Ethiopian Broadcasting Corporation, Shegole, Addisu gebeya, Addis Ababa (2026)

14/09/2026

"አፍሪካን የሚያገለግል የኤአይ ቴክኖሎጂ ለማልማት የብሪክስ አገራት ትብብር ወሳኝ ነው"፦ ጠቅላይ ሚኒስትር ዐቢይ አሕመድ (ዶ/ር)
***********************

በህንድ ኒው ዴልሂ በተካሄደው 18ኛው የብሪክስ (BRICS) አገራት ጉባኤ ላይ የተገኙት ጠቅላይ ሚኒስትር ዐቢይ አሕመድ (ዶ/ር) አፍሪካን በተሻለ ሁኔታ የሚረዳ እና የሚያገለግል የሰው ሰራሽ አስተዋጽኦ (AI) ቴክኖሎጂ ለመገንባት ከብሪክስ አባል አገራት ተቋማት ጋር በጋራ የመስራት ፍላጎት እንዳላቸው አስታውቀዋል።

ጠቅላይ ሚኒስትሩ በንግግራቸው፣ ኢትዮጵያ ለዲጂታል ዘርፉ በሰጠችው ከፍተኛ ትኩረት የኢትዮጵያ የመደመር አርቲፊሻል ኢንተለጀንስ ዩኒቨርሲቲን በመመስረት ዘመናዊ ስራዎችን እያከናወነች እንደሚገኝ ገልጸዋል።

በተጨማሪም ሥነ-ምግባራዊ እና ሰውን ማዕከል ያደረገ የኤአይ አስተዳደርን እንደሚደግፉ ገልጸው፣ ሆኖም መልካም አስተዳደር ከተግባራዊ አቅም ጋር መጣመር እንዳለበት አጽንኦት ሰጥተዋል።

በኢትዮጵያ የዲጂታል ህዝባዊ መሰረተ ልማት፣ የዲጂታል መታወቂያ፣ የክፍያ ስርዓቶች እና የመረጃ ልውውጥ ግንባታ በስፋት እየተካሄደ ይገኛል።

መረጃዎች ደህንነታቸው ተጠብቆ በህጋዊ መንገድ ጥቅም ላይ እንዲውሉ የሚያስችሉ ደንቦችና መመሪያዎች መዘርጋታቸውን ጠቁመው፣ የሰው ሰራሽ አስተውሎት ቴክኖሎጂ ይህንን የዲጂታል ሽግግር የበለጠ እንደሚያፋጥነው ተናግረዋል።

ቀጣዩ የኤአይ ትውልድ ለብዙሃኑ የሰው ልጅ የሚያገለግል መሆን እንዳለበት ያሰመሩበት ጠቅላይ ሚኒስትሩ፣ ይህም በርካታ ቋንቋዎችን መረዳት፣ ወደ ተለያዩ ማህበረሰቦች መድረስ እና ሰፊ የሰው ልጅ እውቀትን መቅሰም እንደሚጠይቅ ገልጸዋል።

አፍሪካም ይህንን ቀጣይ ትውልድ የኤአይ ቴክኖሎጂ በመገንባቱ ሂደት ውስጥ የበኩሏን ድርሻ ማበርከት እንዳለባት ጥሪ አቅርበዋል።

ይህንን ግብ ለማሳካት ሰፊ ምርምር፣ የኮምፒዩቲንግ አቅም፣ የክህሎት ልማት እና ሂደቱን በበላይነት መምራት የሚችሉ ጠንካራ ተቋማት እንደሚያስፈልጉ ጠቅላይ ሚኒስትር ዐቢይ አሕመድ (ዶ/ር) አብራርተዋል።

በመሀመድ ፊጣሞ

14/09/2026

ብሪክስ ለኢትዮጵያ ያመጣው ድል ምንድነው?
‎
‎የብሪክስ የኒው ዴልሂ የአቋም መግለጫ መልሱን ይዟል።
‎
‎➡ ይበልጥ ለመረዳት ሙሉ የአቋም መግለጫውን ያንብቡ፦ brics2026.gov.in/brics-document/
‎
‎

14/09/2026

የብሪክስ ስብስብ ማዕከላዊነት እና የኢትዮጵያ በሳል ዲፕሎማሲያዊ ስኬት
**********************

በዘመናችን የዓለም አቀፍ የጂኦ-ፖለቲካ እና ኢኮኖሚ ምህዳር ውስጥ የብሪክስ (BRICS) ጥምረት መፈጠር እና መጠናከር አዲሱን የባለብዙ ወገን የኃይል ሚዛን እውን በማድረግ ትልቅ ምዕራፍ ሆኗል።

