29/04/2026
Το πρόβλημα με το κεφάλι και το Κάλεσμα κυκλοφορούν ήδη
και Η Θεωρία του Μπλουμ ξεκίνησε να μεταφράζεται. Τα κείμενα της επιθεώρησης Tiqqun, της Αόρατης Επιτροπής και των Ανώνυμων συγγραφέων τους θα απασχολήσουν τις εκδόσεις affect σε όλη την εκδοτική δραστηριότητά τους. Στο editorial του γράψαμε με αφορμή Το πρόβλημα με το κεφάλι υπάρχει μια πρώτη προσέγγιση γιατί θεωρούμε αυτόν τον μολυσματικό εκδοτικό ιό σημαντικό
Das wahre Wort: tiqqun – Αόρατη Επιτροπή– Anonymes
"Επαινούν συχνά τη γενική πρόοδο της σκυλοσύνης στο πέρασμα του χρόνου και εννοούν κατά πάσα πιθανότητα την πρόοδο της επιστήμης. Βεβαίως, η επιστήμη προοδεύει, ακάθεκτη, προοδεύει μάλιστα με διαρκώς αυξανόμενη ταχύτητα, αλλά προς τι ο έπαινος; Είναι σα να παινεύουμε κάποιον επειδή με το πέρασμα του χρόνου γερνά και πλησιάζει με τον τρόπο αυτό διαρκώς ο θάνατος. Πρόκειται για μια φυσική και επιπλέον άσχημη διαδικασία στην οποία δεν βλέπω αφορμή για επαίνους. Βλέπω μονάχα παρακμή, με το οποίο όμως δεν εννοώ ότι οι προηγούμενες γενιές ήταν ως προς τη φύση τους καλύτερες, ήταν απλώς νεότερες, αυτό ήταν το μεγάλο τους προτέρημα, η μνήμη τους δεν ήταν τόσο βεβαρυμμένη όπως η σημερινή, ήταν ακόμα ευκολότερο να τις κάνεις να μιλήσουν, και ακόμα κι αν δεν το κατόρθωσε κανείς, η πιθανότητα ήταν μεγαλύτερη […] Όχι, ό,τι και αν έχω να καταλογίσω στη δική μου εποχή, οι προηγούμενες γενιές δεν ήταν καλύτερες από τις νεότερες, κατά κάποιο τρόπο μάλιστα ήταν πολύ χειρότερες και πιο αδύναμες. Ούτε και τότε περιδιάβαιναν τα θαύματα τους δρόμους για να τα αρπάξεις, αλλά οι σκύλοι δεν ήταν, δεν μπορώ να το πω διαφορετικά, τόσο σκυλίσιοι όσο σήμερα, το σύνολο της σκυλοσύνης ήταν χαλαρό ακόμα, η αληθινή λέξη θα μπορούσε ακόμα να επέμβει, να καθορίσει τη δομή, να τη μεταλλάξει, να την ανακατευθύνει ανάλογα με τις επιθυμίες, να τη μετατρέψει στο αντίθετο της και η λέξη αυτή υπήρχε, ή τουλάχιστον βρισκόταν εκεί κοντά, αιωρούνταν στην άκρη της γλώσσας, ο καθένας μπορούσε να την μάθει, που έχει πάει σήμερα μπορεί κανείς να ψαχουλεύει στα ίδια του τα σπλάχνα χωρίς να την βρει."
Έρευνες ενός σκύλου, Κάφκα
Το πρόβλημα του Κεφαλιού είναι το τέταρτο κείμενο που εκδίδουμε από το σώμα γραπτών στο οποίο συνυφαίνονται εδώ και ένα τέταρτο του αιώνα, η επιθεώρηση tiqqun, το Κάλεσμα, τα βιβλία της Αόρατης Επιτροπής και ένα σύνολο άλλων κειμένων –με πιο προφανή κατάληξη, τουλάχιστον προς ώρας, το Μανιφέστο Συνωμοσίας–. Είναι το δεύτερο ως εκδόσεις affect και έρχεται ως συνέχεια του Καλέσματος, ενώ κατά την εφήμερη συνεργασία μας με άλλους εκδοτικούς, προτού σχηματισθούν οι affect, είχαμε προκαλέσει την έκδοση του Μανιφέστου Συνωμοσίας –πλήρως ανώνυμο και χωρίς καμία ένδειξη για τους συγγραφείς του– και στη συνέχεια την Κυβερνητική Υπόθεση των tiqqun.
