Harjiwan Dhaliwal

Harjiwan Dhaliwal Honesty is best policy ������

ਦੱਸੋ ਕੱਚੇ ਰਾਹ ਦੀ ਬਰੀਕ ਮਿੱਟੀ ਨੂੰ ਠੇਠ ਪੰਜਾਬੀ ਵਿੱਚ ਕੀ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ।
12/01/2026

ਦੱਸੋ ਕੱਚੇ ਰਾਹ ਦੀ ਬਰੀਕ ਮਿੱਟੀ ਨੂੰ ਠੇਠ ਪੰਜਾਬੀ ਵਿੱਚ ਕੀ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ।

ਗੁਲਾਬ ਕੌਰ ਦਾ ਜਨਮ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਸੰਗਰੂਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇਪਿੰਡ ਬਖਸ਼ੀਵਾਲਾ ਵਿਚ ਲਗਭਗ 1890 ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਗੁਲਾਬ ਕੌਰ ਮਾਨ ਸਿੰਘ ਨਾਲ ਵਿਆਹੀ ਹੋਈ ਸੀ...
09/01/2026

ਗੁਲਾਬ ਕੌਰ ਦਾ ਜਨਮ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਸੰਗਰੂਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇਪਿੰਡ ਬਖਸ਼ੀਵਾਲਾ ਵਿਚ ਲਗਭਗ 1890 ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਗੁਲਾਬ ਕੌਰ ਮਾਨ ਸਿੰਘ ਨਾਲ ਵਿਆਹੀ ਹੋਈ ਸੀ। ਮਨੀਲਾ ਵਿਚ ਗੁਲਾਬ ਕੌਰ ਗ਼ਦਰ ਪਾਰਟੀ ਨਾਲ ਜੁੜੀ ਹੋਈ ਸੀ ਜੋ ਕਿ ਸਿੱਖ-ਪੰਜਾਬੀ ਅਰਥਚਾਰੇ ਦੁਆਰਾ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ। ਗੁਲਾਬ ਕੌਰ ਨੇ ਪਾਰਟੀ ਦੇ ਪ੍ਰਿੰਟਿੰਗ ਪ੍ਰੈੱਸ ਵਿਚ ਹਿੱਸਾ ਲਿਆ।
ਉਹ ਆਪਣੇ ਨਾਲ ਦੇ ਗ਼ਦਰੀ ਸਾਥੀਆਂ ਦੇ ਸਤਿਕਾਰ ਦੀ ਹਮੇਸ਼ਾ ਪਾਤਰ ਰਹੀ। ਗ਼ਦਰੀ ਗੁਲਾਬ ਕੌਰ ਜ਼ੋਸ਼ੀਲੇ ਭਾਸ਼ਣਾਂ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਆਪਣੀ ਸੁਰੀਲੀ ਤੇ ਜ਼ੋਸ਼ੀਲੀ ਆਵਾਜ਼ ’ਚ ਗ਼ਦਰ ਦੀ ਗੂੰਜ ਵਿਚੋਂ ਕਵਿਤਾਵਾਂ ਪੜ੍ਹ ਕੇ ਵੀ ਸੁਣਾਉਂਦੀ। ਆਪਣੇ ਜ਼ੋਸ਼ੀਲੇ ਭਾਸ਼ਣਾਂ ਦੌਰਾਨ ਉਹ ਡਰਪੋਕ ਤੇ ਦੁਚਿੱਤੀ ’ਚ ਰਹਿਣ ਵਾਲੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਖੱਬੇ ਹੱਥ ਵਿਚੋਂ ਵੰਗਾਂ ਉਤਾਰ ਕੇ ਲਲਕਾਰਦੀ ਕਿ ਇਹ ਚੂੜੀਆਂ ਪਾ ਕੇ ਘਰ ਬੈਠ ਜਾਵੋ। ਅਸੀਂ ਤੀਵੀਆਂ ਤੁਹਾਡੀ ਥਾਂ ਲੜਾਂਗੀਆਂ।
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਉਹ ਕਮਜ਼ੋਰ ਦਿਲਾਂ ’ਚ ਨਿਡਰਤਾ ਦੀ ਇਕ ਨਵੀਂ ਰੂਹ ਫੂਕ ਦਿੰਦੀ। ਦੇਸ਼ ਪਰਤ ਕੇ ਘਰ ਨੂੰ ਅਲਵਿਦਾ ਕਹਿਣ ਵਾਲੀ ਉਹ ਸੰਗਰਾਮਣ ਪਾਰਟੀ ਲਈ ਅਣਥੱਕ ਕੰਮ ਕਰਦੀ ਤੇ ਕਿਸੇ ਵੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸ਼ੱਕ ਤੋਂ ਬਚਾਅ ਲਈ ਪੁਲੀਸ ਰਿਕਾਰਡ ਵਿਚ ਉਸ ਨੇ ਆਪਣਾ ਨਾਂ ਜੀਵਨ ਸਿੰਘ ਦੀ ਪਤਨੀ ਵਜੋਂ ਦਰਜ ਕਰਵਾਇਆ। ਗ਼ਦਰੀਆਂ ਦੇ ਸੁਨੇਹੇ ਇਧਰ-ਉਧਰ ਪਹੁੰਚਾਉਣ ਤੇ ਪੁਲੀਸ ਤੋਂ ਬਚ ਕੇ ਨਿਕਲ ਜਾਣ ਲਈ ਉਹ ਭੇਸ ਬਦਲਣ ਵਿਚ ਮਾਹਿਰ ਸੀ।
ਹੁਸ਼ਿਆਰਪੁਰ, ਜਲੰਧਰ ਤੇ ਕਪੂਰਥਲਾ ਗ਼ਦਰੀ ਗੁਲਾਬ ਕੌਰ ਦਾ ਮੁੱਖ ਕਾਰਜ ਖੇਤਰ ਸੀ। ਜਿੱਥੇ ਉਹ ਗੁਪਤ ਮੀਟਿੰਗਾਂ ਵਿਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੁੰਦੀ ਤੇ ਗ਼ਦਰ ਪਾਰਟੀ ਦਾ ਪ੍ਰਚਾਰ ਕਰਨ ਲਈ ਗ਼ਦਰ ਸਾਹਿਤ ਵੀ ਵੰਡਦੀ। ਉਸ ਦੁਆਰਾ ਗ਼ਦਰੀਆਂ ਨੂੰ ਪੁਲੀਸ ਤੋਂ ਬਚਾਉਣ ਦੇ ਅਨੇਕਾਂ ਕਿੱਸੇ ਸੁਣਨ ਨੂੰ ਮਿਲਦੇ ਹਨ। ਗ਼ਦਰੀ ਗੁਲਾਬ ਕੌਰ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਤੇ ਲਾਹੌਰ ਵਿਚ ਗ਼ਦਰ ਪਾਰਟੀ ਦੇ ਮੁੱਖ ਦਫ਼ਤਰ ਦਾ ਕੰਮਕਾਰ ਕਰਦੀ ਰਹੀ।
ਗ਼ਦਰ ਦੇ ਫੇਲ੍ਹ ਹੋ ਜਾਣ ’ਤੇ ਗੁਲਾਬ ਕੌਰ ਪਿੰਡ ਕੋਟਲਾ ਨੌਧ ਸਿੰਘ ਆ ਕੇ ਰਹਿਣ ਲੱਗੀ ਤੇ ਹੁਸ਼ਿਆਰਪੁਰ ਦੇ ਪਿੰਡਾਂ ਵਿਚ ਗ਼ਦਰ ਪਾਰਟੀ ਦਾ ਪ੍ਰਚਾਰ ਕਰਨ ਲੱਗੀ ਜਿੱਥੇ ਪੁਲੀਸ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਗ੍ਰਿਫ਼ਤਾਰ ਕਰਕੇ ‘‘ਹਿੰਦ ਸੁਰੱਖਿਆ ਕਾਨੂੰਨ’’ ਤਹਿਤ ਬਿਨਾਂ ਮੁਕੱਦਮਾ ਚਲਾਏ ਜੇਲ੍ਹ ਚੋਂ ਬੰਦ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। 27 ਸਤੰਬਰ 1916 ਨੂੰ ਉਸ ਨੂੰ ਰਿਹਾਅ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਤੇ 1931 ਤੱਕ ਪੁਲੀਸ ਦੀ ਨਿਗਰਾਨੀ ਹੇਠ ਉਸ ਨੂੰ ਜੂਹਬੰਦ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ। ਇੱਥੇ ਨਜ਼ਰਬੰਦੀ ਹੇਠ ਰਹਿੰਦਿਆਂ ਉਹ ਮਹਾਨ ਸੰਗਰਾਮਣ 1941 ਵਿਚ ਇਸ ਦੁਨੀਆਂ ਤੋਂ ਵਿਦਾ ਹੋ ਗਈ।
ਉਸ ਨੂੰ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਭਾਰਤ ਵਿਚ ਅਤੇ ਲਾਹੌਰ ਵਿਚ ਜੋ ਕਿ ਮੌਜੂਦਾ ਸਮੇਂ ਵਿਚ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿਚ ਹੈ, ਦੋ ਸਾਲ ਦੀ ਕੈਦ ਦੀ ਸਜ਼ਾ ਸੁਣਾਈ ਗਈ ਸੀ।ਇੱਥੇ ਨਜ਼ਰਬੰਦੀ ਹੇਠ ਰਹਿੰਦਿਆਂ ਉਹ ਮਹਾਨ ਸੰਗਰਾਮਣ 1941 ਵਿਚ ਇਸ ਦੁਨੀਆਂ ਤੋਂ ਵਿਦਾ ਹੋ ਗਈ।
ਪਾਕਿਸਤਾਨ 2014 ਵਿਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਕੇਸਰ ਸਿੰਘ ਦੁਆਰਾ ਲਿਖੀ ਪੰਜਾਬੀ ਵਿਚ 'ਗ਼ਦਰ ਦੀ ਧੀ ਗੁਲਾਬ ਕੌਰ' ਦੀ ਰਚਨਾ ਗੁਲਾਬ ਕੌਰ ਦੇ ਬਾਰੇ ਵਿਚ ਉਪਲਬਧ ਇਕ ਕਿਤਾਬ ਵੀ ਮਿਲਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਕਿਤਾਬ ਵਿਚ ਉਸ ਦੇ ਜੀਵਨ ਤੇ ਝਾਤ ਪਾਈ ਗਈ ਹੈ।