የብሪክስ አባል ሀገራት ዛሬ ላይ በዓለም አቀፍ ደረጃ የተጽዕኖ አድማሳቸው በከፍተኛ ሁኔታ የሰፋ፣ የዓለም አቀፍ ሀብት፣ የምርጥ ቴክኖሎጂ እና የሰፊ ገበያ ማዕከልና መዳረሻ መሆናቸውን በተግባር እያረጋገጡ ይገኛሉ።

ብሪክስ ከተመሰረተበት ጊዜ ጀምሮ እያሳየ የመጣው የኢኮኖሚ እና የፖለቲካ ዕድገት የዓለምን ትኩረት ስቧል። የዚህ ጥምረት አባል ሀገራት በዓለም አቀፍ ደረጃ የሚገኙ ዋና ዋና የተፈጥሮ ሀብቶች፣ የነዳጅ እና የጋዝ ክምችቶች እንዲሁም የአግሮ-ኢንዱስትሪ ምርቶች ትልቁን ድርሻ ይይዛሉ።

በህዋ ሳይንስ፣ በዲጂታል ኢኮኖሚ፣ በታዳሽ ኃይል እና በኢንዱስትሪ ማኑፋክቸሪንግ ዘርፍ እጅግ የገዘፉ የቴክኖሎጂ አቅሞችን በመገንባት የዓለምን የወደፊት አቅጣጫ እየመሩ ይገኛሉ። ከዓለም ሕዝብ ከ49 በመቶ የሚሆነውን የሚሸፍኑ በመሆናቸውም ከፍተኛ የማምረት እና የመግዛት አቅም ያለው ሰፊ ገበያ ያቀፉ ናቸው።

ይህ አቅማቸው ጥምረቱን በዓለም አቀፍ የንግድ፣ የፋይናንስ እና የልማት ሥርዓት ላይ ትልቅ ተጽዕኖ የመፍጠር አቅም እንዲኖረው አድርጎታል።

የብሪክስ አባልነት ጥቅምና ተጽዕኖ እያደገ በመምጣቱ በርካታ ሀገራት የጥምረቱ አባል ለመሆን ከፍተኛ ፍላጎትና ሽሚያ በሚያደርጉበት በዚህ ወቅት፣ ኢትዮጵያ የስብስቡ ሙሉ አባል መሆን መቻሏ ትልቅ የታሪክ እና የዲፕሎማሲ ስኬት ነው።

ይህ ስኬት በአጋጣሚ የመጣ ሳይሆን፣ ሀገራችን የተከተለችው በሳል፣ ገለልተኛ እና የብሔራዊ ጥቅምን አስቀድሞ የማስጠበቅ የዲፕሎማሲያዊ ጥረት ውጤት ነው።

ኢትዮጵያ የነበራትን ታሪካዊ የአፍሪካ የዲፕሎማሲ ማዕከልነት በመጠቀም፣ ከምስራቅም ሆነ ከምዕራብ ሀገራት ጋር ሚዛናዊ እና ፍሬያማ ግንኙነት በመገንባቷ ተቀባይነቷን አረጋግጣለች።

ኢትዮጵያ በአፍሪካ ቀንድ የምትገኝበት አህጉራዊ እና ጂኦ-ፖለቲካዊ ቦታ፣ የሕዝብ ብዛት እና የኢኮኖሚ አቅሟ ጥምረቱ ለሚከተለው ዓላማ ትልቅ እሴት የሚጨምር በመሆኑ ተመራጭ አድርጓታል።

የብሪክስ አባል መሆኗ ኢትዮጵያ በዓለም አቀፍ መድረክ ያላትን ተሰሚነት ከፍ ከማድረጉ ባሻገር የተለያዩ ሁለንተናዊ ጥቅሞች እንድታገኝ በር ይከፍታል። በዚህም የፋይናንስ እና የኢንቨስትመንት አማራጮችን በማስፋት በአዲሱ የልማት ባንክ (New Development Bank) በኩል ለታላላቅ የመሰረተ ልማት እና የልማት ፕሮጀክቶች የሚሆን የፋይናንስ አቅርቦት የማግኘት ዕድልን ያሰፋል።

ከታዳጊ እና ከበለፀጉት የብሪክስ አባላት ጋር የሚደረግ የቴክኖሎጂ እና የእውቀት ሽግግር የሀገራችንን የኢንዱስትሪ እና የዲጂታል ኢኮኖሚ ግንባታ ያፋጥናል። እንዲሁም የኢትዮጵያ ምርቶች ወደ ግዙፎቹ የብሪክስ ሀገራት ገበያ ያለአንዳች እንቅፋት እንዲገቡ እና የውጭ ቀጥታ ኢንቨስትመንት (FDI) ፍሰት እንዲጨምር በማድረግ ትልቅ ሚና ይጫወታል።

