Άρδην

06/03/2026

Η Αμερική δεν θα σώσει το Ιράν

Από τον Reza Aslan* – ΝΥΤimes

Όταν είδα τις εικόνες των βομβών που έπεφταν στην Τεχεράνη — τον καπνό να υψώνεται πάνω από γειτονιές που κάποτε γνώριζα — και άκουσα τις γνωστές συζητήσεις για την απελευθέρωση και την ευκαιρία των Ιρανών να ανακτήσουν τη χώρα τους, ένιωσα μια σχεδόν άμεση οικειότητα.

Έχω ζήσει μέσα σε αυτή την ιστορία το μεγαλύτερο μέρος της ζωής μου, πρώτα ως παιδί στο Ιράν, μετά ως μετανάστης στις Ηνωμένες Πολιτείες και αργότερα ως κάποιος που προσπαθεί να εξηγήσει τη χώρα μου στους Αμερικανούς, οι οποίοι συχνά την έρχονται σε επαφή μόνο σε στιγμές κρίσης.

Έχω δει στο παρελθόν πώς εξελίσσονται τα πράγματα όταν ένας Αμερικανός πρόεδρος αναδεικνύεται ως σωτήρας του Ιράν. Ήταν το 1977. Ήμουν πέντε ετών και στεκόμουν στην άκρη ενός δρόμου της Τεχεράνης όταν πέρασε η αυτοκινητοπομπή του προέδρου Τζίμι Κάρτερ.

Η επανάσταση δεν είχε ξεσπάσει ακόμα, αλλά ήδη βρισκόταν σε εξέλιξη. Στον έξω κόσμο, το καθεστώς του Σάχη εκπέμπει δύναμη και νεωτερικότητα: αυτοκινητόδρομοι, πετρελαϊκός πλούτος, μεγαλοπρεπείς εορτασμοί της αυτοκρατορικής ιστορίας. Αλλά πίσω από το θέαμα κρύβονταν φυλακές, λογοκρισία και η σιωπηλή τρομοκρατία της μυστικής αστυνομίας. Τα πολιτικά κόμματα είχαν εκφυλιστεί, η διαφωνία τιμωρούνταν.

Ακόμα και ως παιδί, μπορούσα να νιώσω την ένταση που επικρατούσε. Δεν θυμάμαι τα συνθήματα ή τις ομιλίες εκείνης της ημέρας. Αυτό που θυμάμαι είναι τους ενήλικες γύρω μου να σκύβουν προς τα εμπρός και να ψιθυρίζουν ότι αυτός ο Αμερικανός πρόεδρος ήταν διαφορετικός. Θα έθετε τον Σάχη υπό λογοδοσία. Θα προστάτευε τον ιρανικό λαό.

Τότε, είχα μια εικόνα της Αμερικής ως κάτι σχεδόν μυθικό. Δεν ήταν απλώς μια μακρινή υπερδύναμη. Ήταν μια ηθική δύναμη, ένας τόπος που διόρθωνε τα λάθη, υπερασπιζόταν τους ευάλωτους, έστρεφε την ιστορία προς τη δικαιοσύνη. Στη λογική της παιδικής μου ηλικίας, η Αμερική ήταν ο ενήλικας που εμφανιζόταν ξαφνικά στην παιδική χαρά για να βάλει στη θέση του τον νταή της τάξης.

Αυτή ήταν η ελπίδα που πλανιόταν στον αέρα — ότι ο Αμερικανός πρόεδρος που επισκεπτόταν τη χώρα δεν θα ενεργούσε απλώς ως επισκέπτης του καθεστώτος, αλλά ως έλεγχος του. Ότι θα μπορούσε, με κάποιο ήσυχο τρόπο, να είναι ένας απελευθερωτής. Αντ’ αυτού, ο Κάρτερ πρόσφερε μια πρόποση στην υγειά του σάχη και χαρακτήρισε το Ιράν «όαση σταθερότητας».

Κάτι άλλαξε εκείνη την ημέρα, όχι μόνο στην πολιτική της χώρας, αλλά και στην ψυχολογία του ιρανικού λαού. Η πεποίθηση ότι η αμερικανική δύναμη θα μπορούσε να μας σώσει μετατράπηκε σε κάτι πιο σκληρό και πιο νηφάλιο: την συνειδητοποίηση ότι τα αμερικανικά συμφέροντα και οι προσδοκίες του ιρανικού λαού απλά δεν ταυτίζονταν.

Δύο χρόνια αργότερα ήρθε η επανάσταση. Στη συνέχεια, η εισβολή στην αμερικανική πρεσβεία. Έπειτα, η 444ήμερη κρίση με τους ομήρους, που θα σημάδευε το Ιράν στην αμερικανική φαντασία για δεκαετίες. Ακολούθησε σχεδόν μισός αιώνας αμοιβαίας καχυποψίας — δύο έθνη που χρησιμοποιούσαν το ένα το άλλο ως καθρέφτες, το καθένα αντανακλώντας μια παραμορφωμένη εικόνα με βάση την οποία μπορούσε να ορίσει τη δική του αρετή: το ένα ως «Μεγάλος Σατανάς», το άλλο ως καρικατούρα θρησκευτικού φανατισμού.

Και τώρα, για άλλη μια φορά, η παλιά φαντασίωση της Αμερικής ως σωτήρα επιστρέφει.

Η συνέχεια του κειμένου στην ιστοσελίδα του Άρδην.

Στηρίξτε το Άρδην και τις Εναλλακτικές Εκδόσεις κάνοντας μια δωρεά, ko-fi.com/ardinrixi

Από τον Reza Aslan* – ΝΥΤimes Όταν είδα τις εικόνες των βομβών που έπεφταν στην Τεχεράνη — τον καπνό να υψώνεται πάνω από γειτονιές που κάποτε γνώριζα — και άκουσα…

03/03/2026

Ο Γρηγόρης Αυξεντίου συμβολίζει την ενότητα του Ελληνισμού

του Κωνσταντίνου Χολέβα – Πολιτικού Επιστήμονα

Κάθε χρόνο στις 3 Μαρτίου η μνήμη μου στρέφεται στον Σταυραετό του Μαχαιρά, τον υπαρχηγό της ΕΟΚΑ, τον ήρωα Γρηγόρη Αυξεντίου. Ήταν 3.3.1957, όταν τον περικύκλωσαν εκατοντάδες Βρετανοί καταδρομείς μετά από προδοσία. Το δικό του Μανιάκι, οι δικές του Θερμοπύλες, ήταν μία σπηλιά κοντά στην ιστορική Ιερά Μονή της Παναγίας του Μαχαιρά. Έδιωξε τους τρεις συντρόφους του και επί ώρες πολεμούσε μόνος του. Στο τέλος οι Βρετανοί τον έκαψαν ανοίγοντας μία τρύπα πάνω από τη σπηλιά.