Όταν το Φεβρουάριο του 2022 μια παρέα φίλων με μόνο πραγματικό κοινό σημείο συνάντησης την απογοήτευση που βιώναμε για το πώς η αριστερά αντιμετώπιζε τον παγκόσμιο εγκλεισμό που ο κυβερνητικός καπιταλισμός εφάρμοσε με πρόσχημα τη διάδοση του Covid και αναζητώντας μια έκφραση που να μπορεί να αποκαλύψει το προφανές, ότι η Δυτική Μεταφυσική –ο δυτικός ορθολογισμός, η βιο-ιστορία της ιατρικής, η βιοεξουσία του θεάματος, η κυβερνητική, οι μηχανισμοί (dispositifs) που με το πρόσχημα της φροντίδας μας καθιστούν ιχνηλατήσιμους και άρα κυβερνήσιμους, η ιδιότητα του πολίτη ως το πραγματικό πρόσωπο της συμμόρφωσης, η απονέκρωση της παρουσίας σε δημοκρατική αντιπροσώπευση, η κυβερνολογική της σύγχυσης και του φόβου, η κωδικοποίηση της υποκειμενικότητας σε υπολογιστικά συστήματα, η διατακτική υπαγωγή μιας έτσι κι αλλιώς φθίνουσας γλώσσας σε πληροφορία, η εκκένωση της έτσι κι αλλιώς εκπίπτουσας υποκειμενικότητας από το περίσσευμα ζωής που την κάνει λογική και όμορφη, η συμπύκνωση του πολιτικού σε ασφάλεια και του κοινωνικού σε ασφυκτική αστυνόμευση και νεκροπολιτική, η αισθητικοποίηση του καθημερινού ως μόνης θεραπείας της υπερβατολογικής ανεστιότητας των μαζών, το μακέλεμα της δημιουργικής πράξης εν γένει– είναι το πιο επίβοφο σύστημα κυριαρχίας που έχει ποτέ εμφανιστεί, πέσαμε πάνω στο Μανιφέστο Συνομωσίας. Ήταν μόλις λίγες μέρες μετά την κυκλοφορία του και πήραμε την απόφαση να προωθήσουμε την δημοσίευσή του παρά τους φόβους και τους δισταγμούς που είχαμε. Εκείνη τη στιγμή δεν γνωρίζαμε και ακόμα δεν γνωρίζουμε, πόσο μακριά θα μας πήγαινε αυτή η απόφαση.
Τα κείμενα της Αόρατης Επιτροπής, των tiqqun κλπ. μας ήταν γνωστά, όπως και σε πολύ κόσμο, και ενώ τα πάντα ήταν εκεί κάτω από τη μύτη μας, μας ήταν αδύνατο να καταλάβουμε σε τι διακρίνονται και σε τι διαφέρουν από άλλα κείμενα που ασκούσαν κριτική στις συνθήκες του Αυτοκρατορικού σχηματισμού. Ήταν μόνο μετά την αρχικά επαγγελματική μας ενασχόληση με το Μανιφέστο και τις συνακόλουθες ανάγκες της δημόσιας υπεράσπισης του, που παρασυρθήκαμε σε παραδοχές διαφορετικές από αυτές που είχαμε έως τότε.
Τι σημαίνει να μοιραστούμε μια συνωμοτική κατανόηση της εποχής ενάντια στους μηχανισμούς του φόβου και της σύγχυσης που κατασπαράσσουν την ηθική απόκριση στον κόσμο αφήνοντας μονάχα ένα ματωμένο σπάραγμα συμμόρφωσης με την περιρρέουσα ερημιά;
Τι σημαίνει να κατανοήσουμε την πολιτική ως το ασυμμόρφωτο μέρος του κόσμου, τι σημαίνει να μην δεχθούμε τους ακρωτηριασμούς του οικονομικού, του πολιτικού, του κοινωνικού που διαχωρίζουν το σύνολο της ανθρώπινης ύπαρξης, τι σημαίνει να μην δεχθούμε τον τεμαχισμό της σε κομμάτια στο χασάπικο της κυβερνησιμότητας; Τι σημαίνει να απαρνηθώ το καθεστώς του οικονομικού εκβιασμού της ανάγκης και να οργανώσω το μοίρασμα;
Τι σημαίνει να αναγνωρίσω τους μηχανισμούς εξουσίας ως το ίδιο το καθεστώς της υποκοιμενοποίησης που με καθιστά εξαρτημένο, κατατάξιμο, ιχνηλατήσιμο, ταυτοποιήσιμο, κωδικοποιήσιμο, υπόδουλο στην αυτοκρατορία μέσω της ίδιας της αυτοπεριοριστικής συνθήκης του εαυτού που εγώ ο ίδιος συμμετέχω στην κατασκευή της; Τι σημαίνει να ξεμάθω τις εξαρτήσεις μου που τόσο δεσμευτικά με εκκενώνουν από ύπαρξη αφήνοντας μόνο το απομεινάρι της γυμνής-ζωής;