ਬਾਥੂ — ਸਾਗ ਨਹੀਂ, ਇਕ ਦਵਾਈ ਹੈਸਾਗਾਂ ਦਾ ਸਿਰਮੌਰ — ਬਾਥੂ, ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਆਹਾਰ।ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਬਾਥੂ ਦਾ ਸਾਗ ਅਤੇ ਰਾਇਤਾ ਆਦਿਕਾਲ ਤੋਂ ਬਣਦਾ ਆ ਰਿ...
05/01/2026

ਬਾਥੂ — ਸਾਗ ਨਹੀਂ, ਇਕ ਦਵਾਈ ਹੈ
ਸਾਗਾਂ ਦਾ ਸਿਰਮੌਰ — ਬਾਥੂ, ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਆਹਾਰ।
ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਬਾਥੂ ਦਾ ਸਾਗ ਅਤੇ ਰਾਇਤਾ ਆਦਿਕਾਲ ਤੋਂ ਬਣਦਾ ਆ ਰਿਹਾ ਹੈ।
ਪੁਰਾਣੇ ਸਮੇਂ ਦਾ ਗਿਆਨ
ਸ਼ਿਲਪ ਸ਼ਾਸਤਰ ਵਿੱਚ ਵੀ ਲਿਖਿਆ ਹੈ ਕਿ —
ਪੁਰਾਣੇ ਲੋਕ ਘਰਾਂ ਨੂੰ ਹਰਾ ਰੰਗ ਦੇਣ ਲਈ ਪਲਾਸਟਰ ਵਿੱਚ ਬਾਥੂ ਮਿਲਾਉਂਦੇ ਸਨ।
ਸਾਡੀਆਂ ਦਾਦੀਆਂ-ਨਾਨੀਆਂ ਸਿਰ ਤੋਂ ਡੈਂਡਰਫ਼ ਲਈ ਬਾਥੂ ਦੇ ਪਾਣੀ ਨਾਲ ਵਾਲ ਧੋਂਦੀਆਂ ਸਨ।
ਇਹ ਸਚਮੁੱਚ ਗੁਣਾਂ ਦੀ ਖਾਨ ਹੈ
ਬਾਥੂ ਦੇ ਪੋਸ਼ਕ ਤੱਤ
ਬਾਥੂ ਵਿੱਚ ਇਹ ਸਾਰੇ ਵਿਟਾਮਿਨ ਭਰਪੂਰ ਹਨ
B1, B2, B3, B5, B6, B9 ਅਤੇ Vitamin C
ਮਿਨਰਲ:
ਕੈਲਸ਼ੀਅਮ, ਲੋਹਾ, ਮੈਗਨੀਸ਼ੀਅਮ, ਮੈਗਨੀਜ਼, ਫਾਸਫੋਰਸ, ਪੋਟਾਸੀਅਮ, ਸੋਡਿਯਮ ਤੇ ਜ਼ਿੰਕ।
100 ਗ੍ਰਾਮ ਕੱਚੇ ਬਾਥੂ ਵਿੱਚ:
7.3 g ਕਾਰਬੋਹਾਈਡਰੇਟ
4.2 g ਪ੍ਰੋਟੀਨ
4 g ਫਾਈਬਰ
ਕੁੱਲ energy 43 Kcal
ਜਦੋਂ ਬਾਥੂ ਲੱਸੀ ਜਾਂ ਦਹੀਂ ਵਿੱਚ ਮਿਲਾਇਆ ਜਾਵੇ, ਤਾਂ ਉਸ ਦਾ ਪੋਸ਼ਣ ਵਧ ਕੇ ਮਾਸ ਤੋਂ ਵੀ ਵੱਧ ਪ੍ਰੋਟੀਨ ਵਾਲਾ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਜੇ ਨਾਲ ਬਾਜਰੇ ਜਾਂ ਮੱਕੀ ਦੀ ਰੋਟੀ, ਮੱਖਣ ਅਤੇ ਗੁੜ ਹੋਵੇ — ਤਾਂ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਦੇਵਤਾ ਵੀ ਤਰਸਦੇ ਹਨ।
ਬਿਮਾਰੀਆਂ ਵਿੱਚ ਫਾਇਦੇ
ਅੱਜਕਲ ਡਾਕਟਰ ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਵਿਟਾਮਿਨ ਦੀਆਂ ਗੋਲੀਆਂ, ਖ਼ਾਸਕਰ ਗਰਭਵਤੀ ਮਹਿਲਾਵਾਂ ਨੂੰ B ਅਤੇ C ਅਤੇ Iron ਦੇਂਦੇ ਹਨ।
ਪਰ ਬਾਥੂ ਵਿੱਚ ਇਹ ਸਭ ਕੁਝ ਕੁਦਰਤੀ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਮੌਜੂਦ ਹੈ।
ਇਸ ਲਈ ਬਾਥੂ:
ਪਹਲਵਾਨਾਂ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਗਰਭਵਤੀ ਔਰਤਾਂ ਤੱਕ
ਬੱਚਿਆਂ ਤੋਂ ਬੁਜ਼ੁਰਗਾਂ ਤੱਕ
ਸਭ ਲਈ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਜਿਹਾ ਹੈ।
ਫਾਇਦੇ:
ਇਹ ਖਾਣ ਨਾਲ ਗੁਰਦੇ ਵਿੱਚ ਪੱਥਰੀ ਨਹੀਂ ਬਣਦੀ
ਅਮਾਸ਼ੇ ਨੂੰ ਤਾਕਤ ਦਿੰਦਾ ਹੈ
ਗਰਮੀ ਨਾਲ ਵਧੇ ਹੋਏ ਲਿਵਰ ਨੂੰ ਠੀਕ ਕਰਦਾ ਹੈ
ਕਬਜ਼ ਨੂੰ ਦੂਰ ਕਰਦਾ ਹੈ
ਸ਼ਰੀਰ ਵਿੱਚ ਤਾਕਤ ਮਿਲਦੀ ਹੈ
ਇਸ ਵਿੱਚ ਮੌਜੂਦ ਜ਼ਿੰਕ ਜ਼ਨਾਨੀ/ਮਰਦਾਨੀ ਕਮਜ਼ੋਰੀ ਨੂੰ ਦੂਰ ਕਰਦਾ ਹੈ
ਇਸ ਨੂੰ ਕਿਵੇਂ ਖਾਇਆ ਜਾਏ?
ਘੱਟ ਮਸਾਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਪਕਾਓ
ਸਧਾਰਨ ਨਮਕ ਨਾ ਮਿਲਾਓ, ਜੇ ਲੋੜ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਕਾਲਾ ਨਮਕ
ਦੇਸੀ ਗਾ ਦੇ ਘੀ ਨਾਲ ਤੜਕਾ ਬਹੁਤ ਚੰਗਾ
ਬਾਥੂ ਦਾ ਉਬਲਾ ਪਾਣੀ ਵੀ ਲਾਭਕਾਰੀ
ਦਹੀਂ ਦਾ ਰਾਇਤਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ
ਖਾਸ ਨੁਸਖੇ
1. ਗੁਰਦੇ ਦੀ ਪੱਥਰੀ:
ਕੱਚੇ ਬਾਥੂ ਦਾ ਰਸ ਇੱਕ ਗਿਲਾਸ, ਉਸ ਵਿੱਚ ਸ਼ੱਕਰ ਮਿਲਾ ਕੇ ਰੋਜ਼ ਪੀਓ —
👉 ਪੱਥਰੀ ਟੁੱਟ ਕੇ ਨਿਕਲ ਸਕਦੀ ਹੈ।
2. ਰੁਕੀ ਹੋਈ ਮਹਾਵਾਰੀ:
ਬਾਥੂ ਦੇ 2 ਚਮਚ ਬੀਜ 1 ਗਿਲਾਸ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਉਬਾਲੋ।
ਅੱਧਾ ਰਹਿ ਜਾਏ ਤਾਂ ਛਾਣ ਕੇ ਪੀ ਜਾਓ।
👉 ਪਿਰੀਅਡਸ ਸਾਫ਼ ਖੁੱਲ ਕੇ ਆਉਣਗੇ।
3. ਪੇਸ਼ਾਬ ਦੇ ਰੋਗ:
ਅੱਧਾ ਕਿਲੋ ਬਾਥੂ, 3 ਗਿਲਾਸ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਉਬਾਲੋ।
ਪਾਣੀ ਛਾਣ ਕੇ ਬਾਥੂ ਨੂੰ ਨਿਚੋੜ ਕੇ ਉਸੇ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਮਿਲਾਓ।
ਫਿਰ ਨੀਬੂ, ਭੁੰਨਾ ਜੀਰਾ, ਕਾਲੀ ਮਿਰਚ, ਕਾਲਾ ਨਮਕ ਮਿਲਾ ਕੇ ਪੀਓ।
4. ਅੱਖਾਂ ਦੀ ਲਾਲੀ ਤੇ ਸੋਜ਼ :
ਰੋਜ਼ ਬਾਥੂ ਦੀ ਸਬਜ਼ੀ ਖਾਓ।
ਸਾਡੇ ਬਜ਼ੁਰਗਾਂ ਦੀ ਤੰਦਰੁਸਤੀ ਦਾ ਰਾਜ
ਉਹ ਕਹਿੰਦੇ ਸਨ —
“ਸਾਡੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਵਿੱਚ ਅਸੀਂ ਕਦੇ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਗੋਲੀ ਨਹੀਂ ਖਾਦੀ।”
ਕਾਰਣ?
👉 ਬਾਥੂ — ਖਾਣ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਦਵਾਈ ਅਤੇ ਘਰ ਨੂੰ ਰੰਗਣ ਤੱਕ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ।

