04/06/2026
ਲਿਖਤ ਅਤੇ ਤਸਵੀਰ Singh Bargari ਹੋਰਾਂ ਦੇ ਪੇਜ @ਪੇਂਡੂ ਵਿਦਵਾਨ ਤੋਂ
ਏਹੁ ਹਮਾਰਾ ਜੀਵਣਾ
ਲੋਕ ਸਭ੍ਹਾ ਚੋਣਾਂ ਦਾ ਦਿਨ ਸੀ ਤੇ ਹਰੇਕ ਵਾਰ ਵਾਂਗ ਇਸ ਵਾਰ ਵੀ ਮੇਰੀ ਚੋਣ ਡਿਊਟੀ ਲੱਗੀ ਹੋਈ ਸੀ ਤੇ ਮੈਂ 17ਏ ਰਜਿਸਟਰ ਤੇ ਵੇਰਵੇ ਨੋਟ ਕਰ ਰਿਹਾ ਸਾਂ । ਇੱਕ ਅੱਧਖੜ੍ਹ ਇਸਤਰੀ ਜਿਸਦੀ ਉਮਰ ਪਚਵੰਜਾ ਕੁ ਸਾਲ ਸੀ ,ਆਪਣੀ ਵੋਟ ਪਾਓਣ ਲਈ ਆਪਣਾ ਵੋਟਰ ਕਾਰਡ ਤੇ ਵੋਟਰ ਸਲਿੱਪ ਮੈਨੂੰ ਫੜ੍ਹਾਉਂਦੀ ਹੈ, ਭਰਵੇਂ ਸਰੀਰ ਅਤੇ ਲੰਬੇ ਕੱਦ ਵਾਲੀ ਉਸ ਔਰਤ ਦੇ ਹਲਕੇ ਪੀਲੇ ਰੰਗ ਦਾ ਸੂਟ ਪਹਿਨਿਆ ਸੀ ਤੇ ਸਲੀਕੇ ਨਾਲ ਲਈ ਚੁੰਨੀ ਤੋਂ ਜਾਪਦਾ ਸੀ ਕਿ ਉਹ ਕਿਸੇ ਚੰਗੇ ਪਰਿਵਾਰ ਨਾਲ ਸਬੰਧ ਰੱਖਦੀ ਹੈ । ਵੋਟਰ ਸਲਿੱਪ ਦੇ ਵੇਰਵੇ ਦਰਜ ਕਰਕੇ ਜਦੋਂ ਰਜਿਸਟਰ ਤੇ ਦਸਤਖਤ ਕਰਨ ਲਈ ਕਹਿੰਦਾ ਹਾਂ ਤੇ ਜਿਉਂ ਜਿਉਂ ਉਹ ਦਸਤਖਤ ਕਰਦੀ ਗਈ ਮੈਂ ਦੁਚਿੱਤੀ ‘ਚ ਪੈਂਦਾ ਗਿਆ ਤੇ ਮੇਰੇ ਹਾਵ ਭਾਵ ਬਦਲਦੇ ਗਏ ….ਕਿਉਂਕਿ ਉਸਦੇ ਹੱਥ ਤੇ ਨਹੁੰ ਦੱਸਦੇ ਸਨ ਕਿ ਬਹੁਤ ਕੰਮ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਹਨ ਪਰ ਦਸਤਖਤ ਉਸਨੇ ਏਨੇ ਸੋਹਣੇ ਤੇ ਪ੍ਰਪੱਕ ਕੀਤੇ ਕਿ ਮੈਥੋਂ ਪੁੱਛੇ ਬਿਨਾਂ ਰਹਿ ਨਾ ਹੋਇਆ ਕਿ ‘ਤੁਸੀਂ ਕਿਤੇ ਨੌਕਰੀ ਕਰਦੇ ਹੋ ਭੈਣ ਜੀ ……?’
ਉਸਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਹੋਰ ਗਹਿਰੀਆਂ ਹੋ ਗਈਆਂ ਤੇ ਉਦਾਸੀ ਦੇ ਆਲਮ ‘ਚ ਜਵਾਬ ਦਿੱਤਾ,’ਨਹੀਂ ਵੀਰ, ਨੌਕਰੀ ਤਾਂ ਕਿਤੇ ਨਹੀਂ ਕਰਦੀ , ਪਰ ਮੇਰੇ ਨਾਲ ਪੜ੍ਹਨ ਵਾਲੀਆਂ ਸਾਰੀਆਂ ਟੀਚਰ ਆ ਕੋਈ ਸਾਇੰਸ ਤੇ ਕੋਈ ਮੈਥ ਟੀਚਰ ….. ਦੋ ਤਿੰਨ ਤਾਂ ਲੈਕਚਰਾਰ ਵੀ ਆ’….. ਮੈਂ ਹੋਰ ਹੈਰਾਨ ਹੋ ਗਿਆ ਤੇ ਸੁਤੇ ਸਿੱਧ ਹੀ ਪੁੱਛ ਲਿਆ ‘…. ਤੇ ਤੁਸੀਂ .?’