Τι σημαίνει να αποσχισθώ, να δημιουργήσω ένα σχίσμα, να αναγνωρίσω την επικράτεια της Αυτοκρατορίας ως εχθρικό περιβάλλον ως διαρκή διαδικασία κρίσης, καταστροφής, ερημοποίησης; Τι σημαίνει να κατοικήσω αυτή την κατάσταση εξαίρεσης και να την κάνω βιώσιμη, τι σημαίνει να φτιάξω μια αυτόνομη υλική δύναμη; Τι σημαίνει να οργανώσω τη συνάντηση, να αναλάβω τον εμφύλιο πόλεμο και να αποδεχθώ την πολλαπλότητα των κόσμων, τη χάραξη φιλικών γραμμών και την αντιπαλότητα με τους εχθρικούς κόσμους; Τι σημαίνει να επιτεθώ στον Πολιτισμό με σκοπό να τον καταστρέψω;
Το πρώτο ζήτημα που καταλάβαμε, ή τουλάχιστον εγώ κατάλαβα, ήταν ότι δεν επρόκειτο για ένα ζήτημα πειθούς και επιχειρημάτων αλλά για το να αισθανθούμε, να αναλάβουμε δηλαδή, τις κοινές προφανείς αλήθειες που βρίσκονται ανεσταλμένες μέσα στο περιβάλλον και την εποχή της Αυτοκρατορίας. Και να αντιτάξει κανείς αυτά τα προφανή ακόμα και εναντίον ενεργειών ή στάσεων που αυτοπροβάλλονται ως αντίθετες της Αυτοκρατορίας. Επρόκειτο, κοντολογίς, για το τι σημαίνει να αποσχισθώ από την Αριστερά, να λιποτακτήσω από την ασφυξία, την αδυναμία του ακτιβισμού, τον εγκλωβισμό είτε στο επείγον μιας κατάστασης, είτε σε ένα διανοητό μέλλον πάντοτε και διαρκώς απομακρυσμένο από εμάς όπως ο πληγωμένος Ουρανός.
Κοντολογίς επρόκειτο για την κατανόηση του τώρα και τη διάνοιξη του στις άπειρες δυνατότητες του ευαίσθητου και ταραχώδους κόσμου του παιχνιδιού των μορφών ζωής.
Και ήταν αυτός ο λόγος που για να ισχυροποιήσουμε το Μανιφέστο Συνωμοσίας πήγαμε στην Κυβερνητική Υπόθεση, και από εκεί στο Κάλεσμα –που κυκλοφορούσε ήδη μυστικά και χέρι με χέρι αλλά ευτυχώς μια νέα έκδοση για ευρύτερο κοινό εμπλουτισμένη και σχολιασμένη συνέπεσε και αρπάξαμε αμέσως την ευκαιρία– και που με τη σειρά του μας οδήγησε στο Πρόβλημα του Κεφαλιού – το σχίσμα δεν νοείται χωρίς απόσχιση από τη λογική της πρωτοπορίας– που με τη σειρά του μας οδηγεί στη Θεωρία του Μπλουμ και το Αυτό δεν είναι ένα πρόγραμμα που ετοιμάζουμε αυτή την περίοδο και ποιος ξέρει τελικά που θα καταλήξει όλη αυτή η περιπέτεια. Όμως ακόμα κι έτσι, ακόμα και αν δεν πρόκειται για ένα ζήτημα πειθούς θα πρέπει να πάρουμε μερικά ζητήματα τοις μετρητοίς.Ωστόσο, πριν μιλήσουμε γι’ αυτό προέχει κάτι άλλο.
Όλοι γνωρίζουμε τις τεχνικές εξουδετέρωσης που ενεργοποιούνται ενάντια σε αυτή την «στρατηγική έκφραση» που ενίοτε παίρνει τη μορφή βιβλίων. Η πρωτοφανής υπόθεση Ταρνάκ, όπου οι απόψεις ενός βιβλίου συνιστούσαν αποδεικτικό υλικό για την εκτέλεση μιας δολιοφθοράς είναι γνωστή. Γνωστό είναι επίσης ότι η έκδοση του Μανιφέστου αντιμετωπίστηκε με μια συκοφαντική δυσφήμιση ενορχηστρωμένη από τις γαλλικές μυστικές υπηρεσίες, αν και είναι λιγότερο γνωστό ότι τελικά όλη αυτή η μηχανορραφία κατέληξε σε μια ακόμα πιο πρωτοφανή μορφή εξουδετέρωσης με την «αποδημοσίευση» του βιβλίου από τον Γάλλο εκδότη του.
