05/09/2026
Η ΤΕΧΝΗ ΤΗΣ ΕΠΙΛΟΓΗΣ:
ΜΙΑ ΣΗΜΑΝΤΙΚΗ ΙΚΑΝΟΤΗΤΑ ΕΝΟΣ ΕΝΗΛΙΚΑ
Σε έναν κόσμο υπερπληροφόρησης, η ανάπτυξη δεν έχει να κάνει με το να τα γνωρίζεις όλα, αλλά με το να επιλέγεις με σύνεση τι είναι πραγματικά σημαντικό.
Ποτέ πριν η γνώση δεν ήταν τόσο εύκολα προσβάσιμη. Μόνο μερικά κλικ αρκούν για να βρείτε ένα άρθρο, ένα βιβλίο, ένα podcast, ένα μάθημα, μια γνώμη ειδικού ή ένα τυχαίο σχόλιο. Ακούγεται σαν το όνειρο της καθολικής εκπαίδευσης να γίνεται πραγματικότητα, αλλά πολλοί ενήλικες λένε όλο και περισσότερο: υπάρχουν πάρα πολλά από όλα, διαβάζω συνεχώς, αλλά νιώθω ότι είμαι κολλημένος σε ένα μέρος.
Όλο και περισσότερο βρισκόμαστε σε μια κατάσταση χαμένη,
όχι επειδή γνωρίζουμε λίγα, αλλά επειδή αντιλαμβανόμαστε περισσότερα από όσα μπορούμε να εξετάσουμε προσεκτικά. Επομένως, μία από τις πιο σημαντικές δεξιότητες ζωής σήμερα είναι η επιλογή: η τέχνη του να επιλέγουμε αυτό που είναι απαραίτητο, πολύτιμο και ευθυγραμμισμένο με τους στόχους μας.
Η υπερφόρτωση πληροφοριών δεν είναι απλώς μια μικρή ταλαιπωρία. Σε μια μελέτη των Marsh, Vallejos & Spence, 1 η υπερφόρτωση πληροφοριών στον ψηφιακό χώρο εργασίας συσχετίστηκε με αυξημένο άγχος, εξάντληση και χειρότερη ευεξία. Οι συγγραφείς επισημαίνουν ότι αυτό που είναι ιδιαίτερα επαχθές δεν είναι μόνο ο τεράστιος όγκος πληροφοριών που λαμβάνουμε, αλλά και ο φόβος μήπως χάσουμε κάτι σημαντικό.
Παρόμοια είναι και με την ψηφιακή κόπωση: η υπερβολική χρήση ψηφιακών εργαλείων μπορεί να αποδυναμώσει τη συγκέντρωση, να μειώσει την παραγωγικότητα, να αυξήσει την ένταση και να θολώσει τα όρια μεταξύ εργασίας και ανάπαυσης.
Με άλλα λόγια, η υπερβολική πληροφόρηση δεν σας κάνει καλύτερα ενημερωμένους. Συχνά, αισθάνεστε καταβεβλημένοι, λιγότερο προσεκτικοί και λιγότερο ικανοί να κάνετε ήρεμες επιλογές.
Φανταστείτε μια τυπική βραδιά: ένα αποθηκευμένο podcast, μια πρόταση βιβλίου, ένα διαδικτυακό σεμινάριο, ένα άρθρο για αργότερα και ένα στιγμιότυπο οθόνης από ένα εμπνευσμένο απόφθεγμα. Όλα φαίνονται αξιόλογα, όμως αντί για μια αίσθηση ανάπτυξης, ακολουθεί χάος: από πού να ξεκινήσουμε και τι πραγματικά έχει σημασία;
Αυτό είναι ιδιαίτερα σημαντικό για άτομα που θέλουν να εξελιχθούν. Μπορείτε να εγγραφείτε σε διάφορα μαθήματα, να ακούσετε δεκάδες podcast και να αγοράσετε ένα σωρό βιβλία, αλλά παρόλα αυτά να μην κάνετε ούτε ένα σημαντικό βήμα. Η ανάπτυξη δεν ξεκινά με τον πολλαπλασιασμό των ευκαιριών, αλλά με το να αναρωτηθείτε: τι χρειάζομαι πραγματικά αυτή τη στιγμή;
-Η επιλογή ως δεξιότητα ζωής
Η επιλογή δεν σημαίνει απομόνωση από τον κόσμο. Αντιθέτως: σας επιτρέπει να έχετε μεγαλύτερη επίγνωση του κόσμου. Είναι η ικανότητα να διακρίνετε το σημαντικό από το απλώς επείγον, το απαραίτητο από το τυχαίο, το εμπνευσμένο από το αποσπασματικό. Στην πράξη, αυτό μπορεί να σημαίνει ότι θα πρέπει να αποφασίσετε να μην διαβάσετε όλα όσα εμφανίζονται στο διαδίκτυο, να επιλέξετε ένα θέμα για να εμβαθύνετε αντί για δέκα και να ελέγξετε τις πηγές πριν μοιραστείτε πληροφορίες.
