http://swarajdarpan.in/, https://www.instagram.com/swarajdarpan/

Swaraj Darpan, Amguri, Sivasagar, Amguri (2026)

26/08/2026

📢 চাকৰিৰ গুৰুত্বপূৰ্ণ জাননী

SCERT, অসমৰ অধীনত বিভিন্ন পদৰ সাক্ষাৎকাৰ/স্কিল টেষ্টৰ সময়সূচী ঘোষণা

ৰাজ্যিক শিক্ষা গৱেষণা আৰু প্ৰশিক্ষণ পৰিষদ (SCERT), অসমৰ PM eVidya DTH TV Channels প্ৰকল্পৰ অধীনত অস্থায়ীভাৱে নিযুক্তিৰ বাবে প্ৰকাশিত বিজ্ঞাপনৰ (তাৰিখঃ ২৪ জুলাই, ২০২৬) ভিত্তিত বাছনিপ্ৰাপ্ত (Shortlisted) প্ৰাৰ্থীসকলৰ সাক্ষাৎকাৰ তথা স্কিল টেষ্টৰ দিন ধাৰ্য কৰা হৈছে।

সাক্ষাৎকাৰৰ সময়সূচীঃ

১. Academic Consultant: ০২/০৯/২০২৬ (পুৱা ৯:৩০ বজাত)
২. Video Editor: ০২/০৯/২০২৬ (পুৱা ৯:৩০ বজাত)
৩. Programme Manager: ০৩/০৯/২০২৬ (পুৱা ৯:৩০ বজাত)
৪. Camera Person: ০৩/০৯/২০২৬ (পুৱা ৯:৩০ বজাত)
৫. Data Analyst cm Account Assistant: ০৩/০৯/২০২৬ (পুৱা ৯:৩০ বজাত)

📍 স্থান: State Council of Educational Research and Training (SCERT), অসম, কাহিলিপাৰা, গুৱাহাটী-৭৮১০১৯

প্ৰাৰ্থীসকলৰ বাবে বিশেষ নিৰ্দেশনাঃ

* বাছনিপ্ৰাপ্ত প্ৰাৰ্থীসকলৰ তালিকা SCERT-ৰ অফিচিয়েল ৱেবছাইট [https://scert.assam.gov.in](https://scert.assam.gov.in) ত উপলব্ধ কৰা হৈছে।

* প্ৰাৰ্থীসকলক নিৰ্ধাৰিত দিন আৰু সময়ত শিক্ষাগত অৰ্হতা, বয়স, অভিজ্ঞতা, পৰিচয় পত্ৰকে ধৰি যাৱতীয় প্ৰয়োজনীয় সকলো নথি-পত্ৰৰ মূল প্ৰতিলিপি (Original Documents) লগত লৈ উপস্থিত হ’বলৈ জনোৱা হৈছে।

* ইয়াৰ বাবে কোনো সুকীয়া কল লেটাৰ প্ৰেৰণ কৰা নহয়।

26/08/2026

🤖 কৃত্ৰিম বুদ্ধিমত্তা (AI) শিকিবলৈ দামী পেইড ক’ৰ্ছৰ প্ৰয়োজন আছেনে?

বৰ্তমানৰ ডিজিটেল যুগত AI ৰ জ্ঞান অতিকৈ জৰুৰী হৈ পৰিছে। কিন্তু বহুলোকে AI শিকাৰ নামত হাজাৰ হাজাৰ টকাৰ পেইড ক’ৰ্ছ ক্ৰয় কৰি সময় আৰু ধন নষ্ট কৰে। প্ৰকৃততে YouTube-ত এনে কিছুমান বিশ্বমানৰ কণ্টেণ্ট ক্ৰিয়েটৰ আছে যিসকলে পেইড ক’ৰ্ছতকৈও বহুগুণে উন্নতমানৰ ব্যৱহাৰিক জ্ঞান বিনামূলীয়াকৈ প্ৰদান কৰি আছে।

তলত দিয়া ৭টা চেনেল অনুসৰণ কৰি আপুনি আৰম্ভণিৰ পৰা এডভান্সড স্তৰলৈকে AI আয়ত্ত কৰিব পাৰিবঃ

১. Ben AI (AI Automation & Skills)

✦AI ব্যৱহাৰ কৰি দৈনন্দিন জটিল কামসমূহ স্বয়ংক্ৰিয় (Automate) কৰাৰ কৌশল শিকায়।

✦বিশেষকৈ বিভিন্ন স্মাৰ্ট AI টুলছৰ সহায়ত কামৰ গতি কেইবাগুণো বৃদ্ধি কৰাৰ ব্যৱহাৰিক পদ্ধতি ইয়াত উপলব্ধ।

২. AI Edge (No-Code Systems)

✦যদি আপুনি ক’ডিং নাজানে তেন্তে এই চেনেলটো আপোনাৰ বাবে।
কোনো প্ৰগ্ৰামিং জ্ঞান নোহোৱাকৈ মাথোঁ ৩০ মিনিটতে সম্পূৰ্ণ AI চিষ্টেম আৰু ৱৰ্কফ্ল’ কেনেকৈ নিৰ্মাণ কৰিব পাৰি তাৰ সহজ টিউট’ৰিয়েল ইয়াত পোৱা যায়।

৩. The MIT Monk (Strategic AI Thinking)

✦বহুতে AI ব্যৱহাৰ কৰে যদিও সঠিক ফলাফল লাভ নকৰে।
এই চেনেলটোৱে আপোনাক AI ভুলকৈ ব্যৱহাৰ কৰাৰ পৰিৱৰ্তে কেনেকৈ এটা নিৰ্দিষ্ট পৰিকল্পনা (Weekly Roadmap) অনুসৰি দক্ষতা বিকাশ কৰিব পাৰি সেই বিষয়ে গভীৰ জ্ঞান প্ৰদান কৰে।

৪. Jeff Su (Workplace & Personal Productivity)

✦অফিচৰ কাম, ইমেইল লিখা, প্ৰজেক্ট মেনেজমেণ্ট আৰু দৈনন্দিন জীৱনত AI ৰ সদ্ব্যৱহাৰ।

✦ChatGPT, Gemini, Copilot আদি টুল ব্যৱহাৰ কৰি নিজৰ প্ৰডাক্টিভিটি ১০ গুণ বৃদ্ধি কৰাৰ বাবে ই অন্যতম শ্ৰেষ্ঠ চেনেল।

৫. Dan Martell (Career & Business Scaling)

✦সফল ব্যৱসায়ী আৰু পেছাদাৰী ব্যক্তিৰ বাবে অপৰিহাৰ্য AI স্কিলসমূহৰ বিষয়ে আলোচনা কৰে।

✦নিজৰ ব্যৱসায় বা কেৰিয়াৰক পৰৱৰ্তী স্তৰলৈ লৈ যাবলৈ AI-ক কেনেদৰে লিভাৰেজ হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰিব লাগে সেই বিষয়ে বিশদ পথপ্ৰদৰ্শন পোৱা যায়।

৬. Varun Mayya (Prompt Engineering Masterclass)

✦AI-ৰ পৰা সঠিক উত্তৰ উলিয়াবলৈ "প্ৰম্পট ইঞ্জিনিয়াৰিং" জনাটো অত্যন্ত জৰুৰী।

✦বৰুণ মায়াই ChatGPT আৰু নতুন AI মডেলসমূহৰ এলগৰিথম, প্ৰম্পটিং কৌশল আৰু প্ৰযুক্তিৰ ভৱিষ্যতৰ ওপৰত অতি সৰল ভাষাত বিশ্লেষণ দাঙি ধৰে।

৭. Liam Ottley (AI Agency & Business Automation)

✦AI Agency (AAA) আৰম্ভ কৰা আৰু ব্যৱসায়িক প্ৰক্ৰিয়া অট’মেচন কৰাৰ ওপৰত নিৰ্ভৰযোগ্য গাইড।

✦AI ব্যৱহাৰ কৰি কেনেদৰে ব্যৱসায়িক মডেল তৈয়াৰ কৰি উপাৰ্জন কৰিব পাৰি সেই বিষয়ে প্ৰেক্টিকেল জ্ঞান প্ৰদান কৰে।

📌 ভৱিষ্যতে সহজে বিচাৰি পাবলৈ পোষ্টটো Save কৰি থওক আৰু AI শিকিব বিচৰা বন্ধুসকলৰ সৈতেও Share কৰক!