በመሆኑም የኢትዮጵያ የብሪክስ አባልነት የዲፕሎማሲያዊ ልህቀት ውጤት ሲሆን፣ ሀገራችን በዓለም አቀፍ ደረጃ ያላትን የፖለቲካ እና የኢኮኖሚ ተጽዕኖ ወደ አዲስ ምዕራፍ ያሸጋገረ፣ ለወደፊት እድገቷም ትልቅ መሰረት የጣለ ታሪካዊ ክስተት ነው።

በአድማሱ አራጋው

14/09/2026

ትውልድን መቅረጽ፣ አገርን ማጽናት፡ የትምህርት ጥራት የጋራ ኃላፊነታችን
(የዕለቱ መልዕክት)
*******************

አዲሱ የ2019 የትምህርት ዘመን ሲበሰር፣ በሚሊዮኖች የሚቆጠሩ ኢትዮጵያውያን ተማሪዎች ወደ ትምህርት ገበታቸው ሲመለሱና ወላጆች ለልጆቻቸው የተሻለ ነገን ተስፋ አድርገው ደፋ ቀና ሲሉ መመልከት በራሱ ታላቅ አገራዊ ጸጋ ነው።

ትምህርት የሰውን ልጅ ስብዕና ዳግም የሚገነባ ረቂቅ መሣሪያ ከመሆኑም በላይ፣ በሁለንተናዊ አስተሳሰብ ትርክት ግንባታ ውስጥ አገርን በጽኑ መሠረት ላይ የሚያቆም የማዕዘን ድንጋይ ነው።

ይህ የትምህርት መጀመሪያ ወቅት የክፍል በሮች የሚከፈቱበት ብቻ ሳይሆን አዲስ የተስፋና የዕውቀት በር ወለል ብሎ የሚከፈትበት ሊሆን ይገባል።

ይሁንና ይህን ተስፋ ወደ እውነታ ለመቀየር፣ የትምህርት ጥራትን እንደ ሀገራዊ ደኅንነት ጉዳይ ቆጥሮ ይበልጥ መሥራትን የግድ ይላል።

የ2019 የትምህርት ዘመን ትምህርት ቤቶችን አገራዊ ብዝሃነትን በአዲስ መልክ ወደሚተረጉም፣ ዜጎችን በጋራ ጥቅሞች ዙሪያ ወደሚያስተሳስር እውነተኛ የአገረ መንግሥት ግንባታ ማዕከልነት የሚያሸጋግር ሊሆን ይገባል።

አገር የሚገነባው በአብዛኛው ማኅበረሰብ ዘንድ የጋራ ስምምነት በተደረገባቸው አዎንታዊ ትርክቶች እንጂ በከፋፋይ የበቀል ትረካዎች አይደለም።

ይህን ስትራቴጂያዊ የአስተሳሰብ ሽግግር እውን ለማድረግ ደግሞ የትምህርት ጥራት ጉዳይ ቁልፉ መሣሪያ ነው።

የትምህርት ጥራትን ማረጋገጥ በጊዜያዊ አጀንዳዎች ወይም በዘመቻ ብቻ የሚሳካ ግብ አይደለም፤ ሥርዓታዊ ቁርጠኝነትን ይፈልጋል።

ጥራት የሚጀምረው ከክፍል ውስጥ ግብዓት፣ ከመማሪያ መጻሕፍትና ከዲጂታል ቴክኖሎጂ ፍትሃዊ ተደራሽነት እንዲሁም ከተማሪዎች የዕውቀት መሠረት ቢሆንም፤ ከሁሉ በላይ ግን ማስተማርን፣ ዜጋን እንደ ማነጽ የተመለከተ መምህር ከሌለ፣ የትኛውም ሥርዓተ ትምህርት ውጤታማ ሊሆን አይችልም።

ባለፉት ዓመታት የተጀመረው የፈተና ሥርዓትን ከኩረጃና ከማጭበርበር የማጽዳት ሥነ ምግባራዊ ጥረት ተጠናክሮ መቀጠል ያለበት ቢሆንም፣ ይህ የችግሩ አንድ ገጽታ ብቻ ነው።

ትልቁ ሥራችን ተማሪዎች ፈተና ከመፍራት ይልቅ እውነተኛ ዕውቀት፣ ክህሎት፣ በፈጠራ የታነጸ ጥልቅ አስተሳሰብና ሥነ ምግባር የታጠቁ እንዲሆኑ፤ ትምህርት ቤቶችን ከማንኛውም ውጥረት የጸዱ ምቹና ሠላማዊ አካባቢዎች ማድረግ ያስፈልጋል።

የትምህርት ሥርዓታችን አገራዊ መግባባትን እንዲፈጥር ከተፈለገ፣ ስትራቴጂያዊ የሆኑ አገራዊ ምሰሶዎች ላይ ትኩረት ማድረግ ይገባል።

