Jignesh Mehta

Jignesh Mehta જીંદગી ને કોઈ પણ શતઁ વગર પ્રેમ કરો.
(1)

13/05/2026

પપ્પાનાં પુનર્લગ્ન… લેખક: અશ્વિન રાવલ (અમદાવાદ)

કહું છું તમે આ સમાચાર વાંચ્યા છાપામાં ? આપણે પણ પપ્પા માટે આવું કંઇક વિચારવું જોઈએ. રાત્રે બેડરૂમમાં સુતાં સુતાં નિરાલી એ જયદીપને મનની વાત કરી.

કયા સમાચાર ? જયદીપને કંઈ સમજાયું નહીં.

તમે તો સવારે છાપું પણ શાંતિથી વાંચતા નથી. મુખ્ય મુખ્ય સમાચાર જોઈ લો છો. ઉભા રહો હું પેપર લઈ આવું. તમે પોતે જ વાંચી લો.

નિરાલી ડ્રોઈંગ રૂમમાં જઈને પેપર લઈ આવી અને જયદીપના હાથમાં મૂકયું. આ વાંચો
વહુ દીકરા એ ભેગા મળીને વિધુર પપ્પાનું લગ્ન કરાવી આપ્યું* -- મોટા મથાળે સમાચાર હતા. જયદીપે વિગતવાર સમાચાર વાંચી લીધા.

હવે બોલો. પપ્પા કંઈ ઘરડા નથી થયા. હજુ હમણાં જ પંચાવન પૂરા કર્યા છે... મમ્મી માટે આપણને માન છે પણ પપ્પા આખી જિંદગી આ રીતે એકલવાયા કેવી રીતે કાઢશે ?.... આપણે ભલે એમની જરૂરિયાતો પૂરી કરીએ કે થોડી ઘણી સેવા કરીએ..પણ મમ્મીનું સ્થાન ના લઈ શકીએ.

પપ્પા ને પરણાવવાના કિસ્સા જવલ્લે જ બનતા હોય છે નીરુ..... વિદેશમાં કદાચ આવું થતું હશે પણ ભારતમાં એટલું સરળ નથી.

આ સમાચાર ભારતના જ છે વિદેશના નથી જયદીપ..... અને આપણે ક્યાં ઉતાવળ છે ?.... પણ આ દિશામાં વિચારવા જેવું તો છે જ..... જુઓ પતિનું અવસાન થાય તો પત્ની એટલી બધી દુઃખી થતી નથી.... મા કે દાદી બનીને એ બધી રીતે એડજસ્ટ થઈ જતી હોય છે..... પણ પત્નીનું અવસાન થાય તો પુરુષ પોતાની મર્યાદાઓના કારણે વૃદ્ધાવસ્થામાં એકલો પડી જાય છે.

તમે તો નોકરી ધંધા અર્થે આખો દિવસ બહાર ને બહાર હો જ્યારે ઘરમાં હું એકલી હોઉં...... ઘડપણમાં કેટલીક સેવા એવી હોય જેમાં મને કહેવામાં પપ્પાને સંકોચ થાય !

હમ્.... મેં આટલી હદ સુધી વિચાર્યું નહોતું ....પણ પપ્પા કોઈ કાળે બીજા લગ્ન તો નહીં જ કરે નીરુ...... પપ્પા મમ્મીને સંપૂર્ણ વફાદાર રહ્યા છે... અને હવે એક ભવમાં બે ભવ એ નહીં જ કરે જયદીપે પોતાનો મત આપ્યો.

સમય આવે જોયું જશે.... આ બાબતે તમે પણ વિચારવાનું ચાલુ કરો...... આ વિષય ઉપર બે ચાર દિવસ પછી આપણે ફરી ચર્ચા કરીશું. કહીને નિરાલી માથે રજાઈ ઓઢીને પડખું ફરી ગઈ.

ચારેક દિવસ પછી ફરી એક રાત્રે નિરાલીએ વાત છેડી. " મેં પપ્પાની વાતમાં થોડુંક વિચારી લીધું છે. પપ્પા ને સમજાવવાની વાત તો આપણે છેલ્લે વિચારવાની છે. સૌથી પહેલાં તો કન્યાની શોધ કરવાની છે. કન્યા શબ્દ કરતાં પણ મમ્મીની શોધ કરવાની છે.

આપણા ઘરની સમૃદ્ધિના કારણે કોઇ ગરીબ ઘરની કન્યા કે કોઈ ડિવોર્સી છોકરી તો તરત જ હા પાડી દેશે કારણકે છોકરીઓને ઉંમરનો બહુ મોટો વાંધો નથી હોતો. એમને આર્થિક સલામતી જોઈતી હોય છે. પરંતુ નાની કે યુવાન છોકરીને મમ્મી તરીકે લાવવી હું પોતે પસંદ ના કરું.

અને ચાલીસ કે પિસ્તાલીસની ઉંમર વટાવી ચૂકેલી સ્ત્રી વધુ પડતી પાકટ થયેલી હોય છે. ઘરમાં આવ્યા પછી એ બધું પોતાને હસ્તક કરવાની કે પોતાની હકૂમત ચલાવવાની હંમેશા કોશિશ કરવાની. આપણા ઘરની શાંતિનો ભંગ થવા દેવા હું નથી માગતી.

એટલે કોઈ જાણીતી નજીકની વ્યક્તિ મળે તો જ આ બાબતમાં વિચારી શકાય. પપ્પા માટે સંસ્કારી અને ઠરેલ પાત્ર હોવું આ ઉંમરે ખૂબ જ જરૂરી છે. નિરાલીએ પોતાની વાત પૂરી કરી.

હું પણ એ જ કહું છું નીરુ... તું શાંતિથી સુઈ જા. કારણ વગરની ચિંતામાં તું પડી ગઈ છે !! કહીને જયદીપે લાઈટ ઓફ કરી.

એ વાતચીતને ત્રણ ચાર મહિના થઈ ગયા. નિરાલીએ આ બાબતમાં ઘણું મનોમંથન પણ કર્યું પણ પછી એને લાગ્યું કે પપ્પાનાં લગ્ન કરાવવાનું કામ એટલું બધું સહેલું નથી.

નિરાલીના મગજમાંથી લગ્નની આ વાત લગભગ વિસરાઈ ગઈ હતી ત્યાં અચાનક એક દિવસ એની નજર લગ્નના એક ફંક્શનમાં કાજલ ઉપર પડી. નિરાલી જ્યારે કોલેજમાં ભણતી હતી ત્યારે દિવ્યા નામની એની એક ક્લાસમેટ હતી. ઘણીવાર એ દિવ્યાની સાથે એના ઘરે પણ જતી હતી.

દિવ્યા લોકો ત્રણ બહેનો હતી જેમાં કાજલ સૌથી મોટી હતી. પૂર્વી વચલી અને દિવ્યા સહુથી નાની. પોતાના કરતાં કાજલ દસેક વર્ષ મોટી હતી. એ સમયે નિરાલી એને દીદી જ કહેતી. વર્ષો પછી કાજલને એણે જોઈ. ઉંમર પિસ્તાલીસ આસપાસ હતી તોપણ શરીરમાં ક્યાંય ચરબીના કોઈ થર નહોતા જામેલા. પાતળી તંદુરસ્ત કાયામાં એ ખૂબ જ મોહક લાગતી હતી !!

અરે નિરાલી તું અહીંયા ક્યાંથી ? ઘણા વર્ષો પછી તને જોઉં છું. નિરાલી હજુ વિચારોમાં જ હતી ત્યાં તો સામેથી જ કાજલ દોડી આવી.

હું તમારો જ વિચાર કરતી હતી દીદી. તમે અહી ક્યાંથી ?

સમાજમાં છેડો ક્યાંકને ક્યાંક તો અડતો જ હોય એટલે આમંત્રણને માન આપીને ફંક્શનમાં હાજરી આપવી પડે...... કેમ છે તું ?... તારી આ દીકરી બહુ ક્યુટ લાગે છે નિરાલીએ તેડેલી એની બે વર્ષની દીકરી સામે જોઈને કાજલે કહ્યું.

થેન્ક્સ દીદી.... દિવ્યા શું કરે છે ?... ક્યાં છે અત્યારે ?

દિવ્યા તો લગ્ન કરીને પાંચ વરસથી અમેરિકામાં સેટ થઈ ગઈ.... પૂર્વી ઓસ્ટ્રેલિયા છે..... સૌ સૌના સંસારમાં સેટલ થઈ ગયાં છે.

અને તમે દીદી ?