25/08/2026

📢 CTET পৰীক্ষাৰ্থীসকলৰ বাবে গুৰুত্বপূৰ্ণ খবৰ!

কেন্দ্ৰীয় মাধ্যমিক শিক্ষা বৰ্ডে (CBSE) ২২ সংখ্যক কেন্দ্ৰীয় শিক্ষক যোগ্যতা নিৰ্ণায়ক পৰীক্ষাৰ (CTET) বাবে অনলাইন আবেদন প’ৰ্টেল পুনৰ মুকলি কৰিছে। যিসকল প্ৰাৰ্থীয়ে পূৰ্বতে আবেদন কৰিব নোৱাৰিলে তেওঁলোকৰ বাবে এয়া এক সুযোগ।

প্ৰয়োজনীয় তথ্যসমূহঃ

আবেদনৰ সময়সীমাঃ ২৫ আগষ্ট ২০২৬ৰ পৰা ০১ ছেপ্টেম্বৰ ২০২৬ লৈকে।

মনত ৰাখিবঃ যিসকলে ইতিমধ্যে সফলতাৰে আবেদন জমা দিছে, তেওঁলোকে পুনৰ আবেদন কৰাৰ প্ৰয়োজন নাই।

পৰীক্ষাৰ তাৰিখঃ আবেদন প্ৰক্ৰিয়া শেষ হোৱাৰ পিছত পৰীক্ষাৰ নতুন তাৰিখ ঘোষণা কৰা হ'ব।

অধিক জানিবলৈ আৰু আবেদন কৰিবলৈ CBSE-ৰ অফিচিয়েল ৱেবছাইট ভিজিট কৰকঃ [cbse.gov.in](https://www.cbse.gov.in)

24/08/2026

📢 জিলা শিক্ষা আৰু প্ৰশিক্ষণ প্ৰতিষ্ঠান (ডায়েট), ডিব্ৰুগড়, চাবুৱাৰ তৰফে ২ বছৰীয়া বি.এড. পাঠ্যক্ৰমৰ (২০২৬-২৮) প্ৰথম বৰ্ষত নামভৰ্তিৰ বাবে নিৰ্বাচিত প্ৰাৰ্থীসকলৰ দ্বিতীয় তালিকা প্ৰকাশ

নামভৰ্তিৰ তাৰিখঃ ২৭ আগষ্ট, ২০২৬ (বৃহস্পতিবাৰ)

বিশেষ দ্রষ্টব্যঃ

১. সকলো নিৰ্বাচিত আৰু প্ৰতীক্ষা তালিকাভুক্ত (Waitlisted) প্ৰাৰ্থী ২৭ আগষ্ট, ২০২৬ (বৃহস্পতিবাৰ) তাৰিখে মূল নথি-পত্ৰসহ (Original documents) কাউন্সেলিং সত্ৰত উপস্থিত থাকিব।

২. মেধা তালিকাৰ (Merit list) প্ৰাৰ্থীসকলৰ নামভৰ্তি উক্ত নিৰ্ধাৰিত দিনৰ পুৱা ১১:৩০ বজাৰ পৰা দুপৰীয়া ০১:০০ বজালৈ অনুষ্ঠিত হ'ব।

৩. প্ৰতীক্ষা তালিকাৰ (Waitlist) প্ৰাৰ্থীসকলৰ নামভৰ্তি উক্ত দিনাই আবেলি ০১:৩০ বজাৰ পৰা অনুষ্ঠিত হ'ব।

৪. নথি-পত্ৰ পৰীক্ষণৰ (Document verification) সময়ত অনুপস্থিত থকা প্ৰাৰ্থীসকলৰ আসন স্বয়ংক্ৰিয়ভাৱে বাতিল কৰা হ'ব।

24/08/2026

🦆 A Rare Guest in Assam! 🌿

Assam’s Laokhowa Wildlife Sanctuary has recorded its first-ever sighting of the Smew (Mergellus albellus), a striking and rare migratory diving duck.

The distinctive "panda-patterned" duck, known to breed across northern Eurasian taiga forests, was documented alongside sightings of the endangered Bengal Florican during the Kaziranga Waterbird Count across key wetlands like Rowmari, Dondowa and Muamari beels.

𝐖𝐡𝐲 𝐭𝐡𝐢𝐬 𝐦𝐚𝐭𝐭𝐞𝐫𝐬:

• Wetland Health: The presence of rare diving ducks serves as a strong ecological indicator of clean, flourishing and fish-rich freshwater habitats.

• Conservation Milestone: It highlights the success of ongoing habitat protection and anti-poaching measures across the Laokhowa-Burhachapori eco-network.

A remarkable moment for wildlife conservation and birdwatchers across India! 🇮🇳✨

23/08/2026

শিক্ষাৰ্থী আৰু চাকৰি প্ৰাৰ্থীসকলৰ বাবে ৩ টা অতি প্ৰয়োজনীয় বিনামূলীয়া শৈক্ষিক ৱেবছাইট 🌐

বৰ্তমানৰ ডিজিটেল যুগত সঠিক অধ্যয়ন সমল বিচাৰি পোৱাটো শিক্ষাৰ্থী তথা প্ৰতিযোগিতামূলক পৰীক্ষাৰ প্ৰস্তুতি চলাই থকা প্ৰাৰ্থীসকলৰ বাবে ডাঙৰ প্ৰত্যাহ্বান। বহুসময়ত সঠিক দিশ-নিৰ্দেশনা আৰু মানসম্পন্ন সমলৰ অভাৱত বহু প্ৰতিভাশালী শিক্ষাৰ্থী আগবাঢ়িব নোৱাৰে। এই সমস্যাৰ সমাধানৰ বাবে তলত ৩ টা বিশেষ ৱেবছাইটৰ তথ্য উল্লেখ কৰা হ’ল| এই ৱেবছাইটৰ পৰা সম্পূৰ্ণ বিনামূলীয়াকৈ উচ্চমানৰ শিক্ষা আৰু প্ৰস্তুতিৰ সমল সংগ্ৰহ কৰিব পাৰিবঃ

🔖 www.notopedia.com (ন’ট’পিডিয়া)-
এই মঞ্চখন সকলো স্তৰৰ শিক্ষাৰ্থী আৰু পৰীক্ষাৰ্থীৰ বাবে অত্যন্ত উপযোগী অনলাইন ভঁৰাল। ইয়াত বিভিন্ন স্কুলীয়া পাঠ্যক্ৰমৰ বিনামূলীয়া ষ্টাডি ন’টছ (Study Notes), অনুশীলনৰ বাবে ম’ক টেষ্ট (Mock Tests), বিভিন্ন জলপানী (Scholarship) আৰু পৰীক্ষাৰ প্ৰস্তুতিৰ সমল পোৱা যায়। ইয়াৰ উপৰিও সকলো ধৰণৰ চৰকাৰী চাকৰিৰ নিযুক্তি সম্পৰ্কীয় শেহতীয়া তথ্য আৰু জাননীসমূহ ইয়াত ক্ষিপ্ৰতাৰে উপলব্ধ কৰোৱা হয়।