Ο Ελληνισμός τον θρήνησε και τον τίμησε. Οι αποικιοκράτες τον έθαψαν κρυφά στα Φυλακισμένα Μνήματα, στο Προαύλιο των Κεντρικών Φυλακών για να μην μετατραπεί η κηδεία του σε παλλαϊκή διαδήλωση υπέρ της Ενώσεως της Κύπρου με την Ελλάδα. Ο Γιάννης Ρίτσος τού αφιέρωσε ένα συγκλονιστικό ποίημα όπου μιλά για τις «χοντρές ελληνικές κοκκάλες», από τις οποίες τον αναγνώρισαν απανθρακωμένο οι γονείς του.

Ο Γρηγόρης Αυξεντίου, γεννήθηκε στην κατεχόμενη σήμερα Λύση Αμμοχώστου. Μετά το Εξατάξιο Γυμνάσιο προσπάθησε να εισαχθεί στην Σχολή Ευελπίδων στην Αθήνα. Απέτυχε στις εξετάσεις γιατί ήταν ανορθόγραφος! Αλλά στα ηθικά προτερήματα, στην εθνική ευαισθησία, στην παλληκαριά, ήταν πολύ ορθογραφημένος. Ζήτησε να καταταγεί ως εθελοντής στον Ελληνικό Στρατό. Η Ελλάδα τον αξιοποίησε ως Έφεδρο Αξιωματικό. Μετετέθη στα ελληνοβουλγαρικά σύνορα, τα οποία τότε ήσαν αυστηρώς φυλασσόμενα λόγω Ψυχρού Πολέμου. Συνέδεσε τον Ελληνισμό του Νότου, την Κύπρο, με τον Ελληνισμό του Βορρά, τη Μακεδονία.

Η αγάπη του για τη Μακεδονία φάνηκε και όταν εντάχθηκε στην Εθνική Οργάνωση Κυπρίων Αγωνιστών υπό την αρχηγία του Γεωργίου Γρίβα – Διγενή. Για να μην γνωρίζουν οι Βρετανοί ποιος ήταν ο αντίπαλός τους ο Γρηγόρης έλαβε το ψευδώνυμο Ζήδρος. Έτσι τίμησε έναν από τους πιο μαχητικούς κλεφταρματολούς της Δυτικής Μακεδονίας επί Τουρκοκρατίας.

Ο Αυξεντίου της Κύπρου και της Μακεδονίας, του Ελληνισμού ολοκλήρου, διδάσκει και σήμερα. Το μήνυμά του σαφές και χρήσιμο στους δύσκολους για την πατρίδα καιρούς. Διδάσκει με την ελληνορθόδοξη αγωγή, που τού έδωσαν οι γονείς και οι δάσκαλοί του. Διδάσκει με το θάρρος του απέναντι στον υπέρτερο εχθρό. Διδάσκει, διότι μάς θυμίζει ότι οι Έλληνες κατά κανόνα έδιναν μάχες ως ολιγάριθμοι έναντι υπεραρίθμων αντιπάλων. Διδάσκει, διότι υπογραμμίζει την ενότητα των Πανελλήνων ασχέτως αν κατοικούν στην Κύπρο, στη Μακεδονία, στο Αιγαίο, στη Βόρειο Ήπειρο.

Ο Γρηγόρης Αυξεντίου εκφράζει την Πανελλήνια ενότητα και απαντά σε όλους εκείνους που αμφισβητούν σήμερα την υποχρέωση της Ελλάδος να προστατεύσει την Κύπρο. Σήμερα που κατευθύνονται προς τη Μεγαλόνησο οι φρεγάτες ΚΙΜΩΝ και ΨΑΡΑ, ενώ ήδη έχουν προσγειωθεί στην Πάφο 4 ελληνικά μαχητικά αεροσκάφη, είναι χρήσιμο να θυμόμαστε τη θυσία των Αγωνιστών του 1955-57 για την Ελλάδα, για την Αυτοδιάθεση της Κύπρου, για την Ελευθερία.

Κ.Χ. 3.3.2026

*Στηρίξτε το Άρδην και τις Εναλλακτικές Εκδόσεις κάνοντας μια δωρεά, ko-fi.com/ardinrixi

02/03/2026

«Μόλις γύρισε μια σελίδα της ιστορίας, που είχε ανοίξει το 1979 στο Ιράν»

Ο θάνατος του ανώτατου ηγέτη του Ιράν Αλί Χαμενεΐ, μετά τις επιθέσεις των Ηνωμένων Πολιτειών και του Ισραήλ, αποτελεί άμεση συνέπεια του πολέμου που ξεκίνησε στις 7 Οκτωβρίου από τη Χαμάς, . Πλέον, ανοίγει ένα νέο κεφάλαιο στην ιστορία.

