04/10/2025
📝 სპორტი და პოლიტიკა საქართველოში: როგორ იქცა სპორტი პოლიტიკური გავლენისა და ტოტალური კონტროლის ბერკეტად
შესავალი
საქართველოში სპორტი ერთ-ერთ ყველაზე პოპულარულ და საზოგადოებრივად მნიშვნელოვან სფეროს წარმოადგენს. სწორედ ამიტომ ხელისუფლებამ სპორტი აქცია პოლიტიკური გავლენისა და არჩევნებზე ზემოქმედების მნიშვნელოვან ინსტრუმენტად. ქვემოთ მოცემულია ფაქტებზე დაფუძნებული ანალიზი, თუ როგორ ხდება სპორტის გამოყენება პოლიტიკური მიზნებისთვის.
1. სპორტი როგორც კონტროლის მექანიზმი
სპორტულ ფედერაციებში გადაწყვეტილებებს ხშირად იღებენ არა პროფესიონალები, არამედ პოლიტიკურად ლოიალური პირები.
სახელმწიფო დაფინანსება ცენტრალიზებულია, რის გამოც კლუბები და სპორტსმენები დამოკიდებულნი არიან ხელისუფლებაზე.
კრიტიკული ხმები ხშირად იზოლირდება, ემუქრებიან დაფინანსების შეწყვეტით ან რეპუტაციული ზიანით.
2. სპორტი არჩევნების პერიოდში
ახალგაზრდული ჯგუფების მობილიზება საარჩევნო დღეებში სპორტული ორგანიზაციების მეშვეობით.
სპორტსმენების საჯარო განცხადებები ხელისუფლების მხარდასაჭერად.
ფედერაციებს ეძლევათ დავალებები კონკრეტული ოლქების მობილიზაციაში.
ცნობილი სპორტსმენების „გამოჩენა“ წინასაარჩევნო რეკლამებში ქმნის ილუზიას, რომ ქვეყნის სპორტული წარმატებები პირდაპირ ასოცირდება ხელისუფლებასთან.
3. სპორტის პოლიტიზაცია და ნარატივები
გამარჯვებების კომუნიკაცია პარტიული კამპანიის ნაწილად: „სახელმწიფოს დახმარებით მსოფლიო ჩემპიონი გავხდით“ — მაშინაც კი, როცა ფინანსური მხარდაჭერა კერძო ან უცხოელი სპონსორებისგან იყო.
რეგიონული ინფრასტრუქტურული პროექტები (სტადიონები, დარბაზები) ხშირად წინასაარჩევნოდ აქტიურდება, მიუხედავად იმისა, რომ რეალური გამოყენება შეზღუდულია.
4. ინსტიტუციური მიტაცება
ფედერაციებში არჩევნები ხშირად ტარდება ერთი კანდიდატით.
კრიტიკოსები გარიყულები არიან და მათთვის პლატფორმა არ არსებობს.
არასამთავრობო სექტორისა და მედიის წვდომა შეზღუდულია.
სპორტსმენთა ფინანსური დამოკიდებულება (გრანტები, ხელფასები, კომუნალური ხარჯების დაფარვა) ქმნის პირად კონტროლს: კრიტიკულებს ნაკლებად იწვევენ ნაკრებში ან აფინანსებენ.
5. ჯილდოები და პრივილეგიები
ორდენებისა და მედლების მასობრივი გადაცემა აღქმულია როგორც ერთგულების ბერკეტი და პოლიტიკის ინსტრუმენტი.
სპორტსმენებს ხშირად ენიჭებათ განსაკუთრებული პრივილეგიები — სამართლებრივი პასუხისმგებლობისგან თავის არიდება, სახელმწიფო რესურსების განსაკუთრებული გამოყენება.
ეს ქმნის შეგრძნებას, რომ სპორტი და სამართლებრივი სივრცე „ორ პარალელურ რეალობაში“ ფუნქციონირებს.
6. რეზონანსული მაგალითები
ოლიმპიური ჩემპიონების გამოჩენა წინასაარჩევნო რეკლამებში.
რაგბის კავშირის მენეჯმენტური კრიზისი (2020–2025) — პოლიტიკურ ზეწოლებთან დაკავშირებული.
„მშენებარე სტადიონები“ — პროექტები, რომლებიც ხშირ შემთხვევაში რეალურ გამოყენებამდე არ მიდის.
სპორტული ელიტის საჯარო მხარდაჭერა ხელისუფლებისადმი, რაც საზოგადოებაში ქმნის ილუზიას, რომ სპორტი მთლიანად ლოიალურია.
7. შედეგები
კრიტიკული აზრის მიმართ მტრული დამოკიდებულება სპორტულ საზოგადოებაში.
ნაკლები საერთაშორისო წარმატება სტრუქტურული პრობლემების გამო.
ნიჭიერი ახალგაზრდების ემიგრაცია და სისტემური მხარდაჭერის დეფიციტი.
8. დამატებითი თემები
კონსტიტუციური და სამართლებრივი ანალიზი სპორტის პოლიტიზაციის კონტექსტში.
კონკრეტული ფედერაციების (ფეხბურთი, რაგბი, ძიუდო, კალათბურთი) დეტალური შესწავლა.
პარალელები სხვა პოსტ-საბჭოთა ქვეყნებთან, განსაკუთრებით რუსეთთან.
შედარება საერთაშორისო პრაქტიკებთან (საფრანგეთი, ირლანდია, იაპონია), სადაც სპორტი დეპოლიტიზებულია და მკაფიოდ დაყოფილია სახელმწიფო ინსტიტუტებისგან.
"სტუმრის სტატია"