🔖 www.magnetbrains.com (মেগনেট ব্ৰেইনছ):
বিদ্যালয় পৰ্যায়ৰ শিক্ষাৰ বাবে এই ৱেবছাইটটো বিশেষভাৱে পৰিচিত। কিণ্ডাৰগাৰ্টেন (KG)ৰ পৰা আৰম্ভ কৰি দ্বাদশ শ্ৰেণীলৈকে প্ৰতিটো বিষয়ৰ অধ্যায়ভিত্তিক বিনামূলীয়া ভিডিঅ’ পাঠদান ইয়াত সুন্দৰকৈ সজোৱা থাকে। ইয়াৰ লগতে বিজ্ঞান শাখাৰ সৰ্বভাৰতীয় পৰ্যায়ৰ প্ৰৱেশ পৰীক্ষা যেনে- JEE আৰু NEET আদিৰ বাবেও ইয়াত বিনামূলীয়াকৈ ভিডিঅ’ৰ জৰিয়তে প্ৰস্তুতি চলাব পাৰি।

🔖 www.indiabix.com (ইণ্ডিয়াবিক্স):
চাকৰিৰ সাক্ষাত্‍কাৰ, কেম্পাছ প্লেচমেণ্ট আৰু বিভিন্ন প্ৰতিযোগিতামূলক পৰীক্ষাত সফলতা লাভ কৰিবলৈ এই মঞ্চখন অপৰিহাৰ্য। ইয়াত জেনেৰেল এপ্টিটিউড (General Aptitude), ৰিজ’নিং (Logical & Verbal Reasoning), ভাৰ্বেল এবিলিটি, ডাটা ইণ্টাৰপ্ৰিটেশ্যন আৰু বিভিন্ন কম্পিউটাৰ প্ৰগ্ৰামিং বা ক’ডিং (Coding) বিষয়ৰ হাজাৰ হাজাৰ প্ৰশ্নোত্তৰ বিশদ ব্যাখ্যাসহ অনুশীলনৰ ব্যৱস্থা আছে।

এই ৱেবছাইটকেইটা ব্যৱহাৰ কৰি ছাত্ৰ-ছাত্ৰী আৰু নিবনুৱা যুৱক-যুৱতীসকলে ঘৰতে বহি নিজৰ শৈক্ষিক দক্ষতা বৃদ্ধি কৰিব পাৰে। ভৱিষ্যতৰ সুবিধাৰ বাবে তথ্যখিনি সংৰক্ষণ কৰি ৰাখক আৰু আনৰ সহায়ৰ অৰ্থে শ্বেয়াৰ কৰক।

23/08/2026

📢 ‘অসম সাহিত্য সভা পত্ৰিকা’ৰ বাবে গৱেষণা-পত্ৰ আহ্বান

অসম সাহিত্য সভাৰ ত্ৰৈমাসিক গৱেষণা পত্ৰিকা ‘অসম সাহিত্য সভা পত্ৰিকা’ৰ বাবে আগ্ৰহী গৱেষক আৰু লেখকসকলৰ পৰা মৌলিক গৱেষণা-পত্ৰ আৰু নিৰ্বাচিত গ্ৰন্থ-সমালোচনা আহ্বান কৰা হৈছে।

মূল নিৰ্দেশনাৱলীঃ

✦ মৌলিকতাঃ পূৰ্বে কতো প্ৰকাশ নোহোৱা, মৌলিক চিন্তা আৰু বিশ্লেষণধৰ্মী গৱেষণা-পত্ৰ হ’ব লাগিব।

✦ বিষয়বস্তুঃ বিশেষ সংখ্যাসমূহৰ উপৰি পত্ৰিকাখনৰ এক নিৰ্দিষ্ট অংশ যিকোনো প্রাসঙ্গিক বিষয়ৰ গৱেষণা-পত্ৰৰ বাবে মুকলি থাকে। লগতে সীমিত সংখ্যক গুৰুত্বপূৰ্ণ গ্ৰন্থ-সমালোচনাও প্ৰকাশ কৰা হয়।

✦ টাইপিং ফৰ্মেটঃ পেজমেকাৰত (PageMaker) ৰামধেনু (Ramdhenu) ফণ্ট ব্যৱহাৰ কৰি টাইপ কৰা মূল ফাইলটো প্ৰেৰণ কৰিব লাগিব।

✦ ব্যক্তিগত তথ্যঃ গৱেষণা-পত্ৰৰ সৈতে লেখকৰ সম্পূৰ্ণ নাম, ডাক-ঠিকনা আৰু সক্ৰিয় ফোন নম্বৰ উল্লেখ কৰাটো বাধ্যতামূলক।

✦ সমীক্ষা আৰু নিৰ্বাচনঃ সকলো লেখা বিশেষজ্ঞ সমীক্ষকৰ (Peer Review) দ্বাৰা পৰীক্ষা কৰা হ’ব। প্ৰতিবেদন অনুসৰি প্ৰয়োজন সাপেক্ষে সংশোধনৰ বাবে জনোৱা হ’ব।

✦ প্ৰেৰণৰ নিয়মঃ গৱেষণা-পত্ৰ যিকোনো সময়তে কেৱল ইমেইল যোগে প্ৰেৰণ কৰিব পাৰিব।

📩 লেখা প্ৰেৰণৰ ইমেইলঃ [email protected]

(পত্ৰিকা সম্পৰ্কীয় সকলো যাৱতীয় যোগাযোগ কেৱল ইমেইলৰ মাধ্যমতে সম্পন্ন হ'ব।)

#অসমসাহিত্যসভা

22/08/2026

খণ্ড ২৫- মানৱ পৰিৱেশঃ বসতি, পৰিবহণ আৰু যোগাযোগ ব্যৱস্থা (Human Environment: Settlement, Transport and Communication) 𓂃🪶

মানৱ সভ্যতাৰ বিকাশ আৰু ক্ৰমবিৱৰ্তনৰ ইতিহাস প্ৰকৃততে মানুহ আৰু চৌপাশৰ প্ৰাকৃতিক পৰিৱেশৰ মাজৰ পাৰস্পৰিক ক্ৰিয়া-প্ৰতিক্ৰিয়াৰ বিস্তৃত প্ৰতিফলন। প্ৰাৰম্ভিক কালত মানুহ সম্পূৰ্ণৰূপে প্ৰকৃতিৰ ওপৰত নিৰ্ভৰশীল আছিল যদিও সময়ৰ অগ্ৰগতি আৰু জ্ঞানৰ বিস্তাৰৰ লগে লগে মানুহে নিজৰ বাসস্থান নিৰ্মাণ, যাতায়াতৰ সুবিধা আৰু ভাবৰ আদান-প্ৰদানৰ বাবে নতুন নতুন ব্যৱস্থা গঢ়ি তুলিলে। CTET পৰীক্ষাত সমাজ বিজ্ঞান আৰু পৰিৱেশ অধ্যয়নৰ পাঠ্যক্ৰমত মানৱ পৰিৱেশৰ এই তিনিটা উপাদান- বসতি, পৰিবহণ আৰু যোগাযোগ অত্যন্ত তাৎপৰ্যপূৰ্ণ আৰু নম্বৰ আহৰণকাৰী বিষয় হিচাপে বিবেচিত হৈ আহিছে।