του Gilles Kepel* – Le Figaro

Η εξόντωση του ηγέτη της Ισλαμικής Επανάστασης, Αλί Χαμενεΐ, από τις πρώτες κιόλας επιθέσεις που πραγματοποίησαν οι Ηνωμένες Πολιτείες και το Ισραήλ στην Τεχεράνη, στις 28 Φεβρουαρίου, αποκεφάλισε το καθεστώς που είχε εγκαθιδρύσει σαραντα επτά χρόνια νωρίτερα ο Αγιατολάχ Χομεϊνί. Βέβαια, η υποδομή της εξουσίας διατηρείται, μέσω των φοβερών Φρουρών της Επανάστασης (ή Πασνταράν), που είναι πάνοπλοι και έχουν αποδείξει τη βαρβαρότητά τους σφαγιάζοντας τους συμπατριώτες τους που διαδήλωσαν τον Ιανουάριο ενάντια στην κατάρρευση της οικονομίας – κατάρρευση που οφείλεται σε οικονομικές ατασθαλίες που έχουν επιτρέψει τον πλουτισμό της ιεραρχίας των ίδιων των Πασνταράν. Αλλά, για πρώτη φορά, αυτή η αιματηρή καταστολή έπληξε –σε αντίθεση με εκείνη του 2022 που στόχευε τις γυναίκες και τις φιλελεύθερες μεσαίες τάξεις, οι οποίες διαμαρτύρονταν για τη δολοφονία της νεαρής Κούρδισσας Μαχσά Αμινί σε ένα αστυνομικό τμήμα επειδή ήταν «κακώς καλυμμένη», και οι οποίες ήταν ούτως ή άλλως εχθρικές προς το καθεστώς– τις φτωχές κοινωνικές τάξεις τις οποίες η εξουσία χάιδευε για τέσσερις δεκαετίες, διανέμοντάς τους έσοδα από το πετρέλαιο σε αντάλλαγμα της υποταγής τους. Αυτό το κίνημα κλόνισε την ίδια την ιδρυτική πολιτική συμφωνία της Ισλαμικής Δημοκρατίας που γεννήθηκε στο παζάρι της Τεχεράνης, σε αντιδιαστολή με εκείνο που είχε αναδειχθεί στον ίδιο χώρο το 1978 για να ανατρέψει τον Σάχη τον επόμενο χρόνο. Με αυτή την έννοια, το καθεστώς έχει κλονιστεί βαθιά, και οι σκηνές λαϊκού ενθουσιασμού που ξέσπασαν κατά τη διάρκεια της νύχτας, μόλις επιβεβαιώθηκε ο θάνατος του «ντικτατόρ», αντικατοπτρίζουν την υλοποίηση του συνθήματος που κραύγαζε ο κόσμος τον Ιανουάριο (Μαργκ Μπαρ [θάνατος στον] Χαμενεΐ, Μαργκ μπαρ Ντικτατόρ), με τίμημα χιλιάδες θύματα – που θα συγκαταλεχθούν στους μάρτυρες το αίμα των οποίων χύθηκε γι’ αυτή την απελευθέρωση.

Είναι πολύ νωρίς, τη δεύτερη μέρα του πολέμου που κήρυξαν στο καθεστώς των μουλάδων ο Ντόναλντ Τραμπ και ο Μπένζαμιν Νετανιάχου, για να κάνουμε εικασίες σχετικά με το αν ο θάνατος του θρησκευτικού δεσπότη θα οδηγήσει στην εγκαθίδρυση ενός δημοκρατικού και φιλελεύθερου κράτους στο Ιράν: το προηγούμενο της πτώσης και της εξόντωσης του Σαντάμ Χουσεΐν στο γειτονικό Ιράκ, του Καντάφι στη Λιβύη και της απογοήτευσης που ακολούθησε τις ελπίδες που είχαν γεννηθεί από την «Αραβική Άνοιξη», μας επιβάλλει να είμαστε επιφυλακτικοί. Η ανθεκτικότητα ή όχι των Πασνταράν, που διατηρούν ένα οπλοστάσιο προορισμένο να σφαγιάζει τον πληθυσμό, τουλάχιστον όσο και να πολεμά τον «σιωνισμό και τον ιμπεριαλισμό», παρά τον θάνατο του Ηγέτη, αποτελεί κεντρικό ερώτημα για το άμεσο μέλλον. Και ο φόβος ότι το αυτοκρατορικό κέλυφος, που συντηρείται από τους μουλάδες και έχει ενώσει υπό την περσική καθοδήγηση ριζοσπαστικές μειονότητες που δελεάζονται από τον αλυτρωτισμό –Βαλούχοι, Κούρδοι, Άραβες, Αζέροι και άλλοι–, κινδυνεύει να σπάσει και να εξελιχθεί σε εμφύλιο πόλεμο, την ώρα που εκατοντάδες κιλά πυρηνικού καυσίμου έχουν εξαφανιστεί, βασανίζει όλα τα κράτη της περιοχής, ιδίως τις πετρομοναρχίες του Κόλπου. Η στρατιωτική ευπάθεια αυτών των κρατών αποτυπώθηκε στις πρωτόγνωρες ιρανικές επιθέσεις που εξαπολύθηκαν από την πρώτη μέρα εναντίον του Ντουμπάι και του Αμπού Ντάμπι, του Κατάρ, του Μπαχρέιν, του Κουβέιτ και της Σαουδικής Αραβίας: το Ομάν, μεσολαβητής των ανεπιτυχών αμερικανο-ιρανικών συνομιλιών, ήταν το μόνο κράτος του Συμβουλίου Συνεργασίας των Αραβικών Κρατών του Κόλπου που εξαιρέθηκε από τους Πασνταράν – μήπως για να διασφαλιστούν οι μελλοντικές διαπραγματεύσεις; Και το de facto κλείσιμο των στενών του Ορμούζ, από το οποίο διέρχεται το 20% των παγκόσμιων μεταφορών πετρελαίου, είναι ικανό να επιταχύνει τις οικονομικές εντάσεις (ακόμη και αν αυτές οι ροές προορίζονται κυρίως για την Κίνα, αντίπαλο των Ηνωμένων Πολιτειών, η παραγωγική μηχανή της οποίας θα είναι η πρώτη που θα επηρεαστεί).