Όμως ο μεγαλύτερος κίνδυνος ενάντια στο επικίνδυνο υλικό που μια ορισμένη έκφραση προσπαθεί να ενεργοποιήσει δεν προέρχεται από τις τεχνικές εξουδετέρωσης, ιδίως όταν είναι τόσο γκροτέσκες, αλλά από τις πολύ πιο αδιόρατες και συνεπώς πιο αποτελεσματικές, τεχνικές ουδετεροποίησης με την ένταξη στο ήδη γνωστό. Έτσι, λοιπόν, τα εν λόγω κείμενα ουδετεροποιήθηκαν είτε τοποθετούμενα στην καθησυχαστική απόσταση της φιλολογικής αποκατάστασης που παρέχει η διαθλασμένη απόδοση της πηγής, είτε με την κατάταξη στο θολό συνονθύλευμα, συχνά άνισο και αντιφατικό, που αποκαλείται κριτική σκέψη. Έτσι αποκαθαρμένα και εξαγνισμένα από βλαβερές ακροβασίες της διάθεσης και της παρουσίας μπορούν να εμφανιστούν με τη σειρά τους ως παραπομπές που ενισχύουν απόψεις που οι ίδιοι αναγνωρίζουν ως εχθρικές. Η Αυτοκρατορία είναι μια κοινωνία χωρίς ιδιότητες και ζει από την απομύζηση αυτού που δεν μπορεί να προσφέρει: ύφος και ήθος.
Κατ’ αρχάς, λοιπόν, θα πρέπει να πάρουμε την ανωνυμία των tiqqun τοις μετρητοίς. Το σβήσιμο του ονόματος δεν έχει να κάνει μόνο με την απάλειψη του ίχνους που είναι χρήσιμο μόνο στην αστυνομία, αλλά επίσης υποδηλώνει μια θέση, την απάρνηση του συγγραφέα, του υποκειμένου φορέα της αλήθειας που αναπόφευκτα καταλήγει στην κατασκευή μιας πραγματικότητας όχι μόνο ιχνηλατήσιμης αλλά δεσμευμένης στις διατάξεις του λόγου που συνθέτουν την Αυτοκρατορική τάξη.
Θα πρέπει να πάρουμε τοις μετρητοίς ότι το γραπτό δεν εξυπηρετεί την καταγγελία, την παρατήρηση, ίσως ακόμα και την ερμηνεία ενός κόσμου που γίνεται από μόνος του, αλλά ενεργοποιεί μια διάθεση που καθιστά την ουδετερότητα άκυρη.
Θα πρέπει να πάρουμε τοις μετρητοίς ότι το γραπτό δεν είναι μια τετελεσμένη μορφή που σχηματοποιεί ένα νόημα αλλά η ασχημάτιστη ακόμα μορφή ζωής που ανθίσταται σε κάθε μορφή παγίωσης αλήθειας που αναζητά εκπλήρωση. Και εξαιτίας αυτού γίνεται η γραπτή διατύπωσή μιας στρατηγικής έκφρασης που περισσότερο από το να ερμηνεύσει είναι προορισμένη να νικήσει ή να χάσει. Ο εννοιολογικός πόλεμος που μαίνεται δεν αλλάζει αυτό το συμπέρασμα, αλλά μάλλον το ενισχύει.
Θα πρέπει να πάρουμε τοις μετρητοίς τον μεσσιανισμό τους ως την αναγκαία συνθήκη της διάνοιξης του παρόντος στις πολλαπλές και εφικτές δυνατότητες να συσχετισθούν οι αισθητοί κόσμοι των ασυμμόρφωτων σωμάτων. Δεν αφορά την αποκατάσταση μιας εξουσίας αλλά τη συγκρότηση μιας δύναμης που βρίσκεται σε ταραχώδη σχέση με τον κόσμο. Και από αυτήν την άποψη θα πρέπει να πάρουμε τοις μετρητοίς την διάνοιξη του πολιτικού στη ηθική ως τη μόνη συνθήκη που μπορεί να μας απελευθερώσει από εκείνη την κατάσταση που η πολιτική γίνεται ζουρλομανδύας για τη λαχτάρα.
Θα πρέπει να πάρουμε τοις μετρητοίς ότι το σύνολο των δυισμών που συνθέτει τη Δυτική Μεταφυσική, είναι μέρος και αποτέλεσμα της κυριαρχίας, και ότι η γλώσσα είναι και αυτή κυριαρχημένη και εξίσου ένα πεδίο αγώνα. Η ένταση που υπάρχει εντός του γλωσσικού συστήματος της κυριαρχίας μεταξύ του παραδεκτού και του προφανούς είναι ασυμφιλίωτη. Και είναι σ’ αυτό το διάκενο μεταξύ της βιωμένης εμπειρίας και των προφανών που απορρέουν από εκεί που τα γραπτά των tiqqun εκκινούν. Είναι προφανές λοιπόν, ότι η διάκριση θεωρίας πράξης έτσι καθίσταται ανεπαρκής και εχθρική. Είναι το σύνολο των εμπειριών, των στάσεων, των νοοτροπιών, των σχέσεων, εχθρικών και φιλικών που εγγράφονται στη γλώσσα που καθιστούν το παραδεκτό απαράδεκτο και συνεπώς ανεφάρμοστο και όχι αντικαταστάσιμο με ένα άλλο πιο ριζοσπαστικό αλλά εξίσου απαράδεκτο παραδεκτό. Με μια κάπως αυθαίρετη, αν και επιτρεπτή, γενίκευση θα το διατύπωνα ως εξής: δεν μας τίθεται το πρόβλημα του Τι να κάνουμε, αλλά του Πώς να το κάνουμε.