હું અહી જીવનજ્યોત વૃદ્ધાશ્રમમાં મેનેજર તરીકે સેવા આપું છું અને વૃદ્ધોની સેવા કરું છું.

અરે વાહ !! તમે તો સરસ કાર્યક્ષેત્ર પસંદ કર્યું છે. તમે તો પહેલાં નર્સિંગનું કરતાં હતાં ને ?

હા હું નર્સ જ હતી. થોડાં વર્ષો હોસ્પિટલમાં જોબ કરી પણ પછી સેવાની ધૂન લાગેલી એટલે વૃદ્ધાશ્રમમાં જોડાઈ ગઈ. નર્સિંગની સેવા આપતાં આપતાં મેનેજમેન્ટના પણ અનુભવ મળ્યા એટલે મેનેજરનું પ્રમોશન મળ્યું. વૃદ્ધોના આરોગ્યનું પણ ધ્યાન રાખવાનું અને મૅનેજમેન્ટ પણ સંભાળવાનું !! ખૂબ જ મજા નું કાર્યક્ષેત્ર છે !!

તો પછી લગ્નજીવનનું શું ?

બત્રીસ વર્ષની ઉંમર સુધી મમ્મી પપ્પાએ ઘણી કોશિશ કરી પણ પપ્પાના ગયા પછી તો વાતો પણ બંધ થઈ ગઈ. નસીબમાં પરણવાનું નહીં લખ્યું હોય એટલે ધીમે ધીમે મનને સેવાકાર્યમાં પરોવી દીધું. હવે તો વૃદ્ધાશ્રમ એ જ મારુ સાસરુ !!

બહુ જલદી આપણી ફરી મુલાકાત થશે દીદી. વૃદ્ધાશ્રમ જોવા માટે મારા સસરાને પણ લેતી આવીશ. આવાં ચેરિટીનાં કામોમાં એમને પણ ઘણો રસ છે. એ નાની મોટી સખાવતો પણ કરતા રહે છે.

માય પ્લેઝર !! જરૂર આવો

નિરાલીને કાજલ ઘણી ગમી ગઈ. પપ્પા માટે આ જ એક યોગ્ય પાત્ર છે. દીદીનો સ્વભાવ તો પહેલેથી જ સરસ હતો. હંમેશા હસતાં ને હસતાં !! કોઈ જાતનું અભિમાન નહીં ! જો ને આજે પણ સામેથી દોડતાં આવ્યાં !!

સાંજે જયદેવ જેવો ઓફિસથી ઘરે આવ્યો કે તરત જ કાજલ વિશેની વાત કરવાની એની ઈચ્છા થઈ પરંતુ પપ્પા ડ્રોઈંગ રૂમમાં બેઠા હતા એટલે એ કંઈ બોલી નહીં.

પપ્પાને હવે વૃદ્ધાશ્રમમાં લઈ જવા માટે કંઈક પ્લાન તો બનાવવો જ પડશે.-- નિરાલી એ વિચાર્યું.

પપ્પા તમે અહીંના જીવનજ્યોત વૃદ્ધાશ્રમ વિશે સાંભળ્યું છે ? " રાત્રે ડિનર વખતે ડાઇનિંગ ટેબલ ઉપર જમતાં જમતાં નિરાલીએ પપ્પાને પૂછ્યું.

હા.. હા.. કેમ નહીં ? ખૂબ સારી સંસ્થા છે અને ઘણીવાર પેપરમાં પણ એના વિશે આવતું હોય છે. પણ તેં કેમ પૂછ્યું ? મને વૃદ્ધાશ્રમમાં મોકલવાની ઈચ્છા તો નથી ને ?

શું તમે પણ પપ્પા !! આજે ફંકશનમાં કાજલદીદી મળ્યાં હતાં. મારી કોલેજની ફ્રેન્ડ દિવ્યાનાં એ મોટી બહેન થાય. કોલેજમાં ભણતી ત્યારે એમના ઘરે જવાનું ઘણીવાર થતું. એ અત્યારે જીવનજ્યોત વૃદ્ધાશ્રમ સંભાળે છે અને આપણને આમંત્રણ આપ્યું છે.

અરે વાહ !! જરૂર જઈશુ. કોઈ ઘરડા ઘરની મુલાકાત લેવાની તો મને પણ ઘણી વાર ઈચ્છા થતી હોય છે. સંતાનોએ તરછોડી દીધેલાં વૃદ્ધ મા-બાપોને અપનાવીને એમની સેવા કરવી એ તો એક અદભુત કામ છે !! ગૌરાંગભાઈએ કહ્યું.

આવતા રવિવારે જ જઈએ પપ્પા. કાજલ દીદી પણ ખુશ થઈ જશે. " નિરાલીએ કહ્યું.

જયદેવને નિરાલીની આ ઉતાવળ સમજાઇ નહીં પણ એ ચૂપ રહ્યો. એ નિરાલીને બરાબર ઓળખતો હતો.

અને રવિવારે બપોરે આરામ કરીને સાંજે પાંચેક વાગે ગૌરાંગભાઈ, જયદીપ અને નિરાલી જીવનજ્યોત વૃદ્ધાશ્રમમાં પહોંચી ગયાં. વૃદ્ધાશ્રમની પાછળના ગાર્ડનમાં કાજલ આશ્રમની બહેનોને કંઈક સમજાવી રહી હતી.

નિરાલીના ફેમિલીને જોઈને કાજલ અટકી ગઈ. એ તરત જ મહેમાનોનું સ્વાગત કરવા માટે નિરાલી પાસે આવી અને બધાંને પોતાની ઓફિસમાં લઈ ગઈ. ઓફિસ પણ વિશાળ હતી.

તમને લોકોને મળીને મને બહુ જ આનંદ થયો. શું લેશો ચા કે કોફી ? બટેટા પૌવાનો ગરમ નાસ્તો પણ બની રહ્યો છે. કાજલે કહ્યું.

ચા-નાસ્તાની કોઈ જરૂર નથી દીદી. અમે તો આ તમારું આ રળિયામણું સ્વર્ગ જોવા આવ્યાં છીએ. આશ્રમમાં ટોટલ કેટલાં સિનિયર સીટીઝન હશે દીદી ?

પહેલીવાર તમે લોકો આવો છો. ચા નાસ્તો તો લેવાં જ પડે" કહીને કાજલે એક બેનને નાસ્તો અને ચા લાવવાનું કહ્યું.

અત્યારે અહીં અઢાર સ્ત્રીઓ અને તેર પુરુષો છે. ટોટલ એકત્રીસ જણનો વૃદ્ધ પરિવાર છે. બધાં ૬૦ વર્ષથી ૭૭ વર્ષ ની ઉંમરનાં છે.

બધાંને એમનાં સંતાનોએ તરછોડી દીધેલાં છે ?

ના..ના.... એવું જરા પણ નહીં સમજતાં. કોઈ સ્વેચ્છાએ પણ આવતું હોય છે.... કોઈનો દીકરો કે દીકરી વિદેશમાં રહેતાં હોય અને દેખરેખ રાખનાર કોઈ ના હોય તો એ સંતાન પોતાના એકલાં રહેતાં માતા કે પિતા માટે અમારો સંપર્ક કરી પૈસા ભરીને એમને અહીં મૂકી જાય છે જેથી એમની સારી દેખભાળ થાય. કોઈ સેવાભાવી સંસ્થા પણ કોઈ એકલ દોકલ વૃદ્ધ પુરુષ કે સ્ત્રીને અહીં મૂકી જાય છે. ડોનેશન ઉપર આશ્રમ સરસ રીતે ચાલે છે

ચા નાસ્તો પતાવ્યા પછી કાજલે ચારે બાજુ ફરીને આખો આશ્રમ બધાંને બતાવ્યો.

રસોડું અને જમવા માટેનો હોલ કોમન હતો. રહેવા માટે પુરુષોના રૂમ્સ અલગ હતા તો સ્ત્રીઓના રૂમ્સ પણ અલગ હતા. દરેક રૂમમાં બે કે ત્રણ પલંગ હતા. કોમન વોટર કુલર હતું. ટોયલેટ બ્લોકસ અલગ અલગ હતા.

મારા સિવાય અહીં બીજો ૧૨ જણનો સ્ટાફ છે. ૨ રસોઇયા છે. ૨ સ્વીપર બહેનો છે. ૪ મદદનીશ બહેનો અને ૩ ભાઈઓ છે જે સ્વયંસેવકો છે. રસોઈમાં પણ મદદ કરે છે, સાફસફાઈ પણ કરે છે અને દરેક વૃદ્ધની સેવા પણ કરે છે. દરેકને સમયસર દવાઓ આપે છે અને જરૂર પડે તો ઘરડા માણસોના હાથ પગ પણ દબાવી આપે છે. રોજ ડોક્ટર વિઝીટ કરી જાય છે. બીજા એક પ્રૌઢ ઉંમરના મેનેજર રાત્રે સેવા આપે છે.

