11/09/2026
මිග් ගනුදෙනුවේ විසි වසරක සැකවින්
2026 වසර වන විට, 2006 දී සිදු වූ ශ්‍රී ලංකා ගුවන් හමුදා මිග් ගනුදෙනුවට වසර විස්සක් සම්පූර්ණ වී තිබේ. එහෙත් එම ගනුදෙනුව සම්බන්ධයෙන් මතු වූ මූල්‍ය හා නීතිමය ප්‍රශ්නවලට තවමත් අවසන් අධිකරණමය පිළිතුරක් ලැබී නැත. හිටපු ගුවන් හමුදාපති රොෂාන් ගුණතිලක 2026 සැප්තැම්බර් 10 දිනත්, ආරක්ෂක අමාත්‍යාංශයේ හිටපු ලේකම් සහ පළවා හරිනු ලැබූ ජනාධිපති ගෝඨාභය රාජපක්ෂ සැප්තැම්බර් 11 දිනත්, ප්‍රකාශ ලබාදීම සඳහා පොලිස් මූල්‍ය අපරාධ විමර්ශන කොට්ඨාශයට කැඳවා තිබීමෙන් මෙම පරීක්ෂණය නැවත මහජන අවධානයට පැමිණියේය.
2006 ගනුදෙනුව කුමක්ද --
2006 ජූලි 26 දින අත්සන් කළ බව සඳහන් ගිවිසුම යටතේ ශ්‍රී ලංකා ගුවන් හමුදාව සඳහා යුක්‍රේනයෙන් නැවත සකස් කළ MiG-27 ප්‍රහාරක යානා හතරක් ලබාගැනීමට සැලසුම් කර තිබුණි. එයට අමතරව ශ්‍රී ලංකාව සතුව තිබූ MiG-27 යානා තුනක් සහ MiG-23UB පුහුණු යානයක් අලුත්වැඩියා කිරීම, අමතර කොටස් සැපයීම, ප්‍රවාහනය සහ අදාළ සේවා සැපයීමද එම පැකේජයට ඇතුළත් විය.
එවකට ජනාධිපතිවරයා වූයේ මහින්ද රාජපක්ෂය. ඔහු ජනාධිපති ධුරයට පත් වූයේ 2005 නොවැම්බර් 19 දිනයි. ගෝඨාභය රාජපක්ෂ ආරක්ෂක අමාත්‍යාංශයේ ප්‍රධාන ගණන් දීමේ නිලධාරියා වන ලේකම්වරයා වූ අතර රොෂාන් ගුණතිලක ගුවන් හමුදාපතිවරයා විය. පසුව රුසියාවේ ශ්‍රී ලංකා තානාපතිවරයා වූ උදයංග වීරතුංගගේ නමද මෙම ගනුදෙනුව සම්බන්ධ විමර්ශන සහ මාධ්‍ය වාර්තාවල සඳහන් විය. වාර්තා අනුව ඔහුගේ තානාපති ධුර කාලය ආරම්භ වූයේ 2006 නොවැම්බර් 16 වනදායි.
යුද්ධයක් පැවති අවස්ථාවක ගුවන් හමුදාවට ප්‍රහාරක යානා සහ අමතර උපකරණ අවශ්‍ය වීම පිළිබඳව මෙහි මූලික විවාදයක් නැත. මතු වූ ප්‍රශ්නය වූයේ යානා මිලදී ගැනීමේ අවශ්‍යතාව නොව, ඒ සඳහා අනුගමනය කළ ක්‍රියාවලිය, අතරමැදි සමාගමක භූමිකාව, ගෙවීම් ගලා ගිය ආකාරය සහ ගිවිසුම් ලේඛනවල සත්‍යතාවයයි.