ለአብነትም ከውጭ ግንኙነት አንጻር ማንኛውም ኢትዮጵያዊ ወዳጅም፣ ጠላትም የሚያፈራው የህልውናው መሠረት በሆነው የውሃ ሐብቱና የባህር በር ጉዳይ ስለሆነ፣ ስለ ወንዞቻችንና ስትራቴጂያዊ ጥቅሞቻችን ከመጀመሪያ ደረጃ ጀምሮ ጥልቅ ዕውቀት ሊኖረን ይገባል።

በተጨማሪም ተማሪዎች የሀገራቸውን ቋንቋዎች እንዲማሩ የሚያደርገው የብዝሃ ቋንቋ አሠራርና ወጣቶች በብሔራዊ አገልግሎት አማካኝነት ከተወለዱበት መንደር ወጥተው የሌላውን ባህል፣ ሥነ-ልቦና እና ማኅበራዊ እሴት በተግባር እንዲለማመዱ ማድረግ፣ የጋራ ትርክትን በተግባር ለመገንባት የማይተካ ሚና አላቸው።

የትምህርት ጥራትና የትውልድ ግንባታ የመንግሥት ብቻ ሳይሆን የወላጆች፣ የማኅበረሰብ መሪዎችና የሲቪክ ማኅበራት የጋራ ኃላፊነት ነው።

ወላጅ የልጁን ውጤት ብቻ ሳይሆን ዕለታዊ ተሳትፎውን በቅርበት የሚከታተልበት፣ ማኅበረሰቡም ትምህርት ቤቶችን የራሱ ሀብት አድርጎ የሚጠብቅበት የባለቤትነት መንፈስ ሊሰፍን ይገባል።

የ2019 የትምህርት ዘመን የትውልድ ዕጣ ፈንታ የሚቀለስበት፣ የትምህርት ጥራት እንደ ሀገራዊ ደኅንነት ተቆጥሮ በተግባር የምንቆምበትና ኢትዮጵያን የሚያስቀጥል ብሩህ አእምሮ የምንቀርጽበት መሆን ይገባዋል።

ትውልድ ሳይማር አገር እንደማይጸናው ሁሉ፤ ጥራት የሌለው ትምህርትም ተስፋን ያቀጭጫል።

የኢቢሲ ዶትስትሪም ኤዲቶሪያል

14/09/2026

አዲስ ቀን ... መስከረም 04/2019 ዓ.ም

14/09/2026

የመደመር አንቀጽ

የሰው ልጅ በቀደመው ዕውቀት ላይ አዳዲስ ዕውቀቶችን እየጨመረ፤ ከዕለት ዕለት የአዳዲስ ፈጠራዎችና ግኝቶች ባለቤት እየሆነ ነው።

ትምህርት ቅርጽና ሥርዓት ይዞ፣ አንዱ በአንዱ ትከሻ ላይ እየተደገፈ፣ ለቀጣይ ደግሞ ትከሻውን ድጋፍ አድርጎ፣ ቅጥልጥል እየሠራ፤ ለዓለም የዘመናዊነትን ብርሃን እያፈካና፤ የብርሃን ምንጭ እየሆነ ነው።

ዕውቀት ተደራሽነቷ ሰፍቷል፤ ከወዲያኛው ዓለም ያለው ትምህርት ከሌላኛው ጫፍ በቀላሉ የሚገለጥበትና ብርሃን የሚሆንበት ዘመን ላይ ደርሰናል።

ማኅበረሰብን የመገንባት ሂደት ዘመናዊነትን ተላብሷል። ቀድሞ አንድን መጽሐፍ ለማግኘት የነበረው ድካም ቀርቶ፣ አሁን ግለሰቦች ከአንድ ቤተ መጻሕፍት በላይ በአንድ አነስተኛ ቋት (Hard disk or Flash disk) ይዘው ይዞራሉ።

መጽሐፉን ቢፈልጉ በጽfhፍ፣ ቢፈልጉ በድምፅ ማግኘት የሚቻልበት ዕድል በዝቷል።
ነገ ደግሞ የትምህርት መልክ በእጅጉ እንደሚቀየር ይጠበቃል።

አሁን ያለው የተለመደ የዲግሪና የሰርተፊኬት አካሄድ ተቀይሮ፤ እንደየተማሪው ፍላጎትና ዓላማ የሚቃኝ ይሆናል። የትምህርት ሚናም ተማሪዎችን ፈጠራን የተካኑ የልዩ ክሂሎት ባለቤቶች ማድረግና ለዓለም ብልጽግና ዋና ተዋንያን እንዲሆኑ ማስቻል ሆኗል።

