés. Así que acordoume refrescarvos un pouco a memoria sobre este lugar que forma parte dos meus favoritos e é que, a falta de habitantes, sóbralle encanto!

A pesar do seu estado de abandono actual, Salgueiro chegou a ser coñecido coma o “banco do Xurés” por proporcionar préstamos ás xentes dos arredores. Isto débese á riqueza que conseguiu amasar grazas á produción de carbón. Pero non só de carbón se vivía en Salgueiro, xa que a agricultura e a gandeiría foron outros dos seus piares básicos a pesar do seu clima e altitude pouco benevolentes. Centeo, verzas e patacas, eran recoñecidos nas aldeas veciñas pola súa calidade.

Estaredes a preguntarvos polos contras, claro. Pois ben, o seu único muíño só funcionaba no inverno debido á escaseza da auga nas épocas máis quentes do ano. Aínda que ten capela, nunca contou cun cemiterio propio polo que, cando alguén falecía, tiñan que transportalo ás costas ata a aldea de Prado de Limia polo “dificultoso” camiño que baixa xunto ao torrente de Salgueiro, coñecido coma o “camiño dos mortos”. Estas duras condicións de vida xunto ao seu illamento, á falta de electricidade e ao fin do uso do carbón como fonte de enerxía, propiciaron o seu abandono na metade do século XX, sendo actualmente propiedade da Xunta de Galicia.

Está dentro da zona de protección especial do Parque Natural, nunha área de acceso restrinxido, polo que para a súa visita é preciso dunha autorización que se pode solicitar na sé do Parque Natural (Lobios) no teléfono 988448048 ou por correo electrónico ao [email protected].

Se non a coñecedes, tedes que ir, prometo que vos encantará! E se vos apetece camiñar un pouco tedes impresionantes roteiros que pasan por aló 😍.

07/09/2026

Roteiro por Soajo e as súas pozas. Portugal.

Onte preguntábanme con que localidade do Peneda-Gerês me quedaría se tivese que escoller só unha. A miña resposta foi que iso é imposible! Pero… teño que dicir que está é unha das miñas favoritas. Pola súa historia, polos seus camiños e tamén polos seus atractivos naturais, que son os que veño a presentarvos hoxe.

Este roteiro lineal de 5 quilómetros de lonxitude (10 quilómetros ida e volta), permite coñecer as principais pozas de Soajo así coma a propia vila, aínda que como en todos os ríos e regatos do Gerês, son innumerables os lugares idílicos que podemos atopar continuando o seu curso. Partindo do Poço das Mantas atravesaremos a vila de Soajo, onde veremos o seu “pelourinho” cunha cara tallada na parte superior e o impresionante conxunto de 24 espigueiros de pedra situados sobre un impresionante afloramento rochoso. Dende ahí continuaremos ata o Poço Negro, o Poço do Bento e o Poço de Canejas, todos eles formados polas cristalinas augas do río Adrão durante o seu descenso.

O traxecto é na súa totalidade pola estrada e pódese chegar en coche a uns metros de todos eles excepto o Poço de Canejas, que non queda outra que ir a patas 🤪. Sobra dicir que está prohibido irse sen unha visita a fondo da vila, na que se respira historia en cada recuncho!

Encantaravos! 🤩

03/09/2026

Vía Nova ou Vía XVIII. De Bracara Augusta a Asturica Augusta.
Tramo entre Portela de Homem e A Portaxe.

Nesta etapa duns 17 quilómetros escasos de lonxitude entraremos en terras galegas, mudando as paisaxes do Peneda-Gerês polas do Xurés. No noso camiño atoparemos restos desta antiga vía coma a Mutatio de As Mouruás, numerosos miliarios e a Mansio romana de Aquis Ogeresibus. Tamén un valioso patrimonio etnográfico nas aldeas de Vilameá, Pazos, Ribas de Araúxo e A Portaxe, alén do que nos ofrece a vila de Lobios. Eiras de canastros, capelas e igrexas, cruceiros, petos de ánimas e casas reflexo da arquitectura tradicional galega son tan só unha parte do mesmo.