UKRINMASH සහ Bellimissa Holdings --
ගනුදෙනුව ශ්‍රී ලංකා රජය සහ යුක්‍රේන රජයට අයත් UKRINMASH ආයතනය අතර රාජ්‍යයෙන් රාජ්‍යයට සිදුවූ ගනුදෙනුවක් ලෙස මුලදී ඉදිරිපත් කෙරිණි. එහෙත් මුදල් ගෙවීම්වලදී Bellimissa Holdings Limited නමැති පෞද්ගලික අතරමැදි ආයතනයක් සම්බන්ධ වී තිබීම ප්‍රධාන සැකයට හේතු විය.
Bellimissa සමාගමේ නිශ්චිත ලියාපදිංචි ස්ථානය පිළිබඳ විවිධ තැන්වල එකිනෙකට වෙනස් විස්තර ඇත. ඇතැම් වාර්තා එය British Virgin Islandsහි ලියාපදිංචි offshore සමාගමක් ලෙස හඳුන්වන අතර, තවත් වාර්තා Singapore සම්බන්ධතාවක් සහ ලන්ඩනයේ නාමික ලිපිනයක් භාවිත කළ සමාගමක් ලෙස විස්තර කරයි. කෙසේ නමුත්, Bellimissa යනු ලන්ඩන් ලිපිනයක් භාවිත කළ බවට වාර්තා වූ offshore අතරමැදි සමාගමක් යන්න වඩාත් නිවැරදි කරුණයි.
රාජ්‍ය ආයතන දෙකක් අතර ගනුදෙනුවක් නම්, පෞද්ගලික අතරමැදි සමාගමකට මුදල් යැවීම අවශ්‍ය වූයේ ඇයිද යන්න විමර්ශනයේ ප්‍රධාන ප්‍රශ්නයකි. ගනුදෙනුවේ ආරක්ෂක පාර්ශ්වය පෙන්වා දී තිබුණේ UKRINMASH ආයතනයට ණය පදනමක් මත ගනුදෙනු කිරීමට නොහැකි වූ නිසා Bellimissa මූල්‍ය පහසුකම් සපයන්නා ලෙස එක් වූ බවයි. එහෙත් විමර්ශකයන් එම භූමිකාව, සමාගමේ සැබෑ හිමිකාරිත්වය සහ මුදල් මාර්ග පිළිබඳව සැක මතු කර තිබේ.
මුල්‍ය වටිනාකම පිළිබඳ නිවැරදි පැහැදිලි කිරීම --
ගනුදෙනුවේ වටිනාකම ලෙස බොහෝ වාර්තාවල ඇමෙරිකානු ඩොලර් මිලියන 14.66ක පමණ අගයක් සඳහන් වේ. ඩොලර් මිලියන 14.66 යනු මිග් යානා හතරේ මිල පමණක් නොවීමයි. එය යානා හතර මිලදී ගැනීම, තවත් යානා හතරක් අලුත්වැඩියා කිරීම, අමතර කොටස්, ප්‍රවාහනය සහ සේවා ඇතුළත් සම්පූර්ණ පැකේජයට අදාළ අගයකි.
2006 ගනුදෙනුවේ MiG-27 යානයකට ඩොලර් මිලියන 2.462ක් පමණ නියම කර තිබූ බව සඳහන් වේ. ඒ අනුව යානා හතරේ මූලික එකතුව ඩොලර් මිලියන 9.848ක් වේ. තවත් වාර්තාවල යානා හතරට අදාළ අගය ඩොලර් මිලියන 10.078ක් ලෙස සඳහන් වන බැවින්, එම අගයන් දෙක එකම වියදම් පදනමක් නියෝජනය කරන්නේද යන්න ලේඛන මඟින් පැහැදිලි කළ යුතුය.
මූල්‍ය අපරාධ විමර්ශන වාර්තා පිළිබඳ පුවත් අනුව, ඩොලර් මිලියන 7.833කට ආසන්න මුදලක් අයථා ලෙස භාවිත වූ බවට හෝ සැපයුම්කරුට ගිය මුදල සහ ශ්‍රී ලංකාවෙන් ගෙවූ මුදල අතර එවැනි පරතරයක් තිබූ බවට චෝදනා මතු විය.