የመደመር መንግስት
ገፅ 15
#ኢትዮጵያ Ethiopian Broadcasting Corporation #ትምህርት

13/09/2026

ከ1.2 ትሪሊዮን ዶላር የንግድ ልውውጥ እስከ አርቲፊሻል ኢንተለጀንስ ክፍት ቀጣና፤ የብሪክስ መሪዎች አዳዲስ የትብብር ሥልቶችን ነደፉ
*************************

የአባል ሀገራቱን በማስፋት በሕንድ ኒው ዴልሂ የተካሄደው 18ኛው የብሪክስ የመሪዎች ጉባኤ ላይ በቴክኖሎጂ፣ በፀጥታ እና በኢኮኖሚ ዘርፎች የጋራ ትብብርን ለማጠናከር የሚያስችሉ አዳዲስ ሥልቶች ተነድፈዋል።

የብሪክስ አባል ሀገራት መሪዎቹ የጥምረቱ መፍትሔዎች ለመላው የደቡቡ ክፍለ ዓለም ሀገራት ተደራሽ እንዲሆኑ ጥሪ አቅርበዋል።

ጠቅላይ ሚኒስትር ዐቢይ አሕመድ (ዶ/ር)፣ ጠንካራ የአፍሪካ ውክልና እንዲኖር፣ የፋይናንስ እና የገበያ ተደራሽነት ይበልጥ እንዲሰፋ፣ እንዲሁም ንግድ፣ ኢንቨስትመንት እና ትሥሥርን ለማሳደግ ተግባራዊ እርምጃዎች እንዲወሰዱ ጠይቀዋል።

የ‘ኒው ዴቨሎፕመንት ባንክ’ አድማሱን በመላው አፍሪካ እንዲያስፋፋ በማለም የባንኩን ቢሮ በአዲስ አበባ ለማስተናገድ ኢትዮጵያ በሙሉ አቅም ዝግጁ መሆኗንም አረጋግጠዋል።

በአዲስ አበባ የሚካሄደው 32ኛው የዓለም አቀፍ የአየር ንብረት ለውጥ ጉባኤ (ኮፕ 32) በብሪክስ ሙሉ ድጋፍ ለአየር ንብረት ጥበቃ ሥራዎች እና ለዘላቂ ልማት መፋጠን ሁሉንም ድምፆች የሚያሰባስብ ሁሉን አቀፍ መድረክ ሆኖ ማገልገል እንደሚችል ጠቅላይ ሚኒስትር ዐቢይ አስገንዝበዋል።

የሕንድ ጠቅላይ ሚኒስትር ናሬንድራ ሞዲ የሀገራቸውን የሊቀመንበርነት ጊዜ በማጠቃለል ባደረጉት ንግግር፣ የብሪክስ ሀገራት የተላላፊ በሽታዎች ወረርሽኝን በጋራ ለመከላከል የሚያስችል የተቀናጀ ሥርዓት ለመፍጠር መስማማታቸውን አስታውቀዋል።

በተጨማሪም በድንገተኛ አደጋዎች ጊዜ የቅድመ-ማስጠንቀቂያ መረጃዎችን ለመለዋወጥ እና የሎጂስቲክስ አቅርቦት ሰንሰለትን ለማጠናከር የሚያስችሉ የትብብር ማዕቀፎች መዘጋጀታቸውን ገልጸዋል።

በፈጠራ ዘርፍ፣ የጀማሪ ቢዝነሶችን (Start-ups) እና ኢንኩቤተሮችን የሚያስተሣሥር የብሪክስ ኔትወርክ፣ የብሪክስ ስታርት-አፕ የፈጠራ ፈንድ፣ እንዲሁም አርቲፊሻል ኢንተለጀንስን እና የጂኦ-ስፓሻል ቴክኖሎጂዎችን ለአርሶ አደሮች እውነተኛ ፍላጎት የሚያውለው የብሪክስ የዲጂታል ግብርና ኔትወርክ መጀመሩን አብራርተዋል።

ከዚህም በተጨማሪ ክህሎትን ለማሳደግ እና ሴቶችን ለማብቃት ያለመው ‘ብሪክስ ኮኔክት’፣ አነስተኛ እና መካከለኛ ኢንተርፕራይዞችን የሚደግፍ ፖርታል እና በትራንስፖርት ጉዳዮች ላይ ልምድ ለመለዋወጥ "የብሪክስ የከተሞች የወደፊት ፎረም" መቋቋማቸውን አስታውቀዋል።

