10/03/2026
#Ανθεκτικότητα: Ο νέος, υγιής, πατριωτισμός
Του Δρ. Δημήτρη Κουρέτα*
«Τα γεγονότα δεν είναι τραυματικά μέχρι να τα βιώσουμε ως τραυματικά»
George Bonanno , κλινικός ψυχολόγος
Τον Σεπτέμβριο του 2023 η κακοκαιρία «Daniel» χτύπησε τη Θεσσαλία με τρόπο πρωτοφανή. Βίαιο. Ανθρώπινες ζωές χάθηκαν, περιουσίες βυθίστηκαν κάτω από το νερό, υποδομές καταστράφηκαν ολοσχερώς και εκατοντάδες χιλιάδες στρέμματα καλλιεργούμενης γης στον Θεσσαλικό κάμπο βυθίστηκαν στη λάσπη.
Οι Θεσσαλοί βρέθηκαν αντιμέτωποι με ένα φαινόμενο πρωτόγνωρο για τα ελληνικά μα και τα ευρωπαϊκά δεδομένα. Η ζωή τους από εκείνη τη μέρα έπαψε να είναι ίδια.
Πώς θα μπορούσε λοιπόν, από κείνη τη μέρα και μετά, να είναι ίδια η πολιτική;
Αυτό ήταν το ερώτημα που είχα κατά νου καθ’ όλη τη διάρκεια της προεκλογικής περιόδου των Αυτοδιοικητικών εκλογών του 2023, μα πολύ περισσότερο αναλαμβάνοντας την ευθύνη της Περιφέρειας Θεσσαλίας, μετά από αυτές.
Έχοντας συμπληρώσει πλέον δυο χρόνια στο τιμόνι της Περιφέρειας Θεσσαλίας και έχοντας διαχειριστεί μια σειρά σοβαρών κρίσεων, μια μόνο είναι η βεβαιότητα που με διακατέχει: πως τίποτα δεν είναι πια ίδιο με όσα γνωρίζαμε στο παρελθόν.
Η εποχή μας δεν επιτρέπει πια την πολυτέλεια των εύκολων βεβαιοτήτων. Ζούμε σε μια διαρκή αλληλουχία κλυδωνισμών - οικονομικών, θεσμικών, περιβαλλοντικών, γεωπολιτικών, τεχνολογικών - που δοκιμάζουν όχι μόνο τις αντοχές μας αλλά και το νόημα των ίδιων των λέξεων με τις οποίες σκεφτόμαστε και εκφραζόμαστε. Αγγίζουν δηλαδή τον πυρήνα της πολιτικής.
Αν λοιπόν μέσα σε αυτό το πλαίσιο τίθεται, επιτακτικά, ένα ερώτημα, αυτό δεν είναι άλλο από το «τι σημαίνει σήμερα να νοιάζεσαι για τη χώρα σου;»
Τι σημαίνει δηλαδή να νοιάζεσαι για τον διπλανό σου, για τον αδύναμο, για τον νέο άνθρωπο που είναι απαραίτητο να συνεχίσει να ονειρεύεται; Για τον επιχειρηματία που παλεύει καθημερινά και τη γυναίκα που πρέπει να ανταποκριθεί σε όλους τους ρόλους που καθορίζονται από τις νέες συνθήκες, για τον ηλικιωμένο που πρέπει να στηριχθεί από την πολιτεία; Για τον γεωργό και τον κτηνοτρόφο που διαπιστώνουν καθημερινά πως το μέλλον τους δεν προδιαγράφεται ζωντανό;
Εκεί, ανάμεσα στην κόπωση και στην ανάγκη για νέο προσανατολισμό, οφείλουμε όλοι όσοι κατέχουμε θέσεις ευθύνης να απαντήσουμε στο παραπάνω ερώτημα. Να απαντήσουμε έμπρακτα, έχοντας πάντα κατά νου πως την περασμένη δεκαετία διερράγη βίαια το κοινωνικό συμβόλαιο της χώρας.
Αν λοιπόν οφείλουμε κάτι στην κοινωνία αυτό είναι να δομήσουμε το μέλλον στην βάση ενός υγιούς πατριωτισμού.
Η στροφή σε έναν υγιή πατριωτισμό δεν είναι επιστροφή σε παλιές βεβαιότητες, αλλά μια απαιτητική επιλογή ευθύνης του να αγαπάς την πατρίδα όχι ως σύνθημα, αλλά ως έργο. Και το έργο αυτό, σήμερα, έχει όνομα: ανθεκτικότητα
Τι είναι η ανθεκτικότητα;
Σε διεθνείς ορισμούς, η ανθεκτικότητα περιγράφεται ως η δυνατότητα ενός συστήματος, μιας κοινότητας ή μιας κοινωνίας να αντιστέκεται, να απορροφά, να προσαρμόζεται, να μετασχηματίζεται και να ανακάμπτει από κλυδωνισμούς, διατηρώντας και αποκαθιστώντας τις βασικές της λειτουργίες. Αυτή η γλώσσα είναι τεχνική, γεννήθηκε σε πεδία όπως η ψυχολογία, η πολιτική προστασία και η διαχείριση κινδύνων, αλλά κρύβει ένα βαθιά φιλοσοφικό μήνυμα: η ζωή βρίσκεται σε διαρκή διαπραγμάτευση με την αβεβαιότητα. Και η αβεβαιότητα μαζί με όλα όσα αυτή γεννά στο κοινωνικό σύνολο δεν μπορεί παρά να αποτελεί το υπόστρωμα για συνεχείς κοινωνικές κρίσεις.
Αν η ανθεκτικότητα γίνει ο κοινός μας παρονομαστής, τότε ο υγιής πατριωτισμός αποκτά σύγχρονο περιεχόμενο: να κάνεις τη χώρα ικανή να αντέχει χωρίς να σκληραίνει, να προχωρά χωρίς να ξεχνά, να προστατεύει χωρίς να αποκλείει.
Η ανθεκτικότητα μετριέται: στους χρόνους απονομής δικαιοσύνης, στην εμπιστοσύνη στους θεσμούς, στην ποιότητα της πολιτικής προστασίας, στη λειτουργία των νοσοκομείων, στην αντιπλημμυρική θωράκιση, στην ενεργειακή ασφάλεια, στην παραγωγικότητα, στη διαφάνεια των δημοσίων συμβάσεων, στη δυνατότητα των νέων να μείνουν εδώ χωρίς να αυτοτιμωρούνται.
Μετριέται πλέον και στο έργο που σχεδιάζεται και υλοποιείται στην Περιφέρεια Θεσσαλίας: στο Κέντρο Πολιτικής Προστασίας, στα έργα της αντιπλημμυρικής θωράκισης, στη στήριξη της δημόσιας υγείας, στους ανοιχτούς ορίζοντες του πολιτισμού, στο συνολικό σχέδιο της αγροτικής και κτηνοτροφικής ανάπτυξης του Θεσσαλικού κάμπου.
Ο πατριωτισμός του καιρού μας δεν μπορεί να είναι η ένταση, αλλά η αντοχή. Με λιγότερα συνθήματα και περισσότερη λογοδοσία. Ως αντίδοτα στην κούραση και την απογοήτευση των πολιτών. Κι αυτό γιατί καμιά πραγματική αλλαγή δεν μπορεί να συντελεστεί με τους πολίτες είτε οργισμένους, είτε αδιάφορους.
*Ο Δρ Δημήτρης Κουρέτας είναι Περιφερειάρχης Θεσσαλίας