ගිවිසුම් පිටපත්වල පරස්පරතා --
විමර්ශනයේදී මතු වූ තවත් බරපතළ කරුණක් වන්නේ ශ්‍රී ලංකාවේ තිබූ බව කියන ගිවිසුම් පිටපත සහ යුක්‍රේන පාර්ශ්වයෙන් ලැබුණු තොරතුරු අතර පරස්පරතා පැවති බවයි. අත්සන් කළ ස්ථාන, Bellimissa සමාගමේ භූමිකාව සහ පිටපත් සකස් වූ ආකාරය සම්බන්ධයෙන් ප්‍රශ්න මතු කර තිබේ. වසර තුනක පමණ විමර්ශනයකින් පසු 2006 ජූලි 26 දිනැති ලේඛනය වංචනිකව සකස් කර ඇති බවට සැක කළ හැකි සාක්ෂි හමුවූ බව විමර්ශන ආශ්‍රිත වාර්තා සඳහන් කරයි.
උදයංග වීරතුංග සම්බන්ධ පරීක්ෂණ --
උදයංග වීරතුංගගේ සහ ඔහුට සම්බන්ධ පුද්ගලයන්ගේ බැංකු ගිණුම් හා විදේශ මුදල් ගනුදෙනු පිළිබඳව විමර්ශන සිදුවිය. ගිණුම් 16ක තිබූ ඩොලර් මිලියන 1.5කට ආසන්න මුදල් සම්බන්ධයෙන් අධිකරණ ක්‍රියාමාර්ග ගත් බවද, ඔහුගේ බිරිඳගේ සහෝදරයකුගේ ගිණුමකට මුදල් ගලා ගිය බවට වාර්තා විය.
වීරතුංග 2018 පෙබරවාරි 4 දින එක්සත් අරාබි එමීර් රාජ්‍යයේදී අත්යඅඩංගුවට පත් වන්නේ මේ සම්බන්ධයෙන් නඩු විභාග ආරම්භ වී තිබුණු පසුබිමකය. පසුව 2020 පෙබරවාරි 14 දින ඔහු ශ්‍රී ලංකාවට ගෙනවිත් අපරාධ පරීක්ෂණ දෙපාර්තමේන්තුව විසින් අත්අඩංගුවට ගනු ලැබීය. ඔහුට එරෙහිව මුදල් විශුද්ධිකරණය සහ මහජන මුදල් අයථා ලෙස භාවිත කිරීම ඇතුළු චෝදනා ගැන විමර්ශන කෙරිණි.
ලසන්ත වික්‍රමතුංගගේ වාර්තාකරණය --
The Sunday Leader කර්තෘ ලසන්ත වික්‍රමතුංග සහ The Sunday Times ආරක්ෂක විශ්ලේෂක ඉක්බාල් අතාස් මිග් ගනුදෙනුව පිළිබඳ මහජන ප්‍රශ්න මතු කළ ප්‍රධාන මාධ්‍යවේදීන් අතර සිටියහ. අතාස් 2006 දෙසැම්බර් සහ 2007 කාලයේ ගනුදෙනුව පිළිබඳ සවිස්තරාත්මක වාර්තා පළ කළ අතර, ලසන්ත සහ ඔහුගේ පුවත්පතද ගනුදෙනුවේ මිල, අතරමැදි සමාගම සහ ක්‍රියාවලිය පිළිබඳව විවේචනාත්මක ලිපි පළ කළේය.
ගෝඨාභය රාජපක්ෂ වෙනුවෙන් 2007 ඔක්තෝබර් මාසයේදී රුපියල් බිලියන දෙකක වන්දි ඉල්ලා නීතිමය දැනුම්දීමක් යවා තිබූ බවත්, 2008 පෙබරවාරි 22 දින ලසන්ත වික්‍රමතුංග සහ Leader Publicationsට එරෙහිව අපහාස නඩුවක් ගොනු කළ බවත් වාර්තා වේ. 2008 දෙසැම්බර් 5 දින අධිකරණය විසින් ගෝඨාභය රාජපක්ෂ පිළිබඳ ඇතැම් වාර්තා පළ කිරීම තාවකාලිකව වළක්වා නියෝගයක් නිකුත් කෙරුණේ එවැනි පසුබිමකයි.