ਇਹ ਕਹਾਣੀ ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ ਦੇ ਚੰਦਰਪੁਰ ਵੱਲ ਦੇ ਇੱਕ ਕਿਸਾਨ ਰੌਸ਼ਨ ਸਦਾਸ਼ਿਵ ਕੁਡੇ ਦੀ ਹੈ, ਕੁਝ ਕੁ ਦਿਨ ਪੁਰਾਣੀ। ਰੌਸ਼ਨ ਕੁਡੇ ਵਰਗੇ ਭੋਲ਼ੇ ਬੰਦੇ, ਜਿਹੜੇ...
02/01/2026

ਇਹ ਕਹਾਣੀ ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ ਦੇ ਚੰਦਰਪੁਰ ਵੱਲ ਦੇ ਇੱਕ ਕਿਸਾਨ ਰੌਸ਼ਨ ਸਦਾਸ਼ਿਵ ਕੁਡੇ ਦੀ ਹੈ, ਕੁਝ ਕੁ ਦਿਨ ਪੁਰਾਣੀ। ਰੌਸ਼ਨ ਕੁਡੇ ਵਰਗੇ ਭੋਲ਼ੇ ਬੰਦੇ, ਜਿਹੜੇ ਮਿੱਟੀ ਨਾਲ ਮਿੱਟੀ ਹੋਣਾ ਜਾਣਦੇ, ਸ਼ਾਹੂਕਾਰਾਂ ਦੀਆਂ ਚਾਲਾਂ ਨਹੀਂ ਸਮਝਦੇ, ਵਿਆਜ ਕਦੋਂ, ਕਿੰਨਾ, ਕਿਵੇਂ ਲੱਗਾ, ਨਹੀਂ ਜਾਣਦੇ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਦਰਦ ਕਹਾਣੀ ਹੈ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸੁਣਨ ਵਾਲਾ ਕੋਈ ਨਹੀਂ ਤੇ ਚਿੜ੍ਹਾਉਣ ਵਾਲੇ ਬਹੁਤ ਨੇ।
ਰੌਸ਼ਨ ਸਦਾਸ਼ਿਵ ਕੁਡੇ ਕੋਲ ਚਾਰ ਕਿੱਲੇ ਜ਼ਮੀਨ ਸੀ। ਫ਼ਸਲ ਬਰਬਾਦ ਹੁੰਦੀ ਰਹੀ। ਕਰਜ਼ਾ ਚੜ੍ਹਦਾ ਰਿਹਾ। ਕਿਸੇ ਨੇ ਸਲਾਹ ਦਿੱਤੀ ਪਸ਼ੂਆਂ ਵਾਸਤੇ ਲੱਖ ਰਪੱਈਆ ਵਿਆਜੂ ਲੈ ਲਾ, ਪੈਰਾਂ ਸਿਰ ਹੋ ਜਾਏਂਗਾ। ਉਹਨੇ ਸ਼ਾਹੂਕਾਰ ਕੋਲੋਂ ਕਰਜ਼ਾ ਲੈ ਲਿਆ। ਚਾਲੀ ਫ਼ੀਸਦੀ ਵਿਆਜ ਲੱਗਾ। ਰੌਸ਼ਨ ਵਿਆਜ ਮੋੜ ਨਾ ਸਕਿਆ ਤਾਂ ਸ਼ਾਹੂਕਾਰ ਰੋਜ਼ ਦਾ ਦਸ ਹਜ਼ਾਰ ਜੁਰਮਾਨਾ ਲਾਉਣ ਲੱਗਾ। ਇੱਕ ਲੱਖ ਤੋਂ ਚੁਹੱਤਰ ਲੱਖ ਬਣ ਗਿਆ। ਰੌਸ਼ਨ ਨੇ ਦੋ ਕਿੱਲੇ ਜ਼ਮੀਨ ਵੇਚ ਦਿੱਤੀ, ਕਰਜ਼ਾ ਨਾ ਲੱਥਾ। ਘਰ ਵੇਚ ਦਿੱਤਾ, ਕਰਜ਼ਾ ਨਾ ਲੱਥਾ। ਸ਼ਾਹੂਕਾਰ ਕਹਿੰਦੇ, ‘ਤੇਰੀ ਕਿਡਨੀ ਵਿਕਵਾ ਦਿੰਦੇ ਹਾਂ, ਸਾਡਾ ਕਰਜ਼ਾ ਮੋੜ ਸਕੇਂਗਾ।’
ਰੌਸ਼ਨ ਮੰਨ ਗਿਆ। ਉਹਨੂੰ ਕੋਲਕਾਤਾ ਲੈ ਗਏ। ਡਾਕਟਰਾਂ ਚੈੱਕਅਪ ਕੀਤਾ। ਕਾਗ਼ਜ਼ ਤਿਆਰ ਕਰਕੇ ਕੰਬੋਡੀਆ ਭੇਜ ਦਿੱਤਾ। ਉਥੇ ਕਿਡਨੀ ਕੱਢ ਲਈ। ਅੱਠ ਲੱਖ ਮਿਲਿਆ। ਉਹ ਅੱਠ ਸ਼ਾਹੂਕਾਰਾਂ ਨੂੰ ਦੇ ਦਿੱਤਾ। ਕਰਜ਼ਾ ਫੇਰ ਖੜ੍ਹਾ।
ਉਹ ਬਿਮਾਰ ਹੋ ਗਿਆ। ਹਸਪਤਾਲ ਗਿਆ। ਏਥੇ ਉਹਦਾ ਸਬਰ ਟੁੱਟ ਗਿਆ। ਕਹਿੰਦਾ, ‘ਜ਼ਮੀਨ ਤੋਂ ਕਿਡਨੀ ਤੱਕ ਸਭ ਵਿਕ ਗਿਆ, ਕਰਜ਼ਾ ਨਹੀਂ ਲੱਥਾ। ਪੁਲਸ ਕੰਬ ਗਈ। ਜਾਂਚ ਹੋਈ। ਕਿਡਨੀ ਸੱਚੀਂ ਇੱਕੋ ਸੀ। ਹੁਣ ਸ਼ਾਹੂਕਾਰਾਂ ’ਤੇ ਪਰਚਾ ਦਰਜ ਹੈ। ਗ੍ਰਿਫ਼ਤਾਰੀਆਂ ਹੋ ਗਈਆਂ। ਰੌਸ਼ਨ ਨੂੰ ਬਚਾਉਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਹੋ ਰਹੀ।