বসতি হৈছে এনে এক স্থান য'ত মানুহে নিজৰ বসবাসৰ বাবে ঘৰ-দুৱাৰ নিৰ্মাণ কৰে। প্ৰাচীন কালত আদিম মানৱে গুহা বা গছৰ ডালত আশ্ৰয় লৈছিল যদিও কৃষিকাৰ্যৰ আৰম্ভণিৰ লগে লগে স্থায়ী বসতিৰ প্ৰয়োজনীয়তা বৃদ্ধি পায়। বসতিসমূহ মূলতঃ দুটা ভাগত বিভক্ত- অস্থায়ী বসতি আৰু স্থায়ী বসতি। চিকাৰ, খাদ্য সংগ্ৰহ, স্থানান্তৰিত কৃষি বা ঋতুভিত্তিক পশুচাৰণৰ (Transhumance) লগত জড়িত লোকসকলে কম সময়ৰ বাবে অস্থায়ী বসতি স্থাপন কৰে। আনহাতে আধুনিক সমাজৰ অধিকাংশ বসতিয়েই স্থায়ী প্ৰকৃতিৰ। বসতিৰ প্ৰকাৰ আৰু গঠনৰ দিশৰ পৰা ইয়াক পুনৰ গ্ৰাম্য আৰু পৌৰ বসতি হিচাপে ভাগ কৰা হয়। গাঁও অঞ্চলৰ লোকসকল সাধাৰণতে কৃষি, মৎস্যপালন, বনজ সম্পদ আহৰণ আৰু হস্তশিল্পৰ দৰে প্ৰাথমিক বৃত্তিৰ লগত জড়িত থাকে। গ্ৰাম্য বসতিসমূহ সঘন (Compact) বা সিঁচৰতি (Scattered) হ'ব পাৰে। সমতল আৰু সাৰুৱা কৃষিভূমিত সাধাৰণতে ঘন বসতি দেখা যায়, আনহাতে পাহাৰীয়া অঞ্চল, ঘন অৰণ্য বা চৰম জলবায়ুৰ অঞ্চলসমূহত সিঁচৰতি বসতি অধিক দেখা যায়। ইয়াৰ বিপৰীতে চহৰ আৰু মহানগৰসমূহ পৌৰ বসতিৰ অন্তৰ্গত, য'ত মানুহ মূলতঃ উদ্যোগ, বাণিজ্য আৰু সেৱাখণ্ডৰ দৰে দ্বিতীয়ক আৰু তৃতীয়ক স্তৰৰ কাৰ্যকলাপৰ সৈতে জড়িত হৈ থাকে।

মানৱ সমাজৰ প্ৰগতিৰ আন এক অন্যতম মূল চালিকাশক্তি হৈছে পৰিবহণ ব্যৱস্থা। পৰিবহণ হৈছে মানুহ আৰু বয়-বস্তু এঠাইৰ পৰা আনঠাইলৈ স্থানান্তৰ কৰাৰ এক সুশৃংখল মাধ্যম। প্ৰাচীন কালত মানুহে খোজকাঢ়ি বা বোজা কঢ়িওৱা জীৱ-জন্তুৰ সহায়ত যাতায়াত কৰিছিল যদিও চকাৰ আৱিষ্কাৰ আৰু পৰৱৰ্তী সময়ত বাষ্পীয় ইঞ্জিনৰ বিকাশৰ ফলত পৰিবহণ খণ্ডত বৈপ্লৱিক পৰিৱৰ্তন আহে। আধুনিক পৰিবহণ ব্যৱস্থাক প্ৰধানকৈ চাৰিটা ভাগত ভাগ কৰা হয়- পথ পৰিবহণ, ৰে'ল পৰিবহণ, জল পৰিবহণ আৰু আকাশী পৰিবহণ।

পথ পৰিবহণ চমু দূৰত্বৰ যাতায়াতৰ বাবে আটাইতকৈ সুবিধাজনক আৰু ঘৰে ঘৰে সেৱা আগবঢ়োৱা একমাত্ৰ মাধ্যম। পথসমূহ কেঁচা বা পকী হ'ব পাৰে আৰু আধুনিক যুগত নিৰ্মাণ কৰা দ্ৰুতবেগী নিয়ন্ত্ৰিত পথসমূহক এক্সপ্ৰেছৱে' বা হাইৱে' বুলি জনা যায়। আনহাতে অধিক ওজনৰ মালবস্তু আৰু অধিক সংখ্যক যাত্ৰীক দীৰ্ঘ দূৰত্বলৈ কম খৰচত কঢ়িয়াই নিবলৈ ৰে'ল পৰিবহণ সৰ্বোত্তম মাধ্যম। ঔদ্যোগিক বিপ্লৱ আৰু ডিজেল তথা বিদ্যুৎ চালিত ইঞ্জিনৰ প্ৰৱৰ্তনে ৰে'ল যাতায়াতক অধিক ক্ষিপ্ৰ কৰি তুলিছে। বিশ্বৰ ভিতৰতে আটাইতকৈ দীঘল ৰে'লপথ হৈছে ৰাছিয়াৰ ট্ৰান্স-চাইবেৰিয়ান ৰে'লৱে'| এই ৰে'লপথ পশ্চিমৰ ছেইণ্ট পিটাৰ্ছবাৰ্গৰ পৰা প্ৰশান্ত মহাসাগৰীয় উপকূলৰ ভ্লাদিভস্তক সংযোগী।

জল পৰিবহণ হৈছে গধুৰ আৰু বৃহৎ আকাৰৰ বাণিজ্যিক সামগ্ৰী পৰিবহণৰ বাবে আটাইতকৈ কম ব্যয়বহুল মাধ্যম। জলপথক মূলতঃ আভ্যন্তৰীণ জলপথ আৰু মহাসাগৰীয় জলপথ হিচাপে শ্ৰেণীভুক্ত কৰা হয়। নাব্য নদী আৰু হ্ৰদসমূহ আভ্যন্তৰীণ জলপথ হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰা হয়; যেনে গংগা-ব্ৰহ্মপুত্ৰ নদী ব্যৱস্থা, উত্তৰ আমেৰিকাৰ গ্ৰেট লেকছ আৰু আফ্ৰিকাৰ নীল নদী। আনহাতে মহাসাগৰীয় জলপথৰ জৰিয়তে আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় বাণিজ্য পৰিচালিত হয়, য'ত ছুৱেজ খাল আৰু পানামা খালৰ দৰে মানৱ-নিৰ্মিত জলপথসমূহে আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় দূৰত্ব আৰু সময় বহু পৰিমাণে লাঘৱ কৰিছে। কুৰি শতিকাৰ আৰম্ভণিতে বিকশিত হোৱা আকাশী পৰিবহণ হৈছে পৰিবহণৰ আটাইতকৈ দ্ৰুত আৰু ব্যয়বহুল মাধ্যম। প্ৰাকৃতিক দুৰ্যোগ, যুদ্ধ বা দুৰ্গম অঞ্চলসমূহত সাহায্য আৰু উদ্ধাৰ অভিযানৰ বাবে এই পৰিবহণ ব্যৱস্থা অপৰিহাৰ্য।