Durante o noso percorrido desfrutaremos de xoias naturais coma a Corga da Fecha, as augas do río Caldo e fermosas panorámicas da serra co encoro de Lindoso ao fondo. Os camiños son bos e están en perfectas condicións. No que respecta á sinalización, direivos que hai marcados dous roteiros paralelos entre sí na primeira parte deste traxecto que acompañan a Vía XVIII: o Camiño da Geira e dos Arrieiros e o Camiño Natural da Vía Nova. Recoméndovos seguir o primeiro até que se unen, pois do contrario non veredes a Mutatio. De todos xeitos déixovos o meu track no Wikiloc (no perfil de “De Cabo a Rabo”) co trazado que considero máis idóneo para ver todos os puntos de interese e cun pequeno desvío duns metros para desfrutar do muíño do Crego e da Corga da Fecha. Encantaravos! 😍

02/09/2026

Edificacións de terróns na Limia. Galicia.

Aínda me lembro cando fun dar por completa casualidade cunha destas singulares construcións na aldea da Lavandeira. Casas, pendellos, peches, cortes e outros anexos de carácter agrícola eran feitos con bloques de terra mesturada con xuncos ou herbas que se deixaban secar ao sol. Esta foi unha solución intelixente e sostible nun territorio sen abundancia de pedra coma era o contorno da antiga Lagoa de Antela, chegando a formar parte así da arquitectura tradicional da Alta Limia.

Podedes ver aínda a día de hoxe exemplos das mesmas nas aldeas da Lavandeira (dúas) Zadagós (unha), Cardeita (catro) e O Castro (dúas), todas elas no concello de Sandiás. E como curiosidade, direivos que Zadagós ten, alén de terróns, unha capela con mooooita historia. Pertencente ao século XVII foi construída por Pedro Pérez, veciño da aldea. O tío deste, que era o cura de Piñeira, deixou ordeada no seu testamento unha misa semanal a perpetuidade que debía celebrarse nesta capela. Para mantela no tempo vinculou a esta fundación varios bens, entre eles 20 ducados en metálico e seis fanegas de pan anuais que pasaron a mans dos herdeiros do fundador. E ollo, que en 1729 debido a súa popularidade, o bispo viuse na obriga de limitar a asistencia á misa até quedar reducida aos familiares do cura para evitar que os demais veciños deixaran de acudir á igrexa parroquial.

Como vedes, tódolos recunchos teñen a súa historia e as súas anécdotas! Espero que vos gusten!

01/09/2026

Ruta do Camiño dos Mortos. Monção. Portugal.

Hoxe achégovos este roteiro circular, de 14 quilómetros escasos de lonxitude, cun nome bastante común. E é que os tempos non sempre foron os que son agora. Décadas atrás os medios eran precarios e, ás veces, trasladar aos defuntos até a igrexa parroquial era un traballo complicado e laborioso. Por este camiño eran transportados os finados en carros de bois, tardando incluso horas en chegar ao seu destino. Aínda é posible apreciar no chan as marcas que deixaron as rodas dos carros ao seu paso.

O noso traxecto comeza con unha subida que se mantén aproximadamente ata a metade do percorrido. Non vou dicir que sexa doada pero sí que ten o mesmo de difícil que de fermosa. Ao longo de singulares sendeiros cheos de verde e sumerxidos en densas forestas acadaremos a aldea de Arado, a partir da cal predominarán as amplas vistas da contorna. Dende ahí dirixímonos a Bouças e pouco despois comezaremos o noso descenso, pronunciado e marcado pola variedade paisaxística, ata chegar ao punto final.

Todo o roteiro está perfectamente limpo e sinalizado, excepto un tramo central que carece de marcación. Déixovos coma sempre o meu track de ruta no Wikiloc, no perfil de “decaboarabo” e anímovos a que a fagades xa que, a pesar de non ser das máis doadas, sí é das máis bonitas.