ਬੂਥ ਤੇ ਕੋਈ ਭੀੜ ਨਾ ਹੋਣ ਕਰਕੇ ਉਸਨੇ ਵੀ ਪੈਰ ਮਲ ਲਿਆ ਤੇ ਕਹਿੰਦੀ,’ਭਲੇ ਵੇਲਿਆਂ ‘ਚ ਮੈਂ ਦੇਵ ਸਮਾਜ ਤੋਂ ਬੀ.ਐਸ.ਸੀ ਕੀਤੀ ਸੀ ਨਾਨ ਮੈਡੀਕਲ ਦੀ ਤੇ ਲੋਪੋ ਤੋਂ ਬੀ.ਐਡ’….. ਮੇਰੀ ਉਤਸੁਕਤਾ ਹੋਰ ਵਧ ਰਹੀ ਸੀ ਤੇ ਮੇਰੇ ਨਾਲ ਡਿਊਟੀ ਕਰ ਰਹੇ ਮੈਡਮ ਵੀ ਸਾਡੀ ਗੱਲ ਵੱਲ ਧਿਆਨ ਦੇਣ ਲੱਗ ਪਏ । ਮੈਂ ਪੁੱਛਿਆ ‘ਫਿਰ ਨੌਕਰੀ ਕਿਉਂ ਨਹੀਂ ਕੀਤੀ….?’
ਕਹਿੰਦੀ ,’ਨੌਕਰੀ ਜਮੀਨ ਨੇ ਨਹੀਂ ਕਰਨ ਦਿੱਤੀ ….. ਮੇਰਾ ਬਾਪ ਪੈਂਤੀ ਕਿੱਲਿਆਂ ਦਾ ਮਾਲਕ ਸੀ ਤੇ ਚਾਲੀ ਪੰਜਾਹ ਕਿੱਲਿਆਂ ਵਾਲਾ ਮੁੰਡਾ ਲੱਭਦਾ ਸੀ ….. ਨੌਕਰੀ ਕਰਦਾ ਹੋਵੇ ਭਾਵੇਂ ਨਾ …. ਏਹਨਾਂ ਕੋਲ ਚਾਲੀ ਕਿੱਲੇ ਤਾਂ ਸੀਗੇ ਪਰ ਕਹਿੰਦੇ ਨੌਕਰੀ ਨੀ ਕਰਨ ਦੇਣੀ, ਸਾਡਾ ਟੱਬਰ ਵੱਡਾ ਐ ….ਕੰਮ ਦਾ ਨੀ ਸਰਨਾ ਤੇ ਮੇਰੇ ਨਿਯੁਕਤੀ ਆਰਡਰ ਘਰੇ ਪਏ ਰਹਿ ਗਏ ‘…… ਮੈਂ ਗੱਲ ਸੁਣਦਾ ਸੁਣਦਾ ਅਵਾਕ ਰਹਿ ਗਿਆ ਤੇ ਪੁੱਛਿਆ ‘….ਤੇ ਫੇਰ ਜੀ’ ਤੇ ‘ਫੇਰ ਕੀ ਵੀਰਾ ਉਨੱਤੀ ਸਾਲ ਹੋਗੇ ਵਿਆਹੀ ਨੂੰ ….. ਚਾਰ ਕੁ ਸਾਲ ਹੋਗੇ ਮੁੰਡਾ ਵਿਆਹੇ ਨੂੰ ਹੁਣ ਸਾਹ ਆਇਆ ਚਕਲੇ ਵੇਲਣੇ ਤੋਂ….’ ਮੇਰੇ ਨਾਲਦੀਆਂ ਤਾਂ ਰਿਟਾਇਰਮੈਂਟ ਦੇ ਨੇੜੇ ਆ ….. ਮਰਜੀ ਦਾ ਖਾਂਦੀਆਂ ਮਰਜੀ ਦਾ ਪੀਂਦੀਆਂ ….. ਮੈਂ ਸਾਰੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਜਮੀਨ ਨਾਲ ਨੂੜੀ ਰਹੀ …..! ਨਾ ਚੱਜ ਨਾਲ ਖਾ ਕੇ ਦੇਖਿਆ ਨਾ ਹੰਢਾ ਕੇ ….. ਮੇਰੀਆਂ ਤਾਂ ਡਿਗਰੀਆਂ ਤੇ ਜਮਾਂਬੰਦੀਆਂ ਭਾਰੀਆਂ ਪੈ ਗਈਆਂ ….. ਤੇ ਮੈਂ ਸੁਤੇ ਸਿੱਧ ਵੋਟ ਪਰਚੀ ਉਸਦੇ ਹੱਥ ਫੜ੍ਹਾ ਕੇ ਧਿਆਨ ਹੋਰ ਪਾਸੇ ਕਰਨ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰਨ ਲੱਗਿਆ ਕਿਉਂਕਿ ਇਸਤੋਂ ਹੋਰ ਵੱਧ ਬੋਝ ਮੈਂ ਲੈ ਨਹੀਂ ਸੀ ਸਕਦਾ ਤੇ ਵੋਟਾਂ ਨਿੱਬੜਨ ਤੋਂ ਦੋ ਦਿਨ ਬਾਅਦ ਵੀ ਮੈਨੂੰ ‘ਡਿਗਰੀਆਂ ਤੇ ਜਮਾਂਬੰਦੀਆਂ’ ਦਿਸੀ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ…….ਤੇ ਦਿਮਾਗ ‘ਚ ਗੂੰਜ ਰਿਹਾ ਇੱਕ ਹੀ ਸਵਾਲ ਜਿਸਦਾ ਜਵਾਬ ਕੋਈ ਨਹੀਂ ।
ਹੱਡਬੀਤੀ ਮਿਤੀ 01-06-2024
ਪੇਂਡੂ ਵਿਦਵਾਨ