Ωστόσο, ανεξάρτητα από τις, απρόβλεπτες σήμερα, μεσοπρόθεσμες περιπέτειες που θα ακολουθήσουν την εξόντωση του Ανώτατου Ηγέτη και τον αποκεφαλισμό της Ισλαμικής Δημοκρατίας, η σελίδα έχει γυρίσει – και ο κόσμος βιώνει μια ιστορική στιγμή που αλλάζει την πορεία που είχε χαραχθεί το 1979. Όντως, η Ισλαμική Επανάσταση εδραίωσε το πρώτο στη σύγχρονη ιστορία «ισλαμιστικό» κράτος, με την έννοια ότι κινητοποίησε μια ιδεολογία, το πολιτικό ισλάμ, στην υπηρεσία ενός σκοπού, την ενίσχυση μέχρι παροξυσμού του θρησκευτικού νόμου (σαρία), με στόχο τον έλεγχο των κοινωνιών απέναντι στον φιλελευθερισμό, ανακτώντας παράλληλα τη σοσιαλιστική ουτοπία και υποτάσσοντάς την στον Κοράνι. Αυτός ο πολιτισμικός σεισμός, που ενσαρκώθηκε από τον κλήρο των μουλάδων, χαρακτηριστικό του σιιτισμού, είχε ωστόσο την καταγωγή του στο κίνημα των Αδελφών Μουσουλμάνων, που γεννήθηκε στη σουνιτική Αίγυπτο της δεκαετίας του 1920, υπό την ηγεσία του ιδεολόγου Χασάν αλ-Μπάννα (δολοφονήθηκε το 1949) και του ριζοσπάστη επιγόνου του, Σαγίντ Κουτμπ (ο οποίος απαγχονίστηκε το 1966 από τον Νάσερ). Η πανισλαμική και επαναστατική του διάσταση απειλούσε τις συντηρητικές και φιλοαμερικανικές μοναρχίες της Αραβικής Χερσονήσου, οι οποίες αναγκάστηκαν να πλειοδοτήσουν προκειμένου να τον αντιμετωπίσουν: έτσι εξηγείται η μαζική οικονομική στήριξή τους στη (σουνιτική) τζιχάντ στο Αφγανιστάν, σε συνεργασία με τη CIA, με σκοπό την ανατροπή του φιλοσοβιετικού καθεστώτος που είχε εγκαθιδρύσει στην Καμπούλ ο Κόκκινος Στρατός, στο τέλος του ίδιου έτους 1979, που είχε ξεκινήσει με την ανακήρυξη της Ισλαμικής Δημοκρατίας στη Τεχεράνη τον Φεβρουάριο. Αυτό το ένοπλο και εκπαιδευμένο από τη CIA αντάρτικο οδήγησε στην ήττα των Σοβιετικών, στις 15 Φεβρουαρίου 1989, όταν ο Κόκκινος Στρατός εγκατέλειψε την Καμπούλ, ουσιώδες προοίμιο της κατάρρευσης του κομμουνισμού στις 9 Νοεμβρίου της ίδιας χρονιάς με την πτώση του Τείχους του Βερολίνου. Ωστόσο, προκάλεσε, μπροστά στη μύτη και… τη γενειάδα των Ηνωμένων Πολιτειών –αποκοιμισμένων από τον θρίαμβό τους επί της Μόσχας μέσω των γενειοφόρων freedom fighters–, τη διάδοση ενός σουνιτικού τζιχαντισμού που, για τρεις δεκαετίες, σκόρπισε τον τρόμο στον μουσουλμανικό κόσμο και στη Δύση. Ο σουνιτικός τζιχαντισμός άνθισε χάρη στην ανταγωνιστική κρατική τρομοκρατία που εφάρμοσε πολύ γρήγορα η Ισλαμική Δημοκρατία του Ιράν: αρχικά ως καθρέφτισμα, καθώς η πολιτική σκέψη του Χομεϊνί και του Χαμενεΐ είχε επηρεαστεί από τους Αδελφούς Μουσουλμάνους, με τον τελευταίο να μεταφράζει στα περσικά τα βιβλία του Σαγίντ Κουτμπ, και με το Ιράν να προστατεύει την Αλ Κάιντα παρέχοντας άσυλο σε πολλούς από τους ηγέτες της – και στη συνέχεια ως αντίθεση, όταν το Ισλαμικό Κράτος, που προήλθε από τη σαλαφιστική μήτρα και θεωρούσε τους σιίτες αιρετικούς, τους σφαγίασε στο Ιράκ και τη Συρία.
.................................................

Η συνέχεια του κειμένου στον σύνδεσμο στο πρώτο σχόλιο.

*Στηρίξτε το Άρδην και τις Εναλλακτικές Εκδόσεις κάνοντας μια δωρεά, ko-fi.com/ardinrixi

02/03/2026

Το ιρανικό δίλημμα

του Γιώργου Καραμπελιά

Έχουμε τονίσει αρκετές φορές, μετά την εξέγερση των γυναικών το 2022, πως το ισλαμικό καθεστώς του Ιράν έχει εισέλθει στη φάση της σταδιακής του αποσύνθεσης που δεν μπορεί παρά να οδηγήσει στο τέλος του. Η εξέγερση των γυναικών και των νέων ενάντια στην υποχρεωτική χρήση της μαντίλας αποτέλεσε έναν αδιάψευστο δείκτη του αυξανόμενου διαζυγίου ανάμεσα στο ισλαμικό καθεστώς και την ιρανική κοινωνία.

Η αμφισβήτηση της μαντίλας σηματοδοτεί το τέλος της ισλαμικής ηγεμονίας, καθώς η χρήση της αποτελεί την προϋπόθεση της ισλαμικής κυριαρχίας. Καθόλου τυχαία άλλωστε, στη Γαλλία, το Βέλγιο και άλλες ευρωπαϊκές χώρες με υψηλή παρουσία μουσουλμανικού πληθυσμού, το ζήτημα της μαντίλας αποτελεί το κεντρικό επίδικο ανάμεσα στο κοσμικό κράτος και τον ισλαμισμό.

Και από τότε ακολούθησε μία σειρά επιταχυνόμενων γεγονότων που υπέσκαψε παραπέρα την ηγεμονία των μουλάδων, τόσο στο εσωτερικό όσο και στο εξωτερικό. Η εμπλοκή του Ιράν σε μια πολιτική περιφερειακής ισχύος με κεντρικό όπλο την ισλαμιστική ιδεολογία γνώρισε αλλεπάλληλες ήττες που οδήγησαν στην αποσύνθεση του σιιτικού τόξου στη Μέση Ανατολή. Η ήττα των βασικών συμμάχων/πληρεξουσίων του στον πόλεμο που άνοιξε η Χαμάς τον Οκτώβριο του 2023 υπήρξε συντριπτική: Ήττα της Χαμάς, κατάρρευση της Χεζμπολλάχ, πτώση του Άσαντ, για να μην αναφερθούμε στον θάνατο του Σουλεϊμανί και την εξόντωση του αρχηγού της Χαμάς, Χανίγιε, μέσα στην Τεχεράνη.