ਦੁਬਈ ਸੰਯੁਕਤ ਅਰਬ ਅਮੀਰਾਤ (UAE) ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਅਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਮਸ਼ਹੂਰ ਸ਼ਹਿਰ ਹੈ। 2026 ਵਿੱਚ ਵੀ, ਇਹ ਦੁਨੀਆ ਦੇ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਸੈਰ-ਸਪਾਟਾ ਅਤੇ ...
01/01/2026

ਦੁਬਈ ਸੰਯੁਕਤ ਅਰਬ ਅਮੀਰਾਤ (UAE) ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਅਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਮਸ਼ਹੂਰ ਸ਼ਹਿਰ ਹੈ। 2026 ਵਿੱਚ ਵੀ, ਇਹ ਦੁਨੀਆ ਦੇ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਸੈਰ-ਸਪਾਟਾ ਅਤੇ ਵਪਾਰਕ ਕੇਂਦਰਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਬਣਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ।
ਦੁਨੀਆ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਸ਼ਹਿਰ ਲੰਡਨ, ਨਿਊਯਾਰਕ ਜਾਂ ਬਰਲਿਨ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਦੁਨੀਆ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਸ਼ਹਿਰ ਦੁਬਈ ਹੈ।
ਸੈਰ-ਸਪਾਟੇ ਦੇ ਮਾਮਲੇ ਵਿੱਚ ਦੁਬਈ ਨੇ ਅਮਰੀਕਾ ਅਤੇ ਯੂਰਪ ਨੂੰ ਪਛਾੜ ਦਿੱਤਾ ਹੈ।
ਘੱਟ ਲਾਗਤ ਵਾਲੇ ਸੈਰ-ਸਪਾਟੇ ਦੇ ਮਾਮਲੇ ਵਿੱਚ ਦੁਬਈ ਗੋਆ ਨੂੰ ਵੀ ਪਛਾੜ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਦੁਬਈ ਵਿੱਚ ਕ੍ਰਿਸਮਸ ਜਾਂ ਨਵਾਂ ਸਾਲ ਮਨਾਉਣ ਤੇ ਕੋਈ ਹਿੰ/ਸਾ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ।

ਦੁਬਈ ਵਿੱਚ ਔਰਤਾਂ ਰਾਤ ਨੂੰ ਖੁੱਲ੍ਹ ਕੇ ਘੁੰਮ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ। 2.8 ਮਿਲੀਅਨ ਦੀ ਆਬਾਦੀ 'ਤੇ ਨਜ਼ਰ ਰੱਖਣ ਲਈ 35,000 ਸੀਸੀਟੀਵੀ ਕੈਮਰੇ ਲਗਾਏ ਗਏ ਹਨ, ਜਾਣੀ ਕਿ ਹਰ 80 ਲੋਕਾਂ ਲਈ ਇੱਕ ਸੀਸੀਟੀਵੀ ਕੈਮਰਾ।

ਕਨੂੰਨ ਸਖ਼ਤ ਹੈ, ਕਿਸੇ ਵੀ ਗਲਤੀ ਲਈ ਸਜ਼ਾ ਹੈ। ਅਪਰਾਧੀ ਕਿੰਨਾ ਵੀ ਤਾਕਤਵਰ ਕਿਉਂ ਨਾ ਹੋਵੇ, ਬਚਣ ਦਾ ਕੋਈ ਤਰੀਕਾ ਨਹੀਂ ਹੈ।

ਸਹੀਦੀ ਦਿਹਾੜਾ ਭਾਈ ਮੋਤੀ ਰਾਮ ਮਹਿਰਾ ਜੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪਰਿਵਾਰ ਦੀ ਸ਼ਹਾਦਤ ਨੂੰ ਕੋਟਿ ਕੋਟਿ ਪ੍ਣਾਮ🙏ਬਾਬਾ ਮੋਤੀ ਰਾਮ ਮਹਿਰਾ ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਜੀ...
29/12/2025

ਸਹੀਦੀ ਦਿਹਾੜਾ
ਭਾਈ ਮੋਤੀ ਰਾਮ ਮਹਿਰਾ ਜੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪਰਿਵਾਰ ਦੀ ਸ਼ਹਾਦਤ ਨੂੰ ਕੋਟਿ ਕੋਟਿ ਪ੍ਣਾਮ🙏
ਬਾਬਾ ਮੋਤੀ ਰਾਮ ਮਹਿਰਾ ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਜੀ ਦੇ ਇੱਕ ਸਮਰਪਤ ਸੇਵਕ ਸਨ। ਜਿਨ੍ਹਾ ਨੇ ਆਪਣੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਨੂੰ ਖਤਰੇ ਵਿੱਚ ਪਾਕੇ, ਠੰਢੇ ਬੁਰਜ ਵਿੱਚ ਕੈਦ ਮਾਤਾ ਗੁਜਰ ਕੌਰ ਜੀ ਅਤੇ ਛੋਟੇ ਸਾਹਿਬਜ਼ਾਦਿਆਂ ਨੂੰ ਤਿੰਨ ਰਾਤਾਂ ਦੁੱਧ ਪਿਲਾਉਣ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕੀਤੀ ਸੀ। ਉਹਨਾ ਦਾ ਨਿੱਕਾ ਤੇ ਗਰੀਬ ਜਿਹਾ ਪ੍ਰਵਾਰ ਸੀ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਨਵਾਬ ਵਜ਼ੀਦ ਖਾਨ ਸੂਬਾ ਸਰਹਿੰਦ ਨੇ ਕੈਦੀਆਂ ਨੂੰ ਭੋਜਨ ਛੁਕਾਉਣ ਦੀ ਜਿੰਮੇਵਾਰੀ ਸੌਂਪੀ ਹੋਈ ਸੀ।

ਬਾਬਾ ਮੋਤੀ ਰਾਮ ਮਹਿਰਾ ਜੀ ਦਾ ਜਨਮ ਭਾਈ ਹਰਾ ਰਾਮ ਤੇ ਮਾਤਾ ਲੱਧੋ ਜੀ ਦੇ ਘਰ ਸਰਹਿੰਦ ਜਾਂ ਸੰਗਤਪੁਰ ਸੋਢੀਆਂ ਵਿਖੇ 1677 ਈਸਵੀ ਦੇ ਨੇੜੇ ਹੋਇਆ ਮੰਨਿਆ ਹੈ।