በዘላቂ ልማት ዘርፍም የስማርት ግሪድ የዲጂታል ልህቀት ማዕከል መቋቋሙን ጠቅሰዋል።

የሩሲያው ፕሬዚዳንት ቭላድሚር ፑቲን በበኩላቸው፣ ዛሬ ላይ ብሪክስ ባለብዙ ወገንተኝነትን ከሚያጠናክሩ እና ፍትሐዊ የሆነ የባለብዙ ዋልታ የዓለም ሥርዓትን ከሚቀርጹ መሪ ኃይሎች አንዱ መሆኑን ገልጸዋል። በብሪክስ ሀገራት መካከል ያለው የንግድ ልውውጥ 1.2 ትሪሊዮን ዶላር መድረሱን እና አባል ሀገራቱ ከዓለም የወጪ ንግድ ሩብ ያህሉን እንደሚሸፍኑ ያነሱት ፑቲን፣ አሁንም ያልተሟጠጠ ሰፊ አቅም መኖሩን አስረድተዋል።

የጋራ የኢኮኖሚ ዕድገት ፕላትፎርም መፈጠር እንዳለበትም አሳስበው፣ አዲሱ የልማት ባንክ (NDB) እስካሁን 40 ቢሊዮን ዶላር የሚጠጉ 123 ፕሮጀክቶችን ፋይናንስ ማድረጉን እና ተጨማሪ የረጅም ጊዜ ካፒታልን ለመሳብ ዲጂታል ንብረቶችን የሚጠቀም አዲስ የኢንቨስትመንት ፕላትፎርም መፍጠር እንደሚገባ ጠቁመዋል።

የቻይናው ፕሬዚዳንት ሺ ጂንፒንግ፣ በተግባራዊ ትብብር ላይ ያተኮሩ አምስት አዳዲስ ፕሮጀክቶችን አቅርበዋል። ከእነዚህም መካከል፣ በብሪክስ ሀገራት የአርቲፊሻል ኢንተለጀንስ ቴክኖሎጂዎችን ለመለዋወጥ የሚያስችል የመጀመሪያውን ክፍት ዞን (open-access zone) መፍጠር፣ በልዩ የኢኮኖሚ ዞኖች መካከል አጋርነት መመሥረት፣ ለዲጂታል ኢንዱስትሪዎች የጋራ የክላውድ (Cloud) ፕላትፎርም ማዘጋጀት እና ከፍተኛ ባለሙያዎችን ለማሠልጠን የብሪክስ የምሕንድስና ተሰጥዖ ልማት ጥምረት እንዲሁም የወጣት ሳይንስ እና ፈጠራ ልውውጥ ፕሮግራም ማቋቋም ይገኙበታል።

የኢራኑ ፕሬዚዳንት መስዑድ ፔዜሽኪያን፣ ጽናት፣ ትብብር እና ዘላቂ ልማት የጥምረቱ የቀጣይ ሥራ መሠረት ሊሆኑ እንደሚገባ አሳስበው፣ ያለ ደኅንነት ኢኮኖሚያዊ ጽናት ሊኖር እንደማይችል ጠቁመዋል።

ኢራን በጂኦግራፊያዊ አቀማመጧ እና በኢነርጂ እንዲሁም በትራንስፖርት ዘርፍ ያላት አቅም ለብሪክስ ሀገራት አዳዲስ የትብብር መንገዶችን ለመፍጠር እንደሚያግዝ አረጋግጠዋል።

ብሪክስ በማደግ ላይ ላሉ ኢኮኖሚዎች የትብብር መድረክ ብቻ ሳይሆን ማንም ኃይል የሌሎች ሕዝቦችን ዕጣ ፈንታ የመወሰን መብት የሌለበት፣ ይበልጥ ሚዛናዊ እና አካታች ለሆነ ዓለም የሚደረግ ምኞት ተምሳሌት መሆኑ ተገልጿል።

ለሁለት ቀናት በሕንድ መዲና ኒው ዴልሂ የተካሄደው 18ኛው የብሪክስ ሀገራት መሪዎች ጉባኤ፣ 140 አንቀጾች ያሉት የኒው ዴልሂ የአቋም መግለጫን (New Delhi Declaration) በማጽደቅ ተጠናቅቋል።

በዮናስ በድሉ

13/09/2026

ዲጂታል መደመር፡ የኢትዮጵያ የቴክኖሎጂ ሉዓላዊነት በብሪክስ መድረክ
******************

በሕንድ ኒው ዴልሂ እየተካሄደ ባለው 18ኛው የብሪክስ የመሪዎች ጉባኤ ላይ ጠቅላይ ሚኒስትር ዐቢይ አሕመድ (ዶ/ር) ያደረጉት ንግግር፤ ኢትዮጵያ በልማት፣ በዲፕሎማሲ እና በቴክኖሎጂ ዘርፎች የነደፈችውን ግልጽ አቅጣጫ የሚያንፀባርቅ ነው።