Παράλληλα δε, στο οικονομικό πεδίο, η χώρα πήγαινε από το κακό στο χειρότερο, ενώ η διαφθορά των ελίτ και τον Φρουρών της Επανάστασης χτυπούσε κόκκινο. Και καθώς το καθεστώς έχανε τόσο στο οικονομικό επίπεδο, στη διασφάλιση εσωτερικής συναίνεσης και στο περιφερειακό μέτωπο, θα προσπαθήσει να αναζητήσει ως από μηχανής θεό τους μηχανισμούς της βίας και του πολέμου. Θα επιταχύνει το πυρηνικό του πρόγραμμα, θα δημιουργήσει μια τεράστια βιομηχανία παραγωγής drone’s και βαλλιστικών πυραύλων, εγκαταλείποντας παράλληλα στην τύχη τους την αγροτική και βιομηχανική παραγωγή.

Έτσι θα προκαλέσει τόσο τους εξωτερικούς του αντιπάλους, κυρίως το Ισραήλ και τις ΗΠΑ, όσο και την κοινωνία στο εσωτερικό. Και μετά τις πρώτες συγκρούσεις με το Ισραήλ, στη διάρκεια του πολέμου της Γάζας, θα ακολουθήσει, το καλοκαίρι του 2025, η μεγάλη καταδρομική επιχείρηση του Ισραήλ και των ΗΠΑ, και εν τέλει, τον Ιανουάριο του 2026, η μεγάλη λαϊκή εξέγερση/επανάσταση (ίσως το 1905 του Ιράν), που πνίγηκε στο αίμα.

Το καθεστώς, εδώ και πολλά χρόνια, είχε δύο πιθανές διεξόδους: είτε μια σταδιακή συμφιλίωση με την κοινωνία, δηλαδή μια «ισλαμική περεστρόικα», προς έναν ισλαμισμό «τουρκικού τύπου», και την παράλληλη εγκατάλειψη του πυρηνικού προγράμματος, είτε αντίθετα τη φυγή προς τον πόλεμο, την καταστολή, τη σκλήρυνση του καθεστώτος. Και τελικώς ακολούθησε τον δεύτερο δρόμο.

Και προφανώς επρόκειτο για αδιέξοδο. Η εμμονή στον στρατιωτικό βραχίονα και την οικοδόμηση ακόμα και μιας πυρηνικής δύναμης αποτροπής, εξελισσόταν σε συνθήκες απόλυτα αρνητικές. Κατ’ αρχάς, στο διεθνές πεδίο, με την καταστροφή των πληρεξουσίων του και την εμπλοκή της Ρωσίας σε έναν μακρόχρονο πόλεμο, μετά την εισβολή στην Ουκρανία, και στο εσωτερικό με την ταυτόχρονη αποδυνάμωση των όποιων κοινωνικών συναινέσεων.

Επρόκειτο για μια πολιτική απολύτως αυτοκτονική, διότι προσέφερε στους εχθρούς του, κατ’ εξοχήν το Ισραήλ, την ευκαιρία να συντρίψουν οριστικά τη στρατιωτική του ισχύ, το πυρηνικό του πρόγραμμα και, ει δυνατόν, να οδηγήσουν στην πτώση του καθεστώτος.

Βέβαια, κανέναν δεν ενθουσιάζει το γεγονός πως το αιματηρό θεοκρατικό καθεστώς οδηγείται στον θάνατο από εξωτερικά πλήγματα και όχι από την εσωτερική δυναμική του λαϊκού κινήματος, το οποίο δεν έχει ακόμα τη δυνατότητα να ανατρέψει αφ’ εαυτού το καθεστώς – παρότι αυτές οι εξωτερικές παρεμβάσεις ακολουθούν τη λαϊκή εξέγερση. Και όταν μάλιστα είναι βέβαιο πως οι εκτελεστές του, το Ισραήλ του Νετανιάχου και η Αμερική του Τραμπ, δεν σκοπεύουν να χρησιμοποιήσουν την ήττα της ισλαμικής θεοκρατίας για «καλό σκοπό».

Ο Νετανιάχου και οι ακροδεξιοί εταίροι του θα θεωρήσουν πως έχουν πλέον «το ελεύθερο» να καταπατήσουν ακόμα περισσότερο τα δικαιώματα των Παλαιστινίων, στη Γάζα και τη Δυτική Όχθη, και να αποκλείσουν τη δυνατότητα της δημιουργίας ενός παλαιστινιακού κράτους. Ο Τραμπ θα καυχιέται πως έχει μια ακόμα νίκη στο ενεργητικό του ώστε να ενισχύσει την αντιδημοκρατική του πολιτική στο εσωτερικό και την επεκτατική του πολιτική στο εξωτερικό.

Και επειδή και το Ισραήλ δεν μπορεί να εξαλείψει τα 7 εκατομμύρια των Παλαιστινίων, αναπόφευκτα οι συγκρούσεις θα συνεχιστούν, ίσως με νέα μορφή, εμποδίζοντας μία ειρηνική συνύπαρξη με τη αραβικές χώρες, και έτσι υπάρχει ο κίνδυνος η συντριβή του Ιράν να οδηγήσει σε ακόμα μεγαλύτερη αλαζονεία. Εκτός βέβαια εάν οι Ισραηλινοί, νιώθοντας λιγότερο πιεσμένοι από την εξωτερική απειλή που συνιστούσε το Ιράν, κατορθώσουν να αποτινάξουν την εξίσου αδιέξοδη πολιτική του Νετανιάχου.

Προφανώς, όλες αυτές οι ενστάσεις δεν μπορούν να οδηγήσουν σε καμία συμπαράταξη με το θεοκρατικό καθεστώς, ταυτίζοντάς το με τον ιρανικό λαό, όπως κάνουν όλοι οι συνήθεις ύποπτοι της Αριστεράς. Και όμως, οι διάφοροι εγχώριοι υποστηρικτές της θεοκρατίας ενάντια στον «ιμπεριαλισμό», θα έπρεπε να θυμούνται πως οι δύο ρωσικές επαναστάσεις, του 1905 και του 1917, ξέσπασαν μετά από εξωτερικές πολεμικές αποτυχίες του τσαρικού καθεστώτος, αρχικώς με τους Ιάπωνες και εν συνεχεία με τους Γερμανούς.