ਪੰਜਾਂ ਪਿਆਰਿਆਂ ਵਿੱਚੋ ਭਾਈ ਹਿੰਮਤ ਸਿੰਘ ਬਾਬਾ ਮੋਤੀ ਰਾਮ ਮਹਿਰਾ ਦੇ ਚਾਚਾ ਜੀ ਸਨ।

27 ਦਸੰਬਰ 1704 ਨੂੰ ਸਾਹਿਬਜ਼ਾਦਿਆਂ ਨੂੰ ਸਵੇਰੇ (ਸਮਾਂ 10 ਤੋਂ 11 ਵਜੇ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ) ਸ਼ਹੀਦ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ , ਸ਼ਹੀਦੀ ਦਾ ਪਤਾ ਲੱਗਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਮਾਤਾ ਗੁਜਰ ਕੌਰ ਜੀ ਵੀ ਸੱਚਖੰਡ ਚਲੇ ਗਏ । ਬਾਬਾ ਮੋਤੀ ਰਾਮ ਜੀ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸਸਕਾਰ ਲਈ ਚੰਨਣ ਦੀ ਲੱਕੜ ਦਾ ਪ੍ਰਬੰਧ ਕੀਤਾ। ਕਿਸੇ ਨੇ ਨਵਾਬ ਨੂੰ ਦੱਸ ਦਿੱਤਾ ਕਿ ਉਸ ਦੇ ਨੌਕਰ ਨੇ ਕੈਦੀਆਂ ਦੀ ਦੁੱਧ ਅਤੇ ਪਾਣੀ ਦੇ ਨਾਲ ਸੇਵਾ ਕੀਤੀ ਸੀ। ਨਵਾਬ ਨੇ ਬਾਬਾ ਮੋਤੀ ਰਾਮ ਮਹਿਰਾ ਅਤੇ ਉਹਨੇ ਦੇ ਮਾਤਾ, ਪਤਨੀ ਅਤੇ ਇੱਕ ਛੋਟੇ ਜਿਹੇ ਪੁੱਤਰ ਦੀ ਗ੍ਰਿਫਤਾਰੀ ਦਾ ਹੁਕਮ ਦੇ ਦਿੱਤਾ। ਬਾਬਾ ਜੀ ਨੇ ਆਪਣੇ ਕੀਤੇ ਨੂੰ ਛੁਪਾਉਣ ਦਾ ਯਤਨ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਦਲੇਰੀ ਨਾਲ ਨਵਾਬ ਨੂੰ ਕਿਹਾ ਕਿ ਸਾਹਿਬਜ਼ਾਦਿਆਂ ਤੇ ਮਾਤਾ ਜੀ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕਰਨਾ ਉਸ ਦੀ ਪਵਿੱਤਰ ਡਿਊਟੀ ਸੀ। ਇਸ ਲਈ ਬਾਬਾ ਮੋਤੀ ਰਾਮ ਮਹਿਰਾ ਨੂੰ, ਉਹਨਾ ਦੇ ਪਰਿਵਾਰ ਸਮੇਤ, ਕੋਹਲੂ ਵਿਚ ਪੀੜ ਕੇ ਸ਼ਹੀਦ ਕੀਤਾ ਗਿਆ।

14 ਪੋਹ ਦਾ ਇਤਿਹਾਸ 14 ਪੋਹ ਨੂੰ ਦੀਵਾਨ ਟੋਡਰ ਮੱਲ ਸੂਬੇ ਸਰਹਿੰਦ ਮੂਹਰੇ ਫਰਿਆਦ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਕਿ ਮੈਂ ਮਾਤਾ ਜੀ ਤੇ ਦੋਵੇਂ ਸਾਹਿਬਜਾਦਿਆ ਦੇ ਸਰੀਰਾਂ...
28/12/2025

14 ਪੋਹ ਦਾ ਇਤਿਹਾਸ
14 ਪੋਹ ਨੂੰ ਦੀਵਾਨ ਟੋਡਰ ਮੱਲ ਸੂਬੇ ਸਰਹਿੰਦ ਮੂਹਰੇ ਫਰਿਆਦ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਕਿ ਮੈਂ ਮਾਤਾ ਜੀ ਤੇ ਦੋਵੇਂ ਸਾਹਿਬਜਾਦਿਆ ਦੇ ਸਰੀਰਾਂ ਦਾ ਅੰਤਿਮ ਸੰਸਕਾਰ ਕਰਨਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹਾਂ। ਸੂਬਾ ਬਹੁਤ ਗੁੱਸੇ ਹੁੰਦਾ ਤੇ ਅਖੀਰ ਮਨ ਚ ਸੋਚਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਟੋਡਰ ਮੱਲ ਨੂੰ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਜੇ ਸਰੀਰ ਲੈਣੇ ਨੇ ਸੰਸਕਾਰ ਕਰਨ ਲਈ, ਤਾਂ ਸੋਨੇ ਦੀਆਂ ਮੋਹਰਾਂ ਦੇ ਭਾਅ ਜ਼ਮੀਨ ਖਰੀਦਣੀ ਪੈਣੀ ਹੈ। ਸੋਨੇ ਦੀਆਂ ਮੋਹਰਾਂ ਵੀ ਖੜੇ ਰੁੱਗ ਰੱਖਣੀਆਂ ਪੈਣੀਆਂ ਨੇ ਜਿੰਨੀ ਜ਼ਮੀਨ ਖਰੀਦਣੀ ਹੈ। ਦੀਵਾਨ ਟੋਡਰ ਮੱਲ ਤੇ ਗੁਰੂ ਦੀ ਅਪਾਰ ਕਿਰਪਾ ਹੈ। ਉਹ ਪਹਿਲਾਂ ਤੋਂ ਹੀ ਗੁਰੂ ਘਰ ਦਾ ਸ਼ਰਧਾਲੂ ਹੈ। ਉਸਦੀ ਗੁਰੂ ਪ੍ਰਤੀ ਅਥਾਹ ਸ਼ਰਧਾ ਹੈ। ਉਹ ਸੂਬੇ ਦਾ ਹੁਕਮ ਮੰਨ ਆਪਣੀ ਸਾਰੀ ਜ਼ਮੀਨ ਜਾਇਦਾਦ ਵੇਚ ਸੋਨੇ ਦੀਆਂ ਮੋਹਰਾਂ ਖੜੀਆਂ ਕਰ ਜ਼ਮੀਨ ਖਰੀਦ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਇਤਿਹਾਸਕਾਰ ਲਿਖਦੇ ਹਨ ਕਿ ਉਸ ਜ਼ਮੀਨ ਦੀ ਕੀਮਤ ਦੋ ਅਰਬ ਪੰਜਾਹ ਕਰੋੜ ਦੇ ਕਰੀਬ ਬਣਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਜ਼ਮੀਨ ਦੁਨੀਆ ਦੀ ਸੱਭ ਤੋਂ ਬੇਸ਼ਕੀਮਤੀ ਜ਼ਮੀਨ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਅੱਜ ਗੁਰੂਦਵਾਰਾ ਜੋਤੀ ਸਰੂਪ ਬਣਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਫਿਰ ਦੀਵਾਨ ਟੋਡਰ ਮੱਲ ਸੋਨੇ ਦੀਆਂ ਮੋਹਰਾਂ ਨਾਲ ਜ਼ਮੀਨ ਖਰੀਦ, ਆਪਣੇ ਪਰਿਵਾਰ ਤੇ ਮੋਤੀ ਮਹਿਰਾ ਦੇ ਪਰਿਵਾਰ ਨੂੰ ਨਾਲ ਲੈ, ਮਾਤਾ ਜੀ ਤੇ ਦੋਵੇਂ ਸਾਹਿਬਜ਼ਾਦਿਆਂ ਦੇ ਸਰੀਰ ਲਿਆ ਅੰਤਿਮ ਸੰਸਕਾਰ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਅਕਾਲਪੁਰਖ ਦਾ ਸ਼ੁਕਰਾਨਾਂ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਉਸ ਤੋਂ ਬਾਦ ਸੂਬਾ ਸਰਹਿੰਦ ਇਸ ਕਾਰਜ ਕਰਕੇ ਟੋਡਰਮੱਲ ਦੇ ਪੂਰੇ ਪਰਿਵਾਰ ਨੂੰ ਤਸੀਹੇ ਦੇ ਸ਼ਹੀਦ ਕਰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਪਾਪੀ ਗੰਗੂ ਬਾਹਮਣ ਦਾ ਭਰਾ ਪੰਮਾ ਸੂਬੇ ਸਰਹਿੰਦ ਨੂੰ ਦੱਸਦਾ ਹੈ ਕਿ ਮੋਤੀ ਮਹਿਰਾ ਰਾਤ ਨੂੰ ਚੋਰੀ ਚੋਰੀ ਮਾਤਾ ਜੀ ਤੇ ਸਾਹਿਬਜਾਦਿਆ ਨੂੰ ਠੰਡੇ ਬੁਰਜ ਕੈਦ ਵੇਲੇ ਦੁੱਧ ਛਕਾਉਂਦਾ ਰਿਹਾ। ਇਹ ਸੁਣਨ ਤੋਂ ਬਾਦ ਸੂਬਾ ਸਰਹਿੰਦ ਮੋਤੀ ਮਹਿਰਾ ਤੇ ਉਸਦੇ ਸਾਰੇ ਪਰਿਵਾਰ ਨੂੰ ਕੋਹਲੂ ਚ ਪੀੜ ਕੇ ਸ਼ਹੀਦ ਕਰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਤਰਾਂ ਗੁਰੂ ਜੀ ਦੇ ਮਾਤਾ ਜੀ ,ਚਾਰੇ ਸਾਹਿਬਜ਼ਾਦੇ ਅਨੇਕਾਂ ਸਿੰਘ ਇਹਨਾਂ ਦਿਨਾ ਚ ਸ਼ਹੀਦੀਆਂ ਪਾਉਂਦੇ ਹਨ, ਤੇ ਸਾਨੂੰ ਜ਼ੁਲਮ ਤੇ ਝੂਠ ਵਿਰੁੱਧ ਡੱਟਕੇ ਲੜਨ ਦਾ ਤੇ ਸੱਚ ਨਾਲ ਖੜਨ ਦਾ ਉਪਦੇਸ਼ ਮਿਲਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਹਰ ਦੁੱਖ ਤੇ ਸੁੱਖ ਨੂੰ ਉਸ ਅਕਾਲਪੁਰਖ ਵਾਹਿਗੁਰੂ ਦਾ ਦਿੱਤਾ ਭਾਣਾ ਮੰਨ ਕੇ ਜੀਵਨ ਬਤੀਤ ਕਰਨ ਦੀ ਸਿੱਖਿਆ ਦਿੰਦਾਂ ਹੈ।