"ጽናትን፣ ፈጠራን፣ ትብብርን እና ዘላቂነትን መገንባት" በሚል መሪ ቃል በተዘጋጀው በዚህ ታሪካዊ መድረክ ላይ የተንፀባረቀው ሀሳብ፣ በሀገር ውስጥ እየተተገበረ ካለው የመደመር እሳቤ እስከ ዓለም አቀፉ የብሪክስ የትብብር ማዕቀፍ ድረስ ያለውን ስትራቴጂያዊ ውህደት በሚገባ ያሳያል።

ሁለቱም አስተሳሰቦች አግላይ ከሆነው ነባር የዓለም ሥርዓት ወጥቶ የጋራ ተጠቃሚነትን፣ ፍትሐዊ የባለብዙ-ወገን ማዕቀፍን እና አዎንታዊ ትብብርን መገንባት ላይ ያተኩራሉ።

በኢትዮጵያ ምህዳር ውስጥ የዳበረው የመደመር እሳቤ ቀደምት ዕውቀቶችን በመጠበቅ፣ የወቅቱን አቅሞች በማጣመር እና ጉድለቶችን በመሙላት አዲስ አቅም መገንባትን መሠረት ያደረገ ነው።

ይህ አካታችነትን ያማከለ ፍልስፍና የብሪክስ ጥምረት በዓለም አቀፍ ደረጃ በፖለቲካ እና በኢኮኖሚ ውሳኔዎች የተገለሉ አዳጊዎችን ከሚያሳትፈው ሰፊ ዓላማ ጋር ቀጥተኛ ቁርኝት አለው።

ኢትዮጵያ ከአፍሪካ ሁለተኛዋ ከፍተኛ የሕዝብ ቁጥር ያላት፣ የአፍሪካ ሕብረት መቀመጫ እና የሰፊው አህጉራዊ ነፃ የንግድ ቀጣና ማዕከል በመሆኗ፤ የብሪክስ የትብብር ማዕቀፍ ወደ አፍሪካ አህጉር በስፋት እንዲሰርፅ ትልቅ ድልድይ ሆና ታገለግላለች።

ካፒታልን፣ ቴክኖሎጂን እና ገበያን በማጣመር የጋራ ዕድገት ማምጣት የሚለው የብሪክስ መርህም፣ ሀብት እና አቅምን አቀናጅቶ የላቀ ውጤት ከማምጣቱ የመደመር እሳቤ ጋር ጥልቅ ውህደት ይፈጥራል።

ይህ የዲፕሎማሲ እና የልማት ትስስር ወደ ቴክኖሎጂው ዘርፍ ሲሰፋ ይበልጥ ጎልቶ ይታያል።

ጠቅላይ ሚኒስትር ዐቢይ አሕመድ (ዶ/ር) በዚሁ የኒው ዴልሂ የብሪክስ ጉባኤ ላይ፣ “የመደመር አርቲፊሻል ኢንተለጀንስ ዩኒቨርሲቲ አፍሪካ የነገውን የቴክኖሎጂ ዘመን በባለቤትነት እንድትመራ ትልቅ ሚና ይጫወታል” በማለት ያነሱት ሀሳብ፤ ኢትዮጵያ በሰው ሠራሽ አስተውሎት (AI) ዘርፍ አህጉራዊ መሪ ለመሆን ያላትን ጽኑ አቋም ያረጋግጣል።

በሚኒስትሮች ምክር ቤት የፀደቀው እና በዓለም አቀፍ ደረጃ በዓይነቱ ልዩ የሆነው ይህ ዩኒቨርሲቲ፣ ኢትዮጵያ ከቴክኖሎጂ ተጠቃሚነት አልፋ ወደ ቴክኖሎጂ አመንጪነት እንድትሸጋገር የሚያስችል ታሪካዊ ተቋም ነው።

የዓለም አቀፉ የገንዘብ ድርጅት (IMF) ጥናት እንደሚያመለክተው፣ አፍሪካ ለዘርፉ ተገቢውን መሰረተ ልማት እና ዝግጅት ካደረገች የሰው ሠራሽ አስተውሎት የአህጉሪቱን ጠቅላላ የሀገር ውስጥ ምርት በ4 በመቶ ሊያሳድገው ይችላል። የዩኒቨርሲቲው መቋቋም ይህን ግዙፍ የኢኮኖሚ አቅም እውን ለማድረግ የተወሰደ ትልቅ ርምጃ ነው።

የሰው ሠራሽ አስተውሎት ቴክኖሎጂን ለሀገር በቀል ችግሮች መፍቻነት የማዋሉ ሥራ በሚኒስትሮች ምክር ቤት ደንብ ከተቋቋመው የኢትዮጵያ ሰው ሠራሽ አስተውሎት ኢንስቲትዩት ተግባራት ጋር ተቀናጅቶ የላቀ ውጤት እያመጣ ይገኛል።