Τελικώς, λοιπόν, δεν υπάρχει δίλημμα και το μόνο που μπορούμε να ευχηθούμε –και να κάνουμε ό,τι μπορούμε για να το ενισχύσουμε– είναι πως ο ιρανικός λαός (ή μάλλον οι λαοί του Ιράν, Πέρσες, Αζέροι, Κούρδοι, Βαλούχοι κ.ά.) θα χρησιμοποιήσει αυτή την ήττα του αντιλαϊκού καθεστώτος για να προωθήσει πολιτικές λύσεις που θα ενισχύσουν τη δημοκρατία, την κοινωνική δικαιοσύνη και την ανεξαρτησία της χώρας τους.

ΥΓ Και δεν πρέπει να ξεχνάμε πως η Τουρκία του Ερντογάν θα θεωρήσει σημαντική ήττα της πολιτικής της, την εξαφάνιση της ιρανικής θεοκρατία, διότι έτσι αδυνατίζει και το ευρασιατικό μέτωπο και ένα –μεσοπρὀθεσμα– δημοκρατικό Ιράν, με εσωτερική αυτονομία των Κούρδων, αποτελεί μείζονα απειλή γι’ αυτή. Άλλωστε ένα δημοκρατικό Ιράν θα υποβαθμίσει αυτομάτως τον γεωπολιτικό της ρόλο γενικότερα.

*Στηρίξτε το Άρδην και τις Εναλλακτικές Εκδόσεις κάνοντας μια δωρεά, ko-fi.com/ardinrixi

29/01/2026

του Γιώργου Καραμπελιά, απόσπασμα από το βιβλίο του, Ατελέσφορος εκσυγχρονισμός,
Ο Κώστας Σημίτης και η εποχή του, Εναλλακτικές Εκδόσεις 2025.

Τον Ιανουάριο του 1996, λίγες ημέρες μετά την ανάληψη των καθηκόντων του ως πρωθυπουργού, ο Κώστας Σημίτης βρέθηκε αντιμέτωπος με μια από τις δυσκολότερες στιγμές της πολιτικής του διαδρομής. Οι Τούρκοι, με πρωθυπουργό την Τανσού Τσιλέρ, θεώρησαν πως η μεταβατική στιγμή στην οποία βρισκόταν η ελληνική πολιτεία, μετά από κρίσεις δύο χρόνων τουλάχιστον, ήταν η κατάλληλη για να προκαλέσουν την Ελλάδα και να ανοίξουν ένα νέο κεφάλαιο στην αμφισβήτηση της ελληνικής κυριαρχίας στο Αιγαίο, έμπρακτα και επί του πεδίου, μετά το casus belli.

Οι τουρκικές διεκδικήσεις εδράζονταν στην αμφισβήτηση της εγκυρότητας ενός προσαρτήματος της ιταλοτουρκικής Σύμβασης του 1932 που καθόριζε τα θαλάσσια σύνορα μεταξύ των ιταλικών Δωδεκανήσων και των ακτών της Τουρκίας, με την αιτιολογία ότι δεν είχε κατατεθεί στην Κοινωνία των Εθνών, στη Γενεύη. Αυτό, σύμφωνα με την τουρκική θέση, σημαίνει ότι η κυριαρχία σε έναν άγνωστο αριθμό μικρών νησίδων και βραχονησίδων στα Δωδεκάνησα παραμένει απροσδιόριστη και η Ελλάδα και Τουρκία θα πρέπει να λύσουν τη διαφορά μέσω διαπραγματεύσεων. Ήταν το πρώτο βήμα γι’ αυτό που αποκαλούμε έκτοτε «γκριζάρισμα» του Αιγαίου, καθώς η Τουρκία πέτυχε, μέσα από την κρίση, και μετά από παρέμβαση των ΗΠΑ, να αποχωρήσουν και οι ελληνικές δυνάμεις από το νησί, και επομένως η κυριαρχία επί των δύο βραχονησίδων της Δωδεκάνησου (των Μικρών και των Μεγάλων Ιμίων) να παραμένει έκτοτε αμφισβητούμενη.

Όλα ξεκίνησαν όταν, τα Χριστούγεννα του 1995, ένα τουρκικό πλοίο προσάραξε στη νησίδα και αρνήθηκε να δεχτεί βοήθεια από το λιμεναρχείο Καλύμνου, υποστηρίζοντας ότι βρίσκεται σε τουρκικά χωρικά ύδατα. Θα ακολουθήσει ένα κρεσέντο γεγονότων και αντιδράσεων και οι δύο χώρες θα φτάσουν στα πρόθυρα πολέμου. Δεν θα περιγράψω εδώ τα όσα τραγελαφικά συνέβησαν κατά τη διάρκεια της πολεμικής κινητοποίησης της Ελλάδας – καθώς είναι αρκετά γνωστά. Άλλωστε, δεν θα πρέπει να χρεωθούν αποκλειστικά στον Σημίτη, που μόλις είχε αναλάβει την πρωθυπουργία, αλλά είναι μεγάλες και οι ευθύνες του Θεόδωρου Πάγκαλου ως υπουργού Εξωτερικών, του υπουργού Άμυνας Γεράσιμου Αρσένη και του αρχηγού ΓΕΕΘΑ ναυάρχου Λυμπέρη[1].