ਅੱਜ ਦਾ ਇਤਿਹਾਸ: ਮਿਤੀ 26 ਦਸੰਬਰ, (11 ਪੋਹ)ਛੋਟੀਆਂ ਜਾਨਾਂ ਦਾ ਵੱਡਾ ਸਾਕਾ - ਸ਼ਹੀਦੀ ਸਾਕੇ ਦਾ ਛੇਵਾਂ ਦਿਨ। ਇਸ ਦਿਨ ਸਾਹਿਬਜ਼ਾਦਿਆਂ ਨੂੰ ਸਰਹਿ...
26/12/2025

ਅੱਜ ਦਾ ਇਤਿਹਾਸ: ਮਿਤੀ 26 ਦਸੰਬਰ, (11 ਪੋਹ)
ਛੋਟੀਆਂ ਜਾਨਾਂ ਦਾ ਵੱਡਾ ਸਾਕਾ - ਸ਼ਹੀਦੀ ਸਾਕੇ ਦਾ ਛੇਵਾਂ ਦਿਨ।
ਇਸ ਦਿਨ ਸਾਹਿਬਜ਼ਾਦਿਆਂ ਨੂੰ ਸਰਹਿੰਦ ਦੇ ਗਵਰਨਰ ਨਵਾਬ ਵਜ਼ੀਰ ਖਾਨ ਦੇ ਦਰਬਾਰ ਵਿੱਚ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ ਗਿਆ।
ਵਜ਼ੀਰ ਖਾਨ ਨੇ ਛੋਟੇ ਸਾਹਿਬਜ਼ਾਦਿਆਂ ਨੂੰ ਇਸਲਾਮ ਕਬੂਲ ਕਰਨ ਲਈ ਧਮਕੀ ਦਿੱਤੀ ਅਤੇ ਲੁਭਾਇਆ, ਪਰ ਉਹ ਅਡੋਲ ਰਹੇ।
ਮੋਤੀ ਰਾਮ ਮਹਿਰਾ ਜੀ ਨੇ ਸਾਹਿਬਜ਼ਾਦਿਆਂ ਨੂੰ ਭੋਜਨ ਖੁਆਉਣ ਦੀ ਆਪਣੀ ਮਹਾਨ ਸੇਵਾ ਜਾਰੀ ਰੱਖੀ। ਉਸਨੇ ਮਾਤਾ ਜੀ ਅਤੇ ਸਾਹਿਬਜ਼ਾਦਿਆਂ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚਣ ਦਾ ਪ੍ਰਬੰਧ ਕਰਨ ਲਈ ਆਪਣੀ ਪਤਨੀ ਦੇ ਗਹਿਣੇ ਅਤੇ ਆਪਣਾ ਘਰ ਵੀ ਵੇਚ ਦਿੱਤਾ।
ਮਾਤਾ ਗੁਜਰ ਕੌਰ ਜੀ ਨੇ ਪਰਮਾਤਮਾ ਦੀ ਮਰਜ਼ੀ ਨੂੰ ਮਿਠਾਸ ਨਾਲ ਸਵੀਕਾਰ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਛੋਟੇ ਪੁੱਤਰਾਂ (ਬਾਬਾ ਜ਼ੋਰਾਵਰ ਸਿੰਘ ਜੀ ਅਤੇ ਬਾਬਾ ਫਤਿਹ ਸਿੰਘ ਜੀ) ਨਾਲ ਠੰਢੇ ਬੁਰਜ ਵਿੱਚ ਰਹਿਣ ਲੱਗ ਪਏ।

ਅੱਜ ਦਾ ਇਤਿਹਾਸ ਸਾਨੂੰ ਪ੍ਰੇਰਨਾ ਦਿੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਜਿਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਛੋਟੇ ਸਾਹਿਬਜ਼ਾਦਿਆਂ ਨੇ ਵਜ਼ੀਰ ਖਾਨ ਦੇ ਲਾਲਚ ਅਤੇ ਡਰਾਉਣ-ਧਮਕਾਉਣ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਆਪਣਾ ਧਰਮ ਨਹੀਂ ਛੱਡਿਆ ਅਤੇ ਅਡੋਲ ਰਹੇ, ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਾਨੂੰ ਵੀ ਆਪਣੇ ਸਿੱਖ ਫਰਜ਼ਾਂ ਨੂੰ ਪੂਰੇ ਦਿਲ ਨਾਲ ਨਿਭਾਉਣ ਲਈ ਦ੍ਰਿੜ ਰਹਿਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਆਓ ਅੱਜ ਇਹ ਵੀ ਪ੍ਰਣ ਕਰੀਏ ਕਿ ਮਾਤਾ ਗੁਜਰ ਕੌਰ ਜੀ ਵਾਂਗ, ਅਸੀਂ ਵੀ ਆਪਣੇ ਪਰਿਵਾਰਾਂ ਵਿੱਚ ਬੱਚਿਆਂ ਦੀ ਸਹੀ ਪਰਵਰਿਸ਼ ਦੀ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀ ਨਿਭਾਵਾਂਗੇ ਤਾਂ ਜੋ ਸਾਡੇ ਬੱਚੇ ਵੀ ਸਾਹਿਬਜ਼ਾਦਾ ਜ਼ੋਰਾਵਰ ਸਿੰਘ ਜੀ ਅਤੇ ਸਾਹਿਬਜ਼ਾਦਾ ਫਤਿਹ ਸਿੰਘ ਜੀ ਵਾਂਗ ਗੁਰੂ ਕੌਮ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕਰਨ ਲਈ ਤਿਆਰ ਹੋ ਸਕਣ। ਇਹ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸੱਚੀ ਸ਼ਰਧਾਂਜਲੀ ਹੋਵੇਗੀ।

ਸ੍ਰੀ ਅਨੰਦਪੁਰ ਸਾਹਿਬ ਦਾ ਘੇਰਾ 3 ਮਈ 1705 ਨੂੰ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਇਆ ਸੀ ਅਤੇ 4 ਦਸੰਬਰ 1705 ਤੱਕ 7 ਮਹੀਨੇ ਰਿਹਾ!1932 ‘ਚ ਕੈਮਰੇ ਨਾਲ ਕਿਸੇ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ...
17/12/2025

ਸ੍ਰੀ ਅਨੰਦਪੁਰ ਸਾਹਿਬ ਦਾ ਘੇਰਾ 3 ਮਈ 1705 ਨੂੰ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਇਆ ਸੀ ਅਤੇ 4 ਦਸੰਬਰ 1705 ਤੱਕ 7 ਮਹੀਨੇ ਰਿਹਾ!
1932 ‘ਚ ਕੈਮਰੇ ਨਾਲ ਕਿਸੇ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਅਫਸਰ ਨੇ ਇਹ ਫੋਟੋ ਖਿੱਚੀ ਸੀ (ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਮਿਊਜੀਅਮ ਲੰਡਨ ਵਿਖੇ ਪਏ ਦਸਤਾਵੇਜ਼ ਅਤੇ ਤਸਵੀਰਾਂ ਮੁਤਾਬਕ - ਹਵਾਲਾ: ਪਰਮਜੀਤ ਸਿੰਘ ਮਾਦਰਾ ਇਤਿਹਾਸਕਾਰ) ਇਹ ਉਹ ਥਾਂ ਹੈ ਜਿੱਥੇ ਅੱਜ ਕੱਲ੍ਹ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਕੇਸਗੜ੍ਹ ਸਾਹਿਬ ਹੈ।
ਖੋਜੀਆਂ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਵੱਡੀ ਕਿਲ੍ਹਾ ਨੁਮਾ ਹਵੇਲੀ ਗੁਰੂ ਸਾਹਿਬ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਸੀ ਜਿਸ ਨੂੰ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਬਾਅਦ ‘ਚ ਇਹ ਕਿਆਸ ਕਰ ਕੇ ਢੁਆ ਦਿੱਤਾ ਕਿ ਕਿਤੇ ਸਿੱਖ ਆਪਣੀਆਂ ਅਸਲ ਯਾਦਗਾਰਾਂ ਰੋਮਨ ਅਤੇ ਗਰੀਸ ਲੋਕਾਂ ਵਾਂਗ ਨਾ ਸਾਂਭ ਸਕਣ।

