24/08/2026
🌼 ंस्कृतसप्ताहस्य_सन्देशः : जनहिताय वयं वाचः प्रयुञ्ज्महे
नमो नमः।
संस्कृतं केवलमतीतकालस्य भाषा नास्ति; अपि तु सा विचारस्य भाषा, संस्कारस्य भाषा, मानवतायाः उज्ज्वलभविष्यस्य च भाषा अस्ति।
अद्य संस्कृतसप्ताहस्य अस्मिन् पावनेऽवसरे वयं स्वमतं न प्रस्तोष्यामः; अपि तु संस्कृतजगतः तं महानादर्शं स्मरिष्यामः, यः अस्माकं विद्यार्थिनां भाविपीढीनां च कृते मार्गदर्शको भवेत्—
प्रियं वद, हितं वद, सत्यं वद।
अस्माकं प्राचीनाः ऋषयः मुनयश्च स्वज्ञानं केवलं स्वार्थाय न रक्षितवन्तः। ते स्वस्य ज्ञानं ग्रन्थैः, सूत्रैः, भाष्यैः, दर्शनैश्च समाजस्य पुरतः प्रस्तुतवन्तः, येन युगानुयुगं मानवसमाजः तस्य ज्ञानस्य प्रकाशं प्राप्नुयात्।
महर्षिणा पाणिनिना अष्टाध्याय्याः माध्यमेन भाषा-व्याकरणयोः एतादृशी वैज्ञानिकव्यवस्था प्रदत्ता, यस्याः प्रतिभायाः समक्षम् अद्यापि विश्वं नतमस्तकं भवति। महर्षिणा पतञ्जलिना योगदर्शनस्य माध्यमेन मानवस्य अन्तःकरणं जीवनं च साधयितुं श्रेष्ठो मार्गः प्रदर्शितः। एवमेवानेके ऋषयो मुनयश्च स्वस्वदर्शनैः स्वस्वग्रन्थैश्च समाजाय ज्ञानस्य, विवेकस्य, सत्यस्य, सदाचारस्य च मार्गं प्रदर्शितवन्तः।
तेषामुद्देशः केवलं प्रसिद्धिं प्राप्तुं नासीत्; अपि तु ज्ञानस्य प्रकाशः जनजनं प्राप्नुयात्, मानवजीवनं च श्रेष्ठतरं भवेत्—इत्येव तेषां महान् संकल्पः आसीत्।
अद्य वयमपि विद्यार्थिनः स्मः। वयमेव अद्यतनाः विद्यार्थिनः श्वः समाजस्य निर्मातारः भविष्यस्य मार्गदर्शकाश्च भविष्यामः। अतः अस्माकमध्ययनं केवलं परीक्षायै, अङ्कप्राप्तये प्रमाणपत्रप्राप्तये वा सीमितं न भवेत्। यद् वयं पठामः, तत् सम्यगवगच्छेम; यदवगच्छेम, तत् जीवने धारयेम; यच्च सत्यं हितकरं कल्याणकरं च भवेत्, तत् समाजाय प्रसारयितुं प्रयतेमहि।
अस्माकं किञ्चित् प्रियवाक्यम् एवं स्यात्, यत् केवलं शब्दसमूहो न भवेत्, अपि तु अस्माकं जीवनस्य सङ्कल्पो भवेत्—
“ज्ञानं पठेम, सत्यं चिन्तयेम, हितं वदेम, समाजं प्रकाशयेम।”
अर्थात्—वयं ज्ञानं पठेम, सत्यस्य चिन्तनं कुर्याम, हितकराणि वचनानि वदेम, ज्ञानस्य प्रकाशेन च समाजं प्रकाशयेम।
यदि प्रत्येकः विद्यार्थी स्वज्ञानं केवलं स्वस्मिन्नेव न सीमयित्वा समाजहिताय विनियोजयेत्, तर्ह्यद्यतनमध्ययनम् आगामिन्याः पीढ्याः कृते मार्गदर्शकं भवितुमर्हति।
पाणिनिः केवलं वैयाकरणः नासीत्—सः ज्ञानमार्गस्य दीपः आसीत्।
पतञ्जलिः केवलं योगसूत्रकारः नासीत्—सः जीवनमार्गस्य महान् मार्गदर्शकः आसीत्।
तथैव वयमपि सङ्कल्पं कुर्मः यदस्माकं जीवनम्, अस्माकमध्ययनम्, अस्माकं वचनानि च केनापि रूपेण समाजहिताय भवन्तु।
🌿 संस्कृतसप्ताहस्य अस्माकं सङ्कल्पः
संस्कृतं पठेम।
संस्कृतं चिन्तयेम।
संस्कृतेन सद्विचारान् प्रसारयेम।
ज्ञानस्य दीपं जनजनेषु प्रज्वालयेम।
को जानाति—अद्य अस्माभिः पठितं किञ्चित् श्रेष्ठवाक्यम्, अवगतं किञ्चित् सत्यम्, आचरितः कश्चित् सद्विचारः वा आगामिकाले कस्यचित् जनस्य, कस्यचित् समाजस्य, कस्याश्चित् पीढ्याः कृते मार्गदर्शको भवेत्।
“सत्यं वद। धर्मं चर। स्वाध्यायान्मा प्रमदः।”
आगच्छन्तु! संस्कृतदिवसस्य संस्कृतसप्ताहस्य च अस्मिन् पावनेऽवसरे वयं केवलं संस्कृतं पठितुं न, अपि तु संस्कृतस्य ज्ञानं, संस्कारान्, सद्विचारांश्च स्वजीवने समाजे च प्रतिष्ठापयितुं दृढं सङ्कल्पं कुर्मः।
एवमेव विद्यार्थीजीवनस्य गौरवम्।
एवमेव ज्ञानस्य सच्चः सम्मानः।
एवमेव च भारतस्य उज्ज्वलभविष्यस्य मार्गः।
जयतु संस्कृतम्। जयतु ज्ञानम्। जयतु मानवता। 🙏🌼
#संस्कृतसप्ताहः #संस्कृतदिवसः #संस्कृतम् #विद्यार्थी #स्वाध्यायः #ज्ञानम् #भारतीयज्ञानपरम्परा #पाणिनिः #पतञ्जलिः #जयतु_संस्कृतम्