-Μάθε τον τρόπο σου
Η ανάπτυξη των ενηλίκων θα πρέπει να μας ενδυναμώνει και όχι να μας αποτελεί βάρος σε μια ζωή που συχνά είναι ήδη γεμάτη. Οι εκθέσεις του ΟΟΣΑ για την εκπαίδευση ενηλίκων τονίζουν ότι η δια βίου μάθηση υποστηρίζει όχι μόνο την επαγγελματική ανάπτυξη αλλά και την ανεξαρτησία, την κοινωνική συμμετοχή και την καλύτερη αντιμετώπιση της αλλαγής.
Υπάρχει μία προϋπόθεση: η μάθηση πρέπει να έχει νόημα για τον μαθητή. Οι ενήλικες μαθαίνουν πληρέστερα όταν βλέπουν συνδέσεις μεταξύ της γνώσης και της δικής τους ζωής, εμπειριών, ερωτημάτων και σχεδίων.
-Κριτική σκέψη
Η κριτική σκέψη βοηθά στην επιλογή πληροφοριών. Δεν πρόκειται για καχυποψία απέναντι στα πάντα, αλλά για το να θέσουμε μερικές απλές ερωτήσεις: Ποιος το λέει αυτό; Σε ποια βάση; Αναφέρουν πηγές; Απευθύνεται κυρίως σε συναισθήματα;
Αυτή η δεξιότητα είναι ιδιαίτερα σημαντική στην εκπαίδευση ενηλίκων, επειδή οι ενήλικες δεν δέχονται τη γνώση απομονωμένα από τη ζωή. Συνήθως τη συσχετίζουν με τις δικές τους εμπειρίες, αποφάσεις, σχέσεις, εργασία και σχέδια. Επομένως, πρέπει να εξασκούμαστε στην αντίσταση στην παραπληροφόρηση: ελέγχοντας πηγές, συγκρίνοντας πληροφορίες και βγάζοντας τα δικά μας συμπεράσματα. Αυτό είναι χρήσιμο όχι μόνο για να αποφύγουμε να ξεγελαστούμε, αλλά και για να επιλέγουμε συνειδητά τι αξίζει να μάθουμε και ποιον μπορούμε να εμπιστευτούμε σε έναν κόσμο γεμάτο ειδήσεις, διαφημίσεις, απόψεις και αλγόριθμους.
-Επιλογή προτεραιοτήτων
Αξίζει να κάνετε μια γρήγορη προσωπική απογραφή κατά καιρούς και να αναρωτιέστε: Τι θέλω να μάθω τώρα; Γιατί χρειάζομαι αυτή τη γνώση; Έχω ρεαλιστικά τον χρόνο και την ενέργεια για αυτήν; Τι με εξελίσσει και τι μου δίνει μόνο μια φευγαλέα αίσθηση ότι «είμαι ενημερωμένος»;
Η καλή επιλογή δεν έχει να κάνει με την εγκατάλειψη της φιλοδοξίας, αλλά μάλλον με την εστίαση στην προσοχή σας.
Δεν χρειάζεται να τα γνωρίζετε όλα. Δεν χρειάζεται να παρακολουθείτε κάθε εκδήλωση, να παρακολουθείτε κάθε συζήτηση ή να ανταποκρίνεστε σε κάθε παρόρμηση. Μερικές φορές η πιο μεταμορφωτική εμπειρία είναι να πείτε ήρεμα στον εαυτό σας: Δεν χρειάζεται να επιλέξω τα πάντα τώρα. Μπορώ να αφήσω πίσω μου τους περισπασμούς και να επιμείνω σε αυτό που πραγματικά με πάει ένα βήμα παραπέρα.
Σε έναν κόσμο που ανταγωνίζεται συνεχώς για την προσοχή μας, η επιλογή γίνεται μορφή ελευθερίας. Βοηθά στην εξοικονόμηση χρόνου, ενέργειας και ηρεμίας. Και τι γίνεται με την ανάπτυξη; Μερικές φορές δεν έχει να κάνει με το να μάθουμε περισσότερα, αλλά με το να δημιουργήσουμε χώρο για αυτά που γνωρίζουμε και να αποφασίσουμε τι θα κάνουμε με αυτά. Αξίζει να κάνουμε μια τολμηρή επιλογή: να σταματήσουμε και να επιλέξουμε αυτό που πραγματικά έχει σημασία για εμάς. Δεν είναι εύκολο, επειδή ο κόσμος μας παρουσιάζει κάτι νέο κάθε μέρα. Αλλά ακριβώς γι' αυτό αξίζει να εξασκηθούμε: Δεν χρειάζεται να ξέρω τα πάντα για να προχωρήσω με σύνεση.
Η Δρ. Ντορότα Γκιερσέφσκι,καθηγήτρια στο Πανεπιστήμιο Γιαγκελόν διευθύντρια του Πανεπιστημίου της Τρίτης Ηλικίας Γιαγκελόν. Ειδικεύεται στην άτυπη εκπαίδευση ενηλίκων, την ιδιότητα του πολίτη, τη μετανάστευση και τον διαπολιτισμικό χαρακτήρα. EPALE.