Αυτό μας επιστρέφει στο Πρόβλημα του κεφαλιού. Νομίζω πως κάναμε φανερό ότι αυτό το κείμενο όπως και άλλα δεν γίνεται παρά να ειδωθούν ως σημεία ενός αστερισμού. Ωστόσο ένας αστερισμός δεν είναι κάτι που ακόμα υπάρχει, είναι η χάραξη των γραμμών, η δημιουργική πράξη του προσανατολισμού που τον κάνει τέτοιο και μπορούν να υπάρχουν τόσοι αστερισμοί όσες είναι και οι γραμμές φυγής που κάποιος θέλει να χαράξει. Το πρόβλημα του κεφαλιού θα μπορούσε να αφηγηθεί ότι ένα καθεστώς υποκειμενοποίησης συμπίπτει με τις διαδικασίες και τις τεχνικές διακυβέρνησης και να χαράξει μια γραμμή φυγής από το κοινωνικό, να το αναγνωρίσει ως το εχθρικό περιβάλλον εντός του οποίου είμαστε εγκλωβισμένοι. Μια άλλη αφήγηση βρίσκεται στη γραμμή που το ενώνει με την Αισθητική Κόλαση και έτσι να χαράξει μια γραμμή φυγής από την αισθητικοποίηση της καθημερινής ζωής. Παραμένει όμως το ερώτημα του πως; Αν στη ρομαντική αίσθηση της ριζικής ασυμφωνίας με τον κόσμο ανακαλύπτουμε την ανάδυση του δυτικού υποκειμένου, και αν στην προσπάθεια της avant garde να επιτύχει την άρση της αντίφασης μεταξύ βιωτικού και αισθητικού αναγνωρίζουμε ένα καθεστώς υποκειμενοποίησης που μας παρασέρνει στη γελοία πράξη μιας αυτοθεατροποίσης και τελικά μιας πράξης συμμόρφωσης με το ισχύον, τι μπορεί να απομένει στη δημιουργία ως πράξη αντίστασης;
Σε μια διάλεξη το 1987 αναφορικά με το Τι είναι η πράξη της δημιουργίας ο Ντελέζ έκλεινε με τα ακόλουθα λόγια: «Με αυτή την έννοια, η πράξη της αντίστασης, κατά τη γνώμη μου, έχει δύο όψεις: είναι ανθρώπινη, αλλά είναι και πράξη τέχνης. Μόνο η πράξη της αντίστασης ανθίσταται στο θάνατο, είτε με τη μορφή ενός έργου τέχνης, είτε με τη μορφή ενός αγώνα των ανθρώπων. Και ποια είναι η σχέση μεταξύ του αγώνα των ανθρώπων και του έργου τέχνης; Η σχέση η πιο στενή και για μένα η πιο μυστηριώδης. Ακριβώς αυτό που εννοούσε ο Paul Klee όταν έλεγε «Ξέρετε, ο λαός λείπει». Ο λαός λείπει, αλλά ταυτόχρονα δεν λείπει. Ο λαός λείπει, αυτό σημαίνει ότι –δεν είναι σαφές, δεν θα είναι ποτέ σαφές– υφίσταται αυτή η θεμελιώδης συγγένεια μεταξύ του έργου τέχνης και ενός λαού που δεν υπάρχει ακόμα.»
Μια επιστολή του Junius Frey που συνόδευε την επίσημη έκδοση της Θεωρίας του Μπλουμ των tiqqun σημείωνε πολύ πιο εμφατικά «Ο εκδοτικός ιός επιδεικνύει την αρχή της ημιτελούς μορφής και της συστατικής ανεπάρκειας που αποτελούν τη βάση του δημοσιευμένου αντικειμένου. […] τοποθετείται σταθερά στην προοπτική της δημιουργίας της κοινότητας που του λείπει: της ακόμη φαντασιακής κοινότητας των πραγματικών αναγνωστών του. Ο εκδοτικός ιός θέτει έτσι τον αναγνώστη σε μια θέση από την οποία δεν μπορεί πλέον να υποχωρήσει, ή τουλάχιστον κάνει αυτή την υποχώρηση να μην μπορεί πλέον να είναι ουδέτερη.»