তৃতীয় গুৰুত্বপূৰ্ণ উপাদানটো হৈছে যোগাযোগ ব্যৱস্থা, যাৰ অৰ্থ হৈছে এজন ব্যক্তিৰ পৰা আন এজনলৈ তথ্য বা বাৰ্তা প্ৰেৰণ কৰা। প্ৰযুক্তিৰ অভূতপূৰ্ব উন্নতিৰ লগে লগে যোগাযোগৰ ক্ষেত্ৰত তথ্য বিপ্লৱ সংঘটিত হৈছে। বাতৰি কাকত, ৰেডিঅ' আৰু দূৰদৰ্শনৰ জৰিয়তে একে সময়তে বৃহৎ সংখ্যক জনসাধাৰণৰ লগত যোগাযোগ স্থাপন কৰিব পৰা ব্যৱস্থাক গণমাধ্যম (Mass Media) বোলা হয়। আধুনিক যুগৰ কৃত্ৰিম উপগ্ৰহ (Satellites), ম’বাইল ফোন, ইণ্টাৰনেট আৰু ই-মেইল সেৱাই সমগ্ৰ পৃথিৱীখনকে এখন বিশ্ব-গাঁৱত (Global Village) পৰিণত কৰিছে। উপগ্ৰহ ব্যৱস্থাই কেৱল যোগাযোগতেই সহায় কৰা নাই, বৰং তেল অন্বেষণ, বনজ সম্পদ জৰীপ, ভূগৰ্ভস্থ পানীৰ সন্ধান, খনিজ সম্পদ চিনাক্তকৰণ আৰু দুৰ্যোগৰ আগজাননী দিয়াত গুৰুত্বপূৰ্ণ ভূমিকা পালন কৰিছে।

বসতি, পৰিবহণ আৰু যোগাযোগ ব্যৱস্থাৰ মাজত গভীৰ আন্তঃনিৰ্ভৰশীল সম্পৰ্ক আছে। শিক্ষকতা প্ৰত্যাশী প্ৰাৰ্থীসকলে এই ভৌগোলিক ধাৰণাসমূহ তথ্য হিচাপে আয়ত্ত কৰাৰ উপৰি পৰিৱেশ সংৰক্ষণ, বহনক্ষম উন্নয়ন আৰু সমাজ বিজ্ঞান শিক্ষণ-পদ্ধতিৰ সৈতে সংগতি ৰাখি ছাত্ৰ-ছাত্ৰীক বাস্তৱ জীৱনৰ অভিজ্ঞতাৰ লগত সংযুক্ত কৰিব পৰাকৈ বুজি উঠাটো পৰীক্ষাৰ দিশৰ পৰা অত্যন্ত জৰুৰী।

📌 মানৱ পৰিৱেশঃ বসতি, পৰিবহণ আৰু যোগাযোগ ব্যৱস্থা- এই বিষয়টো অধিক স্পষ্ট কৰিবলৈ তলত এই বিষয়ৰ সৈতে জড়িত বিগত বৰ্ষসমূহৰ ৩০ টা গুৰুত্বপূৰ্ণ প্ৰশ্নোত্তৰ যোগ কৰা হৈছে। এই প্ৰশ্নসমূহে পৰীক্ষাৰ্থীসকলক CTET পৰীক্ষাত সোধা প্ৰশ্নৰ প্ৰকৃতি বুজাত আৰু নিজৰ প্ৰস্তুতি জুখি চোৱাত নিশ্চিতভাৱে সহায় কৰিব।

★ Question 1 (CTET Dec 2019)
Which of the following is the longest railway system connecting St. Petersburg in Western Russia to Vladivostok on the Pacific coast?
(A) Trans-Canadian Railway
(B) Trans-Siberian Railway
(C) Australian Trans-Continental Railway
(D) Orient Express Railway
Answer: (B) Trans-Siberian Railway

★ Question 2 (CTET Jan 2021)
The settlements where people build homes to live for a short time are called:
(A) Compact settlements
(B) Scattered settlements
(C) Temporary settlements
(D) Permanent settlements
Answer: (C) Temporary settlements

★ Question 3 (CTET Dec 2018)
Seasonal movement of people along with their herds in search of new pastures according to changes in seasons is known as:
(A) Transhumance
(B) Shifting cultivation
(C) Nomadism
(D) Emigration
Answer: (A) Transhumance

★ Question 4 (CTET Sep 2016)
Which of the following is the cheapest means of transport for carrying heavy and bulky goods over long distances?
(A) Roadways
(B) Waterways
(C) Airways
(D) Railways
Answer: (B) Waterways

★ Question 5 (CTET Feb 2015)
The type of settlement found in hilly tracts, thick forests, and regions of extreme climate is generally:
(A) Compact settlement
(B) Scattered settlement
(C) Linear settlement
(D) Circular settlement
Answer: (B) Scattered settlement

★ Question 6 (CTET Sep 2015)
Which artificial waterway connects the Mediterranean Sea to the Red Sea?
(A) Panama Canal
(B) Suez Canal
(C) Kiel Canal
(D) Erie Canal
Answer: (B) Suez Canal

★ Question 7 (CTET Feb 2014)
In rural settlements, people are predominantly engaged in which of the following activities?
(A) Primary activities like agriculture, fishing, forestry, and crafts
(B) Manufacturing and processing of goods
(C) Banking and financial services
(D) Information and communication technology
Answer: (A) Primary activities like agriculture, fishing, forestry, and crafts

★ Question 8 (CTET Sep 2014)
Vehicles like carts drawn by which animal are traditionally used in the Andes Mountains of South America?
(A) Camels
(B) Yaks
(C) Llamas
(D) Donkeys
Answer: (C) Llamas

★ Question 9 (CTET Jul 2019)
The settlements in which dwellings are built close to each other over a flat land are termed as:
(A) Scattered settlements
(B) Dispersed settlements
(C) Compact settlements
(D) Isolated settlements
Answer: (C) Compact settlements

★ Question 10 (CTET Dec 2021)
Satellites have helped in which of the following domains?

1. Oil exploration
2. Survey of forest
3. Underground water survey
4. Weather forecast and disaster warning
Select the correct option:
(A) 1 and 4 only
(B) 2 and 3 only
(C) 1, 2, 3, and 4
(D) 1, 3, and 4 only
Answer: (C) 1, 2, 3, and 4

★ Question 11 (CTET Jan 2022)
Which mode of transport provides door-to-door service and is most suitable for short distances?
(A) Railways
(B) Airways
(C) Roadways
(D) Waterways
Answer: (C) Roadways

★ Question 12 (CTET Dec 2019)
Which of the following is an inland waterway in North America?
(A) The Great Lakes and the St. Lawrence River
(B) The Amazon River system
(C) The Ganga-Brahmaputra river system
(D) The Nile River system
Answer: (A) The Great Lakes and the St. Lawrence River

★ Question 13 (CTET Dec 2021)
Highways built on raised structures are known as:
(A) Expressways
(B) Flyovers
(C) Subways
(D) Underpaths
Answer: (B) Flyovers

★ Question 14 (CTET Jan 2023)
Which animal is commonly used for transport in Tibet?
(A) Camel
(B) Bullock
(C) Yak
(D) Horse
Answer: (C) Yak

★ Question 15 (CTET Aug 2023)
Read the following statements about urban settlements and select the correct option:
Statement A: Urban areas are characterized by a high population density.
Statement B: People in urban settlements are largely engaged in manufacturing, trading, and services.
(A) Statement A is correct and B is false.
(B) Statement A is false and B is correct.
(C) Both statements A and B are correct.
(D) Both statements A and B are false.
Answer: (C) Both statements A and B are correct.