Η ελληνική πολεμική επιχείρηση υπήρξε τόσο ελλιπής ώστε επέτρεψε σε Τούρκους κομάντος να καταλάβουν τη δεύτερη από τις βραχονησίδες των Ιμίων, τη μικρή Ίμια, κατά τη νύχτα της 30ής προς την 31η Ιανουαρίου. Όταν ελληνικό ελικόπτερο, επί του οποίου επέβαιναν τρεις αξιωματικοί του Πολεμικού Ναυτικού, οι Χριστόδουλος Καραθανάσης, Παναγιώτης Βλαχάκος και Έκτορας Γιαλοψός, επιχείρησε να κατοπτεύσει τη νησίδα, το ελικόπτερο κατέπεσε στη θάλασσα και οι αξιωματικοί έχασαν τη ζωή τους. Η επίσημη εκδοχή ανέφερε ότι το ελικόπτερο κατέπεσε «λόγω δυσμενών καιρικών συνθηκών και μηχανικής βλάβης». Ωστόσο, οι μαρτυρίες και τα σημάδια από βλήματα στην άτρακτο του ελικοπτέρου, όπως εμφανίζονται και σε σχετική φωτογραφία[2], αμφισβητούν έντονα αυτή την εκδοχή – άλλωστε, σχεδόν τριάντα χρόνια μετά, δεν έχει διαταχθεί επίσημη έρευνα. Διαβάζω σχετικά στην εφημερίδα Το Βήμα,στις 31.01.2025: «Εντοπίζεται το μοιραίο ελικόπτερο ΠΝ21 σε βάθος 95 μέτρων. Στο εσωτερικό του βρίσκονται και οι σοροί του υποπλοίαρχου Παναγιώτη Βλαχάκου και του αρχικελευστή Έκτορα Γιαλοψού. Στις 17 Φεβρουαρίου 1996, η πυραυλάκατος “Σταράκης” παραλαμβάνει το ελικόπτερο και υπό άκρα μυστικότητα το μεταφέρει στον ναύσταθμο Σαλαμίνας. Το περιεχόμενο της έρευνας χαρακτηρίζεται ως απόρρητο»[3].

Η σύγκρουση αποσοβήθηκε χωρίς να υπάρξει –σύμφωνα με την επίσημη καταγραφή των περιστατικών–, πολεμική εμπλοκή, ωστόσο εγκαινιάστηκε η περίοδος των «γκρίζων ζωνών». Επιπλέον, η Ελλάδα επαναβεβαίωσε τη δέσμευση να μην επεκτείνει τα χωρικά της ύδατα στα 12 μίλια[4]. Ο πρωταγωνιστής των γεγονότων, ο πρωθυπουργός της Ελλάδας, γράφει σχετικά με το επεισόδιο, αποκαλύπτοντας, για μια ακόμα φορά, την αντίληψή του για τις διεθνείς σχέσεις και δη τις ελληνοτουρκικές.

Ίμια: Η εμφάνιση όμως της τουρκικής φρεγάτας κοντά στα Ίμια το βράδυ της Δευτέρας 29/1 διαλύει τις όποιες αμφιβολίες για τη σοβαρότητα της κατάστασης … Κατόπιν τούτου την Τρίτη 30/1 το πρωί συγκαλώ τα αρμόδια για το θέμα μέλη της Κυβερνητικής Επιτροπής σε σύσκεψη το βράδυ… Σκοπός μου να αποφασίσουμε τις αναγκαίες πρωτοβουλίες ώστε να λήξει το θέμα. Πίστευα ότι η συνέχεια της έντασης θα είχε ιδιαίτερα αρνητικές επιπτώσεις για τη διεθνή εικόνα της χώρας και την οικονομική σταθερότητα. Οι προηγμένες χώρες αποφεύγουν συγκρούσεις και δεν παρασύρονται σε αυτές[5].
..................................................................

Η συνέχεια στην ιστοσελίδα του Άρδην.

του Γιώργου Καραμπελιά, απόσπασμα από το βιβλίο του, Ατελέσφορος εκσυγχρονισμός,Ο Κώστας Σημίτης και η εποχή του, Εναλλακτικές Εκδόσεις 2025. Τον Ιανουάριο του 1996, λί....

26/01/2026

Ο Γιώργος Καραμπελιάς θα συνομιλήσει την Πέμπτη 29 Ιανουαρίου 2026 στις 19.30 με τον Κωνσταντίνο Λάβδα, καθηγητή Ευρωπαϊκής και Συγκριτικής Πολιτικής (Πάντειο Πανεπιστήμιο), με θέμα:

“Ο Τραμπ, η Ευρώπη και η Ελλάδα”

Η εκδήλωση θα πραγματοποιηθεί στον ΙΑΝΟ της Αθήνας, Σταδίου 24 και θα προβάλλεται ζωντανά στο κανάλι YouTube του ΙΑΝΟΥ.

16/01/2026

Ανακοίνωση Άρδην: Το Ιράν ματώνει για την παγκόσμια ελευθερία

Τις τελευταίες ημέρες, οι μουλάδες έχουν βυθίσει το Ιράν σε ένα λουτρό αίματος. Είναι η έσχατη λύση καθώς αντιμετωπίζουν έναν παλλαϊκό ξεσηκωμό, έχοντας χάσει πλέον και τα τελευταία μαζικά τους ερείσματα. Ακόμα και αυτή η κοινωνική βάση της θεοκρατίας, οι ‘έμποροι του παζαριού’, είναι εκείνοι που ξεκίνησαν τις κινητοποιήσεις, οι οποίες έχουν πια πάρει τα χαρακτηριστικά μιας αιματοβαμμένης επανάστασης,.

Τις σφαγές στους δρόμους των πόλεων σε αναβρασμό έχουν αναλάβει πραιτοριανοί που το καθεστώς εισήγαγε από τους δορυφόρους του: Χεζμπολά, Χαμάς, Χούθι. Οι μουλάδες και οι φρουροί της επανάστασης που τόσο μεγαλόστομα μιλούσαν για ‘ιμπεριαλισμό’, φέρονται οι ίδιοι σαν στυγνοί αποικιοκράτες στον ίδιο τους τον τόπο, βασανίζοντας μια κοινωνία με μεγάλη ιστορία και πολιτισμό.

Εδώ και 30 χρόνια, η κοινωνία προσπαθεί να ξεμπερδέψει με τον σκοταδισμό της θεοκρατικής τυραννίας. Με κάθε μέσο, από την εσωτερική μεταρρύθμιση, μέχρι την γενική εξέγερση, γυναίκες, νεολαία, ανώτερα μορφωτικά στρώματα και φτωχοί πασχίζουν να πάρουν πίσω την ζωή τους. Η απάντηση είναι η διαρκής σκλήρυνση του καθεστώτος.