Έχοντας κατά νου ένα τέτοιο συμπέρασμα ότι η πράξη της δημιουργίας είτε πρόκειται για ένα έργο τέχνης, είτε ένα βιβλίο, είτε την ανθρώπινη αντίσταση στις πωρωμένες συνθήκες του ισχύοντος, αφορά έναν αισθητό κόσμο εν τω γίγνεσθαι, την επερχόμενη κοινότητα, την κοινότητα όσων δεν έχουν κοινότητα, όσων αρνούνται να ενταχθούν σε προκατασκευασμένες και ελέγξιμες ταυτότητες, όσων ξεμαθαίνουν τα πολλαπλά ήδη εξαρτήσεων που μας ξεμαθαίνουν την επιθυμία –ιδίως και κυρίως αυτών που αφορούν την υγεία, την τροφή, τη στέγαση, την εκπαίδευση και την ασφάλεια– μπορούμε πιο εύκολα να συναισθανθούμε την ολισθηρότητα που, δια στόματος Μάλεβιτς, μια από τις πιο σαφείς συμπυκνώσεις της πρωτοποριακής λογικής περιέχει: «Η τέχνη δεν χρειάζεται ειλικρίνεια, χρειάζεται αλήθεια». Στις Έρευνες ενός σκύλου, ο ερευνητής σκύλος απογοητευμένος από την εγκατάλειψη των ερευνών για την αναζήτηση της αληθινής λέξης, διαπιστώνει με ανησυχία ότι «σε έναν ήδη συσκοτισμένο εξαιτίας άλλων κόσμο μπορούμε να οδεύουμε βιαστικά προς το θάνατο, τηρώντας σχεδόν αθώα σιωπή», μια διολίσθηση αδιόρατη για κάποιους λόγω της αφελούς πίστης ότι θα μπορούσαν να επιστρέψουν σε μια προγενέστερη κατάσταση: «δεν ήξεραν αυτό που εμείς μπορούμε να υποψιαστούμε παρατηρώντας την πορεία της ιστορίας, ότι η ψυχή αλλάζει νωρίτερα από τη ζωή». Σε ένα άλλο παράθεμα που εμφανίζεται εμμονικά στα τεύχη της επιθεώρησης tiqqun, ο Κάφκα, διαπίστωνε αντιθετικά στις παραδοχές του Μάλεβιτς ότι «απέναντι σε ένα κόσμο ψεύδους δεν χρειάζεται αλήθεια, αλλά ένας κόσμος αλήθειας». Η αναζήτηση της αληθινής λέξης στα γραπτά των tiqqun είναι αξεχώριστα και η κατασκευή ενός κόσμου αλήθειας.
Αν υπάρχει κάτι τελευταίο που, σύμφωνα με τα παραπάνω, πρέπει να πάρουμε τοις μετρητοίς είναι πως η ιδέα, ότι υπάρχει ένας θεσμός που αντιπαρατίθεται στην κοινωνία των πολιτών και άρα θα αρκούσε η αντικατάσταση ή η καταστροφή αυτού του θεσμού για να υπερασπιστούμε την κοινωνία, είναι γελοία. Στην πραγματικότητα είμαστε αναπόσπαστο μέρος του ψευδούς κόσμου και της σύγχυσής του. Δεν χρειάζεται κανείς να είναι «επιστημονικά επαρκής» για να διαπιστώσει ότι το μόνο πραγματικό υποκείμενο που δρα είναι το κεφάλαιο και ότι όσο περισσότερο ανακατασκευάζει τον κόσμο καθ’ ομοίωση του οι εκδηλώσεις του θα είναι μόνο καταστροφή. Καταστροφή πλασμάτων, κόσμων, αισθήσεων, τρόπων ύπαρξης, ευαισθησιών. Η διακυβέρνηση δια των κρίσεων είναι η προφανής πολιτική μορφή της καταστροφής. Έχουμε όμως να αντιμετωπίσουμε το εξής παράδοξο: είμαστε αντιμέτωποι με ένα σύστημα που έχει χάσει τη νομιμότητα του, καθώς το ίδιο καταστρέφει τους σκοπους της ύπαρξης του με μόνο σκοπό να διαρκέσει, χωρίς