නමුත්, ලසන්ත වික්‍රමතුංග 2009 ජනවාරි 8 දින ඉතා අවාසනාවන්ත ලෙස ඝාත්නනය කෙරිණි. ඔහු මිග් ගනුදෙනුවට අදාළ නඩුවේ සාක්ෂි ලබාදීමට නියමිතව සිටි බවට වාර්තා තිබේ. එම කරුණු නිසා ඔහුගේ ඝාතනය සහ මිග් වාර්තාකරණය අතර සම්බන්ධයක් තිබුණාද යන්න පිළිබඳ දිගුකාලීන සැකයක් පවතී. එහෙත් ඝාතනයේ හේතුව මිග් ගනුදෙනුව බව හෝ ඝාතනය නියෝග කළ පුද්ගලයා කවුද යන්න අවසන් අධිකරණ තීන්දුවකින් තහවුරු කර නැත.
2015න් පසු විමර්ශනය --
2015 ආණ්ඩු මාරුවෙන් පසු මූල්‍ය අපරාධ විමර්ශන කොට්ඨාසය මිග් ගනුදෙනුව පිළිබඳ නව විමර්ශනයක් ආරම්භ කළේය. විදේශ රටවලින් බැංකු සහ සමාගම් තොරතුරු ඉල්ලා සිටීම, හිටපු ආරක්ෂක නිලධාරීන්ගෙන් ප්‍රකාශ ලබාගැනීම, ගිවිසුම් පිටපත් සසඳා බැලීම සහ මුදල් ගලා ගිය මාර්ග පරීක්ෂා කිරීම එහි කොටස් විය. සිංගප්පූරුව, යුක්‍රේනය, බ්‍රිතාන්‍යය සහ වෙනත් රටවල පුද්ගලයන් හා ගිණුම් සම්බන්ධයෙන්ද විමර්ශනය පුළුල් වූ බව වාර්තා විය.
විමර්ශනය වසර ගණනාවක් පුරා ප්‍රමාද වීම, සැකකරුවන් සහ සාක්ෂිකරුවන් විදේශගතව සිටීම, ජාත්‍යන්තර නීති ආධාර ලබාගැනීමේ අපහසුතා, ලේඛන අස්ථානගතවීම සහ දේශපාලන බලපෑම් පිළිබඳ චෝදනා නිසා නඩු ක්‍රියාවලිය සංකීර්ණ විය. 2026 සැප්තැම්බර් මාසයේදී නැවත ප්‍රකාශ ලබාගැනීම මෙම විමර්ශනය අවසන් වී නොමැති බව පෙන්වයි.
Airbus ගනුදෙනුව මිග් ගනුදෙනුවෙන් වෙනස්ය --
මිග් ගනුදෙනුව සහ SriLankan Airlines–Airbus ගනුදෙනුව එකම සිද්ධියක් නොවේ. මිග් ගනුදෙනුව 2006 ගුවන් හමුදා මිලදී ගැනීමකි. Airbus සිද්ධිය 2011 සිට 2015 අතර කාලයට අදාළ, 2013දී සිදු කළ ගුවන් යානා ඇණවුම් සහ කල්බදු ගනුදෙනු සම්බන්ධ වෙනම විමර්ශනයකි. නමුත් මෙම සිදුවීම් දෙකේ යම් 'සමාන වුවමනාවක්' දක්නට ලැබේ.
Airbus සමාගම සම්බන්ධ ගෝලීය අල්ලස් විමර්ශනයක ප්‍රතිඵලයක් ලෙස, 2020 ජනවාරි 31 දින බ්‍රිතාන්‍ය Serious Fraud Office සමඟ ඇතිකරගත් Deferred Prosecution Agreement එක අධිකරණයෙන් අනුමත විය. එහි ශ්‍රී ලංකාව ඇතුළු රටවල් පහකට අදාළ ක්‍රියාකාරකම් සඳහන් විය. 2021දී SriLankan Airlines සමාගම Airbusට එරෙහිව වන්දි ඉල්ලා නීතිමය ක්‍රියාමාර්ග ආරම්භ කළේය.