ਸੈਂਟਰਲ ਗਰਾਊਂਡ ਵਾਟਰ ਕਮਿਸ਼ਨ ਦੀ ਨਵੀਂ ਰਿਪੋਰਟ ਚ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਪਾਣੀ ਚ ਜ਼ਹਿਰ ਦੇ ਨਵੇਂ ਸਬੂਤ ਮਿਲੇ ਹਨ।ਤਿੰਨ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦਾ ਜ਼ਹਿਰ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਧਰਤੀ...
14/12/2025

ਸੈਂਟਰਲ ਗਰਾਊਂਡ ਵਾਟਰ ਕਮਿਸ਼ਨ ਦੀ ਨਵੀਂ ਰਿਪੋਰਟ ਚ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਪਾਣੀ ਚ ਜ਼ਹਿਰ ਦੇ ਨਵੇਂ ਸਬੂਤ ਮਿਲੇ ਹਨ।
ਤਿੰਨ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦਾ ਜ਼ਹਿਰ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਧਰਤੀ ਵਿਚਲੇ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚੋ ਮਿਲੇ ਹਨ।
1. ਪਹਿਲਾ ਯੂਰੇਨੀਅਮ : ਇਹ ਓਥੇ ਮਿਲਦਾ ਹੈ ਜਿੱਥੇ ਪਾਣੀ ਵੱਧ ਡੂੰਘਾਈ ਤੋਂ ਕੱਢਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਜਿਵੇਂ ਧਰਤੀ ਵਿੱਚ ਬੋਰ ਡੂੰਘਾ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਉਵੇਂ ਉਵੇਂ ਉਸ ਵਿੱਚੋ ਯੂਰੇਨੀਅਮ ਵਰਗੇ ਭਾਰੀ ਤੱਤਾਂ ਦੀ ਮਾਤਰਾ ਵਧਦੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਖਤਰਾ ਬਠਿੰਡਾ ਮਾਨਸਾ ਫਰੀਦਕੋਟ ਤੇ ਮੁਕਤਸਰ ਵਿੱਚ ਹੈ।
2. ਦੂਸਰੇ ਹਨ ਨਾਈਟਰੇਟ ਤੇ ਫਲੋਰਾਇਡ: ਇਹ ਓਥੇ ਵੱਧ ਪਾਇਆ ਗਿਆ ਜਿਸ ਜਗ੍ਹਾ ਯੂਰੀਆ ਤੇ ਡੀਏਪੀ ਖਾਦ ਮਿੱਟੀ ਵਿੱਚੋ ਹੌਲੀ ਹੌਲੀ ਰਿਸਦਾ ਹੋਇਆ ਜ਼ਮੀਨ ਦੇ ਪਾਣੀ ਚ ਜਾਂਦਾ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਬਹੁਤੀ ਵਾਰ ਇਹ ਜ਼ਿਆਦਾ ਵਰਤੋ ਕਰਕੇ ਵਾਪਰਦਾ ਹੈ। ਮਾਲਵੇ ਦੇ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਬਠਿੰਡਾ, ਫ਼ਾਜ਼ਿਲਕਾ , ਮੁਕਸਤਰ, ਮੋਗਾ, ਮਾਨਸਾ ਇਸ ਨਾਲ ਵੱਧ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹਨ, ਕਿਉੰਕਿ ਮਿੱਟੀ ਐਸੀ ਹੈ ਕਿ ਇਥੋਂ ਰਿਸ ਕੇ ਪਾਣੀ ਚ ਰਚਣ ਦੇ ਮੌਕੇ ਵੱਧ ਹਨ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਿਨ੍ਹਾਂ ਜ਼ਮੀਨ ਚ ਰੁਕਿਆ ਪਾਣੀ ਵੀ ਇੱਕ ਕਾਰਨ ਹੈ, ਖਾਦਾਂ ਦੀ ਵੱਧ ਵਰਤੋਂ ਤਾਂ ਹੈ ਹੀ।
3. ਤੀਸਰੇ ਹਨ, ਲੈੱਡ, ਸੀਸਾ, ਆਰਸੈਨਿਕ, ਜ਼ਿੰਕ ਵਰਗੇ ਭਾਰੀਆਂ ਧਾਤਾਂ : ਇਹ ਮਿਲੀਆਂ ਹਨ, ਲੁਧਿਆਣੇ, ਪਟਿਆਲੇ, ਗੋਬਿੰਦਗੜ੍ਹ , ਜਲੰਧਰ ਤੇ ਹੁਸ਼ਿਆਰਪੁਰ ਆਦਿ ਵਰਗੇ ਫੈਕਟਰੀ ਆਲੇ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿਚੋਂ, ਜਿੱਥੇ ਇਹ ਰਿਸਦੇ ਹੋਏ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਪਹੁੰਚ ਚੁੱਕੇ ਹਨ, ਬਹੁਤੀ ਜਗ੍ਹਾ ਗੈਰ ਰੈਗੂਲੇਟਡ ਫੈਕਟਰੀਆਂ, ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਸ਼ਰਾਬ , ਧਾਗਾ ਮਿੱਲਾਂ ਆਦਿ ਵੱਲੋਂ ਸਿੱਧਾ ਬਿਨਾਂ ਟ੍ਰੀਟਮੈਂਟ ਕੀਤੇ ਧਰਤੀ ਅੰਦਰ ਸੁੱਟਿਆ ਜ਼ਹਿਰ ਵੀ ਇਸ ਚ ਮਿਲ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਮਾਝੇ ਚ ਆਰਸੈਨਿਕ ਹੈ ਤੇ ਦੁਆਬੇ ਚ ਮੈਗਨੀਸ਼ ਤੇ ਜਿਥੇ ਜਿਥੇ ਵੀ ਫੈਕਟਰੀਆਂ ਹਨ ਉਹਦੇ ਨੇੜੇ ਤੇੜੇ ਤਾਂ ਬੁਰਾ ਹੀ ਹਾਲ ਹੈ।
ਇਹ ਸਭ ਦੇ ਸਭ ਧਾਤਾਂ ਆਮ ਮਿਕਦਾਰ ਨਾਲੋਂ ਵੱਧ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਪਾਈਆਂ ਗਈਆਂ ਹਨ ਤੇ ਸਭ ਹੀ ਕੈਂਸਰ, ਜਿਗਰ, ਕਿਡਨੀ, ਦੰਦਾਂ ਦੀਆਂ ਬਿਮਾਰੀਆਂ ਦਾ ਰਾਹ ਖੋਲ੍ਹਦੀਆਂ ਹਨ।
ਇਸ ਲਈ ਫਿਲਹਾਲ ਤਾਂ ਇੱਕ ਦੂਸਰੇ ਤੇ ਦੋਸ਼ ਲਾਉਣ ਨਾਲੋਂ ਇਹ ਸੋਚਣ ਦੀ ਜਰੂਰਤ ਹੈ ਕਿ ਇਸ ਨੂੰ ਹੋਰ ਅੱਗੇ ਵਧਣ ਤੋਂ ਕਿਵੇਂ ਰੋਕਿਆ ਜਾਵੇ ਤੇ ਪਹਿਲਾਂ ਜਿਹੜੀ ਚੀਜ਼ ਵਾਪਰ ਚੁੱਕੀ ਉਸਨੂੰ ਕਿਵੇਂ ਵਾਪਿਸ ਮੋੜੀਏ?
ਧਰਤੀ ਦੇ ਅੰਦਰ ਦੇ ਪਾਣੀ ਦਾ ਬੁਰਾ ਹਾਲ ਤਾਂ ਪੂਰੇ ਭਾਰਤ ਚ ਹੀ ਹੈ ਪਰ ਪੰਜਾਬ ਤੇ ਹਰਿਆਣੇ ਦਾ ਇਸ ਪੱਖੋਂ ਕਰੀਬ ਕਰੀਬ ਬੇੜਾ ਗਰਕ ਹੀ ਹੋ ਚੁੱਕਾ ਹੈ।

ਤੀਹ ਸਾਲਾ ਮਨਦੀਪ ਸਿੰਘ ਓਂਟਾਰੀਓ ਕੈਨੇਡਾ ਤੋਂ ਰੂਸ ਨਾਲ ਲੜਨ ਵਾਸਤੇ ਵਲੰਟੀਅਰ ਵਜੋਂ ਯੂਕਰੇਨ ਚਲਾ ਗਿਆ ਤੇ ਅਕਤੂਬਰ 2024 ਵਿੱਚ “ਸ਼ਹੀਦ” ਹੋ ਗਿਆ।...
14/12/2025