ખરેખર ખુબ જ સરસ આશ્રમ છે. શહેરથી દૂર અહીંનું વાતાવરણ પણ ખુબ સરસ છે. નિરાલીએ કહ્યું.

કાજલ... તમે દસેક વર્ષ પહેલાં નવદીપ હાર્ટ કેર હોસ્પિટલમાં હતાં ? તમારો ચહેરો જોઈને મને એમ લાગે છે કે હું તમને ઓળખું છું. આશ્રમમાં ચક્કર લગાવીને જ્યારે બધાં ફરીથી ઓફિસમાં આવીને બેઠાં ત્યારે ગૌરાંગભાઈએ અચાનક પૂછ્યું.

હા સર... તમારી વાત એકદમ સાચી છે. મેં પણ તમને ક્યાંક જોયા હોય એવું લાગે છે.

કરેક્ટ... પંદર વર્ષ પહેલાં મારી પત્નીને જ્યારે પહેલો હાર્ટ એટેક આવ્યો ત્યારે નવદીપ હાર્ટ કેર હોસ્પિટલમાં એને એડમિટ કરેલી અને એ વખતે સ્પેશિયલ રૂમમાં તમે જ નર્સ તરીકે સેવા આપેલી. ગૌરાંગભાઈ બોલ્યા.

અને કાજલને પંદર વર્ષ પહેલાંનો એ પ્રસંગ યાદ આવી ગયો. પેશન્ટની હાલત ખુબ જ ક્રિટીકલ હતી અને એનો યુવાન પતિ ડોક્ટરને બે હાથ જોડીને કાકલૂદી કરતો હતો. કાજલ ત્યારે ડોક્ટરની બાજુમાં જ ઊભેલી.

ડોક્ટર મારી પન્નાને બચાવી લો. ગમે એટલો ખર્ચ થાય હું કરવા તૈયાર છું. આટલી નાની ઉંમરે એને એટેક આવ્યો છે. હજુ તો એ માંડ પાંત્રીસ વર્ષની છે. મારો દીકરો પણ ઘણો નાનો છે. અને ગૌરાંગભાઈ ત્યારે ખરેખર રડી પડેલા. કાજલ તો પત્નીને આટલો પ્રેમ કરતા આ લાગણીશીલ માણસ ને જોઈ જ રહેલી !!

હા સર..તમારા વાઈફ નું નામ પન્નાબેન ને ? કાજલને પેશન્ટનું નામ પણ યાદ આવી ગયું.

તમારી મેમરી સરસ છે. હા પન્ના નામ હતું એનું !! પણ આજે એ આ દુનિયામાં નથી. બે વર્ષ પહેલાં જ માસીવ હાર્ટ એટેક માં એ અમને બધાંને છોડીને ચાલી ગઈ. વાતો કરતાં કરતાં ઢળી પડી. બોલતાં બોલતાં ફરી ગૌરાંગભાઈની આંખોમાં પાણી આવી ગયાં.

કાજલ પણ એક લાગણીશીલ યુવતી હતી. એનું પણ દિલ ભરાઈ આવ્યું. વાતાવરણ થોડું ગંભીર થઈ ગયું.

પપ્પા બિચારા હવે એકલા પડી ગયા છે. આખી જિંદગી હજુ કાઢવાની છે. પંચાવન વર્ષ એ કંઈ મોટી ઉંમર ના ગણાય. આખો દિવસ તો એમની ઓફિસમાં વ્યસ્ત હોય છે પણ સાંજે ઘરે આવે ત્યારે સાવ એકલા પડી જાય છે. નિરાલી મોકો જોઈને બોલી.

કાજલ તમે એક કામ કરશો ? શ્રાદ્ધ પક્ષ ચાલે છે. પરમ દિવસે પન્નાની તિથિ છે. તો પરમદિવસે મારા તરફથી આશ્રમમાં બધાને દૂધપાક પુરી જમાડશો ? એના આત્માને પણ શાંતિ મળશે. હું તમને અત્યારે જ વીસ હજાર કેશ આપી દઉં છું . ગૌરાંગભાઈએ કહ્યું અને પૈસા પણ કાજલના હાથમાં આપી દીધા.

કાજલ તો આ માણસની ઉદારતા જોઇને છક થઇ ગઈ !! નિરાલી માટે પણ આ વાત ઓછા આશ્ચર્યની નહોતી !!

જરૂર સર. માય પ્લેઝર !! પન્નાબેન ની તિથિ અહીં તો સૌના માટે ઉત્સવ બની જશે !! કાજલ બોલી ઉઠી.

સર શું કરે છે ? બીઝનેસ છે ? કાજલે નિરાલીને પૂછ્યું.

પપ્પા તો ચાર્ટર્ડ એકાઉન્ટન્ટ છે અને એમની પોતાની ફર્મ છે. ત્રણ માણસોનો સ્ટાફ છે એમની ઓફિસમાં. નિરાલીએ કહ્યું.

થોડી વાર કોઈ કઈં બોલ્યું નહીં. સમય પણ ઘણો થયો હતો ગૌરાંગભાઈ ઊભા થયા.

દીદી તમે ઘરે આવો ક્યારેક. પપ્પાનું આ કાર્ડ તમે રાખો. એમાં ઘરનું એડ્રેસ પણ છે. કહીને નિરાલીએ પર્સમાંથી કાઢીને વીઝીટીંગ કાર્ડ કાજલને આપ્યું.

હા હા ચોક્કસ આવીશ. કાજલ બોલી અને સૌએ વિદાય લીધી.

રાત્રે બેડરૂમમાં નિરાલીએ જયદેવ સાથે એ જ ચર્ચા ફરી શરૂ કરી. કાજલદીદી તમને કેમ લાગ્યાં ? હું પપ્પા માટે વિચારું છું.

પરફેક્ટ ચોઇસ. આઇ એમ ઇમ્પ્રેસડ ! પણ એ માની જશે ખરાં ?

તમે નિરાલીને શું સમજો છો ? એકવાર કોઈ કામ હાથમાં લીધું એટલે પાર પાડયે જ છૂટકો !! નિરાલીએ હસતા હસતા કહ્યું.

દીદી તમારી સાથે થોડીક વાત કરવી છે. તમને સમય મળે ત્યારે જરાક ઘરે આવી જજો ને !! બે દિવસ પછી નિરાલીએ કાજલને ફોન કર્યો.

અને ત્રણેક દિવસ પછીના શનિવારે સાંજે ૪ વાગે કાજલે નિરાલીના બંગલે એન્ટ્રી કરી. બંગલો વિશાળ હતો અને સરસ મજાનો બગીચો પણ હતો.

આવો દીદી... આપણે ડ્રોઈંગ રૂમમાં જ બેસીએ. કહીને નિરાલીએ સોફા પર બેઠક લીધી. કાજલ પણ સામેના સોફા ઉપર બેઠી.

દીદી... તમે મારી વાતનું ખોટું ન લગાડશો. તે દિવસે ફંક્શનમાં તમારી સાથે જે ચર્ચા થઈ એના અનુસંધાનમાં કેટલીક અંગત વાત કરવાની ઈચ્છા છે.....મને સાચા જવાબો આપશો ?

ઈન્ટરવ્યુ લેવો છે ?
કહીને કાજલ હસી પડી. ઓફકોર્સ...સાચા જવાબ આપીશ

ઇન્ટરવ્યૂ લેવાની તો મારી હેસિયત નથી દીદી.... પણ લાગણીથી કંઇક પૂછવું છે. કોઈક કારણસર તમારાં લગ્ન હજુ સુધી થયાં નથી એ વાતને આપણે બાજુ પર મૂકીએ પણ હવે કદાચ કોઈ સારું પાત્ર તમને મળે તો લગ્ન કરવાની તમારી ઈચ્છા ખરી ?

મારે તમારો એકદમ સાચો જવાબ જોઈએ છે. તમારા અંતરાત્માને પૂછીને મને જવાબ આપો. હજુ તમે યુવાન છો અને તમારી સામે આખી જિંદગી પડી છે. જીવનમાં ક્યારેક તો સંગાથની જરૂર પડશે દીદી નિરાલીએ કાજલની આંખોમાં આંખો પરોવીને કહ્યું.