να έχει χάσει τη νομιμοποίηση του, καθώς η αφομοίωση όλων εκείνων των κανονιστικών προτύπων που κατασκευάζουν τα καθεστώτα υποκειμενοποίησης που πρόσκεινται στο σύστημα εμφανίζεται ενισχυμένη –από τη φτηνή κατανάλωση και την ψυχική υποδούλωση στην προεκταμένη πραγματικότητα διαδικτυακών εφαρμογών, την υπεράσπιση της ιδιότητας του πολίτη και της δημοκρατικής συμμετοχής, τον ακτιβισμό και τη στράτευση που ζητάει περισσότερα ή καλύτερα από αυτά, μέχρι τις φωνές για ορθολογική διακυβέρνηση όλα ανήκουν στη σφαίρα αυτής της νομιμοποίησης. Η παράνοια της ανεξέλεγκτης κυριαρχίας του γιγαντιαίου και απρόσιτου αυτοκρατορικού μηχανισμού, ο μηδενισμός του, τείνει να αντιμετωπίζει καθετί και καθέναν ως απειλή συμπαρασύροντας πολίτες και απόκληρους, χειροκροτητές και επικριτές στην ίδια κατάσταση μιας αδυνατότητας του είναι αυτό το αδιάλλακτο να μην μπορείς να μην είσαι του στρατοπέδου συγκέντρωσης. Και είναι υπό αυτή την έννοια που δεν είναι να απορεί κανείς που τα μόνα πρωτόκολλα διακυβέρνησης που τίθενται σε ισχύ είναι της αντιεξέγερσης –ακόμα κι όταν πρόκειται για μια ασήμαντη κακοκαιρία στην πόλη. Ο φόβος και η σύγχυση που διασπείρονται δεν αφήνει ανεπηρέαστο κανένα κεφάλι και πολύ περισσότερο εκείνα που σκέφτονται ότι θα ήθελαν και θα μπορούσαν να κυβερνήσουν αυτή την παράνοια όντας ενάντιά της. Αυτό ήταν πάντα το πρόβλημα του κεφαλιού.
Σε ένα κείμενο που δημοσιεύσαμε στην επιθεώρηση Hangover, που μας έστειλε ο Moses Dobruska, τιτλοφορούμενο Πώς άρχισαν όλα, οι εισαγωγικές θέσεις περιγράφουν αυτό το μηχανισμό σύγχυσης με ακρίβεια: 1. Αυτή η κοινωνία, την ώρα της εσωτερικής της κατάρρευσης, δεν έχει βρει καλύτερο χαρτί να παίξει απέναντι στους αντιπάλους της, από το να μιμηθεί τη δική τους νέα ηθική της αντικατάστασης. Στην τελική φάση του μηδενισμού, είναι λοιπόν με τους όρους της οικολογίας, του φεμινισμού και του αντι-ρατσισμού που εκφράζεται η καταπίεση. Οι φασίστες, απ’ την άλλη, έχουν την εύκολη δουλειά να παρουσιάζονται ως αληθινοί υπερασπιστές της ελευθερίας, της δημοκρατίας, των αντι-ηγεμονικών εναλλακτικών και, τελικά, της επανάστασης. 2. Τώρα είναι ο καιρός του φεμινισμού της Barbie και της αριστεράς της Pfizer, των αναρχικών υπέρ της λογοκρισίας και των αυτόνομων υπέρ του ΝΑΤΟ, της εξουσιαστικής οριζοντιότητας, της πράσινης πυρηνικής ενέργειας και του εμβολιαστικού σταλινισμού, των βομβαρδισμών για τα δικαιώματα του LGBTQIA+ και του Αντίπαπα – του Πάπα ο οποίος, όταν πρόκειται για τους μετανάστες, την οικολογία, την κριτική στον καπιταλισμό, τον πόλεμο ή την ιεραρχία, επιστρέφει τον αριστερισμό στην ανοησία του, επιστρέφοντάς τον στην καταγωγική προέλευσή του.