ਤੀਹ ਸਾਲਾ ਮਨਦੀਪ ਸਿੰਘ ਓਂਟਾਰੀਓ ਕੈਨੇਡਾ ਤੋਂ ਰੂਸ ਨਾਲ ਲੜਨ ਵਾਸਤੇ ਵਲੰਟੀਅਰ ਵਜੋਂ ਯੂਕਰੇਨ ਚਲਾ ਗਿਆ ਤੇ ਅਕਤੂਬਰ 2024 ਵਿੱਚ “ਸ਼ਹੀਦ” ਹੋ ਗਿਆ।
ਯੂਕਰੇਨੀ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਸ਼ਹੀਦ ਮੰਨਿਆ, ਜੋ ਦੁਨੀਆ ਦੇ ਹੋਰ ਹਿੱਸਿਆਂ ਤੋਂ ਆਪਣੀ ਮਰਜ਼ੀ ਮੁਤਾਬਕ ਰੂਸ ਨਾਲ ਲੜਨ ਵਾਸਤੇ ਯੂਕਰੇਨ ਪੁੱਜੇ ਸੂਰਮਿਆਂ ‘ਚੋਂ ਇੱਕ ਸੀ। ਉਹ ਕੈਨੇਡੀਅਨ ਫ਼ੌਜੀ ਨਹੀਂ ਸੀ।
ਹੁਣ ਕੈਨੇਡਾ ਵਿੱਚ ਯੂਕਰੇਨੀ-ਕੈਨੇਡੀਅਨ ਕਾਂਗਰਸ ਅਤੇ ਯੂਕਰੇਨੀ ਸਾਬਕਾ ਫੌਜੀਆਂ ਨੇ ਉਸਦੇ ਮਾਪਿਆਂ ਦਾ ਮਾਣ-ਸਨਮਾਨ ਕੀਤਾ ਹੈ।
ਮੈਨੂੰ ਮਨਦੀਪ ਸਿੰਘ ਦੀ ਭਾਵਨਾ ਨੇ ਬੜਾ ਟੁੰਬਿਆ ਕਿ ਉਹ ਹੋਰਨਾਂ ਦੀ ਆਜ਼ਾਦੀ ਵਾਸਤੇ ਜੂਝਣ ਲਈ ਕੈਨੇਡਾ ਛੱਡ ਕੇ ਯੂਕਰੇਨ ਗਿਆ ਤੇ ਆਪਣੀ ਜਿੰਦੜੀ ਵਾਰ ਗਿਆ। ਹੁਣ ਉਸਨੂੰ ਸਤਿਕਾਰ ਮਿਲ ਰਿਹਾ।
ਨਾਲ ਹੀ ਮਨ ਵਿੱਚ ਇਹ ਸਵਾਲ ਵੀ ਉਪਜੇ ਕਿ ਜੇਕਰ ਕੋਈ ਸਿੱਖ ਕੈਨੇਡਾ ਤੋਂ ਇਸ ਤਰਾਂ ਆਪਣੀ ਮਰਜ਼ੀ ਨਾਲ, ਆਪਣੇ ਘਰ-ਘਾਟ ਲਈ ਲੜਨ ਭਾਰਤ ਜਾ ਕੇ ਜੂਝੇ ਤੇ ਸ਼ਹੀਦ ਹੋ ਜਾਵੇ (ਕਈ ਕੈਨੇਡੀਅਨ ਸਿੰਘ ਬੀਤੇ ‘ ਚ ਇਸ ਤਰਾਂ ਹੋਏ ਹਨ), ਤਾਂ ਫਿਰ ਕੈਨੇਡਾ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਸਨਮਾਨ ਹੋਵੇਗਾ ਕਿ ਅੱਤਵਾਦੀ ਐਲਾਨੇ ਜਾਣਗੇ? ਉਨ੍ਹਾਂ ਲਈ ਮਾਪਦੰਡ ਵੱਖਰੇ ਕਿਓਂ ਹੋ ਜਾਂਦੇ?

ਉਹ ਔਰਤ ਜਿਸਨੇ ਆਪਣਾ ਸੀ-ਸੈਕਸ਼ਨ (ਜਣੇਪੇ ਵਾਲਾ ਵੱਡਾ ਅਪ੍ਰੇਸ਼ਨ) ਖੁਦ ਕੀਤਾ। ਮਾਰਚ 2000 ਵਿੱਚ ਮੈਕਸੀਕੋ ਦੇ ਪਹਾੜਾਂ ਵਿੱਚ, 40 ਸਾਲਾ ਔਰਤ ਜਿਸਦਾ...
13/12/2025

ਉਹ ਔਰਤ ਜਿਸਨੇ ਆਪਣਾ ਸੀ-ਸੈਕਸ਼ਨ (ਜਣੇਪੇ ਵਾਲਾ ਵੱਡਾ ਅਪ੍ਰੇਸ਼ਨ) ਖੁਦ ਕੀਤਾ।
ਮਾਰਚ 2000 ਵਿੱਚ ਮੈਕਸੀਕੋ ਦੇ ਪਹਾੜਾਂ ਵਿੱਚ, 40 ਸਾਲਾ ਔਰਤ ਜਿਸਦਾ ਨਾਮ ਇਨੇਸ ਰਪੇਰੇਜ਼ ਨੇ ਅਸੰਭਵ ਕੰਮ ਨੂੰ ਖੁਦ ਸੰਭਵ ਕਰਕੇ ਦਿਖਾਇਆ।
ਉਹ ਜਣੇਪੇ ਦੀਆਂ ਪੀੜਾਂ ਦੌਰਾਨ ਇਕੱਲੀ ਕਿਸੇ ਵੀ ਹਸਪਤਾਲ ਤੋਂ ਕੋਹਾਂ ਦੂਰ ਸੀ। ਖੁਦ ਦੀ ਅਤੇ ਬੱਚੇ ਦੀ ਜਾਨ ਜਮਾਂ ਜਾਣ ਦੇ ਕਿਨਾਰੇ ਹੀ ਸੀ ਜਦੋਂ ਉਸਨੇ ਫੈਸਲਾ ਕੀਤਾ ਤੇ ਬਿਨਾਂ ਕਿਸੇ ਡਾਕਟਰ, ਬਿਨਾਂ ਕਿਸੇ ਸੁੰਨ ਦੇ ਹਿੰਮਤ ਕੀਤੀ ਤੇ ਸ਼ਰਾਬ ਦਾ ਇੱਕ ਘੁੱਟ ਭਰ ਲਿਆ। ਰਸੋਈ ਵਾਲਾ ਚਾਕੂ ਚੁੱਕਿਆ ਤੇ ਲਗਭਗ ਇੱਕ ਘੰਟੇ ਤੱਕ, ਉਸਨੇ ਪੀੜ ਨਾਲ ਲੜਦੇ ਹੋਏ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਹੱਥਾਂ ਨਾਲ ਆਪਣੇ ਪੇਟ ਵਿਚੋਂ ਬਾਹਰ ਕੱਢਿਆ। ਲਹੂ ਵਗਦੇ ਚ ਆਪਣੇ ਥੱਕੇ ਹੋਏ ਸ਼ਰੀਰ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਬਚੇ ਨੂੰ ਉਸਨੇ ਜ਼ਿੰਦਾ ਰੱਖਿਆ।
ਜਦੋਂ ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਪਹੁੰਚੀ ਤਾਂ ਮਾਂ ਅਤੇ ਬੱਚਾ ਦੋਵੇਂ ਜਿਓੰਦੇ ਸਨ। ਦਰਦ ਅਤੇ ਇੱਛਾ ਸ਼ਕਤੀ ਵਿੱਚ ਨਾਲ ਹੋਏ ਇੱਕ ਚਮਤਕਾਰ ਚ ਮਾਂ ਇਨੇਸ ਨੇ ਸਾਬਿਤ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਕੇ ਮਾਂ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਇਸ ਦੁਨੀਆ ਚ ਕੋਈ ਨਹੀਂ ਹੈ ਜੋ ਆਪਣੇ ਬੱਚੇ ਲਈ ਰੱਬ ਨਾਲ ਵੀ ਲੜ ਸਕਦੀ ਹੈ ਤੇ ਜਿੱਤ ਵੀ ਸਕਦੀ ਹੈ।

Address

Barnala
148107

Telephone

+919915665326

Website

Alerts

Be the first to know and let us send you an email when Harjiwan Dhaliwal posts news and promotions. Your email address will not be used for any other purpose, and you can unsubscribe at any time.

Contact The Business

Send a message to Harjiwan Dhaliwal:

Shortcuts

Share

Category