હમ્... કેમ કોઈ છે ધ્યાનમાં ? કાજલે હળવા સ્મિત સાથે પૂછ્યું.

છે દીદી... અમુક ઉંમરે થોડી બાંધછોડ તો કરવી જ પડે છે પણ લગ્ન પછી તમને પસ્તાવાનો વારો નહીં આવે એ મારી ગેરંટી. આર્થિક રીતે પણ તમે એકદમ સમૃદ્ધ થઇ જશો. તમારે વૃદ્ધાશ્રમની સેવા ચાલુ રાખવી હોય તોય એ વ્યક્તિને વાંધો નથી. મારે અત્યારે ને અત્યારે જવાબ જોઈતો પણ નથી. એક મહિનામાં તમે મને ફોનમાં હા કે ના કહી દેજો.

એવું તે વળી કોણ અચાનક તારા ધ્યાનમાં આવ્યું છે ? કાજલ બોલી.

મારા પપ્પા !! આઈ મીન મારા સસરા !!! નિરાલીએ ધડાકો કર્યો.

આર યુ સીરીયસ ?

એકદમ ભાનમાં છું દીદી ! ચૂંટલી ખણી જુઓ !!" અને નિરાલી થોડી ગંભીર થઈ ગઈ. તમારાથી વધુ સારું પાત્ર પપ્પા માટે બીજું કોઈ હોઈ જ ના શકે.

એમની સાથે તારે વાત થઈ ગઈ છે ?

હા એમને પણ તમારામાં ખૂબ જ રસ પડ્યો છે.... તમને મળ્યા પછી એ પણ આકર્ષાયા છે. કહેતા હતા કે આ ઉંમરે પણ કાજલ કેટલી યુવાન દેખાય છે !! નિરાલીએ ચલાવ્યું પણ નિરાલીની વાત સાંભળીને કાજલ થોડીક શરમાઈ ગઈ.

કેટલી ઉંમર હશે એમની ? કાજલે પૂછ્યું.

હમણાં જ પંચાવનમું બેઠું...પણ યોગાસનો અને એક્સરસાઇઝથી હજુ પણ એ પચાસની ઉંમર ના જ છે....અને તમે તો જોયેલા જ છે.

ઠીક છે.. હું વિચારીને જવાબ આપીશ

એ પછી થોડી આડીઅવળી વાતો કરીને ચા-પાણી પીને કાજલે વિદાય લીધી. નિરાલીને ખાતરી થઇ ગઈ કે કાજલદીદી ને હવે એ મનાવી જ લેશે . હવે પપ્પાને કેમ મનાવવા એ અઘરું કામ હતું.

પપ્પા એક વાત તો માનવી જ પડશે ! તમે આજે પણ લોકોના આકર્ષણનું કેન્દ્ર બની શકો છો !! બીજા દિવસે જયદીપ ઓફિસ નીકળી ગયા પછી પપ્પાને જમવાનું પીરસતાં પીરસતાં નિરાલીએ વાતની શરૂઆત કરી.

કેમ શું થયું પાછું ? ગૌરાંગભાઈ કંઈ સમજ્યા નહીં એટલે પૂછ્યું.

આ કાજલ દીદીની જ વાત કરું તો તે દિવસે તમારાથી એટલા બધા ઈમ્પ્રેસ થઈ ગયેલા કે ગઈકાલે ઘરે આવેલાં ત્યારે પણ તમારી જ વાતો કરતાં હતાં. તમારા પપ્પા આટલી ઉંમરે પણ કેટલા હેન્ડસમ અને ચાર્મિંગ છે વગેરે વગેરે. એ પણ બિચારાં ૪૫ વર્ષની ઉંમરે પણ હજુ કુંવારાં છે !!

હજુ એનાં લગ્ન નથી થયાં ? દેખાવમાં તો એ સુંદર છે !! ગૌરાંગભાઈ થી બોલતાં તો બોલાઇ ગયું પણ પછી વાતને વાળી લીધી. મારો મતલબ વ્યક્તિ દેખાવડી ના હોય તો ઘણી વાર લગ્નમાં પ્રોબ્લેમ થતા હોય છે.

હું પણ એ જ કહું છું ને ?..... દેખાવમાં આટલાં ખૂબસૂરત છે.... સ્વભાવ પણ એકદમ મિલનસાર છે... છતાં એમને યોગ્ય પાત્ર ના મળ્યું એટલે કુંવારાં રહી ગયાં.... જે એમનો હાથ પકડશે એમની તો જિંદગી જ બની જશે.

તારી વાત સાચી છે. કાજલમાં એક ખાનદાન સ્ત્રીના તમામ ગુણો છે. "

એમણે તો વાત વાતમાં કાલે તમારામાં પણ રસ બતાવ્યો હતો. પણ મેં જ ના પાડી કે પપ્પા ને હવે બીજી વાર લગ્ન કરવામાં કોઈ જ રસ નથી. એટલે બિચારાં થોડાં નિરાશ થઈ ગયાં. નિરાલીએ સાચવી રહીને મમરો મુક્યો.

મેં તો કાજલદીદીને કહ્યું કે પપ્પાની પંચાવન વર્ષની ઉંમર કંઈ વધારે ઉંમર ના કહેવાય !! અને આખી જિંદગી કંઈ એકલા થોડા રહેવાય ? સારો સંગાથ મળતો હોય તો લગ્ન માટે વિચારવામાં કંઈ જ વાંધો નથી. પણ તમને પૂછ્યા સિવાય એમને મારા થી હા થોડી પડાય ?

મતલબ કે તમે લોકો ઈચ્છો છો કે મારે હવે બીજી વાર લગ્ન કરી લેવાં જોઈએ .રાઈટ ?"

હા.. પપ્પા. જયદીપ પણ ઇચ્છે છે કે સારું પાત્ર મળતું હોય તો પપ્પા લગ્ન કરી લે એમાં કંઈ જ વાંધો નથી. અત્યારે ના સમજાય પણ ઘડપણમાં તો કોઈ પોતાનું હોવું જ જોઈએ જે નાની નાની બાબતોનું ધ્યાન રાખે. હું તમારી દીકરી જેવી જ છું પણ કેટલીક સેવાઓ લેવામાં તમને પણ સંકોચ થાય. મારી વાત ખોટી હોય તો કહો પપ્પા !! "

તું હવે દીકરી નહીં મારી દાદી બની ગઈ છો ! ઠીક છે... તમે લોકો આટલું બધું કહો છો તો તમને બંનેને યોગ્ય લાગે એ કરો.

પપ્પાનું ગ્રીન સિગ્નલ મળી જાય એની જ નિરાલી રાહ જોતી હતી. આજે પપ્પાએ સંમતિ આપી દીધી હતી એટલે હવે કાજલ દીદી ના ફોનની થોડા દિવસ રાહ જોવાની હતી ! હવે એને કોઈ ઉતાવળ પણ નહોતી.

મન હોય તો માળવે જવાય. દીદી પણ માની ગયા છે અને પપ્પા પણ તૈયાર થઈ ગયા છે. હવે લગનની તૈયારી કરો સાહેબ.રાત્રે બેડરૂમમાં નિરાલીએ જયદીપ ને ખુશખબર આપ્યા.

" યુ આર ગ્રેટ !! તું ધારે તે કરી શકે છે. મને કલ્પના પણ નહોતી કે પપ્પા હા પાડશે !! " જયદીપે કબૂલ કરવું પડયું.

બસ હવે કાજલદીદી નો ફોન આવી જાય એટલે પપ્પા સાથે મિટિંગ ગોઠવી દઉં.

પણ એને બહુ રાહ જોવી ના પડી. વિચારવા માટે મહિનાનો સમય આપ્યો હતો તો પણ એક અઠવાડિયામાં જ કાજલનો જવાબ આવી ગયો.

હું કાજલ બોલું છું... મેં આ બાબતમાં ઘણું વિચાર્યું અને મને તારી વાત સાચી લાગી છે. મારે પણ હવે પરણીને ઠરીઠામ થવું જોઈએ. જો એ ખરેખર તૈયાર હોય તો મને કોઈ વાંધો નથી.

એ તો તૈયાર જ છે દીદી ! તમારા જવાબની જ રાહ જોવાતી હતી. હવે તમે એક દિવસ ઘરે આવી જાવ. મને ફોન કરી દેજો એટલે પપ્પાને પણ ઘરે હાજર રાખીશ. તમે લોકો એકબીજાને મળી લો પછી લગ્નનું પ્લાનિંગ કરીએ. નિરાલીએ વાત કરી.

