12/04/2026
Pwoteje Eritaj Nou: Yon Ijans pou 21e Syèk la
Nan kè istwa Ayiti, gen moniman ki pa sèlman temwaye sou pase nou, men ki se sous fyète nasyonal ak espwa pou devlopman ekonomik. Pami yo, Citadelle Laferrière kanpe kòm yon senbòl fòs, rezistans ak endepandans pèp ayisyen an. Men, dram ki sot pase a sou sit sa a vin reveye konsyans nou sou yon kestyon ijan: èske nou vrèman bay sit touristik nou yo valè yo merite nan 21e syèk sa a?
Touris se youn nan pi gwo motè devlopman ekonomik pou anpil peyi. Ayiti gen yon richès kiltirèl ak istorik ekstraòdinè, men li poko rive eksplwate tout potansyèl sa a. Sit tankou Citadelle Laferrière pa sèlman atire vizitè etranje, men yo kapab kreye travay, ankouraje ti biznis lokal, epi ranfòse imaj peyi a sou plan entènasyonal.
Sepandan, trajedi ki rive dènyèman montre feblès ki egziste nan jesyon ak sekirite sit touristik yo. Lè yon sit istorik pa byen antreteni, pa gen bon mezi sekirite, oswa pa byen òganize pou resevwa vizitè, sa mete lavi moun an danje epi li sal repitasyon peyi a. Se pa sèlman yon kestyon de touris, men se yon kestyon de respè pou eritaj nou.
Nan 21e syèk sa a, pwoteksyon sit touristik yo dwe vin yon priyorite nasyonal. Sa mande envestisman nan enfrastrikti, fòmasyon pwofesyonèl pou gid ak ajan sekirite, ansanm ak yon plan klè pou jesyon dirab sit yo. Leta, sektè prive ak kominote lokal yo dwe travay men nan men pou asire ke trezò sa yo pa tounen sous danje, men pito sous devlopman.
Anplis, sansibilizasyon popilasyon an esansyèl. Chak sitwayen dwe konprann ke sit touristik yo se byen kolektif nou. Pwoteje yo, respekte yo, epi valorize yo se yon devwa nasyonal.
Dram nan Citadelle Laferrière pa dwe pase san leson. Okontrè, li dwe sèvi kòm yon pwen depa pou reflechi, korije erè yo, epi bati yon sistèm ki pi solid pou jenerasyon kap vini yo.
Se moman pou nou chanje vizyon nou: soti nan neglijans pou rive nan valorizasyon. Paske san memwa nou, pa gen avni.
Nan moman douloure sa a, nou voye tout senpati nou bay fanmi ak pwòch viktim yo nan dram ki rive nan Citadelle Laferrière. Nou pataje lapenn nou ak yo, e nou kanpe an solidarite ak tout moun ki afekte. Pèdi lavi nan yon sit ki senbolize fyète ak istwa nou se yon gwo chòk pou tout nasyon an. Nou swete kouraj ak fòs pou fanmi yo nan moman difisil sa a, pandan n ap mande pou limyè fèt sou sikonstans trajedi sa a pou evite lòt drame ankò.
D.Standley