★ Question 16 (CTET Jan 2024)
What is meant by the term "Mass Media"?
(A) Personal communication between two friends through letters
(B) Media like newspapers, radio, and television that reach a large number of people at the same time
(C) Exclusive internal meetings of government officials
(D) Communication through coded signals in maritime navigation
Answer: (B) Media like newspapers, radio, and television that reach a large number of people at the same time

★ Question 17 (CTET Dec 2021)
Subways are:
(A) Roads built over high flyovers
(B) Underground paths or passages constructed for transport
(C) Mountain tunnels used only for freight trains
(D) Floating bridges built across rivers
Answer: (B) Underground paths or passages constructed for transport

★ Question 18 (CTET Jan 2022)
Which one of the following is NOT an inland waterway system?
(A) River Nile in Africa
(B) Ganga-Brahmaputra River basin in India
(C) Great Lakes in North America
(D) Suez Canal connecting the Mediterranean and Red Sea
Answer: (D) Suez Canal connecting the Mediterranean and Red Sea

★ Question 19 (CTET Feb 2016)
Which of the following geographical factors strongly favors a dense compact settlement?
(A) Steep hilly terrain with thick forest cover
(B) Fertile flat plains with abundant water supply
(C) Desert region with severe water scarcity
(D) High-altitude cold plateau
Answer: (B) Fertile flat plains with abundant water supply

★ Question 20 (CTET Dec 2018)
Why is air transport the only viable mode of transport in extremely remote and inaccessible areas during natural disasters?
(A) It is the least expensive mode of travel.
(B) It requires no physical ground route and can reach isolated spots for rescue and relief distribution.
(C) It is unaffected by severe weather phenomena like storms and fog.
(D) It can carry unlimited bulky cargo.
Answer: (B) It requires no physical ground route and can reach isolated spots for rescue and relief distribution.

★ Question 21 (CTET Jul 2019)
The man-made waterway that joins the Atlantic Ocean and the Pacific Ocean is:
(A) Suez Canal
(B) Panama Canal
(C) Kiel Canal
(D) Grand Canal
Answer: (B) Panama Canal

★ Question 22 (CTET Jan 2021)
Houses built on stilts (raised platforms) are typical features of settlements in regions with:
(A) Heavy rainfall and frequent waterlogging
(B) Extreme desert heat and sandstorms
(C) High seismic activity and frequent earthquakes
(D) Extreme cold and permafrost conditions
Answer: (A) Heavy rainfall and frequent waterlogging

★ Question 23 (CTET Dec 2021)
In heavy snowfall regions, houses traditionally have:
(A) Flat roofs made of clay
(B) Slanting roofs to allow snow and rain to slide off
(C) Thatched roofs with large openings
(D) Underground basements without drainage
Answer: (B) Slanting roofs to allow snow and rain to slide off

★ Question 24 (CTET Jan 2023)
Which technological development directly led to the transformation of the world into a "Global Village"?
(A) Steam engine technology
(B) Printing press technology
(C) Advanced Information and Communication Technology (Internet and Satellites)
(D) Construction of metallic roads
Answer: (C) Advanced Information and Communication Technology (Internet and Satellites)

★ Question 25 (CTET Aug 2023)
Which among the following ports is an important sea port of Asia?
(A) Mumbai
(B) London
(C) New York
(D) Rotterdam
Answer: (A) Mumbai

★ Question 26 (CTET Jan 2024)
Consider the following two statements on transport:
Statement I: The Indian railway network is well developed and is the largest in Asia.
Statement II: The invention of the steam engine and the Industrial Revolution helped in the speedy development of rail transport.
Choose the correct option:
(A) Statement I is true, but Statement II is false.
(B) Statement I is false, but Statement II is true.
(C) Both statements I and II are true.
(D) Both statements I and II are false.
Answer: (C) Both statements I and II are true.

★ Question 27 (CTET Dec 2019)
What was the primary reason early human settlements grew near river valleys?
(A) Easy availability of water and fertile land for agriculture
(B) Fear of wild animals living on plateaus
(C) Protection from severe cold wind
(D) Availability of modern building materials
Answer: (A) Easy availability of water and fertile land for agriculture

★ Question 28 (CTET Jan 2022)
The process of conveying messages or information to others is known as:
(A) Transportation
(B) Communication
(C) Settlement
(D) Urbanization
Answer: (B) Communication

★ Question 29 (CTET Dec 2021)
Houses made of thick mud walls and thatched roofs are very common in regions of:
(A) Cold polar climate
(B) Hot dry climate
(C) High rainfall equatorial climate
(D) Temperate maritime climate
Answer: (B) Hot dry climate

★ Question 30 (CTET Jan 2023)
The Golden Quadrilateral connects which of the following major cities of India?
(A) Delhi, Mumbai, Chennai, and Kolkata
(B) Delhi, Jaipur, Ahmedabad, and Mumbai
(C) Srinagar, Kanyakumari, Silchar, and Porbandar
(D) Kolkata, Patna, Kanpur, and Delhi
Answer: (A) Delhi, Mumbai, Chennai, and Kolkata

©Swaraj Darpan

21/08/2026

Heartiest congratulations to Shri Rajesh Bordoloi, teacher at Kolbari Adarsha Janajati Higher Secondary School, Jorhat, on being selected for the prestigious 'National Teachers' Award' announced by the Department of School Education and Literacy, Ministry of Education, Government of India. 🎉

19/08/2026

খণ্ড ২৪- পৃথিৱীৰ গতি আৰু ঋতু পৰিৱৰ্তনৰ ৰহস্য (Motions of the Earth) 𓂃🪶

পৃথিৱীখন স্থিৰ নহয়, বৰং এক সুনির্দিষ্ট নিয়মেৰে নিৰন্তৰ গতিশীল হৈ থাকে। CTET পৰীক্ষাৰ সমাজ বিজ্ঞান (Social Science) আৰু পৰিৱেশ অধ্যয়নৰ পাঠ্যক্ৰমত 'পৃথিৱীৰ গতি' (Motions of the Earth) অন্যতম মৌলিক আৰু গুৰুত্বপূৰ্ণ বিষয়বস্তু। শিক্ষক হিচাপে ছাত্ৰ-ছাত্ৰীক মহাজাগতিক পৰিঘটনা আৰু ঋতু বৈচিত্ৰ্যৰ ধাৰণা প্ৰদান কৰাৰ বাবে এই বিষয়টোৰ তাত্ত্বিক আৰু বাস্তৱিক জ্ঞান আয়ত্ত কৰাটো অত্যন্ত অপৰিহাৰ্য।

পৃথিৱীৰ মূল গতি দুটা- আহ্নিক গতি (Rotation) আৰু বাৰ্ষিক গতি (Revolution)। পৃথিৱীয়ে নিজ মেৰুদণ্ড বা অক্ষত পশ্চিমৰ পৰা পূবলৈ ঘূৰণ কৰা প্ৰক্ৰিয়াটোকেই আহ্নিক গতি বোলা হয়। এই গতি সম্পূৰ্ণ কৰিবলৈ পৃথিৱীক প্ৰায় ২৪ ঘণ্টা বা এটা সৌৰ দিনৰ প্ৰয়োজন হয়। পৃথিৱীৰ নিজ অক্ষত ঘূৰ্ণনৰ ফলতেই পৃথিৱীৰ পৃষ্ঠত দিন আৰু ৰাতিৰ সৃষ্টি হয়। পৃথিৱীৰ গোলকীয় আকৃতিৰ বাবে ইয়াৰ কেৱল অৰ্ধেক অংশইহে একে সময়তে সূৰ্যৰ পোহৰ লাভ কৰে আৰু বাকী আধা অংশ আন্ধাৰত থাকে। যিডাল কাল্পনিক বৃত্তই দিন আৰু ৰাতিক বিভক্ত কৰে, তাক প্ৰদীপ্ত বৃত্ত (Circle of Illumination) বোলা হয়। মন কৰিবলগীয়া যে এই প্ৰদীপ্ত বৃত্তডাল পৃথিৱীৰ মেৰুদণ্ডৰ সৈতে একে নহয়, বৰং পৃথিৱীৰ অক্ষডাল ইয়াৰ কক্ষীয় সমতলৰ সৈতে ৬৬.৫ ডিগ্ৰী কোণ কৰি হেলনীয়া হৈ থাকে। যদিহে পৃথিৱীৰ আহ্নিক গতি নাথাকিলহেঁতেন তেন্তে এটা অংশই সদায় প্ৰচণ্ড উত্তাপ আৰু পোহৰ লাভ কৰিলেহেঁতেন আৰু আনটো অংশ চিৰকাল অন্ধকাৰ আৰু হিমশীতল হৈ ৰʼলহেঁতেন|