રવિવારે ગોઠવેલી ગૌરાંગભાઈ અને કાજલની મુલાકાત ખૂબ જ ઉષ્માભરી રહી. એક જ મુલાકાતમાં બંને એકબીજાની ખૂબ જ નજીક આવી ગયાં. કાજલને ગૌરાંગભાઇ નું વ્યક્તિત્વ સ્પર્શી ગયું. પંચાવન ના હોવા છતાં એ યુવાન જ લાગતા હતા. તો ગૌરાંગભાઈને કાજલનું સૌંદર્ય અને એનો રમતિયાળ સ્વભાવ આકર્ષી ગયો.

પન્ના મારા જીવનમાંથી ગયા પછી મને કલ્પના પણ નહોતી કે તમારા જેવી વ્યક્તિ મારા જીવનમાં આવશે. તમને મળ્યા પછી એક સંતોષની લાગણી અનુભવી રહ્યો છું. " ગૌરાંગભાઈએ કહ્યું.

કોઈએ સાચું જ કહ્યું છે કે જોડીઓ ઉપરથી જ બનતી હોય છે ! તમારી સાથે મારાં લગ્ન થવાનાં હશે એટલા માટે જ કદાચ આજ સુધી હું કુંવારી રહી.

લાગણીઓની આપ-લે થતી રહી. કલાક ક્યાં વીતી ગયો ખબર પણ ના પડી. એકબીજાનાં બની રહેવા માટે બંને હવે અધીરાં થઇ ગયા હતાં. લગ્નમાં વિલંબ કરવાનું બંનેમાંથી કોઈને પણ મન નહોતું.

અને સારુ મૂહુર્ત જોઈને એકદમ અંગત કહી શકાય એવાં ૧૧ સ્વજનોની હાજરીમાં બંનેએ એકબીજાને ફુલ હાર પહેરાવ્યા ત્યારે સહુથી વધુ તાળીઓ નિરાલીએ પાડેલી.

સાસુ મા... તમને હવે હું દીદી કહું કે મમ્મી ? વધામણી પૂરી થઇ એટલે સૌથી પહેલો સવાલ નિરાલીએ કાજલને પૂછ્યો.

ઓફ કોર્સ.. દીદી જ...સાસુપણું કરવાના મને કોઈ અભરખા નથી. તું તો મારી નાની બહેન જેવી છે. કહીને કાજલ નિરાલીને ભેટી પડી.

તમારા બંનેની આજે સાંજે ૭ વાગ્યાના ફ્લાઈટની મુંબઈની ટિકિટ છે. હોટલ હયાત માં તમારા બંનેનું બુકિંગ પણ થઇ ગયું છે. તમે હવે બેગ તૈયાર કરો. લંચ લઈને મહેમાનો વિદાય થઈ ગયા પછી જયદીપે બંધ કવર પપ્પાના હાથમાં આપતાં કહ્યું.

અરે પણ બેટા આટલું બધું કરવાની ક્યાં જરૂર હતી ? ગૌરાંગભાઈએ જયદીપને કહ્યું.

જરૂર છે પપ્પા.... આ ઘર અને તમારો બેડરૂમ મમ્મીની યાદો થી ભરેલો છે... લગ્નજીવનના આ નવા સંગાથ ની શરૂઆત તો મુક્ત વાતાવરણમાં જ થવી જોઈએ. નિરાલી બોલી.

એ સાંજે મમ્મી પપ્પાને કારમાં એરપોર્ટ સુધી મુકવા જયદીપ અને નિરાલી બંને ગયેલાં. બોર્ડિંગ પાસ લઈને આગળ વધી ગયાં ત્યાં સુધી બંને જણાં આ નવપરિણીત યુગલને જોઈ રહ્યાં.

પપ્પાનાં પુનર્લગ્ન કરાવીને નિરાલી સૌથી વધુ ખુશ હતી. તો નિરાલીના આ સાહસિક નિર્ણયમાં જયદીપનો ફાળો પણ ઓછો ન હતો !!!

12/05/2026

વિચારોનું વંટોળ અને વ્હાલની હેલી…

રાતના લગભગ નવ થવા આવ્યા હતા. આરતી તેના પતિ હર્ષની રાહ જોઈ દરવાજે મીટ માંડીને બેઠી હતી. ફોન પણ ઘુમેડી ચુકી હતી. પણ તે ફોન ઉપાડતો જ નહોતો. આરતી અકળાઈ ગઈ હતી. ઘરમાં આમતેમ આંટા મારતી હતી. આમ ઘરમાં એકલા એને ગોઠતું ન હતું.
લગ્નને પાંચ વર્ષ થયા હતા હજી પારણું બંધાયું નહોતું નાનું બાળક હોય તો એની પાછળ પણ સમય સરખી જાય પણ આ તો સાવ એકલી કંટાળી હતી. અને આ એકલતા એને ઉદાસીના ઊંડા સાગરમાં લઈ જતી હતી.

વિચારોનો ઝંઝાવાત તેના મન ને મગજને વલોવી રહ્યો હતો. કહેવાય છે ને કે માણસને સારા કરતાં નબળા વિચાર પહેલા આવે. એ મુજબ આરતી હર્ષના સારા પાંસા વિસરી ગઈ અને તેના વિશે વહેમથી વિચારવા લાગી હતી. શંકા કુશંકાઓ તેના પર ઘર કરવા લાગી હતી. તેનું મન હર્ષ વિશે અતરંગી કલ્પનાઓમાં ફરવા લાગ્યું. અને તે પાછલા ઘણા દિવસથી હર્ષના વર્તનમાં આવેલ પરિવર્તનની તપાસ કરવા ભૂતકાળના ભવંડરમાં પ્રવેશી ગઈ.

લગ્નના દિવસથી છેક આજ સુધીની સફરમા એ લટાર મારવા ચાલી નીકળી. જેમાં જોતા તેણે ચકાસ્યું કે, લગભગ દસ દિવસથી જ હર્ષ નું વર્તન બદલાયું છે. બાકી એ પહેલાં તો એ મારો કેડો મુકતો જ નહોતો. મારા એક અવાજે તો હાજર થઈ જાય. અને સાંજે 6 પછી તો એનો ફોન પણ બંધ. એનો બધો સમય મારા માટે એટલો સ્નેહ વરસાવતો. તો હવે આમ અચાનક શું થયું? મનોમંથન કરતી પોતે જાતે જ સવાલો કરીને જાતે જ પાછી એના જવાબો નક્કી કરે. ઊંડી વીમાસણમાં પડી જાય.

ઘડી બે ઘડી થાય કે ક્યાંક આ ખાલી પારણાની દોષી હર્ષ મને તો નહીં માનતો હોય ને? ના... ના પણ એ તો ખૂબ સમજદારને આધુનિક વિચારનો છે એ એવું માને જ નહીં. એટલે આ વાત તો વિચારવી જ નકામી છે. તો પછી...? એક શંકાને દૂર ઠેલે ત્યાં બીજો વહેમ કે વિચાર ઉભો થઈ જ ગયો હોય. ક્યાંક ઓફિસમાં મારાથી સારી કે સુંદર કોઈ છોકરી આવી હશે એના ચક્કરમાં તો નહીં પડ્યો હોય ને ?
પેલી લટકાળી લલના એક પાર્ટીમાં મળેલી એણે તો મન નહી મોહ્યુ હોય ને? અરે ના....ના.. પણ એવું પણ ના હોઈ શકે એને આઓફિસમાં આવ્યા તો વરસ થયું. ના એ પણ શક્ય તો નથીજ બાકી હર્ષના તો મિત્રવર્તુળમાં જ મારાથી કેટલી સુંદર અપ્સરાઆઓ છે. પણ એણે કદી મચક આપી નથી. એટલે એ તો બને જ નહી. હર્ષના હૈયે તો હું જ બિરાજુ છું.ત્યા તો મારું એકચક્રી શાસન છે. બાકી તો હર્ષ "નો એન્ટ્રી" નું પાટિયા રાખે છે.

પણ તો.....પછી બીજું શું હશે? આ કેમ હર્ષ મને સમય નહીં આપતો હોય? ફરી વિચારોમાં ફરી અને તેને યાદ આવ્યું કે બે એક દિવસ પહેલા મોડું થયું ત્યારે બહુ ફોન કર્યા પછી અંતે ફોન ઉપાડીને અહીં ઘરે આવ્યો છું એમ એને કહેલું. અને ફોન કટ કરેલો. અને હવે તે તેણે અનુમાન આદરી લીધું. હવે સમજાયું. આ રોજ ઓફિસથી છૂટી એના મા બાપને મળવા જતો રહે છે. અને ત્યાંથી જ કાન ભરાઈને આવે છે. એટલે મારી સાથે આમ વર્તે છે. એ લોકો મારી ખુશી જોઈ જ નથી શકતા. એ બધા જ ચડામણી કરી મારા હર્ષને એનો કરી લેવા માંગે છે. આમ રોજ ત્યાં જઈને આવે છે. અને કંઈ પૂછ્યું તો સીધો જવાબ પણ નથી આપતો.