Το γυαλί πια έχει ραγίσει. Το αίμα της επαναστατημένης κοινωνίας, δεν μπορεί να ξεπλυθεί πια από τους δρόμους. Το καθεστώς σάπιο μέχρι το μεδούλι, διεφθαρμένο, πολλαπλώς ηττημένο απέναντι στους εχθρούς του. Έχοντας ρημάξει την χώρα απ’ άκρη σε άκρη, με την γεωργία να καταρρέει, την λειψυδρία να έρχεται σα συνέπεια της διαφθοράς στα έργα υποδομής, τις πόλεις να βουλιάζουν μέσα στην ρύπανση και την μόλυνση, και την βουλιμία του κατεστραμμένου πια πυρηνικού προγράμματος, να έχει απορροφήσει εδώ και 20 χρόνια κάθε πόρο της χώρας.

Μόνο η Ρωσία, η Τουρκία και η Κίνα κρατούν όρθιο το καθεστώς. Όσο για τον Τραμπ ενθάρρυνε τους Ιρανούς να βγουν στο δρόμο, χωρίς να γνωρίζουμε τι ακριβώς σκοπεύει να πράξει τελικά. Μήπως θέλει να επιλέξει μια ‘λύση Βενεζουέλας’, συνδιαλλαγή δηλαδή με φράξιες του καθεστώτος;

Ωστόσο, πνιγμένη στο αίμα ή όχι, η επανάσταση των Ιρανών είναι μεγαλειώδης και ηρωϊκή. Η μακροχρόνια αντίθεση στην θεοκρατία, η αποκάλυψη των μηχανισμών της, μιας εξουσίας που φτάνει μέχρι τον έλεγχο των σωμάτων, και κυρίως ο κόσμος των ιδεών και των αξιών που αντιτάσσεται στην ισλαμική θανατολαγνεία, συμβάλλουν σε μια ευρύτερη ιδεολογική και πολιτιστική άνοιξη. Αρκεί κανείς να δει τον ιρανικό κινηματογράφο.

Οι ιδέες της δημοκρατίας, της ισότητας των φύλων, του κράτους δικαίου, της θρησκευτικής και εθνικής αυτοδιάθεσης ανανεώνονται σήμερα περισσότερο στην Τεχεράνη, το Ιρανικό Κουρδιστάν και… το Κίεβο. Και πολύ λιγότερο στην Νέα Υόρκη, το Παρίσι ή το Λονδίνο όπου ένας ψευδώνυμος αντι-ιμπεριαλισμός μεταβάλλεται σε άλλοθι σύμπλευσης με τον ισλαμοφασισμό, και φίμωσης των επαναστάσεων εναντίον του.

Ο δήμαρχος της Νέας Υόρκης, υπεραριστερός Μαμντάνι, μόλις που ψέλλισε μια τυπική καταδίκη της καταστολής –κι αυτό παρ’ όλο που είναι κατά το ήμισυ Ιρανός. Και στην Ελλάδα, οι κυριότερες συνιστώσες της Αριστεράς ανέμεναν μια βίαιη επέμβαση του Τραμπ «όπως οι άλλοι το Πάσχα», για να κρύψουν ότι συμπαρατάσσονται με την τυραννική θεοκρατία. Ή που ζητούν πιστοποιητικό πολιτικών φρονημάτων από τους διαδηλωτές, «γιατί σηκώνουν την σημαία με το λιοντάρι» (λες και είχε άλλη ποτέ η χώρα). Στο ζήτημα του Ιράν δίνεται και μια ιδεολογική μάχη μέσα στην Ελλάδα, με όλους εκείνους που γοητεύονται ή συμπορεύονται με τους Ευρασιατικούς αυταρχισμούς, κάτω από την καθοδήγηση του πουτινισμού.

Η πτώση του καθεστώτος, τώρα ή τους επόμενους μήνες, θα είναι ένα υπέροχο νέο για την Μέση Ανατολή, αλλά και ευρύτερα τον κόσμο ολόκληρο. Ο ισλαμικός φονταμενταλισμός το 1979 καρπώθηκε και διέστρεψε μια αυθεντική επανάσταση, εξοντώνοντας τους πρωταγωνιστές της αντίστασης ενάντια στο Σάχη (πάνω από 10.000 εκτελεσμένοι στη διάρκεια της δεκαετίας του 1980) και εγκατέστησε μια θεοκρατική τυραννία που τώρα φθάνει στο τέλος της. Η ιρανική επανάσταση είναι σήμερα η πρώτη επανάσταση ενάντια στον ισλαμισμό.

Αλλά και ευρύτερα: η Τουρκία έχει πρόβλημα, καθώς με ένα Ιράν ανοιχτό στην Δύση χάνει την γεωπολιτική αξία με την οποία μπορεί να εκβιάζει Ευρωπαίους (κυρίως) και Αμερικάνους. Κάτι που αφορά και εμάς στην Ελλάδα. Ούτως ή άλλως, και οι δικές μας σχέσεις με ένα κοσμικό Ιράν θα ήταν πολύ στενότερες. Η Ρωσία, που δολοφονεί τους Ουκρανούς με ιρανικούς δρόνους, έχει επίσης πρόβλημα. Και η Κίνα που την χρησιμοποιεί και για τους υδρογονάνθρακες, και ως νευραλγικό κόμβο του ‘νέου δρόμου του Μεταξιού’ της.

Και στο κάτω κάτω, καθώς πρόκειται για μια αυθεντική δημοκρατική επανάσταση και έναν ‘ύμνο προς την Ελευθερία’ στο υπόβαθρο ενός μεγάλου πολιτισμού, πλήττει όλη την «διεθνή της απολυταρχίας». Τους Πούτιν και Σι Ζι Πινγκ αυτού του κόσμου. Και απειλεί με κατάρρευση το τείχος του ευρασιανιμού.

Για όλους αυτούς τους λόγους, η δημοκρατική επανάσταση στο Ιράν αξίζει την αμέριστη υποστήριξή μας.

Ζήτω η Ιρανική Επανάσταση

ΑΡΔΗΝ 16 Ιανουαρίου 2026