2026 සැප්තැම්බර් 4 දින නාමල් රාජපක්ෂ Airbus ගනුදෙනුවට අදාළ දූෂණ චෝදනා සම්බන්ධයෙන් අත්අඩංගුවට ගෙන සැප්තැම්බර් 18 දක්වා රක්ෂිත බන්ධනාගාරගත කළ බව Reuters වාර්තා කළේය. ඔහු එම චෝදනා ප්‍රතික්ෂේප කර ඇත. එම අත්අඩංගුව මිග් ගනුදෙනුවට සම්බන්ධ බව පැවසීම වැරදිය.
මෙම ගනුදෙනු දෙක පිටුපසම, සත්‍යවශයෙන්ම මිහිපිට තිබී නැති ලේඛනවල පමණක් තිබූ සමාගම්වල සම්බන්ධයක් දක්නට ඇත. එසේම, මේ ගනුදෙනු දෙකේම රාජපක්ෂලා විශාල ප්‍රමාණයක් ගෑවී සිටියි.
තවමත් පිළිතුරු අවශ්‍ය ප්‍රශ්න --
වසර විස්සකට පසුවත් මෙම ගනුදෙනුව සම්බන්ධයෙන් මූලික ප්‍රශ්න කිහිපයක් ඉතිරිව තිබේ.
Bellimissa සමාගමේ සැබෑ හිමිකරුවන් කවුද?
රාජ්‍යයෙන් රාජ්‍යයට ගනුදෙනුවක් ලෙස හඳුන්වා දුන් ක්‍රියාවලියට එම සමාගම ඇතුළත් වූයේ කෙසේද?
ශ්‍රී ලංකාවෙන් ගෙවූ සම්පූර්ණ මුදලෙන් සැබෑ සැපයුම්කරුවන්ට ලැබුණේ කොපමණද?
ගිවිසුම් පිටපත්වල පරස්පරතා ඇති වූයේ කෙසේද?
කිසියම් පුද්ගලයකුට හෝ ඔහුගේ සමීපතමයන්ට අයථා ප්‍රතිලාභ ලැබුණේද?
මෙම ප්‍රශ්නවලට පිළිතුරු දිය යුත්තේ දේශපාලන වේදිකාවක හෝ සමාජ මාධ්‍ය විනිශ්චයකින් නොව, සම්පූර්ණ බැංකු වාර්තා, මුල් ගිවිසුම්, විදේශ නීති ආධාරයෙන් ලබාගත් සාක්ෂි සහ විවෘත අධිකරණ ක්‍රියාවලියක් මඟිනි. යුද්ධ සමයේ ජාතික ආරක්ෂාව සඳහා මිලදී ගැනීම් අවශ්‍ය වීම, එම මිලදී ගැනීම් පරීක්ෂාවෙන් නිදහස් කිරීමට හේතුවක් නොවේ. එමෙන්ම දේශපාලන විරෝධය පමණක් කිසිවකුගේ වරද තහවුරු කරන සාක්ෂියක්ද නොවේ.
මිග් ගනුදෙනුවේ සැබෑ පරීක්ෂණය වන්නේ යානා අවශ්‍ය වූවාද යන්න නොව, මහජන මුදල් නීත්‍යනුකූලව, විනිවිදභාවයෙන් සහ රටට සාධාරණ වටිනාකමක් ලැබෙන ආකාරයෙන් භාවිත කළාද යන්නයි. ඒ පිළිබඳ අවසන් සහ විශ්වාසදායක පිළිතුරක් ලබාදීම ශ්‍රී ලංකාවේ නීතිය ක්‍රියාත්මක කරන ආයතනවල සහ අධිකරණයේ වගකීමකි.