પણ બસ હવે હદ થઈ ગઈ છે. આજે તો જવાબ લઈને જ રહીશ. અને એને આપવો પણ પડશે."

આરતીએ તો હર્ષની આરતી ઉતારવાની પૂરેપૂરી તૈયારી કરી લીધેલી. જાણે નશો કરીને ધૂત થઈ હોય એવી લાલઘુમ આંખો થઈ હતી. ચહેરાની એક એક લકીરો પર પારાવાર પીડા, ક્રોધને આક્રોશ ઊભરાતો હતો. હાથમાં ફોન લઈ તે વારંવાર હર્ષને ફોન લગાવતી હતી. પણ 'નો રીપ્લાય' તે કંટાળી. આવી માનસિક સ્થિતિ હોવાથી પિયર ગામમાં જ હોવા છતાં દસેક દિવસથી તો તેણે પોતાની મા સાથે પણ વાત નહોતી કરી. માવતરને ચિંતા ન થાય એ હેતુથી. અને માનો ફોન આવે તો પણ પછી કરું છું કહીને મૂકી દેતી.

તેને માનો ખોળો યાદ આવ્યો. માને ગળે વળગી ખૂબ રડી લેવાની ઈચ્છા થતી હતી. હર્ષની ફરિયાદો કરવાનું મન થતું હતું. આંખના ઉમરે આંસુ અટકીને ઉભેલા હતા. સ્હેજ કોઈ દ્વાર ખોલીને વરસી જવા. ત્યાંજ ફોનની રીંગ વાગી તેને નંબર જોયા વગર હર્ષનો જ ફોન હશે એમ માની ફોન ઉઠાવી લીધો, અને ખૂબ ખીજાયેલ સ્વરે બોલી," હા બોલ ક્યાં છે?"
સામે છેડે થી એની મા બોલી, "બેટા આરતી કેમ આટલી ગુસ્સામાં છે? હર્ષકુમાર આવી ગયા?"

માનું આટલું પૂછતા જ આરતી ઉકળી ઉઠી. અને હેબકા ભરતા ગુસ્સામાં બોલી," ના તમારા હર્ષકુમાર નથી પધાર્યા. એને ક્યાં સમય છે મારા માટે . બેઠા હશે એમના મા બાપ પાસે હમણાં રોજ રોજ નવના વગાડે છે ઘરે આવતા. અને ખાઈ, પીને સૂઈ જાય ન કોઈ વાત કે ન કોઈ જવાબ. બધાએ મારા હર્ષનું મગજ ફેરવી દીધું છે મમ્મી. સાવ માણસાઈ વગરનો છે તમારો જમાઈ."

" બસ બેટા ચુપ થઈ જા. તું શું બોલે છે એનું તને ભાન છે ?
મેં તો ફોન આ હર્ષ કુમાર એનું લેપટોપ અહીં ભૂલી ગયા છે. એમ કહેવા કર્યો. અને બાઈક ઉપર હશે તો તને કહી દઉં એમ સમજી કરેલો. અને રહી વાત આ દસ દિવસથી હર્ષના ઘરે મોડા આવવાની તો સાંભળ, હર્ષ જેવો જમાઈ તો નસીબદારને મળે નસીબદારને.

આજથી દસ દિવસ પહેલા તારા પપ્પાને પડી જવાથી મેજર ઈજા થઈ. અને અમારે એકમાત્ર તું સંતાન એટલે તારા પપ્પાએ તારા લગ્નજીવનમાં ખલેલ ના પહોંચે એટલે તને કહેવાની ના પાડી. તું ચિંતા ન કરે એટલે. પણ મારાથી ન રહેવાયું તે મેં ફોન કર્યો. પણ એ સમયે તારો ફોન હર્ષ ઉપાડ્યો. અને એની સાથે બધી વાત થઈ. તને તેની ચિંતા ન થાય એટલે એને તારાથી આ વાત છુપાવી. તે તરત જ ઘરે આવ્યા. તારા પપ્પાને દવાખાને લઈ ગયા. તેમને હાલચાલની મનાઈ હતી આખો દિવસ હોસ્પિટલમાં રાખ્યા પછી રજા આપી. અને દસ દિવસનો બેડ રેસ્ટ લેવા કહ્યું.

એટલે હર્ષ રોજ સવારે ઓફિસ જતી વખતે દૂધ, શાકભાજી ને જરૂરિયાતનો સામાન ઘરે આપી જાય. અને સાંજે વહેલા ઓફિસથી આવી તારા પપ્પા સાથે બેસી વાતો કરે. તેમનું ધ્યાન રાખે .જેથી હું થોડીવાર છૂટી થઈ શકું. અને રાતના એક વોર્ડબોયને પણ ડ્યુટી પર રાખી દીધેલો . અને દસ દિવસમાં તો તારા પપ્પાને એકદમ ફિટ કરી દીધા હર્ષકુમારની સેવા.

અને તને ખબર છે મેં એમને કીધું કે, "હર્ષ કુમાર તમે કેટલું કરશો ? ત્યારે એને શું જવાબ આપેલો? "

"શું મમ્મી?"

એમ જ કે, "મમ્મી મને તમારો જમાઈ નહી દીકરો માનો. અને હકથી ને હિંમતથી હુકમ કરો. હું કોઈ ઉપકાર નથી કરતો આ મારી ફરજ છે."

આરતી ફોન પર જ ધૃસકે ધૃસકે રડી પડી. તેને પોતે હર્ષ અને હર્ષના પરિવાર માટે કરેલા દરેક વિચારનો પસ્તાવો થયો.

"મમ્મી હું ફોન મુકું છું. મારે હવે જલ્દી મારી ભૂલ સુધારવી છે."

ઘરની બેલ વાગી દરવાજો ખોલ્યો. સામે હર્ષ હતો તે હર્ષને વળગીને રડી પડી. સોરી સોરી કહેવા લાગી. બીજે દિવસે હર્ષ ઉઠ્યો ત્યારે સવારે સોફા પર તેના માતા-પિતા ચા નાસ્તો કરતા હતા. અને આરતી ખૂબ આનંદથી તેમની સાથે વાતો કરતી હતી.

તેણે કહ્યું, "હર્ષ હું મમ્મી પપ્પાને અહીં આપણી સાથે રહેવા લઈ આવી છું. હવે તે અહીં જ રહેશે."

"અરે આરતી કેમ ? આમ અચાનક આ નિર્ણય? "

"કેમ? તું તો દીકરો બની ગયો મારા માવતરનો. હવે મને આ માવતર ની દીકરી નહીં બનવા દે. હવે આજ મારા માવતર ને હું એની લાડકી દીકરી. સમજ્યો..? તું જા તારે સાસરે લાડકો દીકરો થવા..હો.."

બધા ખડખડાટ હસવા લાગ્યા. અને વીંખાયેલો માળો ફરી સમેટાય ગયો. અને માળો મૂકીને ઊડેલા પંખી પાછા માળામાં આવી ગયા. ઘરમાં માવતરના આવવાથી આરતીની એકલતા ઓસરી ગઈ. વાતાવરણનો વાયરો પલટાયો. વ્હાલ ને વાત્સલ્યના વાદળ બંધાયા. અને તે આરતી પર હેતની હેલી થઈ વરસ્યા.
થોડા સમયમાં ડોક્ટરોની દવા, માવતરની કાળજી અને આ ખુશખુશાલ વાતાવરણથી આખરે ઘણાં સમયથી આરતીને જેની રાહ હતી તે સારા સમાચાર મળ્યાં.
હર્ષ અને આરતીના માળામાં એક નવા પંખીના આગમનના. માવતરે દીકરીની આરતી ઉતારી ઓવારણાં લીધા.અધૂરો માળો પુર્ણ થયો.

-ભાવના વી. મહેતા

11/05/2026

ડોક્ટરની ડાયરી..ડો. શરદ ઠાકર
હું ઓપરેશનમાં એકાગ્રચિત્ત હતો ત્યારે મારા એનેસ્થેટિસ્ટ મિત્રો મને યાદ કરાવ્યું. ધ્યાનભંગ થવાનું મને પરવડે તેવું ન હોવા છતાં મેં એને ટૂંકો જવાબ તો આપ્યો જ: "હા, યાદ છે. તારે પણ આવવાનું છે એ તને યાદ છે ને?"