আনহাতে পৃথিৱীয়ে নিজ কক্ষপথত সূৰ্যৰ চাৰিওফালে নিৰ্দিষ্ট উপবৃত্তাকাৰ পথত পৰিক্ৰমণ কৰা গতিক বাৰ্ষিক গতি বোলা হয়। সূৰ্যৰ চাৰিওফালে এবাৰ সম্পূৰ্ণ পৰিক্ৰমণ কৰিবলৈ পৃথিৱীক ৩৬৫ দিন ৬ ঘণ্টা সময়ৰ প্ৰয়োজন হয়। সুবিধাৰ্থে আমি এটা বছৰত ৩৬৫ দিন হিচাপ কৰো আৰু অতিৰিক্ত ৬ ঘণ্টাক চাৰি বছৰ ধৰি সংগ্ৰহ কৰি চতুৰ্থ বছৰত ২৪ ঘণ্টা অৰ্থাৎ এটা সম্পূৰ্ণ দিন হিচাপে ফেব্ৰুৱাৰী মাহত যোগ কৰি ২৯ দিনীয়া কৰো। এই অতিৰিক্ত দিনযুক্ত ৩৬৬ দিনীয়া বছৰটোক অধিবৰ্ষ (Leap Year) বোলা হয়। পৃথিৱীৰ অক্ষৰ ধাৰাবাহিক হেলনীয়া স্থিতি আৰু বাৰ্ষিক গতিৰ যৌথ প্ৰভাৱৰ ফলতেই পৃথিৱীত বিভিন্ন ঋতুৰ আৱিৰ্ভাৱ ঘটে।

ঋতু পৰিৱৰ্তনৰ সময়ত চাৰিটা মহাজাগতিক অৱস্থা বিশেষভাৱে মন কৰিবলগীয়া। ২১ জুন তাৰিখে উত্তৰ গোলাৰ্ধ সূৰ্যৰ পিনে হেলনীয়া হৈ থাকে আৰু সূৰ্যৰ ৰশ্মি কৰ্কট ক্ৰান্তি ৰেখাৰ ওপৰত পোনপটীয়াকৈ পৰে। ইয়াৰ ফলত উত্তৰ গোলাৰ্ধত দীঘল দিন আৰু চুটি ৰাতিৰ সৈতে গ্ৰীষ্মকাল অনুভৱ হয়। এই দিনটোক গ্ৰীষ্ম অয়নান্ত বা উত্তৰ অয়নান্ত (Summer Solstice) বোলা হয় আৰু এই সময়ত সুমেৰু বৃত্তৰ উত্তৰৰ অঞ্চলসমূহত প্ৰায় ছমাহ ধৰি নিৰন্তৰ দিন থাকে। ইয়াৰ বিপৰীতে ২২ ডিচেম্বৰত সূৰ্যৰ ৰশ্মি মকৰ ক্ৰান্তি ৰেখাৰ ওপৰত লম্বভাৱে পৰে, যাৰ ফলত দক্ষিণ গোলাৰ্ধত গ্ৰীষ্মকাল আৰু উত্তৰ গোলাৰ্ধত শীতকাল হয়। ইয়াক দক্ষিণ অয়নান্ত বা শীত অয়নান্ত (Winter Solstice) বুলি জনা যায়। সেইবাবেই অষ্ট্ৰেলিয়াকে ধৰি দক্ষিণ গোলাৰ্ধৰ দেশসমূহত গ্ৰীষ্মকালত বৰদিন উদযাপন কৰা হয়। ইয়াৰ মাজতে ২১ মাৰ্চ আৰু ২৩ ছেপ্টেম্বৰত সূৰ্যৰ ৰশ্মি বিষুৱ ৰেখাৰ ওপৰত সম্পূৰ্ণ লম্বভাৱে পৰে আৰু কোনো এটা মেৰুৱেই সূৰ্যৰ ফালে হেলনীয়া হৈ নাথাকে। ফলস্বৰূপে সমগ্ৰ পৃথিৱীতে দিন আৰু ৰাতি সমান হয়। এই দুয়োটা বিশেষ দিনক Equinox বোলা হয়।

পৃথিৱীৰ আহ্নিক আৰু বাৰ্ষিক গতি প্ৰকৃতিৰ নিয়ম আৰু সময় গণনাৰ মূল ভিত্তি। CTET পৰীক্ষাত এই ভৌগোলিক ধাৰণাসমূহ কেৱল তথ্য হিচাপেই নহয়, গঠনমূলক আৰু বাস্তৱভিত্তিক প্ৰশ্নৰূপে সোধা হয়। সেয়েহে মেৰুদণ্ডৰ হেলনীয়া অৱস্থা, প্ৰদীপ্ত বৃত্ত আৰু ঋতু পৰিৱৰ্তনৰ কাৰণসমূহ স্পষ্টকৈ অনুধাৱন কৰিলে পৰীক্ষাৰ্থীসকলে অতি সহজেই উৎকৃষ্ট ফলাফল লাভ কৰিবলৈ সক্ষম হʼব।

📌 পৃথিৱীৰ গতি আৰু ঋতু পৰিৱৰ্তনৰ ৰহস্য- এই বিষয়টো অধিক স্পষ্ট কৰিবলৈ তলত এই বিষয়ৰ সৈতে জড়িত বিগত বৰ্ষসমূহৰ ৩০ টা গুৰুত্বপূৰ্ণ প্ৰশ্নোত্তৰ যোগ কৰা হৈছে। এই প্ৰশ্নসমূহে পৰীক্ষাৰ্থীসকলক CTET পৰীক্ষাত সোধা প্ৰশ্নৰ প্ৰকৃতি বুজাত আৰু নিজৰ প্ৰস্তুতি জুখি চোৱাত নিশ্চিতভাৱে সহায় কৰিব।

Question 1 (CTET Jan 2012)
The Circle of Illumination divides the globe into:
(A) Northern and Southern Hemispheres
(B) Eastern and Western Hemispheres
(C) Day and Night
(D) Summer and Winter Zones
Correct Answer: (C) Day and Night

Question 2 (CTET May 2012)
Christmas is celebrated in summer season in:
(A) Japan
(B) India
(C) Australia
(D) Canada
Correct Answer: (C) Australia

Question 3 (CTET Nov 2012)
The axis of the Earth makes an angle of how many degrees with its orbital plane?
(A) 23.5 degrees
(B) 66.5 degrees
(C) 90 degrees
(D) 0 degrees
Correct Answer: (B) 66.5 degrees

Question 4 (CTET July 2013)
The change of seasons on the Earth occurs due to:
(A) Rotation of the Earth and its tilted axis
(B) Revolution of the Earth and inclination of its axis in the same direction
(C) Difference in the gravitational pull of the Sun
(D) Varying speed of the Earth in its orbit
Correct Answer: (B) Revolution of the Earth and inclination of its axis in the same direction

Question 5 (CTET Feb 2014)
Which of the following dates marks the Summer Solstice in the Northern Hemisphere?
(A) 21st March
(B) 21st June
(C) 23rd September
(D) 22nd December
Correct Answer: (B) 21st June