Αυτό μας ξεστράτισε σε ένα άλλο απόσπασμα που αν και σε μια αρκετά παλιότερη εποχή, όταν οι μηχανισμοί της αντιεξέγερσης είχαν την αθωότητα ενός coup d’état και περιορίζονταν γεωγραφικά σε μια μόνο χώρα, ο μηχανισμός της σύγχυσης είχε την ίδια ωριμότητα: «Η περίοδος που έχουμε μπροστά μας περιλαμβάνει το πιο παρδαλό μίγμα από χτυπητές αντιφάσεις: συνταγματικούς που συνωμοτούν ανοιχτά ενάντια στο σύνταγμα, επαναστάτες που ομολογούν πως είναι συνταγματικοί, μια Εθνοσυνέλευση που θέλει να είναι παντοδύναμη και που μένει πάντα κοινοβουλευτική, […] μια εκτελεστική εξουσία που βρίσκει τη δύναμη της στην ίδια της την αδυναμία και την αξιοπρέπεια της στην περιφρόνηση που προκαλεί, […] συνδυασμοί που σαν πρώτη τους ρήτρα έχουν το διχασμό, αγώνες που για κύριο νόμο έχουν την αναποφασιστικότητα, μια συγκεχυμένη και δίχως περιεχόμενο αναταραχή στο όνομα της ησυχίας, το πιο πανηγυρικό κήρυγμα της ησυχίας στο όνομα της επανάστασης, πάθη χωρίς αλήθεια, αλήθειες χωρίς πάθη, ήρωες χωρίς ηρωισμούς, ιστορία χωρίς γεγονότα, εξέλιξη που φαίνεται να έχει για μοναδική της κινητήρια δύναμη μόνο το ημερολόγιο και που καταντάει βαρετό με το να επαναλαμβάνει αδιάκοπα τις ίδιες εντάσεις και χαλαρώσεις, ανταγωνισμοί που φαίνονται πως οξύνονται από καιρό σε καιρό μόνο και μόνο για να χάσουν την οξύτητα τους και να σβήσουν χωρίς να μπορούν να βρουν καμιά λύση, προσπάθειες που τις προβάλλουν με αξιώσεις και αστικός τρόμος μπροστά στον κίνδυνο της καταστροφής του κόσμου και παράλληλα οι πιο μικροπρεπείς ραδιουργίες και αυλικές κωμωδίες που παίζονται από τους κοσμοσωτήρες, που με το laisser aller τους (αφήστε τά πράγματα να τραβούν το δρόμο τους) μας θυμίζουν λιγότερο την Ήμερα Κρίσεως απ’ ό,τι την εποχή της Φρόντ […] Αν ένα οποιοδήποτε κομμάτι της Ιστορίας ζωγραφίζονταν με γκρίζα χρώματα, πάνω σε γκρίζο φόντο, αυτό θα ήταν τούτο εδώ. Άνθρωποι και γεγονότα παρουσιάζονται σαν το αντίθετο του Σλέμιλ, σαν σκιές που έχασαν το σώμα τους». Αν παραγνωρίσουμε το μύθο του Επιμηθέα όπως αναφέρεται στον Πρωταγόρα του Πλάτωνα –όπου το γεγονός ότι ο άνθρωπος όντας γεννημένος χωρίς ιδιότητες προικίζεται από τον Προμηθέα με τη φωτιά (τεχνική) και τη σοφία (επιστήμη) που η διαχείριση τους θέτει το πρόβλημα της ηθικής δυνατότητας της πολιτικής που από τότε μέχρι σήμερα επιλύεται εις βάρος μας– θεωρούσα πάντοτε ότι ο πρώτος άνθρωπος χωρίς ιδιότητες, ο πρώτος Μπλουμ, θα μπορούσε να είναι ο Σλέμιλ. Αναγνώριζα στην απώλεια της σκιάς του, την εκκένωση της υποκειμενικότητας από το υπαρξιακό περίσσευμα που την καθιστά ανθρώπινη και στην ανταλλαγή της με το χρήμα την υποδούλωση στα υπολογιστικά συστήματα της ορθολογικότητας που ήταν ο αυθεντικός πυρήνας της επικράτησης της φιλελεύθερης υπόθεσης και της καπιταλιστικής οικονομίας. Αυτή η λεπτή μεταφυσική αύρα, η σκιά μας, θα ήταν κάτι που δεν θα έπρεπε να έχουμε παραδώσει ποτέ, όχι χωρίς να έχουμε πρώτα παλέψει με νύχια και με δόντια. Ας σταθούμε, ωστόσο, στο παράδειγμα που θέτει ο πιο πάνω συγγραφέας. Πράγματι θα μπορούσαμε να θεωρηθούμε οι σκιώδεις υπάρξεις μιας γιγαντιαίας μηχανής υποδούλωσης. Και πράγματι, μερικές φορές τα σώματα επιστρέφουν. Ωστόσο, ακόμα κι έτσι το πρόβλημα της σύγχυσης δεν θα το λύσει κανένα κεφάλι, ούτε καν αυτό του Μαρξ που είχε το θάρρος να το διαπιστώσει χωρίς να μπορεί να κάνει τίποτα γι’ αυτό.
Τα γραπτά των tiqqun, της Αόρατης Επιτροπής, το Μανιφέστο Συνωμοσίας, το Κάλεσμα κ.λπ. εκτός από ανώνυμα είναι και ακέφαλα. Δεν προσφέρουν ούτε λύσεις και συνταγές, ούτε καθηλωτικές ερμηνείες και το δέον της πράξης. Ανήκουν στην επικράτεια του δαιμονικού: έλκουν και απωθούν ταυτόχρονα. Ίσως θα έπρεπε να πάρουμε αυτή τη δαιμονονικότητα τοις μετρητοίς, ως εκείνη τη στρατηγική έκφραση που καθιστά την ουδετερότητα άφευκτη.