વર્ષો પહેલાંની ઘટના. વર્ષો નહીં પણ દાયકાઓ વીતી ગયા. હું તાજો જ એમ.ડી. થયો હતો. ગ્રામ્ય વિસ્તારમાં નોકરીમાં જોડાયો હતો. રોજના દસથી બાર જેટલા ઓપરેશનો તો ઓછામાં ઓછા કરવા પડતા હતા. હોસ્પિટલમાં એનેસ્થેટિસ્ટ ન હતા. જે દિવસે ચાર-પાંચ મોટા ઓપરેશનો રાખ્યા હોય ત્યારે નડીયાદ કે આણંદથી એનેસ્થેટિસ્ટને બોલાવી લેતો હતો. એ સિવાયના દિવસોમાં હું પોતે જ એનેસ્થેસિયા આપી દેતો હતો. આજે તો આવું કરવું તે અપરાધ ગણાય. પણ એ વરસોની વાત જ અલગ હતી. દર્દી ત્યારે ગ્રાહક ન હતો અને ડોક્ટર-પેશન્ટ નો સંબંધ પ્રેમભર્યો હતો.

કન્ઝ્યુમર્સ પ્રોટેક્શન એક્ટ જો અમલમાં આવ્યો હશે તો એ વાતની જાણ હજુ મારા કે દર્દીઓના કાન સુધી પહોંચી ન હતી.
એક દિવસ સવારથી હું અને એનેસ્થેટિસ્ટ ડો. જોષી ઓપરેશન થિયેટરમાં પૂરાયા હતા. ત્રીજા ઓપરેશન વખતે ડો.જોષીએ મને ખલેલ પહોંચાડીને કહ્યું, "આજે સતીષના મેરેજ છે. તમારે જવાનું છે તે યાદ છે ને?"
"હા, પણ મારે એકલાએ નથી જવાનું; તારે પણ આવવાનું છે. એટલા માટે તો આજે વધારે ઓપરેશનો નથી રાખ્યા. બાર વાગ્યે શટર બંધ! તું આવે છે ને?" મેં દર્દીના પેટની ચામડી પર છેલ્લો ટાંકો મારતા પૂછ્યું.

સતીષ પણ ડોક્ટર હતો. કુંવારાપણની આઝાદીમાંથી લગ્નજીવનની ગુલામીમાં કેદ થઈ રહ્યો હતો. એ પણ ડોક્ટર હતો. ઇન્વીટેશન કાર્ડ આપવા આવેલો ત્યારે ખૂબ જ આગ્રહ કરી ગયો હતો, "દોસ્ત, તારા વગર હું મંડપમાં નહીં બેસું. તારે મને આજીવન કુંવારો જ રાખવો હોય તો ન આવતો."
મેં હાથમાં કાર્ડ પકડીને અંદરની ઝીણી-ઝીણી વિગત વાંચતા પૂછ્યું હતું: "પણ આ વાધપુરા ક્યાં આવ્યું?"

એણે લાંબુ લચક માર્ગદર્શક ભાષણ પીરસી દીધું હતું.
મને કંઈ સમજ ન પડી એટલે કંટાળીને પાયાનો પ્રશ્ન પૂછી નાખ્યો હતો: "ડોબા! એક સવાલનો જવાબ આપ. તું આટલું ભણ્યો, ડોક્ટર બન્યો, તારા પપ્પાનો બંગલો પણ અમદાવાદમાં છે, તારા બધા મિત્રો પણ ત્યાં છે; તો પછી તારા લગ્ન વાધપુરામાં રાખવાનું કંઈ કારણ ખરું? અમારો તો વિચાર કરવો હતો."

સતીષે માથું હલાવીને સંમતિનો સૂર પુરાવ્યો હતો, "વાત સો ટકા સાચી છે. મેં પણ આવું જ કહ્યું હતું, પણ પપ્પા માન્યા નહીં. મારા દાદા-દાદી, મોટા બાપા અને બીજા વડીલો ગામડામાં રહે છે. એમનો આગ્રહ હતો કે લગ્ન તો આપણાં બાપદાદાના ગામમાં જ........"
આ રીતે અમારો વાધપુરા-પ્રવાસ ઘડાયો હતો. એનેસ્થેટિસ્ટ ડો. જોષીએ છટકવા માટેની છેલ્લી દલીલ શોધી કાઢી, "પણ હું તો પહેરેલા કપડે જ આવ્યો છું. સાથે આ એનેસ્થેસિયા ની બેગ છે."

મેં એની છટકબારી વાસી દીધી, "નો પ્રોબ્લેમ. વરસાદની મોસમને હજુ પંદરેક દિવસની વાર છે, પણ આજે સવારે જ માવઠું પડ્યું છે. એટલે હું બે જોડી કપડાં સાથે રાખવાનો છું. મારું શર્ટ તને આવી રહેશે. તારી સાધનોવાળી બેગ પણ તું ગાડીમાં મૂકી દેજે. પાછા વળતાં તને એસ.ટી. સ્ટેન્ડે ઉતારી દઈશું."

"ના, કાર મારી નથી; ડો. પરીખની છે. એ અમદાવાદથી આવ્યા છે. દર શુક્રવારે અહીં આવે છે. ડો.સતીષે એમને પણ કંકોતરી આપી છે. એટલે આપણે ત્રણ જણાં સાથે જ નીકળીશું."
"ભલે." ડો. જોષી તૈયાર થઈ ગયો; "ક્યારે નીકળીશું?"
"જ્યારે પિડિયાટ્રીક ઓ.પી.ડી. પૂરી થાય ત્યારે. આપણે તો હવે દાવ ડિકલેર કરી જ નાખ્યો છે." મેં ગ્લોવ્ઝ અને ગાઉન ઉતારતા જવાબ આપ્યો.

લગભગ દોઢ વાગ્યે બાળકોનો વિભાગ બંધ થયો. ડો. પરીખ ગાડીમાં બિરાજ્યા. એ કારને બદલે જીપ લઈને આવ્યા હતા. તે સમયે મારૂતી કંપનીએ નવી જીપ્સી બહાર પાડી હતી. રૂફ વગરની રફ એન્ડ ટફ જીપ્સી એકલા જુવાનિયાઓ માટેનું મનપસંદ વાહન બની ગઈ હતી. અમે ત્રણેય એમાં સવાર થઈને ઉપડ્યા.
"પરીખ, મને એક જ વાતની ચિંતા છે." મેં ગોરંભાયેલા આકાશ સામે જોઈને વાત શરૂ કરી.
"શું છે?"
"આ માવઠું ક્યાંક આપણને હેરાન ન કરે તો સારું."
"તું ચિંતા ન કર. જીપ્સીનું રૂફ હું સાથે લઈને નીકળ્યો છું. આપણે પલળી નહીં જઈએ." ડો.પરીખનો જવાબ સાંભળીને હું આશ્વસ્ત થયો. પણ કાળા ડિબાંગ વાદળોના કારણે ભર બપોરે વાતાવરણ આથમતી સાંજ જેવું બની ગયું હતું. ઠંડો પવન જોરશોરથી ફૂંકાતો હતો. વેરાવળના દરિયા કાંઠે વાવાઝોડું આવવાની ચેતવણી અપાઈ રહી હતી એ દિવસો હતા. ખારવાઓને હોડીઓ લઈને સમુદ્રમાં જવાની મનાઈ ફરમાવવામાં આવી હતી. અને અમે ત્રણ મરજીવાઓ જીપ્સીમાં સવાર થઈને અમારા મિત્ર સતીષની સપ્તપદીનો સમંદર ખૂંદવા નીકળી પડ્યા હતા.

લગભગ દોઢેક કલાક જેટલો પ્રવાસ ખેડ્યા પછી ડો. પરીખે સહજ રીતે પૂછ્યું, "વાધપુરા હજી કેટલું દૂર હશે?"
ત્યારે જ મારું ધ્યાન ઘડિયાળ તરફ ગયું, "અરે! વાધપુરા તો આવી ગયું હોવું જોઈએ. સતીષે જે નકશો બતાવ્યો હતો તે પ્રમાણે પોણા કલાકમાં આપણે.......! ઓહ, મને લાગે છે કે આપણે રસ્તો ભૂલી ગયા છીએ."
ડો.પરીખ ચિડાયા, "આપણે નહીં, પણ તમે રસ્તો ભૂલી ગયા એમ કહો, સાહેબ! અમે તો વાધપુરાનો રસ્તો જોયો જ નથી."
"ત્યારે મેં પણ ક્યાં જોયો છે? હું કંઈ વાધપુરાથી અપડાઉન નથી કરતો!" મેં છાણિયું કર્યું.