Question 6 (CTET Sept 2014)
The circle that divides the day from night on the globe is known as the:
(A) Circle of Illumination
(B) Equator
(C) Prime Meridian
(D) Tropic of Cancer
Correct Answer: (A) Circle of Illumination

Question 7 (CTET Feb 2015)
Direct rays of the Sun fall on the Equator on:
(A) 21st June and 22nd December
(B) 21st March and 23rd September
(C) 21st June and 23rd September
(D) 22nd December and 21st March
Correct Answer: (B) 21st March and 23rd September

Question 8 (CTET Sept 2015)
Days and nights are equal throughout the globe on:
(A) Solstice days
(B) Equinox days
(C) Perihelion days
(D) Aphelion days
Correct Answer: (B) Equinox days

Question 9 (CTET Feb 2016)
If the Earth did not rotate on its axis, what would happen?
(A) Days and nights would be of 48 hours each
(B) One half of the Earth would be permanently hot and light, and the other half permanently cold and dark
(C) Seasons would change faster
(D) Gravitational force would increase drastically
Correct Answer: (B) One half of the Earth would be permanently hot and light, and the other half permanently cold and dark

Question 10 (CTET Sept 2016)
The shape of the Earth's orbit around the Sun is:
(A) Perfectly circular
(B) Parabolic
(C) Elliptical
(D) Hyperbolic
Correct Answer: (C) Elliptical

Question 11 (CTET Dec 2018)
On 21st June, the rays of the Sun fall vertically on the:
(A) Tropic of Cancer
(B) Tropic of Capricorn
(C) Equator
(D) Arctic Circle
Correct Answer: (A) Tropic of Cancer

Question 12 (CTET July 2019)
The period of rotation of the Earth is known as:
(A) Solar Day / Earth Day
(B) Leap Year
(C) Equinox
(D) Solstice
Correct Answer: (A) Solar Day / Earth Day

Question 13 (CTET Dec 2019)
On 22nd December, the longest day and shortest night are observed in:
(A) Northern Hemisphere
(B) Southern Hemisphere
(C) Eastern Hemisphere
(D) Western Hemisphere
Correct Answer: (B) Southern Hemisphere

Question 14 (CTET Jan 2021)
Why does the Southern Hemisphere celebrate summer in December while the Northern Hemisphere experiences winter?
(A) Earth is closer to the Sun in December
(B) The South Pole is tilted towards the Sun in December
(C) The speed of revolution decreases in December
(D) The North Pole is tilted towards the Sun in December
Correct Answer: (B) The South Pole is tilted towards the Sun in December

Question 15 (CTET Dec 2021)
The imaginary line around which the Earth rotates is called:
(A) Equator
(B) Axis
(C) Orbit
(D) Prime Meridian
Correct Answer: (B) Axis

Question 16 (CTET Dec 2021)
A leap year has 366 days because:
(A) The Earth takes exactly 366 days every year
(B) Six extra hours every year add up to 24 hours over four years
(C) The Moon completes an extra revolution
(D) Earth speeds up in its elliptical path every four years
Correct Answer: (B) Six extra hours every year add up to 24 hours over four years

Question 17 (CTET Jan 2022)
Which of the following statements about the Circle of Illumination is true?
(A) It coincides with the Earth's axis
(B) It does not coincide with the Earth's axis
(C) It runs parallel to the Equator
(D) It is an elliptical line
Correct Answer: (B) It does not coincide with the Earth's axis

Question 18 (CTET Jan 2022)
During Autumn Equinox in the Northern Hemisphere, which season is experienced in the Southern Hemisphere?
(A) Winter
(B) Summer
(C) Spring
(D) Autumn
Correct Answer: (C) Spring

Question 19 (CTET Jan 2022)
In the Northern Hemisphere, the shortest day of the year occurs on:
(A) 21st June
(B) 23rd September
(C) 22nd December
(D) 21st March
Correct Answer: (C) 22nd December

Question 20 (CTET Dec 2022)
The plane formed by the orbit of the Earth around the Sun is termed as:
(A) Equatorial plane
(B) Orbital plane
(C) Meridian plane
(D) Axial plane
Correct Answer: (B) Orbital plane

Question 21 (CTET Dec 2022)
What is the angle of inclination of the Earth's axis from the vertical line to its orbital plane?
(A) 66.5 degrees
(B) 23.5 degrees
(C) 45 degrees
(D) 90 degrees
Correct Answer: (B) 23.5 degrees

Question 22 (CTET Jan 2023)
Areas near the Poles receive less heat from the Sun because:
(A) The rays of the Sun are slanting
(B) The rays of the Sun fall vertically
(C) The Poles are permanently frozen
(D) The atmosphere is thicker at the Equator
Correct Answer: (A) The rays of the Sun are slanting

Question 23 (CTET Jan 2023)
On 23rd September, which of the following conditions prevails globally?
(A) Longest day in the Northern Hemisphere
(B) Continuous night at the North Pole for 24 hours
(C) Equal duration of day and night across the Earth
(D) Longest day in the Southern Hemisphere
Correct Answer: (C) Equal duration of day and night across the Earth

Question 24 (CTET Feb 2023)
The cycle of seasons is primarily caused by:
(A) Only the rotation of the Earth
(B) The elliptical orbit of the Earth around the Sun and its tilted axis
(C) Distance variation between the Earth and the Moon
(D) Variations in solar flares
Correct Answer: (B) The elliptical orbit of the Earth around the Sun and its tilted axis

Question 25 (CTET Aug 2023)
Consider the statements regarding Earth's motions:
Statement I: The movement of Earth around the Sun in a fixed path is called Revolution.
Statement II: The axis of the Earth is an imaginary line.
(A) Only I is true
(B) Only II is true
(C) Both I and II are true
(D) Both I and II are false
Correct Answer: (C) Both I and II are true

Question 26 (CTET Aug 2023)
Places beyond the Arctic Circle experience continuous daylight for about six months during:
(A) Winter Solstice
(B) Summer Solstice
(C) Autumnal Equinox
(D) Vernal Equinox
Correct Answer: (B) Summer Solstice

Question 27 (CTET Jan 2024)
Which of the following pairs is correctly matched?
(A) 21st June - Winter Solstice in Northern Hemisphere
(B) 22nd December - Summer Solstice in Southern Hemisphere
(C) 21st March - Autumn Equinox in Northern Hemisphere
(D) 23rd September - Vernal Equinox in Northern Hemisphere
Correct Answer: (B) 22nd December - Summer Solstice in Southern Hemisphere

Question 28 (CTET Jan 2024)
The daily motion of the Earth on its axis is from:
(A) East to West
(B) West to East
(C) North to South
(D) South to North
Correct Answer: (B) West to East

Question 29 (CTET July 2024)
Why do days and nights vary in length throughout the year?
(A) Because of the Earth's rotation on its axis
(B) Because of the inclination of the Earth's axis during its revolution around the Sun
(C) Because of changes in the Sun's core temperature
(D) Because of gravitational tides
Correct Answer: (B) Because of the inclination of the Earth's axis during its revolution around the Sun

Question 30 (CTET July 2024)
When it is Spring in the Northern Hemisphere on 21st March, what is the season in the Southern Hemisphere?
(A) Summer
(B) Autumn
(C) Winter
(D) Spring
Correct Answer: (B) Autumn

©Swaraj Darpan

Swaraj Darpan

26/08/2026

26/08/2026

25/08/2026

24/08/2026

24/08/2026

23/08/2026

23/08/2026

22/08/2026

21/08/2026

19/08/2026

Address

Website

Alerts

Shortcuts

Share

Category

Listing takedown request