09/01/2026
चिनले आफ्नो सैन्य कार्यक्रम ग्लोबल सेक्युरिटी इनिसियटिभ (GSI) मा प्रवेश गर्न नेपाललाइ पटक पटक आग्रह गरेको छ।
GSI भनेको Global Security Initiative (वैश्विक सुरक्षा पहल) हो, जुन चीनले सन् 2022 मा राष्ट्रपति सी चिनफिङले प्रस्ताव गरेको एक कूटनीतिक–सुरक्षा अवधारणा हो।
यो विशेष “सैन्य कार्यक्रम” होइन, तर चीनको वैश्विक सुरक्षा दृष्टिकोण (Security Framework) हो, जसले विश्वमा नयाँ सुरक्षा संरचना प्रस्ताव गर्छ।
🔶 GSI (Global Security Initiative) के हो?
GSI चीनद्वारा प्रस्ताव गरिएको यस्तो अवधारणा हो जसले निम्न कुराहरूमा जोड दिन्छः
1. सामूहिक सुरक्षा (Common Security)
— सबै देशको सुरक्षा बराबर महत्त्वपूर्ण छ भन्ने सिद्धान्त।
— कुनै पनि देशले अरूको सुरक्षा क्षति पुर्याएर आफ्नो सुरक्षा बनाउनु हुँदैन।
2. सैन्य गठबन्धन वा ब्लक राजनीति विरुद्ध
— NATO जस्ता गठबन्धनप्रति चीनको आलोचना प्रतिबिम्बित हुन्छ।
— विश्व द्विध्रुवीय वा शीतयुद्ध जस्तो नहोस् भन्ने सन्देश।
3. सार्वभौमिकता र भौगोलिक अखण्डताको सम्मान
— प्रत्येक देशलाई आन्तरिक मामिलामा स्वतन्त्रता।
— चीनले यसै बहानामा ताइवान, दक्षिण चीन सागर आदि मुद्दामा आफ्नो दाबी जोडदार बनाउँछ।
4. विकास र सुरक्षालाई जोड
— आर्थिक विकास बिना सुरक्षा सम्भव हुँदैन भन्ने चीनको मत।
— बेल्ट एन्ड रोड (BRI/BRI) सँग पनि जोडिन्छ।
5. संवाद र वार्तामार्फत विवाद समाधान
— सैन्य हस्तक्षेप होइन, राजनीतिक संवाद प्राथमिकता।
🔶 यस्तो GSI किन ल्याइयो?
चीनले यसो गरेर:
अमेरिका–पश्चिमी देशहरूद्वारा नेतृत्व गरिएको अन्तर्राष्ट्रिय सुरक्षा प्रणालीलाई चुनौती दिन
विकासशील देशहरूसँग आफ्नो प्रभाव बढाउन
“चीनको मोडेल” अनुसार विश्व राजनीति प्रभावित गर्न
चाहेको बुझिन्छ।
🔶 GSI सैन्य रणनीति हो कि कूटनीतिक?
✔ मुख्य रूपमा कूटनीतिक-सुरक्षा अवधारणा हो
✖ प्रत्यक्ष सैन्य गठबन्धन कार्यक्रम होइन
तर, चीनले:
PLA (People’s Liberation Army) को शक्ति
Belt and Road को सुरक्षा
अन्तर्राष्ट्रिय सैनिक अभ्यास
यसबारे बोल्दा GSI को नाम पनि नाकाना प्रयोग गर्छ।