વાતાવરણ બગડતું જતું હતું; બહારનું પણ અને અંદર જીપ્સીનું પણ. ત્યાં અચાનક ગાડી ડચકાં ખાવા માંડી. પછી ઘરડા માણસની ખાંસીની જેમ ચાર-પાંચ વાર ખખડી લીધા પછી એ બંધ પડી ગઈ. પરીખે ચાર-પાંચ વાર સેલ મારી જોયા. એન્જિન ચાલુ થઈને પાછું બંધ થઈ જતું હતું એની નજર ફ્યુએલના મીટર પર પડી.

"ઓહ! ટાંકીમાં ડીઝલ તો ખલાસ છે!!!"
હું અને જોષી એની ઉપર અકળાઈ ગયા, "ટાંકી ફૂલ કરાવીને નીકળવું જોઈએ ને? તને ખબર તો હતી જ કે.....?"
પણ રાંડ્યા પછીના ડહાપણનો કશો અર્થ ન હતો. ભરબપોરે રસ્તા પર રાત ઢળી રહી હતી. વાહનની ટાંકી ખાલી હતી. દિશા સૂઝતી ન હતી. એ માર્ગે વાહનોની અવર-જવર પણ નહીવત્ હતી. મિત્રના લગ્ન અમારી પ્રતિક્ષા કરતા હતા. અમે નહીં પહોંચીએ ત્યાં સુધી વર માંડવે પધારવાનો ન હતો. અમે ત્રણેય જણાં રઝળપાટમાં આવી ગયા હતા. હવે શું કરવું?
ડો.જોષીની નજર ડાબા હાથે આવેલા એક ખેતર તરફ દોડી ગઈ, "ત્યાં ઝૂંપડી જેવું લાગે છે."
"આપણને ડીઝલની જરૂર છે, ઝૂંપડીની નહીં."
"પણ ડીઝલ કદાચ ઝૂંપડીમાંથી જ મળશે. ખેતરમાં જો કૂવામાંથી પાણી ખેંચવાની મોટર મૂકી હશે તો....! લેટ એસ ટ્રાય!"

અમે માવઠાથી લથબથ માટીમાં મોંઘા લેધર શૂઝ બરબાદ કરવા માટે ચાલી નીકળ્યા. વીસેક મિનિટ જેટલું ચાલ્યા પછી ઝૂંપડીની પાસે જઈ પહોંચ્યા.
બહાર ખૂલ્લા આંગણામાં એક વૃદ્ધ આદિવાસી અને જુવાન પુરુષ ચિંતાતુર ચહેરાઓ લઈને બેઠેલા હતા. મને આશ્ચર્ય થયું; આવા ઠંડા વરસાદી છાંટાઓ વચ્ચે આ બંને ખૂલ્લામાં કેમ બેઠા હશે? જવાબ મળી ગયો. ઝૂંપડીનું બારણું અંદરથી વાસેલું હતું. બારણાને ભેદીને કોઈ સ્ત્રીની કારમી ચીસો બહાર સુધી સંભળાઈ રહી હતી. હું સમજી ગયો; આ ચીસો કોઈ પ્રસૂતાની હોવી જોઈએ.

ડોસાએ માહિતી આપી, "મારી દીકરીની વહુ છે. દાણ ચડ્યાને બે દી' થયા છે. છુટકારો થતો નથી. હવે તો ભગવાન....."
ત્યાં બારણું ખૂલ્યું. હાથમાં રગદોળાયેલું લૂગડું લઈને બહાર નીકળી, "માસ્તરકાકા, માલણ માઈ મરી ગઈ. જીવીને મોટો વલોપાત થઈ ગયો લાગે છે. બચ્ચાનો પગ સૂઝમાં છે."
ડોસો રડમસ થઈ ગયો, "મોટા દવાખાને? ક્યારે? અમારી પાસે તો ગાડુંય નથી. માલણનું દેવરુ હતું ઇ પણ બહાર ગ્યું છે."
જુવાન પણ કરગરવા લાગ્યો, "હે ભગવાન! મારી વહુએ એવું શું પાપ કર્યું છે કે એની આ દશા કરી? એ જીવશે તો હજુ મારે પુત્ર જોઈશે, તે બીજી વાર એને પરણાવું એવી હેસિયત?"
હું વિચારી રહ્યો; ડોક્ટર હતું તો ડિઝલ પણ હશે ને? જીપ્સીમાં ડિઝલ પૂરીને આ સ્ત્રીને મારે હોસ્પિટલમાં ન લઈ જઈ શકાય? પણ મધરાતે આવું શું.....?

ત્યાં જ દાયણ પાછી બહાર ધસી આવી, "માસ્તરકાકા, જે કરવું હોય તે ઝટ કરો. જરુની આંખ ફરી ગઈ છે....."
હવે મેં નિર્ણય લઈ લીધો. બીજું કંઈ જ કરવા જેટલો સમય ન હતો. મેં ડોસાને ધક્કો મારીને ઝૂંપડીમાં પ્રવેશ કર્યો, "ડોસા! નીકળ! આઘો મર! આય. આપણી આ સીઝન મોટી કસોટી હશે. આપણી પાસે ઇન્સ્ટ્રુમેન્ટ્સ નથી, ઓજાર રૂમ નથી, ઇન્જેકશનો નથી, કશું જ નથી; જો છે તો માત્ર આપણી ફિલસૂફી છે, માસ્તર છે અને કોઈ પણ રીતે આ સ્ત્રીનો જીવ બચાવવાની માનસિક તૈયારી છે. કમ ઓન! ઝટ આ ફરી આઉટ ખસેર સૂંઠ. ભગવાન આપણી સાથે છે."

દસ મિનિટમાં બધું પતી ગયું. રસ્તો સાવ પતી ગયો. એ કસોટીની ક્ષણ હતી. આખરી મોક્ષ હતો. બાળકનું મરણ નક્કી હતું. એટલે વાધપુરાથી નીકળેલું પણ રહી હતી. પણ એને જન્મ કરાવવા માટે એક સર્જીકલી ટેકનિકલી જરૂર ત્યાં હાજર હતી.કે એને કોઈ અદ્રશ્ય શક્તિ દ્વારા ત્યાં હાજર કરી દેવામાં આવી હતી?
બહાર નીકળીને મોંઢા પર બેઠેલાની સામે ઘંટ રટતો હું વિચારી રહ્યો હતો. છેલ્લા કલાકોના ઘટનાક્રમ શું આ ગરીબ આદિવાસી સ્ત્રી ની સહાયતા વાધપુરા માટે જ ઘડાઈ રહી હતી?
માવઠાના બહાનામાં જીપ્સીનું ઇંધણ ખૂટી ગયું હતું એને બચાવવા માટે એક પ્લેસેન્ટોપ્રિવિયા પણ ત્યાં આવી પહોંચ્યો હતો? મને જરુનો નડતરો હટાવવા માટે એક એનેસ્થેટિસ્ટ પણ.....?
એ પણ એની ઈમરજન્સી કિટ ભરેલી બેગ સાથે?
વાધપુરામાં પણ ઠેરવાં ડીઝલ મળવાની ઉમ્મેદ સાથે અમે વાધપુરા પહોંચી ગયા. મોડા પડ્યા હતા. ગરબા ઊડી ગયા હતા અને પતી ગઈ હતી. હસ્તમેળાપ પણ પતાવી ગયો હતો. મેં સતીષની પાસે જઈને કટાક્ષ કરી દીધો, "ઉઠવામાં મોડા! તું તો કહેતો હતો કે જ્યાં સુધી અમે નહીં પહોંચીએ ત્યાં સુધી તું હસ્તમેળાપમાં પગ નહીં મૂકે!!"

સતીષે ગળે વળગી, "એ તો એવું કહેવાય; પણ તમારે કેમ મોડું થયું?"

"અમે એક એવી જગ્યા પર હતા જ્યાં અમારી વગર એક ડગલું પણ આગળ વધી શકાય તેમ ન હતું."
મેં ટૂંકમાં જવાબ આપ્યો અને વાત ખતમ કરી દીધી…..

Address

Ahmedabad
380058

Alerts

Be the first to know and let us send you an email when Jignesh Mehta posts news and promotions. Your email address will not be used for any other purpose, and you can unsubscribe at any time.

Contact The Business

Send a message to Jignesh Mehta:

Shortcuts

Share