የሰብል በሽታዎች መቆጣጠሪያ ሥርዓት፣ ከ50 ሚሊዮን በላይ ዜጎችን ያቀፈው የፋይዳ ብሔራዊ ዲጂታል መታወቂያ፣ ከ130 በላይ የመንግሥት አገልግሎቶችን የሚሰጠው የመሶብ ፖርታል እንዲሁም የ5 ሚሊዮን ኢትዮጵያውያን ኮደሮች ፕሮግራም የዚሁ ስትራቴጂያዊ ጉዞ አካላት ናቸው።

ከዚሁ ጋር ተያይዞ ኢትዮጵያ በብሪክስ ውስጥ መገኘቷ የዘርፉን ዕድገት ለማፋጠን ተጨማሪ ዕድል ይፈጥራል።

የብሪክስ አባል ሀገራት በሴሚኮንዳክተር፣ በሱፐር ኮምፒዩቲንግ እና በዲጂታል መሰረተ ልማት ያላቸውን የበለፀገ አቅም ለቴክኖሎጂ ሽግግር እና የመረጃ ማዕከላት ግንባታ መጠቀም ሰፊ አማራጭ ይከፍታል።

በጉባኤው ላይ እንደተብራራው የቀጣዩ ትውልድ የሰው ሠራሽ አስተውሎት ሞዴሎች በምዕራባውያን ቋንቋዎች ላይ ብቻ ሳይገደቡ የአፍሪካን ሀገር በቀል ዕውቀቶች፣ ባህሎች እና ቋንቋዎች ያካተቱ መሆን አለባቸው።

አዲሱ የልማት ባንክም ለዚህ ዲጂታል ኢኮኖሚ ግንባታ ወሳኝ የሆነውን አማራጭ ፋይናንስ ለማቅረብ ያስችላል።

ከቴክኖሎጂው መስፋፋት ጎን ለጎን የሚመጡትን የሳይበር ደኅንነት ሥጋቶች፣ የግል መረጃ መጣስ እና የአልጎሪዝም አድልዎን ለመከላከል ኢትዮጵያ ጠንካራ የሕግ እና ፖሊሲ ማዕቀፎችን ዘርግታለች።

በሚኒስትሮች ምክር ቤት የፀደቀው ብሔራዊ የሰው ሠራሽ አስተውሎት ፖሊሲ የዘርፉ የአሠራር ሥርዓቶች ግልፅ፣ ተጠያቂነት ያለባቸው እና ከሰው ልጅ ቁጥጥር የማይወጡ መሆናቸውን ያረጋግጣል።

በተጨማሪም የግል መረጃ ጥበቃ አዋጅ እና የኮምፒዩተር ወንጀል አዋጅ የዜጎችን የመረጃ ሉዓላዊነት ከማረጋገጥ ባሻገር ብሔራዊ የመረጃ ደኅንነትን ለመጠበቅ ጉልህ ድርሻ አላቸው።

የመደመር እሳቤ እና የብሪክስ ዓላማ በፅንሰ-ሀሳብ እና በስትራቴጂ ደረጃ የሚደጋገፉ፣ አካታችነትን እና የጋራ ብልፅግናን ማዕከል ያደረጉ የፖሊሲ አተያዮች ናቸው።

ኢትዮጵያ በብሪክስ ውስጥ መገኘቷ ፍትሃዊ ዓለም አቀፍ ሥርዓት እንዲጎለብት ከማድረጉም በላይ፣ የአፍሪካን ድምፅ እና የቴክኖሎጂ ፍላጎት በዓለም መድረክ ለማስተጋባት አቅም ሆኗታል።

በሰው ሠራሽ አስተውሎት ዘርፍ የወጡት ብሔራዊ ፖሊሲዎች እና የሕግ ማዕቀፎች ደግሞ የቴክኖሎጂውን ሥጋቶች አስቀድሞ በመገደብ በራስ መተማመን እና በሉዓላዊነት ላይ የተመሠረተ የቴክኖሎጂ ዕድገትን ለማረጋገጥ አስችለዋል።

በለሚ ታደሰ

13/09/2026

የኢትዮጵያ ወሳኙ የኢኮኖሚ ጉዳይ - የባሕር በር

13/09/2026

“ለኢትዮጵያ የባሕር በር ማግኘት ከምንም ነገር በላይ ቀዳሚው እና ወሳኙ የኢኮኖሚ ጉዳይ ነው።”

ጠቅላይ ሚኒስትር ዐቢይ አሕመድ (ዶ/ር)

Ethiopian Broadcasting Corporation

14/09/2026

14/09/2026

14/09/2026

14/09/2026

14/09/2026

14/09/2026

13/09/2026

13/09/2026

13/09/2026

13/09/2026

Address

Website

Alerts

Contact The Business

Shortcuts

Share

Category

Listing takedown request